Skip to main contentછેલ્લે અપડેટ: 15-Nov-2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe & Gastro Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
બલૂન અન્નનળીના નીચલા છેડાના કસાયેલા સ્નાયુના કડાને ચીરે છે. તે સ્કોપ દ્વારા થતી દિવસની પ્રક્રિયા છે.
તે સાચી અને લાંબી ચાલતી સારવાર છે, પણ એક કાર્યક્રમ જેવી છે. પહેલાં નાનો બલૂન, જરૂર પડે તો મોટો બલૂન, અને વર્ષો પછી ફરી કરવાની જરૂર સામાન્ય છે.
તે મોટી ઉંમરના અને દબાણના ટેસ્ટમાં હળવી પેટર્નવાળા લોકોને બંધબેસે છે. મુખ્ય જોખમ નળી ફાટવાનું છે, એટલે તે એવા દવાખાનામાં કરવું જ્યાં સર્જન તૈયાર હોય.
Achalasia ની પૂરી માહિતી માટે, બલૂનની POEM અને Heller ઓપરેશન સાથેની સરખામણી સહિત, અમારું achalasia ની સારવાર પાનું વાંચો. આ લેખ એક વિકલ્પ, એટલે બલૂન, વિગતે સમજાવે છે.
નળીના નીચલા છેડાના વાલ્વ પર એક મજબૂત બલૂન મૂકીને ફુલાવાય છે. વાલ્વનો સ્નાયુ ફાટે છે, એટલે ખોરાક પેટમાં જઈ શકે છે.
Achalasia માં ચેતાઓ કામ કરતી બંધ થવાથી વાલ્વ બંધ રહે છે. બલૂન ચેતાઓને સુધારતો નથી. તે વાલ્વને બળથી ખોલે છે. આ બલૂન રબરના ફુગ્ગા જેવો ખેંચાતો નથી. તે એક નક્કી પહોળાઈ જ રાખે છે, અને દબાણથી ગોળ સ્નાયુ-તંતુઓ ફાટે છે, જ્યારે અંદરનું આવરણ સલામત રહે તેવો હેતુ હોય છે.
ડૉક્ટરો તેને pneumatic dilation પણ કહે છે. Pneumatic નો અર્થ માત્ર એટલો કે બલૂનમાં હવા ભરાય છે.
| સમસ્યાનો ભાગ | શું બલૂન તેને બદલે છે? |
|---|---|
| નીચલા છેડે કસાયેલો વાલ્વ | હા. સ્નાયુ ફાટે છે અને વાલ્વ ખુલે છે |
| નળીની સંકોચનની લહેર ગુમાવવી | ના. નળી હજી ખોરાકને નીચે ધકેલતી નથી |
| વાલ્વ ઉપરની પહોળી થયેલી નળી | ધીમે ધીમે વધુ સારી ખાલી થાય છે; પૂરી સાંકડી ભાગ્યે જ થાય |
| એસિડ ઉપર ચડવા સામે રક્ષણ | ઘટે છે, કારણ કે પછી વાલ્વ નબળો રહે છે |
થોડી વાર બેભાન જેવી શામક દવા હેઠળ થાય છે, સામાન્ય રીતે પૂરા બેભાન કર્યા વગર. મોટા ભાગના લોકો થોડા કલાક નિરીક્ષણ પછી એ જ દિવસે ઘરે જાય છે.
બલૂન પર થોડું લોહી દેખાય તે અપેક્ષિત છે. થોડા કલાક છાતીમાં દુખાવો સામાન્ય છે. પ્રક્રિયા પછી તીવ્ર દુખાવો, તાવ કે ઝડપી ધબકારા હોય તો તરત બતાવો, કારણ કે તે ફાટવાનો સંકેત હોઈ શકે.
સારવાર ધીમે ધીમે મોટા પગલે થાય છે. પહેલાં 30 mm નો બલૂન વપરાય છે. લક્ષણ રહે તો જ 35 mm અને પછી 40 mm નો બલૂન વપરાય છે.
જૂની રીતમાં પહેલી બેઠકે એક જ મોટો બલૂન વપરાતો. તે વાલ્વ સારી રીતે ખોલતો, પણ નળી વધુ વાર ફાટતી. હવે સલામત રીત એ છે કે નાનાથી શરૂ કરવું અને થોડા અઠવાડિયાં પછી ફરી તપાસવું.
| પગલું | બલૂન | ફરી તપાસ |
|---|---|---|
| પહેલી બેઠક | 30 mm | ચારથી છ અઠવાડિયાં પછી લક્ષણ-સ્કોર અને barium ટેસ્ટ |
| હજી અવરોધ રહે તો | 35 mm | ફરી એ જ તપાસ |
| હજી અવરોધ રહે તો | 40 mm | એ જ તપાસ; ફાયદો ન થાય તો ઓપરેશન કે POEM વિચારવું |
| વર્ષો પછી રાહત ઘટે તો | ફરી પહોળું કરવું | અથવા કાયમી ઓપરેશન તરફ જવું |
સારા પરિણામનો અર્થ એ કે ગળવાનો સ્કોર ઘટે અને barium સારી રીતે ખાલી થાય. માત્ર સારું લાગે એટલું પૂરતું નથી, કારણ કે લોકો ખબર વગર ખાવાની રીત બદલી લે છે.
બલૂનની રાહત ઇન્જેક્શન કરતાં ઘણી લાંબી ચાલે છે. યુરોપના મોટા અભ્યાસમાં, ફરી કરવાનું આયોજન હોય ત્યારે, તે બે અને પાંચ વર્ષે Heller ઓપરેશન જેવી જ રહી.
આ પરિણામ આયોજન પર આધારિત છે. જે અભ્યાસમાં નાના બલૂન અને ઓછી વાર પુનરાવર્તન થયું ત્યાં POEM સારું રહ્યું. એટલે ડૉક્ટર માપ વધારવા અને લક્ષણ પાછાં આવે ત્યારે ફરી કરવા તૈયાર હોય તો બલૂન સારું કામ કરે છે.
એક કોર્સની અસર વર્ષો સાથે ધીમે ધીમે ઘટે છે. ઘણા લોકોને જીવનમાં એક કે વધુ વાર ફરી કરવું પડે છે. મોટા ભાગના લોકો દરેક વખતે ફરી કાબૂ મેળવે છે. જો તમને એક ઓપરેશન અને પછી કોઈ પ્રક્રિયા નહીં જોઈતી હોય તો myotomy વધુ બંધબેસે. વિકલ્પોની સરખામણી અમારા લેખો Heller ઓપરેશનમાં શું થાય છે અને POEM કોને બંધબેસે છે માં છે.
તે મોટી ઉંમરના લોકો, સ્ત્રીઓ અને type II પેટર્નવાળા લોકોને બંધબેસે છે. યુવાન પુરુષો અને સ્પેઝમવાળા type III માં ઓછું સારું કામ કરે છે.
| લક્ષણ | સારું પરિણામ | નબળું પરિણામ |
|---|---|---|
| ઉંમર | લગભગ 40-45 થી વધુ | યુવાન પુખ્ત |
| જાતિ | સ્ત્રીઓ | પુરુષો |
| દબાણના ટેસ્ટનો પ્રકાર | Type II | Type III (સ્પેઝમવાળો) |
| નળીનું કદ | સામાન્ય કે થોડી પહોળી | ખૂબ પહોળી, વળેલી નળી |
| અગાઉની સારવાર | કોઈ નહીં, કે માત્ર ઇન્જેક્શન | અગાઉનો બલૂન જેણે મદદ ન કરી |
પ્રકાર એટલા માટે મહત્ત્વનો કે બલૂન માત્ર વાલ્વ ખોલે છે. Type III માં નળીનો પોતાનો ભાગ સ્પેઝમ કરે છે, અને POEM લાંબો ભાગ આવરી શકે છે. જુઓ achalasia ના પ્રકાર I, II અને III અને પ્રકાર કેમ મહત્ત્વનો તથા દબાણના ટેસ્ટ વિશે achalasia ના ટેસ્ટ: દબાણનો ટેસ્ટ, barium અને endoscopy.
મુખ્ય જોખમ નળીની આખી દીવાલ ફાટવાનું છે. તે ઓછું થાય છે પણ ગંભીર છે, અને એટલે જ આ પ્રક્રિયાને સર્જનનો ટેકો જોઈએ.
| તકલીફ | કેવી રીતે દેખાય | શું કરાય |
|---|---|---|
| દીવાલ ફાટવી (perforation) | તીવ્ર છાતીનો દુખાવો, તાવ, ઝડપી ધબકારા, ચામડી નીચે હવા | રંગ-સ્કેન; નાના લીકમાં એન્ટિબાયોટિક અને આરામ, મોટામાં ઓપરેશનથી સુધારો |
| છાતીમાં દુખાવો | પ્રક્રિયાના થોડા કલાક પછી | નિરીક્ષણ; તીવ્ર હોય તો ફાટવાની તપાસ |
| એસિડ ઉપર ચડવો | છાતીમાં બળતરા, ખાટો સ્વાદ | એસિડ ઘટાડતી ગોળીઓ, જરૂર પડે તો લાંબો સમય |
| રાહત ઓછી કે નહીં | ગળવાની તકલીફ રહે | મોટો બલૂન, ફરી પ્રક્રિયા, કે myotomy |
| ફેફસાંમાં ખોરાક | પ્રક્રિયા આસપાસ ઉધરસ કે છાતીનો ચેપ | પહેલાં લાંબો ઉપવાસ |
વહેલી પકડાયેલી અને એ જ દવાખાનામાં સંભાળાયેલી ફાટ સામાન્ય રીતે સારી પડે છે. મોડું થવાથી તે જોખમી બને છે. એટલે બલૂન એવી જગ્યાએ કરવો જ્યાં ટીમ ફાટ પકડી શકે અને એ જ દિવસે ઓપરેશન કરી શકે. તારીખ માટે હા કહેતાં પહેલાં આ પૂછો.
Dr Harsh Shah લેપ્રોસ્કોપિક અને ખુલ્લું ઓપરેશન કરે છે, એટલે સુધારવી પડે તેવી ફાટ તેમના ક્ષેત્રમાં આવે છે. બલૂન પોતે રિપોર્ટ જોયા પછી એન્ડોસ્કોપી ટીમ સાથે નક્કી થાય છે. વારંવારના ઇન્જેક્શન જેવી રીતે બલૂન પછીનું myotomy ઓપરેશન અઘરું બનતું નથી; તે મુદ્દો achalasia માટે botulinum ઇન્જેક્શન લેખમાં સમજાવ્યો છે.
નિષ્ફળ બલૂનથી કોઈ દરવાજો બંધ થતો નથી. તમે મોટો બલૂન અજમાવી શકો, ફરી કરી શકો, અથવા Heller ઓપરેશન કે POEM તરફ જઈ શકો.
નિયમિત ફોલો-અપ વજન ઘટે તે પહેલાં ધીમે ધીમે પાછી આવતી તકલીફને પકડી લે છે. શેનું ધ્યાન રાખવું તે વિશે વધુ અમારા લેખ achalasia ની સારવાર પછી શું ખોટું થઈ શકે માં છે.
ખોરાક અને પાણી બંને અટકે, અથવા બલૂન પછી ગળવાની તકલીફ પાછી આવે તો ડૉક્ટરને બતાવો. પ્રક્રિયા પછી તીવ્ર છાતીનો દુખાવો હોય તો તરત સારવાર લો.
તે લાંબી ચાલતી સારવાર છે, પણ એક વારનો ઉપાય નથી. રાહત વર્ષો સાથે ધીમે ધીમે ઘટે છે અને ઘણા લોકોને ફરી કરવું પડે છે. દરેક વખત પછી મોટા ભાગના લોકો ફરી સારો કાબૂ મેળવે છે.
તે શામક દવા હેઠળ થાય છે, એટલે બલૂન ફુલાવાનું તમને લાગતું નથી. પછી થોડા કલાક છાતીમાં દુખાવો સામાન્ય છે. તીવ્ર દુખાવો, તાવ કે ઝડપી ધબકારા હોય તો તરત તપાસ કરાવો, કારણ કે તે ફાટવાનો સંકેત હોઈ શકે.
તે વ્યક્તિ પ્રમાણે જુદું છે. સામાન્ય રીતે નાના બલૂનથી શરૂ થાય છે અને ચારથી છ અઠવાડિયાં પછી તપાસ થાય છે. લક્ષણ રહે તો જ મોટો બલૂન વપરાય છે. કેટલાક લોકોને વર્ષો પછી ફરી કરવું પડે છે.
હા, થોડા લોકોમાં. તે મુખ્ય જોખમ છે. વહેલી પકડાયેલી અને એ જ દવાખાનામાં સંભાળાયેલી ફાટ સામાન્ય રીતે સારી પડે છે, એટલે પ્રક્રિયા એવી જગ્યાએ કરવી જ્યાં સર્જન એ જ દિવસે ઓપરેશન કરી શકે.
કેટલાકને થાય છે, કારણ કે એસિડને રોકતો વાલ્વ નબળો પડે છે. તે સામાન્ય રીતે એસિડ ઘટાડતી ગોળીઓથી કાબૂમાં આવે છે. છાતીમાં બળતરા કે ખાટો સ્વાદ આવે તો ડૉક્ટરને જણાવો.
હંમેશાં નહીં. એક મોટા અભ્યાસમાં આયોજનવાળો બલૂન કોર્સ Heller ઓપરેશન જેવો રહ્યો. યુવાન પુરુષો અને સ્પેઝમવાળા type III માં સામાન્ય રીતે myotomy કે POEM વધુ સારા રહે છે. તમારા રિપોર્ટ નક્કી કરે છે.
ડૉક્ટર કહે તેમ પહેલાં પ્રવાહી અને પછી નરમ ખોરાક, સામાન્ય રીતે એક દિવસમાં. ધીમે ખાઓ અને સારી રીતે ચાવો. આરામ પ્રમાણે ખોરાક પછીના દિવસોમાં વધારી શકાય.
Achalasia અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી માટે achalasia ની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
Achalasia માટે બલૂનની સલાહ મળી છે અને ભરોસો થતો નથી? Dr Harsh Shah અમદાવાદમાં અન્નનળી અને પેટના સર્જન છે અને ગળવાની તકલીફોની સારવાર કરે છે. તમારા barium, endoscopy અને દબાણના ટેસ્ટના રિપોર્ટ જોઈને તેઓ સમજાવે છે કે તમારી ઉંમર અને પ્રકાર માટે બલૂન, Heller ઓપરેશન કે POEM કયું બંધબેસે. બલૂનથી નળી ફાટે તો શું થાય તે પણ કહે છે. ફોન કરો કે WhatsApp પર લખો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.