Skip to main contentઅમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં achalasia ની સારવાર · Dr Harsh Shah · Food Pipe Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar અને Gota OPD, અમદાવાદ
ઘણા પરિવાર એક જ સવાલ લઈને આવે છે: “આ acidity છે કે બીજું કંઈ, અને operation કરવું જ પડશે?” Achalasia ની સારવાર manometry જોઈને નક્કી થાય છે. પહેલાં endoscopy થી ખાતરી કરાય કે વાલ્વ પાસે કોઈ ગાંઠ achalasia જેવી તો નથી દેખાતી; પછી high-resolution manometry subtype કહે છે — classic, pressurised કે spastic. Fit દર્દીમાં classic અને pressurised subtype માટે POEM અને partial wrap સાથેનું laparoscopic Heller myotomy સરખાં અસરકારક છે, અને graded balloon dilation operation વગરનો વિકલ્પ છે. Spastic subtype માં POEM પસંદ કરાય છે, કારણ કે એનો કાપ spastic ભાગ સુધી લંબાવી શકાય. ગોળીઓ અને botulinum toxin ફક્ત કામચલાઉ ઉપાય છે. કોઈ સારવાર નળીની લહેર પાછી લાવતી નથી; દરેક સારવાર વાલ્વ ખોલે છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe Surgeon
· Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, અમદાવાદ
Dr Harsh Shah ને અન્નનળી અને હોજરીની surgery નો 18 વર્ષનો અનુભવ છે, અને surgical gastroenterology માં બે વાર qualified છે. Apollo Hospital, Bhat પર achalasia ની આખી સીડી એક છત નીચે છે — endoscopy, high-resolution manometry, timed barium, balloon dilation, POEM અને laparoscopic Heller myotomy — એટલે કઈ સારવાર કરવી એ manometry પરથી નક્કી થાય છે, કઈ સગવડ હાથવગી છે એના પરથી નહીં. Achalasia માં સૌથી વધુ શાંતિથી વાત કરવા જેવો ભાગ આ પસંદગી જ છે. Gota clinic પર Google rating 4.89, 216 reviews માંથી; Apollo, Bhat listing પર 4.94, 17 reviews માંથી.
Achalasia અન્નનળી (food pipe) ના સ્નાયુનો રોગ છે. નીચેના છેડે આવેલો વાલ્વ — lower oesophageal sphincter — ગળતી વખતે ખૂલતો નથી, અને ઉપરની નળી ખોરાકને લહેરની જેમ ધકેલવાનું બંધ કરી દે છે. એટલે ખોરાક અને પાણી બંને વાલ્વ ઉપર અટકે છે. દરેક સારવાર આ વાલ્વ ખોલવાનું કામ કરે છે; કોઈ પણ સારવાર નળીની ધકેલવાની લહેર પાછી લાવતી નથી. વાલ્વ ખોલવા કઈ સારવાર સૌથી યોગ્ય, એ manometry ના subtype પર આધાર રાખે છે — અને આ page એ જ નિર્ણય વિશે છે.
હું રોજ OPD માં જોઉં છું — ઘણા દર્દી વર્ષો સુધી “gas” કે “acidity” ની ગોળીઓ લેતા રહે છે. ઓળખવાની નિશાની: ખોરાક અને પાણી બંને અટકે — સાદી સાંકડી નળીમાં પહેલાં ફક્ત ભાખરી-રોટલી અટકે, પાણી નહીં; ન પચેલો, ખાટો ન લાગતો ખોરાક પાછો આવે, ક્યારેક રાત્રે ઓશીકા પર; છાતીમાં દુખાવો, ખાસ કરીને spastic પ્રકારમાં; antacid થી ન મટતી બળતરા; અને વજન ઘટવું. જમવાના સમયે પરિવાર સાથે બેસવું ભારે લાગે, એ તકલીફ પણ ઓછી નથી.
દરેક દર્દીમાં પહેલાં endoscopy, અને એ પછી જ motility નું નામ અપાય. High-resolution manometry નિદાન કરે છે અને subtype નક્કી કરે છે. Timed barium swallow બતાવે છે કે નળી કેટલી ખાલી થાય છે — અને સારવાર પછીનું પરિણામ પણ એનાથી જ મપાય છે. Manometry નો subtype જાણ્યા વગર સારવાર plan થતી નથી.
| ક્રમ | તપાસ | એ શું કહે છે |
|---|---|---|
| પહેલું | Upper GI endoscopy | હોજરીના મોં પાસે કોઈ ગાંઠ કે સાંકડાપણું achalasia જેવું તો નથી દેખાતું? અંદરની પરત કેવી છે? શંકાવાળી જગ્યાની biopsy, અને જરૂર હોય તો contrast CT અને endoscopic ultrasound — motility નું નામ આપતાં પહેલાં |
| બીજું | High-resolution manometry | નિદાન પોતે: વાલ્વ ખૂલે છે કે નહીં, અને લહેર છે કે નહીં. Subtype — classic, pressurised કે spastic — નક્કી થાય, જે સારવારની દિશા નક્કી કરે |
| ત્રીજું | Timed barium swallow | થોડી મિનિટ પછી barium નો સ્તંભ કેટલો ઊંચો ઊભો છે — સારવાર પહેલાં ખાલી થવાનું માપ, અને પછી સૌથી ભરોસાપાત્ર monitor |
| સાથે | લક્ષણોનો score, લોહીની તપાસ, પોષણની તપાસ | ગળવાની તકલીફ, ખોરાક પાછો આવવો, છાતીનો દુખાવો અને વજન કેટલું ગંભીર છે; પોષણ પહેલાં સુધારવું પડશે કે નહીં; અને operation થાય તો anaesthesia માટેની fitness |
| જરૂર પડે તો જ | FLIP panometry | Manometry સ્પષ્ટ ન હોય કે દર્દી સહન ન કરી શકે ત્યારે વાલ્વનું વધારાનું માપ — રોજની તપાસ નહીં |
જો વજન ઘણું ઘટ્યું હોય કે ખાવાનું લગભગ બંધ થઈ ગયું હોય, તો કાયમી સારવાર પહેલાં dietitian અને થોડા સમયનું પોષણ — પછી નહીં. અને જે નળીમાં જૂનો ખોરાક ભરાયેલો હોય, એને કોઈ પણ endoscopy કે procedure પહેલાં સાફ કરાય છે, કારણ કે ખોરાક ફેફસામાં જવાનું જોખમ સાચું છે.
અન્નનળી અને હોજરીના જોડાણ પાસેનું cancer લક્ષણોમાં, barium માં અને manometry માં પણ achalasia જેવું દેખાઈ શકે છે. આને pseudoachalasia કહે છે. ટૂંકી history, ઝડપથી ઘટતું વજન અને પચાસ વર્ષથી વધુ ઉંમર હોય ત્યારે એની શંકા રખાય છે, અને achalasia ની કોઈ પણ સારવાર પહેલાં endoscopy અને biopsy થી, જરૂર પડે તો CT અને endoscopic ultrasound થી, એને નકારાય છે.
| શું દેખાય છે | શેના તરફ ઇશારો | આગળ શું |
|---|---|---|
| લાંબી history, ખોરાક અને પાણી બંને અટકે, પહોળી થયેલી નળી જેમાંથી endoscope સહેલાઈથી પસાર થાય | સાચું achalasia — benign motility નો રોગ | Manometry, subtype, અને નીચેની સારવારની સીડી |
| ટૂંકી history, ઝડપી વજન ઘટાડો, મોટી ઉંમર, endoscope પસાર ન થાય એવું મોં, કે અસામાન્ય પરત | Achalasia જેવી દેખાતી ગાંઠ | બીજું કંઈ પણ કરતાં પહેલાં biopsy, contrast CT અને endoscopic ultrasound; cancer પાકું થાય તો એની સારવાર તદ્દન જુદા માર્ગે |
| લહેર છે પણ વાલ્વ પૂરો ખૂલતો નથી | Achalasia નહીં, outflow obstruction | Barium કે FLIP થી પાકું કરીને, પરિણામ સ્પષ્ટ અને લક્ષણો પૂરતાં હોય તો જ સારવાર |
સારવાર પછી પણ આ સાવચેતી ચાલુ રહે છે. લાંબા ગાળાના achalasia માં અન્નનળીની પરતના cancer નું નાનું, જીવનભરનું જોખમ રહે છે — કઈ સારવાર થઈ કે કેટલાં વર્ષ થયાં એનાથી ફરક નથી પડતો. એટલે ગળવામાં કોઈ પણ નવી કે બદલાયેલી તકલીફ થાય, ક્યારે પણ, તો endoscopy — “જૂની તકલીફ પાછી આવી” એવું ધારી લેવાતું નથી.
Achalasia ની સારવાર કામચલાઉ ઉપાયથી કાયમી ઉપાય સુધી ચાલે છે. ગોળીઓ અને botulinum toxin નું injection થોડો સમય રાહત આપે, પણ ટકતાં નથી; graded balloon dilation, POEM અને laparoscopic Heller myotomy — આ ત્રણ કાયમી સારવાર છે. Fit દર્દીને કાયમ કામચલાઉ ઉપાય પર રખાતો નથી.
| પગથિયું | એ શું છે | ક્યાં બંધબેસે |
|---|---|---|
| ગોળીઓ | જમતા પહેલાં nitrate કે calcium-channel blocker | નબળી અને થોડા સમયની અસર, BP ઘટવાથી મર્યાદિત — છેલ્લો ઉપાય કે વચગાળાનો પુલ |
| Botulinum toxin injection | Endoscope થી વાલ્વમાં injection | નબળા કે operation માટે unfit દર્દી માટે, કે trial તરીકે; અસર થોડા મહિનામાં ઊતરી જાય, અને વારંવારનાં injection એ પડ પર ડાઘ પાડે જ્યાં પછી myotomy કરવાની હોય — એટલે કાયમી સારવાર તરફ જતા દર્દીમાં ટાળાય |
| Graded balloon dilation | Balloon થી વાલ્વને તબક્કાવાર, અલગ-અલગ sessions માં પહોળો કરાય — એક જ વારમાં પૂરો ખેંચાણ ક્યારેય નહીં | Operation વગરનો વિકલ્પ, જ્યાં ફરી કરી શકાય અને ખર્ચ મહત્ત્વનો હોય કે દર્દી એ પસંદ કરે; ફક્ત ત્યાં જ જ્યાં ફાટ પડે તો એ જ દિવસે imaging અને repair થઈ શકે |
| POEM | Per-oral endoscopic myotomy: પરત નીચે tunnel બનાવીને અંદરથી સ્નાયુ કાપવો — ચામડી પર કોઈ ચીરો નહીં | Spastic subtype અને spastic રોગમાં ખાસ પસંદગી, કારણ કે કાપ spastic ભાગ જેટલો લાંબો રાખી શકાય |
| Laparoscopic Heller myotomy અને partial fundoplication | દૂરબીનથી બહારથી સ્નાયુ કાપવો, અને reflux સામે અડધી wrap (Dor કે Toupet) | Classic અને pressurised subtype માં POEM જેટલું જ અસરકારક; wrap operation નો જ ભાગ છે, વધારાનું નહીં |
Fit દર્દીમાં classic અને pressurised subtype માટે POEM અને partial wrap સાથેનું laparoscopic Heller myotomy બંને સરખું કામ કરે છે, અને નિર્ણય reflux, શરીરરચના અને દર્દીની પોતાની પ્રાથમિકતા પર ટકે છે. Spastic subtype માં POEM પસંદ કરાય છે, કારણ કે એનો કાપ આખા spastic ભાગ જેટલો લાંબો કરી શકાય. Heller નિષ્ફળ ગયું હોય તો POEM પાછળની અણસ્પર્શી દીવાલ વાપરી શકે; POEM નિષ્ફળ ગયું હોય તો ફરી POEM કે Heller શક્ય છે.
| પરિસ્થિતિ | સામાન્ય રીતે પસંદગી | કેમ |
|---|---|---|
| Classic કે pressurised subtype, fit દર્દી | POEM કે partial wrap સાથે laparoscopic Heller — બંને સરખાં અસરકારક | Heller માં reflux સામેની wrap અંદર જ છે; POEM માં પેટ પર ચીરો નથી, પણ wrap પણ નથી |
| Spastic subtype, કે ગોળીથી ન મટતો spastic રોગ | લાંબા, માપસરના myotomy સાથે POEM | કાપ નળીમાં ઉપર સુધી spastic ભાગને પહોંચે, જે નીચેથી કરાતું Heller નથી પહોંચતું |
| Operation નહીં એવી ઇચ્છા, કે ખર્ચ અને ફરી કરી શકાય એ મહત્ત્વનું | Graded balloon dilation | ફરી dilation શરૂઆતથી જ plan નો ભાગ છે, નિષ્ફળતા નહીં |
| નબળા કે anaesthesia માટે unfit | ગોળીઓ સાથે botulinum toxin | Operation વગર રાહત, એ સ્વીકારીને કે ફરી કરવું પડશે |
| ખૂબ પહોળી, વાંકી (sigmoid) થયેલી નળી | પહેલાં myotomy; નળી કાઢવાનું ફક્ત ખાલી જ ન થતી, “બળી ગયેલી” નળીમાં | Team નો નિર્ણય, ઉતાવળમાં ક્યારેય નહીં |
| પહેલાંના Heller કે POEM પછી લક્ષણ પાછાં | પહેલાં ફરી manometry, barium અને endoscopy; પછી તારણ પ્રમાણે POEM, dilation કે Heller | ફરી સારવાર પહેલાં ટાઇટ wrap કે reflux થી થયેલું સાંકડાપણું નકારવું પડે |
Reflux વિશે એક વાત અલગથી, કારણ કે POEM પછી એ સૌથી સામાન્ય મુદ્દો છે અને ઘણી વાર ચૂપચાપ રહે છે. Achalasia વાળી નળી acid ને બરાબર અનુભવતી નથી, એટલે POEM પછીનો reflux ફક્ત લક્ષણો પરથી નહીં, follow-up માં endoscopy થી તપાસાય છે, અને ઘણી વાર લાંબા સમય સુધી antacid ની ગોળી જોઈએ. જીવનભર ગોળી લખી દેવાને બદલે તપાસ કરવી — અહીં એ જ ધોરણ છે.
Manometry માં દરેક ખામીને procedure ની જરૂર નથી. લહેર સચવાયેલી હોય એવું outflow obstruction બીજી તપાસથી પાકું થાય અને લક્ષણો પૂરતાં હોય તો જ સારવાર પામે છે. Spastic રોગમાં પહેલાં acid ઘટાડવાની trial અને સ્નાયુ ઢીલા કરતી ગોળીઓ. ગર્ભાવસ્થામાં કાયમી સારવાર મુલતવી રહે. અને નબળા દર્દીમાં botulinum toxin અને ગોળીઓ જ લાંબા ગાળાનો સાચો જવાબ હોઈ શકે.
આ રોગોમાં વધુ પડતી સારવારનું જોખમ સાચું છે, એટલે એક જ tracing ના આધારે outflow obstruction માં dilation કરાતું નથી. Spastic રોગમાં reflux પોતે spasm ઉભો કરી શકે, એટલે પહેલાં acid ઘટાડવાની દવા, પછી સ્નાયુ ઢીલા કરતી દવા; POEM ફક્ત ત્યારે જ્યારે દવાઓ કામ ન કરે અને manometry થી પાકું હોય.
ગર્ભાવસ્થામાં પોષણ જોખમમાં હોય તો જ botulinum toxin કે કાળજીભર્યું dilation; કાયમી procedure ડિલિવરી પછી.
પણ fit દર્દીમાં classic achalasia ગોળીઓથી બેસી જશે એવી આશામાં રાહ જોવી — એ મુલતવી રાખવાનું કારણ નથી. એ બેસતું નથી, અને દર વર્ષે ખોરાક ભરાયેલી નળી વધુ પહોળી થતી જાય છે.
Laparoscopic Heller myotomy માં દૂરબીનના નાના ચીરાથી વાલ્વ પરનો અને હોજરીના ઉપલા ભાગ પરનો સ્નાયુ કાપીને અડધી wrap કરાય છે; POEM માં એ જ સ્નાયુ અંદરથી, પરત નીચેના tunnel માંથી કાપીને પ્રવેશની જગ્યા clips થી બંધ કરાય છે; balloon dilation માં day-care તરીકે વાલ્વ તબક્કાવાર પહોળો કરાય છે. ત્રણેય પહેલાં એક-બે દિવસ પ્રવાહી ખોરાક અને સાફ કરેલી નળી.
Laparoscopic Heller myotomy. નળીના નીચેના ભાગ પરથી હોજરી સુધી સ્નાયુ કાપીને reflux સામે partial wrap ટાંકાય છે. Operation માં જ air-leak test થાય; પરતમાં નાનું કાણું પડે તો ત્યાં જ repair કરીને wrap થી ઢાંકી દેવાય.
POEM. Endoscope થી પરતમાં નાનું મોં, એની નીચે tunnel, અને subtype પ્રમાણે નક્કી કરેલી લંબાઈ સુધી સ્નાયુ કાપવો — spastic પ્રકારમાં લાંબો. હવાને બદલે CO₂ વપરાય, અને મોં clips થી બંધ થાય. Wrap ન હોવાથી reflux નું follow-up પહેલા દિવસથી plan માં હોય છે.
Graded balloon dilation. અલગ sessions માં મોટા થતા balloons, day care તરીકે; પછી છાતીમાં દુખાવો, તાવ કે ઝડપી ધબકારા થાય તો ઘરે જતાં પહેલાં તરત contrast study.
સંમતિ આપતાં પહેલાં દરેક દર્દી આ complications વિશે સાંભળે છે:
Dr Harsh Shah સંમતિ પહેલાં આ દરેક મુદ્દો જાતે સમજાવે છે, તમારા subtype, ઉંમર અને પહેલાંની સારવારને લાગુ પડતા આંકડા સાથે — એ સામાન્ય આંકડા નથી અને page પર લખાતા નથી.
Achalasia cardia માટે Heller’s cardiomyotomy થયેલા એક દર્દી operation પછી ફરી ગળી શકવાની વાત પોતાના શબ્દોમાં (હિન્દીમાં) કહે છે.
Achalasia ની સારવાર Apollo Hospital, Bhat પર cashless health insurance, CGHS અને corporate schemes માં, policy ની શરતો પ્રમાણે, આવરી લેવાય છે. Estimate ને શું બદલે: કયું procedure પસંદ થયું, day care છે કે દાખલ થવું પડે, કઈ તપાસ પહેલેથી થઈ છે, અને વધારાની રાતો. સામાન્ય આંકડો કહેવાને બદલે તમારી policy માટે લેખિત estimate બનાવાય છે.
Pre-authorisation hospital ની insurance desk ગોઠવે છે, Dr Harsh Shah ની office ની manometry ના નિદાન અને plan કરેલા procedure ની note સાથે. Policy ના કાગળ, ઓળખપત્ર અને દરેક report સાથે લાવો. પહેલાં botulinum toxin નાં injection લીધાં હોય તો એની તારીખો ખાસ લાવો — myotomy ના plan માં એ મહત્ત્વની છે.
★★★★★
“Excellent experience under Dr Harsh shah he is very nice person,good treatment, best explained everything very nice 👍 Best Doctor in the Apollo hospital for achalasia cardia.Dr harsh shah is best laparoscopic surgery expert in Ahmedabad Gujarat. Thank u so much sir. — Prajwal Roat, Google review, Gota clinic listing”
★★★★★
“Excellent doctor. I have undergone Surgery for toupet fundoplication with harsh Shah doctor. Sir has given good treatment for early recovery. Treating patients very friendly. — Ravi Bob, Google review, Gota clinic listing”
★★★★★
“Dr. Harsh and his team at Apollo Gandhinagar bring excellence to execution and a patient centric approach. They proactively plan in detail and stretch the last mile surprising with meticulous planning and follow up. My robotic surgery was well explained and outcomes and recovery were even better than explained in advance. Much obliged. MK — Coffe Muske, Google review, Gota clinic listing”
Dr Harsh Shah ના બંને Google listings પરના ખરા reviews, જેમ લખાયા છે તેમ જ મૂકેલા.
મોટા ભાગના દર્દીઓ પહેલાં કરતાં ઘણું સહેલાઈથી જમી શકે છે, કારણ કે વાલ્વ ખૂલી જાય છે. પણ કોઈ સારવાર નળીની ધકેલવાની લહેર પાછી લાવતી નથી, એટલે બરાબર ચાવીને જમવું, જમતી વખતે પાણી પીવું અને જમ્યા પછી ટટ્ટાર બેસવું — આ ટેવો જીવનભર રહે છે.
Achalasia માં ખોરાક અને પાણી બંને અટકે છે, અને antacid થી એ મટતું નથી. Manometry થી નિદાન પાકું થાય પછી, fit દર્દીમાં ગોળીઓ પર રાહ જોવાથી નળી વધુ પહોળી થતી જાય છે. કામચલાઉ ઉપાય ફક્ત એવા દર્દી માટે છે જે procedure ન કરાવી શકે.
POEM મોંમાંથી endoscope થી થાય છે, ચામડી પર કોઈ ચીરો નથી, પણ reflux સામે wrap પણ નથી. Heller દૂરબીનથી પેટ પરના નાના ચીરાથી થાય છે અને સાથે reflux સામેની wrap હોય છે. Classic અને pressurised subtype માં બંને સરખાં અસરકારક છે; spastic subtype માં POEM પસંદ કરાય છે.
Achalasia વાળી નળી acid ને બરાબર અનુભવતી નથી, એટલે reflux લક્ષણ વગર પણ હોઈ શકે. Follow-up ની endoscopy એને વહેલું પકડે છે, જ્યારે એ ફક્ત ગોળીથી સંભાળી શકાય.
હા, થઈ શકે, પણ વારંવારનાં botulinum injection એ પડ પર ડાઘ પાડે છે જ્યાં myotomy કરવાની હોય, એટલે operation થોડું અઘરું બને. Consultation માં injection ની તારીખો સાથે લાવો.
Achalasia પોતે benign છે. પણ લાંબા ગાળાના achalasia માં અન્નનળીની પરતના cancer નું નાનું જીવનભરનું જોખમ રહે છે. એટલે ગળવામાં કોઈ પણ નવો ફેરફાર થાય તો endoscopy કરાવવી.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Gota, અમદાવાદ, ગુજરાત
Google rating 4.89, 216 reviews
Dr Harsh Shah બે સરનામે મળે છે: Gota, અમદાવાદનું clinic, અને Bhat, ગાંધીનગરની Apollo Hospital.
ગુજરાતભરમાંથી અને રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશથી દર્દીઓ Dr Harsh Shah પાસે આવે છે. Manometry, procedure અને પહેલું review અહીં થાય; પછીના લક્ષણોના review ઘણી વાર ઘરની નજીક થઈ શકે, અને POEM પછીની વાર્ષિક endoscopy અહીં plan થાય.
વર્ષોથી “acidity” કહીને દવા ચાલે છે, પણ હવે રોટલીનો કોળિયો અને પાણીનો ઘૂંટડો બંને અટકે છે? Endoscopy નો report, manometry નું tracing કે barium ની films appointment પહેલાં મોકલી શકો, જેથી consultation વાંચેલા reports સાથે શરૂ થાય; સારવાર કઈ, એ consultation માં, તપાસ પછી નક્કી થાય છે. Call +91-63555-64601 · Reports WhatsApp પર અગાઉથી મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
