Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 9 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Pancreas Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
ઓપરેશન થઈ શકે તેવું સ્વાદુપિંડનું કેન્સર એટલે એવી ગાંઠ, જેને સ્કેનમાં આખી કાઢી શકાય તેમ દેખાય. તે મુખ્ય લોહીની નળીઓથી દૂર હોય છે અને બીજા અવયવોમાં ફેલાઈ નથી.
સામાન્ય રીતે પહેલાં ઓપરેશન અને પછી લગભગ છ મહિના કીમોથેરાપી થાય છે. જોખમના સંકેતો હોય તેવા કેટલાક દર્દીને ઓપરેશન પહેલાં દવાઓ અપાય છે.
સર્જન અને દવાખાનું બંને મહત્વનાં છે. સ્વાદુપિંડનાં ઘણાં ઓપરેશન કરતા કેન્દ્રમાં વિચારીને કરેલું ઓપરેશન ઉતાવળે કરેલા ઓપરેશન કરતાં વધુ સલામત છે.
આ લેખ કાઢી શકાય તેવી ગાંઠની સારવાર સમજાવે છે. આખા ચિત્ર માટે અમારું સ્વાદુપિંડના કેન્સરની સારવાર પાનું જુઓ.
તેનો અર્થ એ કે સર્જન આખી ગાંઠ ચોખ્ખી કિનારી સાથે કાઢી શકે. સ્કેનમાં કેન્સર ફેલાયેલું ન દેખાવું જોઈએ અને મુખ્ય લોહીની નળીઓ ગાંઠથી વીંટળાયેલી ન હોવી જોઈએ.
આ શબ્દ સ્કેન પરથી અપાતું લેબલ છે, કોઈ વચન નથી. કોન્ટ્રાસ્ટ સાથેનું સારું સ્વાદુપિંડનું CT બતાવે કે મુખ્ય નળીઓની આસપાસ ચરબીનું પડ સલામત છે, ત્યારે ગાંઠને ઓપરેશન થઈ શકે તેવી ગણાય. પછી ટીમ તમારી તાકાત, કમળો અને લોહીના રિપોર્ટ જોઈને પહેલું પગલું નક્કી કરે છે. આ લેબલ કેવી રીતે અપાય તે અમારા સ્વાદુપિંડના કેન્સરનું સ્ટેજિંગ કેવી રીતે થાય લેખમાં સમજાવ્યું છે.
| મુદ્દો | ઓપરેશન થઈ શકે તેવું | સીમા પરનું (borderline) |
|---|---|---|
| લીવર કે ફેફસાંમાં ફેલાવો | દેખાતો નથી | દેખાતો નથી |
| મુખ્ય શિરાઓ સાથે સ્પર્શ | નથી, અથવા નાનો અને ટૂંકો | નળીની અડધાથી વધુ દીવાલ પર, અથવા ટૂંકો બંધ ભાગ |
| મુખ્ય ધમનીઓ સાથે સ્પર્શ | નથી | નાનો સ્પર્શ, અથવા માત્ર લીવરની ધમની સાથે |
| સામાન્ય રીતે પહેલું પગલું | ઓપરેશન, અથવા પસંદ કરેલા દર્દીમાં પહેલાં થોડા સમયની દવાઓ | પહેલાં દવાઓ, પછી ઓપરેશન |
ઓપરેશન થઈ શકે તેવી ગાંઠ હોય તેવા મોટા ભાગના દર્દીમાં પહેલાં ઓપરેશન અને પછી કીમોથેરાપી થાય છે. કેન્સર જૈવિક રીતે આક્રમક લાગે ત્યારે ઓપરેશન પહેલાં દવાઓ વપરાય છે.
નિર્ણય લેતા પહેલાં ડૉક્ટર થોડા સંકેતો તપાસે છે. કેટલાંક કેન્સર સ્કેનમાં સ્વચ્છ દેખાય છતાં ફેલાઈ ચૂક્યા જેવું વર્તે છે. પહેલાં દવાઓ આપવાથી આ વાતની કસોટી થાય છે અને છુપાયેલા કોષોની સારવાર વહેલી શરૂ થાય છે.
ઓપરેશન પહેલાંની દવાઓના અભ્યાસોના પરિણામો હજી આવી રહ્યા છે. એટલે ઘણાં કેન્દ્રો હજી પહેલાં ઓપરેશન અને પછી દવાઓ આપે છે. બીજાં કેન્દ્રો ઓપરેશન પહેલાં થોડા સમયની દવાઓ વાપરે છે. તમારી ટીમ કયો રસ્તો અપનાવે છે અને કેમ, તે પૂછી લો.
ઓપરેશન ગાંઠ ક્યાં છે તેના પર આધાર રાખે છે. માથાની ગાંઠ માટે Whipple ઓપરેશન થાય છે. શરીર અને પૂંછડીની ગાંઠ માટે distal pancreatectomy થાય છે.
| ગાંઠની જગ્યા | ઓપરેશન | શું કાઢવામાં આવે છે |
|---|---|---|
| સ્વાદુપિંડનું માથું, ગરદન કે હૂક જેવો ભાગ | Whipple ઓપરેશન (pancreaticoduodenectomy) | સ્વાદુપિંડનું માથું, નાની આંતરડીનો પહેલો ભાગ, પિત્તની નળી, પિત્તાશય અને ક્યારેક જઠરનો થોડો ભાગ |
| શરીર કે પૂંછડી | Distal pancreatectomy | સ્વાદુપિંડનું શરીર અને પૂંછડી, સામાન્ય રીતે બરોળ સાથે |
| ઘણા ભાગ, અથવા આખું સ્વાદુપિંડ | Total pancreatectomy | આખું સ્વાદુપિંડ, અને પછી જીવનભર ડાયાબિટીસની સંભાળ |
Whipple ઓપરેશનમાં સર્જન બાકી રહેલું સ્વાદુપિંડ, પિત્તની નળી અને જઠરને આંતરડીના એક ટુકડા સાથે જોડે છે. એટલે ખોરાક અને પાચક રસ ફરી વહેતા રહે છે. આસપાસની લસિકા ગ્રંથિઓ કાઢીને તપાસ માટે મોકલાય છે. ઓપરેશન કેટલાક કલાક ચાલે છે અને મોટા ભાગના દર્દી થોડા દિવસ ઇન્ટેન્સિવ કેર કે હાઈ-ડિપેન્ડન્સી યુનિટમાં રહે છે.
Dr Harsh Shah ખુલ્લું અને દૂરબીનથી, એમ બંને રીતે ઓપરેશન કરે છે. ઘણા દર્દીમાં ખુલ્લું ઓપરેશન જ સલામત પસંદગી રહે છે. ગાંઠ નાની હોય, નળીઓથી દૂર હોય અને ટીમ અનુભવી હોય ત્યારે દૂરબીનની પદ્ધતિ વિચારાય છે. ઓછાં ઓપરેશન કરતાં કેન્દ્રોમાં દૂરબીનથી થયેલા Whipple ના એક અભ્યાસમાં વધુ મૃત્યુ જોવા મળ્યાં હતાં. એટલે પદ્ધતિ કરતાં ટીમનો અનુભવ વધુ મહત્વનો છે.
તૈયારીથી જોખમ ઘટે છે. પોષણ સુધારવું, જરૂર પડે ત્યારે વધારે કમળો ઓછો કરવો અને અનુભવી ટીમ પસંદ કરવી, એ બધું સાજા થવામાં મદદ કરે છે.
સ્વાદુપિંડના ઓપરેશનમાં તકલીફોનું સાચું જોખમ હોય છે, જેમ કે સ્વાદુપિંડના જોડાણમાંથી લીકેજ, રક્તસ્રાવ, ચેપ અથવા જઠર ધીમે ખાલી થવું. મોટા ભાગના દર્દીમાં આ તકલીફો ડ્રેઇન, એન્ટિબાયોટિક, નળીઓ કે નાની પ્રક્રિયાથી સંભાળી લેવાય છે. આવાં ઘણાં ઓપરેશન કરતું કેન્દ્ર તકલીફને વહેલી પકડીને ઝડપથી સારવાર આપી શકે છે.
આ રિપોર્ટ આગળની વાત નક્કી કરે છે. તે બતાવે છે કે કિનારી ચોખ્ખી છે કે નહીં, ગ્રંથિઓમાં કેન્સર છે કે નહીં, અને કેન્સર કેટલું આક્રમક લાગે છે.
| તારણ | તેનો અર્થ |
|---|---|
| કિનારી ચોખ્ખી (R0) | માઇક્રોસ્કોપમાં કાપેલી કિનારી પર કેન્સરના કોષ નથી, ઓપરેશનનો આ જ હેતુ હોય છે |
| કિનારી પર કેન્સર (R1) | કોષો કિનારી સુધી પહોંચ્યા છે, એટલે ત્યાં કેન્સર પાછું આવવાની શક્યતા વધારે છે |
| લસિકા ગ્રંથિઓમાં કેન્સર | કેન્સર આસપાસની ગ્રંથિઓ સુધી પહોંચ્યું છે, એટલે કીમોથેરાપી વધુ મહત્વની બને છે |
| ચેતાઓ કે નળીઓમાં પ્રવેશ | કેન્સરના કોષો નાની ચેતાઓ કે નળીઓ સાથે ફેલાય છે, જે આક્રમક વર્તનની નિશાની છે |
| ગાંઠનું કદ અને ગ્રેડ | મોટી કે ખરાબ રીતે બનેલી ગાંઠ પાછી આવવાની શક્યતા વધુ હોય છે |
આખો રિપોર્ટ માગો અને તેની નકલ સાચવો. જનીન વિભાગ આગળની દવાઓ પસંદ કરવામાં મદદ કરી શકે છે, તે સમજવા અમારો બાયોપ્સી રિપોર્ટ અને જનીન તપાસનો અર્થ લેખ વાંચો.
સારી રીતે સાજા થયેલા લગભગ દરેક દર્દીને આશરે છ મહિના કીમોથેરાપી મળવી જોઈએ. તાકાતવાળા દર્દી માટે ત્રણ દવાઓનું મિશ્રણ પસંદ કરાય છે.
એકલું ઓપરેશન ભાગ્યે જ કેન્સરના દરેક કોષને કાઢી શકે છે. ઓપરેશન પછીની દવાઓ બચેલા કોષોને સાફ કરે છે અને કેન્સર પાછું આવવાની શક્યતા ઘટાડે છે. એક મોટા અભ્યાસમાં FOLFIRINOX નામની ત્રણ દવાઓની જોડીથી તાકાતવાળા દર્દીઓ એકલી gemcitabine કરતાં વધુ લાંબું જીવ્યા. મોટી ઉંમરના કે નબળા દર્દીને હળવાં મિશ્રણ અનુકૂળ આવે છે.
| તમારી સ્થિતિ | સામાન્ય રીતે વપરાતી દવાઓ |
|---|---|
| તાકાતવાળા, અવયવો સારી રીતે કામ કરતા હોય | આશરે છ મહિના modified FOLFIRINOX |
| મોટી ઉંમર, અથવા કિડની, લીવર કે ચેતાની તકલીફ | Gemcitabine સાથે capecitabine |
| નબળા, અથવા ધીમે સાજા થતા | એકલી gemcitabine, અથવા ઓછા સમયનો કોર્સ |
| BRCA કે PALB2 માં ફેરફાર | પ્લૅટિનમવાળી દવાઓ પસંદ કરાય છે |
સારવાર ઓપરેશનના લગભગ બે મહિનામાં શરૂ થવી જોઈએ. કેટલાક દર્દી શરૂ કરવા જેટલા મજબૂત હોતા નથી, એટલે ઓપરેશન પછી સાજા થવું એ કેન્સરના plan નો ભાગ છે. દવાઓ તમારા મેડિકલ ઓન્કોલોજિસ્ટ આપે છે, અને Dr Harsh Shah તમારા ઘા, પાચન અને વજન અંગે સંપર્કમાં રહે છે. રેડિયેશન માત્ર પસંદ કરેલા દર્દીમાં ઉમેરાય છે, જેમ કે જેમની કિનારી ચોખ્ખી ન હતી.
તાકાત પાછી આવતાં કેટલાક અઠવાડિયાં લાગે છે. પાચન, બ્લડ સુગર અને વજનની સંભાળ જરૂરી છે, અને સ્કેન તથા લોહીની તપાસ નક્કી સમયે ફરી કરાય છે.
કેન્સર પાછું આવે તો સ્વાદુપિંડનું કેન્સર પાછું આવે ત્યારે સારવાર લેખ જુઓ.
એવી ટીમ પસંદ કરો જે સ્વાદુપિંડનાં ઓપરેશન વારંવાર કરે, આખો કેન્સર plan આપે અને જોખમ વિશે ખુલ્લેઆમ વાત કરે. બીજો અભિપ્રાય આ નિર્ણયનો સામાન્ય ભાગ છે.
સરખામણી કરતાં પહેલું પગલું મોડું ન કરો. ઓપરેશન થઈ શકે તેવી ગાંઠ અઠવાડિયાંમાં બદલાઈ શકે છે, પણ કાળજીપૂર્વકની બીજી નજર માટે થોડા દિવસ આપવા યોગ્ય છે. તમારી ગાંઠ પહેલાં ઓપરેશન માટે યોગ્ય ન હોય તો Dr Harsh Shah તમને પ્રામાણિકતાથી કહેશે.
તેનો અર્થ એ કે સ્કેનમાં આખી ગાંઠ ચોખ્ખી કિનારી સાથે કાઢી શકાય તેમ દેખાય છે. બીજા અવયવોમાં ફેલાવો નથી, અને મુખ્ય લોહીની નળીઓ ગાંઠથી મુક્ત છે અથવા માત્ર થોડી અડે છે.
સામાન્ય રીતે હા. પસંદ કરેલા દર્દીમાં ઓપરેશન પહેલાં દવાઓ અપાય છે, જેમ કે CA 19-9 બહુ ઊંચું હોય, BRCA માં ફેરફાર હોય અથવા ગાંઠ ઓપરેશન થઈ શકે તેવા જૂથની કિનારી પર હોય.
સ્વાદુપિંડના માથાની ગાંઠ માટે Whipple ઓપરેશન થાય છે. શરીર કે પૂંછડીની ગાંઠ માટે distal pancreatectomy થાય છે, જેમાં ઘણી વાર બરોળ પણ કાઢવામાં આવે છે.
ઓપરેશન પછી કેન્સરના બહુ નાના કોષો બચી શકે છે, અથવા અગાઉથી દૂર પહોંચી ગયા હોઈ શકે. લગભગ છ મહિનાની કીમોથેરાપી તેમને સાફ કરે છે અને કેન્સર પાછું આવવાની શક્યતા ઘટાડે છે.
તાકાતવાળા દર્દીને સામાન્ય રીતે modified FOLFIRINOX નામની ત્રણ દવાઓની જોડી અપાય છે. મોટી ઉંમરના કે નબળા દર્દીને gemcitabine સાથે capecitabine, અથવા એકલી gemcitabine અપાય છે.
આદર્શ રીતે લગભગ બે મહિનામાં, તમે સાજા થઈ જાઓ ત્યારે. સારું પોષણ અને વહેલું ચાલવાનું તમને દવાઓ શરૂ કરી શકાય તેવી સ્થિતિ સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.
અનુભવી કેન્દ્રમાં, નાની અને નળીઓથી દૂર રહેલી ગાંઠવાળા પસંદ કરેલા દર્દીમાં શક્ય છે. ઓપરેશનની પદ્ધતિ કરતાં ટીમનો અનુભવ વધુ મહત્વનો છે.
કેટલાક દર્દીમાં થાય છે. ભોજન સાથે એન્ઝાઇમ કૅપ્સ્યૂલ પાચનમાં મદદ કરે છે અને બ્લડ સુગર નિયમિત તપાસાય છે. ડાયાબિટીસ થાય તો ગોળીઓ કે ઇન્સ્યુલિનથી તેની સારવાર થાય છે.
આખી સારવારના માર્ગ માટે સ્વાદુપિંડના કેન્સરની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
સ્વાદુપિંડનું કેન્સર ઓપરેશનથી કાઢી શકાય તેવું છે એમ કહેવાયું છે? હવે સમજીને plan કરવાનો સમય છે, કારણ કે પહેલું પગલું ખૂબ મહત્વનું છે. Dr Harsh Shah તમારા સ્કેન જુએ છે, ઓપરેશન અને તે પછીની દવાઓ સમજાવે છે, અને સારવારનો ક્રમ તમારા ઓન્કોલોજિસ્ટ સાથે નક્કી કરે છે. CT કે MRI ની ફિલ્મ, બાયોપ્સીનો રિપોર્ટ અને CA 19-9 સહિતના લોહીના રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન પણ કરી શકો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
