Skip to main contentDr. Jivraj Mehta Hospital · વાસણા, અમદાવાદ
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Diverticular disease ની સારવાર, અમદાવાદ · Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ
“જામફળ, ટામેટાંના બી અને સીંગ બધું બંધ કરી દીધું છે, તો પણ ફરી દુખાવો ઊપડ્યો” — diverticulitis વાળા ઘણા દર્દી OPD માં આવી વાત લઈને આવે છે. પહેલી વાત: બી વાળી વસ્તુ બંધ કરવાની જૂની સલાહ પાછળ કોઈ પુરાવો નથી. બીજી વાત: diverticular disease વાળા મોટા ભાગના લોકોને ક્યારેય operation ની જરૂર નથી પડતી. Diverticula એટલે મોટા આંતરડાની દીવાલમાંથી બહાર ઊપસેલી નાની કોથળીઓ. એમાં સોજો આવે — diverticulitis — ત્યારે મોટા ભાગના હુમલા સાદા હોય અને operation વગર બેસી જાય; ઘણા તંદુરસ્ત દર્દીને તો antibiotic પણ નથી જોઈતી. Operation emergency માં ત્યારે જ, જ્યારે આંતરડું ફાટ્યું હોય, અને પછીથી થોડા જ લોકો માટે વિચારાય. ફક્ત બે હુમલા થયા એટલે operation — એ નિયમ હવે રહ્યો નથી.
એક જ બીમારીનાં જુદા તબક્કા માટે ત્રણ નામ વપરાય છે. Diverticulosis એટલે કોથળીઓ છે પણ કોઈ તકલીફ નથી — ઘણી વાર scan કે colonoscopy માં અચાનક દેખાય. Diverticular disease એટલે કોથળીઓ તકલીફ આપે છે. અને diverticulitis એટલે કોઈ કોથળીમાં સોજો આવ્યો છે — દુખાવો, તાવ અને દબાવવાથી દુખે — જે સાદો હોય, કે પરુ, કાણું, fistula, સાંકડાપણું કે લોહી પડવા સુધી ગંભીર બને.
Dr. Jivraj Mehta Hospital. Super-specialty surgical gastroenterology માં તાલીમ, આ જ વિષયમાં બે વાર લાયકાત, અને આંતરડાની આયોજિત તથા emergency surgery માં 18 વર્ષનો અનુભવ. CT જોવો, ઘરે અને દવાખાનામાં diverticulitis ની સારવાર, scan ની મદદથી પરુ કાઢવાનું અને colonoscopy નું સંકલન, ફાટેલા આંતરડાની emergency surgery, દૂરબીનથી આયોજિત colon operation, કોથળી (stoma) ની સંભાળ અને કોથળી બંધ કરવી — બધું એક જ practice માં.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Laparoscopic Colon Surgeon · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Google rating: Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad પર 18 reviews માંથી 4.94.
ગંભીર હુમલો જુદી જુદી રીતે દેખાય: આંતરડું ફાટે તો આખા પેટમાં ફેલાતો દુખાવો, તાવ અને ઝડપી ધબકારા; આંતરડા અને મૂત્રાશય વચ્ચે રસ્તો (fistula) બને તો પેશાબમાં હવા કે મળ, અને વારંવાર પેશાબનો ચેપ; એ રસ્તો યોનિમાં ખૂલે તો ત્યાંથી મળ કે હવા; અને આંતરડું સાંકડું થાય તો પેટ ફૂલવું અને કબજિયાત. Diverticulum માંથી લોહી પડવું વળી જુદી વાત છે — સામાન્ય રીતે અચાનક, દુખાવા વગર અને વધુ માત્રામાં, અને મોટા ભાગના લોકોમાં જાતે અટકી જાય. દરેકની સારવાર નીચે અલગથી સમજાવી છે.
પશ્ચિમના દેશોમાં diverticulitis મોટે ભાગે ડાબી બાજુના sigmoid colon માં થાય, અને પેટમાં ડાબી બાજુ નીચે દુખે. એશિયન દર્દીઓમાં મોટા આંતરડાની જમણી બાજુનું diverticulitis, પશ્ચિમી માર્ગદર્શિકાઓ માને છે એના કરતાં ઘણું વધુ થાય છે. એ નાની ઉંમરે થાય, મોટે ભાગે operation વગર બેસી જાય, અને બરાબર appendicitis જેવું લાગે.
આ જાણવાથી બે ભૂલ ટળે છે. પહેલી, જમણી બાજુના diverticulitis ના દુખાવા માટે બિનજરૂરી appendix નું operation. બીજી, વધુ ગંભીર — બેસી જાય એવી સોજાની ગાંઠ માટે મોટા આંતરડાની જમણી બાજુ કાપી નાખવી. જમણી બાજુની સોજાની ગાંઠ નિદાન વગર ક્યારેય કપાતી નથી, કારણ કે આ વિસ્તારમાં સામાન્ય એવો આંતરડાનો TB, અને ગાંઠ પણ શક્યતામાં હોય છે. CT scan સામાન્ય રીતે જમણી બાજુના diverticulitis ને appendicitis અને આ બીજાં કારણોથી અલગ પાડી આપે છે.
Diverticulitis નો હુમલો બેસી જાય પછીનું ખાસ મહત્ત્વનું પગલું એ ખાતરી કરવાનું છે કે એ cancer તો નહોતું. Scan પર આંતરડાની ગાંઠ બરાબર diverticulitis જેવી દેખાઈ શકે, એટલે ગંભીર હુમલો બેસી ગયાના છથી આઠ અઠવાડિયે, કે scan અસામાન્ય હોય ત્યારે, colonoscopy થાય. હુમલા દરમિયાન ક્યારેય નહીં, કારણ કે ત્યારે સોજેલા આંતરડામાં કાણું પડી શકે.
CT પર ટૂંકો, જાડો ભાગ જેની કિનારી ઊપસેલી હોય, આંતરડાની બાજુમાં મોટી lymph nodes, અને સોજા જેવું વર્તન ન કરતું સાંકડાપણું — આ ચિંતા વધારે. CT થી સાબિત થયેલા સાદા હુમલા પછી, scan સ્પષ્ટ હોય અને આંતરડાની નિયમિત તપાસ થયેલી હોય, તો colonoscopy દરેક વખતે જરૂરી નથી — દર્દી પ્રમાણે નક્કી થાય. Diverticulitis સાથે જમણી બાજુ appendicitis, આંતરડાનો લાંબો સોજો (inflammatory bowel disease), ચેપ કે લોહી ઓછું મળવાથી સોજો, સ્ત્રીરોગની તકલીફ અને આંતરડાનો TB પણ વિચારાય. હુમલા પછી બનેલું સાંકડાપણું, cancer નકાર્યા વગર સામાન્ય ગણાતું નથી.
Diverticulitis ની શંકામાં પેટ અને pelvis નો contrast CT scan પસંદગીની તપાસ છે. એ નિદાન પાકું કરે, સોજો કેટલો ગંભીર છે એ કહે, અને પરુ, કાણું કે બહાર નીકળેલી હવા બતાવે. ફક્ત તપાસીને નિદાન કરવામાં આ બીમારી ક્યારેક વધારે, તો ક્યારેક ઓછી અંકાય છે.
| તપાસ | એ શું નક્કી કરે |
|---|---|
| Blood count, CRP, kidney અને liver ની તપાસ | સોજો કેટલો છે અને સારવાર માટે શરીર કેટલું તૈયાર છે |
| પેશાબની તપાસ, અને fistula ની શંકા હોય તો culture | પેશાબનો ચેપ, અને મૂત્રાશયમાં રસ્તાની નિશાની |
| બાળક થઈ શકે એ ઉંમરની સ્ત્રીઓમાં pregnancy test | ગર્ભ સંબંધિત કારણ નકારવા અને scan પસંદ કરવા |
| પેટ અને pelvis નો contrast CT | નિદાન અને ગંભીરતા: સાદો, પરુ, કાણું કે બહાર હવા |
| Sonography | નાની ઉંમરે કે CT ન મળે ત્યાં પહેલી તપાસ; સામાન્ય sonography થી diverticulitis નકારી ન શકાય |
| સાજા થયાના છથી આઠ અઠવાડિયે colonoscopy | ગંભીર કે અસામાન્ય હુમલા પછી cancer નકારવા — હુમલા દરમિયાન ક્યારેય નહીં |
| પાછળના રસ્તે contrast આપીને CT, અને cystoscopy | મૂત્રાશયમાં fistula ની શંકા હોય ત્યારે |
CT પરની ગંભીરતા જ સારવાર નક્કી કરે. સાદા diverticulitis માં દીવાલ જાડી અને આસપાસની ચરબીમાં સોજો, પણ પરુ કે બહાર હવા નહીં. ગંભીર diverticulitis માં આંતરડાની બાજુમાં નાની પરુની થેલીથી લઈને pelvis માં મોટી થેલી, આખા પેટમાં પરુ, અને પેટમાં મળ — આમાંની છેલ્લી બે સ્થિતિ (Hinchey grade) માં operation જોઈએ.
| CT પર શું દેખાય | સામાન્ય સારવાર |
|---|---|
| સાદું: જાડી દીવાલ, ચરબીમાં સોજો, પરુ કે હવા નહીં | ઘરે કે દવાખાનામાં; તંદુરસ્ત દર્દીમાં ઘણી વાર antibiotic ની જરૂર નહીં |
| સોજાની ગાંઠ કે આંતરડા પાસે નાની પરુની થેલી | Antibiotic, જરૂર પડે તો પરુ કાઢવું |
| Pelvis માં કે દૂર મોટી પરુની થેલી | Antibiotic અને scan ની મદદથી સોયથી પરુ કાઢવું |
| આખા પેટમાં પરુ (purulent peritonitis) | Emergency operation |
| પેટમાં મળ (faecal peritonitis) | Emergency operation, મોટે ભાગે કોથળી (stoma) સાથે |
મોટા ભાગના હુમલા સાદા હોય અને operation વગરની સારવારથી બેસી જાય. સાદા પહેલા હુમલા પછીના મોટા ભાગના બીજા હુમલા પણ સાદા જ હોય, અને દરેક સાદા હુમલા સાથે આગળ જતાં emergency operation ની શક્યતા વધતી નહીં, ઘટે છે. એટલે જ નક્કી સંખ્યાના હુમલા પછી operation કરવાનો જૂનો નિયમ છોડી દેવાયો છે.
સારવાર સલાહ અને નિરીક્ષણથી, મોઢેથી કે બાટલાથી antibiotic, પરુ કાઢવું, emergency operation, અને સાજા થયા પછી અમુક દર્દીઓ માટે આયોજિત operation સુધી ફેલાયેલી છે. પહેલાં સુરક્ષિત હોય એવી ઓછામાં ઓછી સારવાર, અને બે-ત્રણ દિવસમાં સુધારો ન દેખાય તો ફરી આકલન.
| સારવાર | કોના માટે |
|---|---|
| Antibiotic વગર નિરીક્ષણ | CT માં સાદો સોજો, તંદુરસ્ત, રોગપ્રતિકારક શક્તિ સામાન્ય, ખાઈ-પી શકે અને ફરી બતાવી શકે એવા દર્દી |
| મોઢેથી antibiotic, સામાન્ય રીતે પાંચથી સાત દિવસ | સાદો સોજો પણ તાવ, બીજી બીમારી, નબળાઈ, ગર્ભાવસ્થા કે ઓછી રોગપ્રતિકારક શક્તિ |
| દાખલ થઈ બાટલાથી antibiotic, આંતરડાને આરામ | ગંભીર સોજો, કે સુધારો ન થાય |
| સોયથી પરુ કાઢવું | આશરે ચારથી પાંચ સેન્ટિમીટરથી મોટી પરુની થેલી |
| Emergency operation | પેટમાં પરુ કે મળ સાથે ફાટેલું આંતરડું, રુકાવટ, કે ઉપરની સારવાર નિષ્ફળ |
| સાજા થયા પછી આયોજિત operation | ફક્ત પસંદ કરેલા દર્દી — કારણો નીચે આપ્યાં છે |
તંદુરસ્ત દર્દીને antibiotic આપવાની હોય તો ગોળી બાટલા જેટલી જ અસરકારક છે. Antibiotic પર બે-ત્રણ દિવસમાં સુધારો ન થાય, તો દવા વધારવાને બદલે ફરી scan — કારણ કે ન કઢાયેલું પરુ, કે ખોટું નિદાન, cancer સહિત, એનું કારણ હોઈ શકે.
CT થી સાબિત સાદા diverticulitis વાળા તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં antibiotic સુરક્ષિત રીતે ટાળી શકાય — randomised trials અને આંતરરાષ્ટ્રીય emergency માર્ગદર્શિકા આને સમર્થન આપે છે. દર્દી ખાઈ-પી શકે, ઘરે સંભાળ રાખનાર હોય, અને તકલીફ વધે તો જલદી પાછા આવી શકે — તો ઘરે સારવાર યોગ્ય છે.
છેલ્લી શરત વ્યવહારમાં બહુ મહત્ત્વની છે. Antibiotic ટાળવી અને ઘરે સારવાર, બંને દર્દીના પાછા આવી શકવા પર આધાર રાખે છે. દૂર રહેતા, કે સહેલાઈથી પાછા ન આવી શકતા દર્દી માટે દાખલ કરવું કે antibiotic આપવી એ વધુ સુરક્ષિત છે, અને કારણ સમજાવીને લખાય છે. Sepsis, ઓછી રોગપ્રતિકારક શક્તિ, બીજી મોટી બીમારી, નબળાઈ, ગર્ભાવસ્થા કે ખાઈ-પી ન શકાય — ત્યાં antibiotic અપાય છે. નાની પરુની થેલીઓ મોટે ભાગે ફક્ત antibiotic થી બેસી જાય. અને એક-બે સાદા હુમલા થયા હોય એવા મોટા ભાગના લોકોને operation ની કોઈ જરૂર નથી — ધ્યાન અટકાવવા પર જાય છે.
Diverticulitis થી આંતરડું ફાટે અને પેટમાં પરુ કે મળ ફેલાય, ત્યારે emergency operation માં બીમાર ભાગ કાઢી નખાય છે. પહેલાં દર્દીને પ્રવાહી અને antibiotic થી સ્થિર કરાય; operation નો હેતુ ચેપનું મૂળ બંધ કરવાનો છે, અને સલામતી માટે બનાવેલી કોથળી નિષ્ફળતા નથી.
| સ્થિતિ | Operation |
|---|---|
| પેટમાં પરુ, સ્થિર અને ઠીકઠાક તંદુરસ્ત દર્દી | Sigmoid કાઢી આંતરડું જોડવું, સાથે થોડા સમયની રક્ષણાત્મક ileostomy; આ રીતમાં પછીથી કોથળી બંધ થવાની શક્યતા વધુ |
| પેટમાં પરુ, અસ્થિર કે વધુ જોખમવાળા દર્દી | Hartmann’s operation — sigmoid કાઢી colostomy (કોથળી) |
| પેટમાં મળ | Hartmann’s operation |
| રુકાવટ | સાંકડો ભાગ કાઢવો; દર્દીની સ્થિતિ અને ગંદકી પ્રમાણે સાંધો કે કોથળી |
| બીજી રીતે ન અટકતું લોહી | લોહીવાળો ભાગ મળે તો ફક્ત એ; ન મળે તો જ colon નો મોટો ભાગ |
અસ્થિર, પેટમાં ખૂબ ગંદકીવાળા, કુપોષિત કે રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટાડતી દવા લેતા દર્દીમાં સાંધો નથી બનાવાતો. ફક્ત દૂરબીનથી પેટ ધોવાની રીત, જે એક સમયે પેટમાં પરુ માટે સૂચવાતી, trials માં વધુ વાર ફરી પ્રક્રિયા કરાવતી દેખાઈ, અને હવે માન્ય વિકલ્પ નથી. સમય હોય ત્યાં operation પહેલાં કોથળીની જગ્યા નક્કી કરાય, અને સાંધો કેમ બન્યો કે કેમ ન બન્યો એ લખાય.
બે હુમલા પછી sigmoid કાઢી નાખવું — આ જૂનું શિક્ષણ છોડી દેવાયું છે. આયોજિત operation હવે દરેક દર્દી માટે અલગ નિર્ણય છે, દરેક હુમલા પછી ફરી વિચારાય, અને એ બીમારી જીવનને કેટલી અસર કરે છે અને એનાથી કોઈ ગંભીર તકલીફ થઈ છે કે નહીં એના પર આધાર રાખે — હુમલાની ગણતરી પર નહીં.
★★★★★
“I must say Dr harsh shah is very calm and humble in nature towards there patient.My wife had been operated by him.Thank you so much sir.Dr harsh shah is expert Gastro surgeon. — Ashokbhai Brahmbhatt, Google review”
★★★★★
“Excellent service, very polite, very well explained the treatment plan and follow up after surgery. I am truly grateful to him for the treatment. — Amar Singh, Google review”
★★★★★
“Dr. Harsh performed my wife’s gallbladder surgery and has been a thorough professional. He truly assuaged our concerns and treated us with great care. I have never met a surgeon who is consistently upbeat, and that makes a real difference to families whose loved ones are undergoing a surgical procedure. — Gaurav Roy, Google review”
નીચેના reviews Dr Harsh Shah ની બે Google listings પરથી, જેમ લખાયા તેમ જ. એમાંના કોઈમાં diverticular disease નો ઉલ્લેખ નથી; એ એમની surgery અને સંભાળ વિશે સામાન્ય રીતે કહે છે.
આયોજિત operation નક્કી થાય, તો શક્ય હોય ત્યાં એ દૂરબીનથી થાય. બીમાર sigmoid ને નીચે નરમ, તંદુરસ્ત મળાશયના ઉપલા ભાગ સુધી કાઢી, આંતરડું જોડી દેવાય. Sigmoid નો નીચલો ટુકડો પાછળ રહી જાય, એ operation પછી diverticulitis પાછું આવવાનું મુખ્ય કારણ છે.
ઉપરનો છેડો તંદુરસ્ત, સોજા વગરના આંતરડા પર નક્કી થાય; colon નું દરેક diverticulum કાઢવું જરૂરી નથી. આ cancer નું operation નથી, એટલે ડાબા colon ની મુખ્ય ધમની સામાન્ય રીતે બચાવી શકાય — જેથી મૂત્રાશય અને જાતીય કાર્ય સંભાળતી ચેતાઓને ઈજાનું જોખમ ઘટે. ખૂબ સોજાવાળા pelvis માં, કે ફરી operation હોય ત્યારે, ureter (કિડનીથી પેશાબની નળી) માં પહેલાં stent મૂકી શકાય, જેથી એ સહેલાઈથી ઓળખાય. Operation પહેલાં લોહીની ઊણપ અને ડાયાબિટીસ સુધારાય, બીડી-સિગારેટ અને દારૂ ઓછામાં ઓછા ચાર અઠવાડિયાં પહેલાં બંધ, મોઢેથી antibiotic સાથે આંતરડું સાફ કરવાની દવા, અને ઓછી શક્યતા હોય તો પણ દરેક દર્દી સાથે કોથળીની વાત.
Diverticulum માંથી લોહી સામાન્ય રીતે દુખાવા વગર, અચાનક અને વધુ માત્રામાં પડે, અને મોટા ભાગના લોકોમાં જાતે અટકી જાય. સારવાર લોહી-પ્રવાહી ચડાવી સ્થિર કરવાથી અને લોહી જામવાની તકલીફ સુધારવાથી શરૂ થાય. લોહી ચાલુ રહે તો CT angiogram જગ્યા શોધે અને radiologist પાતળી નળીથી લોહીવાળી નસ બંધ કરે (embolisation); આંતરડું સાફ કરીને colonoscopy થી પણ જગ્યા શોધી સારવાર થઈ શકે.
લોહી માટે operation છેલ્લો ઉપાય છે, ફક્ત આ રીતે ન અટકતા લોહી માટે. લોહીની જગ્યા ખબર હોય તો ફક્ત એ ભાગ કઢાય; જગ્યા ન મળે ત્યારે જ colon નો મોટો ભાગ. Diverticular disease વાળા દરેકે NSAID પ્રકારની દુખાવાની દવા શક્ય હોય ત્યાં ટાળવી જોઈએ, કારણ કે એ લોહી પડવા અને આંતરડું ફાટવા બંને સાથે જોડાયેલી છે.
Fistula એટલે સોજેલા colon અને બાજુના અંગ વચ્ચે બનેલો રસ્તો — મોટે ભાગે મૂત્રાશય સાથે, જેથી પેશાબમાં હવા કે મળ અને વારંવાર ચેપ — કે યોનિ સાથે. વારંવારના સોજા પછી આંતરડું સાંકડું (stricture) થઈ શકે, જેથી કબજિયાત, પેટ ફૂલવું કે રુકાવટ થાય. બંનેની સારવાર સામાન્ય રીતે આયોજિત operation છે.
મૂત્રાશયના fistula ની શંકા હોય તો પાછળના રસ્તે contrast આપીને CT અને cystoscopy થી ખાતરી થાય; યોનિના fistula માં CT અને બેભાન કરીને તપાસ. સાંકડાપણાની તપાસ CT અને colonoscopy થી થાય, અને cancer નકાર્યા વગર એને ક્યારેય સામાન્ય માનવામાં નથી આવતું, કારણ કે cancer પણ આંતરડું બરાબર એવું જ સાંકડું કરી શકે. આયોજિત operation માં બીમાર ભાગ કાઢી બીજું અંગ સાંધી દેવાય, અને fistula છૂટું પાડતી વખતે મૂત્રાશયનું રક્ષણ કરાય.
દૂરબીનથી આયોજિત sigmoid operation પછી દર્દી એ જ દિવસે પથારીમાંથી બેસે અને પ્રવાહી પીએ, બીજા દિવસે ખાય અને ચાલે, અને મોટા ભાગના ચોથા કે પાંચમા દિવસે ઘરે જાય. Emergency operation પછી સાજા થવું ધીમું, ક્યારેક ICU સાથે, અને દવાખાનાના રોકાણનો મોટો ભાગ કોથળીની સંભાળ શીખવામાં જાય.
| દિવસ | શું થાય |
|---|---|
| Operation નો દિવસ | થોડા કલાકમાં પથારીમાંથી બેસવું, પ્રવાહી, opioid ઓછી રાખીને દુખાવાની દવા, પી શકે એટલે બાટલો બંધ |
| પહેલો દિવસ | સહન થાય તેમ ખોરાક, ચાર વાર ચાલવું, પેશાબની નળી કાઢવી |
| બીજો દિવસ | પૂરો ખોરાક, વધુ ચાલવું, દુખાવાની દવા મોઢેથી, સામાન્ય રીતે વાછૂટ શરૂ |
| ત્રીજો દિવસ | ઝાડો, ઘરે જવાની તૈયારી તપાસવી |
| ચોથો કે પાંચમો દિવસ | ઘરે — follow-up અને ચેતવણીનાં લક્ષણો લખીને |
આયોજિત operation પછી નાકમાંથી નળી અને drain નિયમિત રીતે મૂકાતી નથી. કોથળી હોય તો દર્દી કે પરિવારનું કોઈ જાતે સંભાળી શકે પછી જ રજા, અને colonoscopy બાકી હોય તો રજા પહેલાં ગોઠવાય. તાવ, ઝડપી ધબકારા, નવો કે વધતો દુખાવો, કે સુધારો અટકી જાય — તો તરત surgeon ને બોલાવાય; આ સાંધામાંથી leak ની પહેલી નિશાની હોઈ શકે.
ફાટેલા diverticulitis ના emergency operation નાં જોખમ આયોજિત operation કરતાં ઘણાં વધુ છે, અને એની સંમતિ અલગથી લેવાય છે. બે વાત ખાસ સમજવાની છે: કોથળી — દરેક સ્થિતિમાં એની શક્યતા કેટલી, અને અમુક “થોડા સમયની” કોથળીઓ ક્યારેય બંધ નથી થતી — અને આયોજિત operation થી ભવિષ્યના હુમલા ઘટે, પૂરેપૂરા બંધ નહીં. દરેક દર્દીને લાગુ પડતા આંકડા consent ની ચર્ચામાં જ અપાય છે.
સામાન્ય: લોહી ચડાવવું પડે એટલું bleeding, ઘામાં infection, પગ કે ફેફસામાં clot, હૃદય કે શ્વાસની તકલીફ, anaesthesia ની તકલીફ, અને દૂરબીનમાંથી ખુલ્લા operation માં ફેરવવું — ઘણા સોજામાં વધુ શક્ય. આ operation ની ખાસ: સાંધામાંથી leak, થોડા સમયની કે કાયમી કોથળી, પેટમાં પરુ, આંતરડાં મોડાં ચાલુ થવાં, ureter ને ઈજા, fistula છૂટું પાડતાં મૂત્રાશયને ઈજા, સાંધો સાંકડો થવો, પછીથી ઘા કે કોથળીની જગ્યાએ hernia, ચોંટવાથી રુકાવટ, અને operation પછી પણ diverticulitis પાછું આવવું — ખાસ કરીને sigmoid નો નીચલો ભાગ રહી ગયો હોય તો. જીવનું જોખમ પણ છે — આયોજિત operation માં ઓછું, અને પેટમાં પરુ કે મળ સાથેના emergency માં ઘણું વધારે. આ ઉપરાંત: કાઢેલો ભાગ microscope તપાસમાં જાય, અને ક્યારેક અણધાર્યું cancer નીકળે; કોથળી બંધ કરવી એ બીજું operation છે, જેનાં પોતાનાં જોખમ છે.
લાંબા ગાળે મદદ કરે છે: રેસાવાળો ખોરાક, પૂરતું પાણી, નિયમિત કસરત, વજન કાબૂમાં અને ધૂમ્રપાન બંધ. Nuts, બી અને popcorn ટાળવાની જૂની સલાહ પાછળ કોઈ પુરાવો નથી — એ ખાવાની મનાઈ નથી.
ઘણા દર્દી આ સલાહને કારણે ગમતી વસ્તુ છોડીને આવે છે; એ ફરી ખાઈ શકે છે. NSAID પ્રકારની દુખાવાની દવા શક્ય હોય ત્યાં ટાળવી. Mesalazine, rifaximin અને probiotics ફરી હુમલો અટકાવે છે એવું સાબિત નથી, એટલે એ હેતુ માટે લખાતી નથી.
ગંભીર હુમલા પછી, કે CT અસામાન્ય હોય ત્યારે, છથી આઠ અઠવાડિયે cancer નકારવા colonoscopy — follow-up નું ખાસ મહત્ત્વનું પગલું. Operation પછી આશરે છ અઠવાડિયે ઘા અને કોથળી જોવાય અને report ની ચર્ચા થાય, અને ત્રણ મહિને આંતરડાનું કામ તપાસાય.
કોથળી બની હોય તો એ બંધ કરવાનું follow-up માં ગોઠવાય, એ પહેલાં સાંધા કે મળાશયના છેડાનો contrast X-ray. દરેક મુલાકાતે રેસા, પાણી, કસરત, વજન અને NSAID ટાળવાની વાત ફરી થાય. જેમનું operation નથી થયું, એમના માટે દરેક નવા હુમલા પછી આયોજિત operation નો સવાલ ફરી વિચારાય — ગણતરી પર નહીં, એ હુમલાની વિગત પર.
ખર્ચ એના પર આધાર રાખે કે સારવાર ઘરે છે કે દવાખાનામાં, પરુ કાઢવું પડે છે કે નહીં, operation આયોજિત છે કે emergency, કોથળી બને છે અને પછી બંધ થાય છે કે નહીં, અને કેટલા દિવસ રહેવું પડે. આયોજિત દાખલા પહેલાં, અને emergency માં શક્ય એટલું વહેલું, લેખિત અંદાજ અપાય છે.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad મોટી insurance કંપનીઓ અને cashless યોજનાઓ સાથે કામ કરે છે, અને emergency દાખલા સહિત pre-authorisation office સીધું સંભાળે છે. સાથે લાવો: CT ની images disc કે drive માં reports સાથે, colonoscopy ના reports, લોહી-પેશાબના reports, દરેક હુમલાના discharge papers, દવાઓની યાદી, insurance card અને ઓળખપત્ર.
હા. Nuts, બી અને popcorn ટાળવાની સલાહ પાછળ કોઈ પુરાવો નથી. રેસાવાળો ખોરાક, પૂરતું પાણી, કસરત અને ધૂમ્રપાન બંધ — આ ખરેખર મદદ કરે છે.
આપોઆપ નહીં. હુમલા જીવનને કેટલી અસર કરે છે, કોઈ હુમલો ગંભીર હતો કે નહીં, રોગપ્રતિકારક શક્તિ, અને cancer નકારાયું છે કે નહીં — આના પરથી નિર્ણય થાય, હુમલાની સંખ્યા પરથી નહીં.
ના. CT થી સાબિત સાદો સોજો હોય, દર્દી તંદુરસ્ત હોય, ખાઈ-પી શકે અને તકલીફ વધે તો પાછા આવી શકે — તો ઘણી વાર antibiotic વગર સારવાર થઈ શકે.
કારણ કે scan પર આંતરડાની ગાંઠ બરાબર diverticulitis જેવી દેખાઈ શકે. ગંભીર કે અસામાન્ય હુમલા પછી છથી આઠ અઠવાડિયે કરાય, હુમલા દરમિયાન ક્યારેય નહીં.
આયોજિત દૂરબીન operation માં મોટે ભાગે કોથળી ટાળી શકાય. ફાટેલા આંતરડાની emergency માં કોથળીની શક્યતા વધુ, અને અમુક થોડા સમયની કોથળીઓ ક્યારેય બંધ નથી થતી; તમારા માટે શક્યતા operation પહેલાં ચર્ચાય.
આપણે ત્યાં જમણી બાજુનું diverticulitis ઓછું નથી, અને બરાબર appendicitis જેવું લાગે. CT સામાન્ય રીતે ફરક પાડી આપે; જમણી બાજુની સોજાની ગાંઠ નિદાન વગર કપાતી નથી.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007.
Google: Dr Harsh Shah · 18 reviews માંથી 4.94
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad નો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601
આખા ગુજરાતમાંથી — Gandhinagar, Mehsana, Banaskantha, Nadiad, Anand, Bhavnagar, Rajkot, Jamnagar અને Kutch — અને દક્ષિણ રાજસ્થાન તથા પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશમાંથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.
Diverticulitis ની સારવાર થઈ છે, કે operation ની વાત થઈ છે? CT scan ની images અને report, colonoscopy નો report હોય તો, લોહીના reports અને દરેક હુમલાના discharge papers appointment પહેલાં મોકલી શકાય, જેથી consultation શરૂ થાય ત્યારે એ વાંચેલાં હોય. સારવાર consultation માં, તપાસ પછી જ નક્કી થાય છે. તાવ સાથે પેટમાં તીવ્ર દુખાવો, કે પેટ કડક હોય અને અડવાથી દુખે તો હમણાં જ નજીકના emergency વિભાગમાં જાઓ. Call +91-63555-64601 · Reports સાથે લાવો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.