Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 27 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
પેટની અંદરની દીવાલ પોતાનું રક્ષણ ગુમાવે ત્યારે અલ્સર બને છે. દુખાવાની ગોળીઓ આખા શરીરમાં આ રક્ષણ બંધ કરી દે છે, ભલે તમે તે કોઈ પણ રીતે લો.
આવા અલ્સરમાં ઘણી વાર દુખાવો થતો નથી. પહેલી નિશાની કાળો મળ કે લોહીની ઊલટી હોઈ શકે, ખાસ કરીને સાઠ વર્ષ પછી.
સલામતી એટલે ગોળી ખરેખર જોઈએ છે કે નહીં તે પૂછવું, રક્ષણ માટે એસિડની ગોળી ઉમેરવી, અને પહેલાં H. pylori ની તપાસ કરાવવી.
અલ્સરની સારવારની પૂરી માહિતી અમદાવાદમાં પેપ્ટિક અલ્સરની સારવાર પાના પર છે. આ લેખ પેટની અંદર શું બગડે છે તે સમજાવે છે. દુખાવાની ગોળીઓ કેમ સામાન્ય કારણ છે અને સલામત કેમ રહેવું તે પણ અહીં છે.
અલ્સર માટે એસિડ જોઈએ, પણ એકલો એસિડ ભાગ્યે જ પૂરતો છે. ઘણો એસિડ ધરાવતા મોટા ભાગના લોકોને અલ્સર થતું નથી. ખરી ખામી નબળી દીવાલની છે.
પેટ તીવ્ર એસિડના સ્નાનમાં રહે છે. તેની અંદરની દીવાલનાં ઘણાં સ્તરો તેને બચાવે છે. અલ્સર એ જગ્યા છે જ્યાં એ સ્તરો નિષ્ફળ ગયાં અને એસિડ દીવાલમાં ઊતરી ગયો.
| દીવાલને બચાવે છે | દીવાલને ઘસી નાખે છે |
|---|---|
| લાળ જેવા ચીકણા પદાર્થનું જાડું પડ | એસિડ અને પાચક રસ pepsin |
| Bicarbonate, જે સપાટીને લગભગ તટસ્થ રાખે છે | H. pylori જંતુ |
| સારો લોહીનો પ્રવાહ, જે એસિડ ધોઈ નાખે છે અને રૂઝ લાવે છે | diclofenac અને ibuprofen જેવી દુખાવાની ગોળીઓ |
| નાની ઈજા પછી સપાટીના કોષોનું ઝડપી પાછું ઊગવું | ધૂમ્રપાન, વધુ પડતો દારૂ અને ગંભીર બીમારી |
Prostaglandin નામનાં કુદરતી રસાયણોનો એક સમૂહ આ મોટા ભાગનું રક્ષણ ચલાવે છે. તે લાળ અને bicarbonate બનાવવામાં મદદ કરે છે, લોહીનો પ્રવાહ જાળવે છે અને રૂઝ ઝડપી કરે છે. તે ઓછાં થાય તો બધાં સ્તરો એકસાથે નબળાં પડે છે.
દુખાવાની ગોળીઓ શરીરના prostaglandin ને અટકાવીને કામ કરે છે. તેથી દુખાવામાં રાહત મળે છે, પણ પેટનું પોતાનું કવચ પણ જતું રહે છે. નુકસાન લોહી દ્વારા થાય છે, ફક્ત સ્પર્શથી નહીં.
Aspirin પણ આ જ રીતે કામ કરે છે, હૃદય માટે લેવાતા નાના રોજના ડોઝમાં પણ. લોહી વહેતા અલ્સરનું તે એક જાણીતું છુપું કારણ છે.
દુખાવાની ગોળીઓ દુખાવાને પણ ઢાંકી દે છે. વ્યક્તિને અઠવાડિયાં સુધી અલ્સર હોય અને બળતરા કે દુખાવો ન લાગે. પહેલી નિશાની પછી કાળો મળ, લોહીની ઊલટી કે અચાનક નબળાઈ હોય છે.
આમ થાય તો emergency વિભાગમાં જાઓ. લોહી વહેતા અલ્સરમાં scope શું કરે છે તે લોહી વહેતું અલ્સર: scope થી લોહી કેવી રીતે અટકે લેખમાં સમજાવ્યું છે.
ઉંમર, ડોઝ અને તમે લેતી બીજી દવાઓ સાથે જોખમ વધે છે. ડૉક્ટર લોકોને ત્રણ જૂથમાં વહેંચે છે, અને જૂથ નક્કી કરે છે કે તમને કેટલું રક્ષણ જોઈએ.
| જૂથ | કોણ તેમાં આવે | સામાન્ય સલાહ |
|---|---|---|
| ઓછું જોખમ | પાંસઠથી નાની ઉંમર, ટૂંકો કોર્સ, અગાઉ અલ્સર નહીં, જોખમ વધારતી બીજી દવા નહીં | ઓછામાં ઓછો ડોઝ, ઓછામાં ઓછા સમય માટે |
| મધ્યમ જોખમ | પાંસઠથી વધુ ઉંમર, વધુ ડોઝ, અગાઉનું સાદું અલ્સર, અથવા aspirin, steroid કે લોહી પાતળું કરતી દવા | દુખાવાની ગોળી સાથે એસિડની ગોળી, અથવા જુદા પ્રકારની દુખાવાની ગોળી |
| વધુ જોખમ | અગાઉ લોહી વહેલું કે કાણું પડેલું અલ્સર, અથવા મધ્યમ જોખમની બે કે વધુ નિશાની | શક્ય હોય તો દુખાવાની ગોળી ટાળો. અનિવાર્ય હોય તો વધુ સલામત પ્રકાર એસિડની ગોળી સાથે |
દુખાવાની ગોળી સાથે steroid, aspirin કે લોહી પાતળું કરતી દવા ખાસ જોખમી મિશ્રણ છે. લોહી વહેવા સાથે આવતા વૃદ્ધ દર્દીની પાછળ ઘણી વાર આ જ વાર્તા હોય છે. H. pylori તેમાં વધારો કરે છે, જે નીચે સમજાવ્યું છે.
ભારતમાં દુખાવાની ગોળીઓ ચિઠ્ઠી વગર મળે છે. ઘણા લોકો તે મહિનાઓ સુધી લે છે અને તેને દવા ગણતા નથી. તમે જે કંઈ ગળો છો તેની કાળજીપૂર્વકની યાદી પહેલું પગલું છે.
મુલાકાતે દરેક પટ્ટી, બાટલી અને પડીકી સાથે લાવો. સીધું પૂછીએ ત્યાં સુધી લોકો તેને દવા તરીકે વિચારતા નથી.
દર વખતે બંધ કરવી જરૂરી નથી. રક્ષણ જોખમને અનુરૂપ રાખવું જરૂરી છે. પેટ અને નાના આંતરડાના પહેલા ભાગ માટે એસિડની ગોળી ખૂબ ભરોસાપાત્ર રક્ષણ છે.
એસિડની ગોળી પેટને બચાવે છે, નાના આંતરડાને નહીં. દુખાવાની ગોળીઓનો લાંબો કોર્સ નીચેના આંતરડાને પણ નુકસાન કરી શકે છે. તે ફક્ત ઓછા લોહીની તપાસમાં દેખાઈ શકે.
જંતુ અને ગોળી અલગ કારણો છે, અને સાથે મળીને તે વધે છે. લાંબા સમય માટે દુખાવાની ગોળીઓ લેવી પડે તેમ હોય તો શરૂ કરતા પહેલાં જંતુની તપાસ કરાવો.
જંતુ કેવી રીતે દૂર થાય અને ગયું તે કેવી રીતે સાબિત થાય તે H. pylori મળ્યું? 14 દિવસની દવાઓ, પગલે પગલે લેખમાં છે.
આ જંતુ કેમ આટલું સામાન્ય છે તે H. pylori ભારતમાં સામાન્ય છે, અલ્સર થોડાને કેમ લેખમાં સમજાવ્યું છે.
Stent કે હાર્ટ એટેક માટે aspirin લખી આપી હોય તો તે બંધ કરવી જોખમી બની શકે. ડૉક્ટરોને પૂછો કે પેટને કેવી રીતે બચાવવું, aspirin કેવી રીતે છોડવી તે નહીં.
લોહી વહ્યા કે કાણું પડ્યા પછીનાં પગલાં અલ્સરમાં લોહી કે કાણા પછી શું થાય લેખમાં છે.
મોટા ભાગનાં અલ્સર જંતુ કે દુખાવાની ગોળીઓથી થાય છે. થોડાનું બીજું કારણ હોય છે, અને હઠીલું અલ્સર તે શોધવાનું કારણ છે.
પેટના અલ્સરમાં સામાન્ય રીતે biopsy લેવાય છે અને રૂઝ આવ્યા પછી ફરી scope કરાય છે. તમારું અલ્સર વારંવાર પાછું આવતું હોય, કે દુખાવો નવો હોય અને શું છે તેની ખાતરી ન હોય, તો પેટમાં દુખાવો: શું અલ્સર છે લેખથી શરૂ કરો.
હા. નુકસાન લોહી દ્વારા થાય છે, ફક્ત દીવાલને અડવાથી નહીં. ઇન્જેક્શન કે કોટિંગવાળી ગોળી દુખાવાની ગોળીને પેટ માટે સલામત બનાવતી નથી.
સામાન્ય ડોઝમાં paracetamol ભાગ્યે જ દીવાલને નુકસાન કરે છે. બીજી દુખાવાની ગોળીઓની જેમ તે સોજો ઘટાડતી નથી, એટલે દરેક દુખાવા માટે યોગ્ય ન પણ હોય.
જાતે નહીં. બંધ કરવી જોખમી બની શકે. ડૉક્ટરો સામાન્ય રીતે એસિડની ગોળી ઉમેરે છે અને લોહી કાબૂમાં આવ્યા પછી aspirin જલદી ફરી શરૂ કરે છે.
તે તમારા પેટનું રક્ષણ છે. દુખાવાની ગોળીથી થતા અલ્સરને રોકવાનો એસિડની ગોળી ખૂબ ભરોસાપાત્ર રસ્તો છે. તમારું જોખમ મધ્યમ કે વધુ હોય ત્યારે તે પસંદ થાય છે.
હા. લાંબો કોર્સ નાના આંતરડાને પણ ઈજા કરી શકે. એસિડની ગોળી તેને બચાવતી નથી, અને નિશાની ફક્ત ઓછા લોહીની હોઈ શકે.
હા, ખાસ કરીને અગાઉ અલ્સર થયું હોય તો. જંતુ અને ગોળીનું જોખમ ઉમેરાય છે. જંતુ દૂર થવાથી જોખમ ઘટે છે, પણ એસિડની ગોળી હજી જોઈએ શકે.
સારવારની પૂરી શ્રેણી પેપ્ટિક અલ્સરની સારવારના પાના પર છે. મુસાફરી પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy, biopsy, CT scan, પેટ અને ડ્યુઓડિનમના રોગોનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
દુખાવાની ગોળીઓથી થયેલું પેટનું અલ્સર મહિનાઓ સુધી છુપાયેલું રહી શકે અને પહેલી વાર લોહી વહેવા સાથે દેખાય. તમે વારંવાર દુખાવાની ગોળી લેતા હો, કે વર્ષોથી લેતી કોઈ ગોળીની ચિંતા હોય, તો તેની યાદી અમને મોકલો. અમે સાથે જોઈએ છીએ, અને શું સલામત છે તે તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં ગોળીઓની યાદી મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
