WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

GIST નું જોખમ-જૂથ: ઓપરેશન પછી ગોળી જોઈએ?

છેલ્લે અપડેટ: 17-Nov-2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, પેટના કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

GIST કાઢી લીધા પછી પેથોલોજિસ્ટ તેને એક જોખમ-જૂથમાં મૂકે છે: ખૂબ ઓછું, ઓછું, મધ્યમ અથવા વધુ. આ જૂથ બતાવે છે કે ગાંઠ ફરી થવાની શક્યતા કેટલી છે.

જૂથ ચાર તારણોથી બને છે: ગાંઠનું કદ, કેટલા કોષ વિભાજન પામી રહ્યા છે, આંતરડાના કયા ભાગમાં થઈ, અને તે ફાટી હતી કે નહીં. જનીનનું પરિણામ નિર્ણયને ઉપર કે નીચે લઈ જઈ શકે છે.

ઓપરેશન પછી imatinib ની ગોળી જોઈએ કે નહીં અને કેટલો સમય, તે મોટા ભાગે સ્ટેજથી નહીં પણ જોખમ-જૂથથી નક્કી થાય છે.

GIST ની પૂરી વાત, પહેલી તપાસથી imatinib અને ઓપરેશન સુધી, માટે અમારું અમદાવાદમાં GIST વિશે પૂરી માહિતી પાનું વાંચો. આ લેખ તમારા રિપોર્ટમાં લખેલા જોખમ-જૂથ અને સ્ટેજને સમજાવે છે.

GIST ને જોખમ-જૂથની જરૂર કેમ પડે?

સ્કેનમાં સરખી દેખાતી બે GIST નો સ્વભાવ ઘણો અલગ હોઈ શકે છે. જોખમ-જૂથ દ્વારા ટીમ ઓળખે છે કે કઈ ગાંઠ શાંત રહેશે અને કઈ ફરી થઈ શકે છે.

  • ગાંઠ નીકળી ગયા પછી મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે કોઈ કોષ રહી ગયા હોય કે પહેલેથી આગળ પહોંચી ગયા હોય તેની શક્યતા કેટલી.
  • ઓછું જૂથ એટલે ફરી થવાની શક્યતા નાની, એટલે ગોળી ટાળી શકાય અને સ્કેન ઓછા કરી શકાય.
  • વધુ જૂથ એટલે ફરી થવાની શક્યતા સાચી છે, એટલે ઓપરેશન પછી ગોળી અને નજીકના સ્કેનની સલાહ અપાય છે.
  • જૂથ જાણવાથી પરિવાર આવનારાં વર્ષોનું આયોજન અંદાજે નહીં પણ સમજીને કરી શકે છે.

આખી ગાંઠ તપાસાયા પછી જ જૂથ આખરી બને છે. એટલે તે પહેલી બાયોપ્સી પર નહીં પણ ઓપરેશન પછીના પેથોલોજી રિપોર્ટમાં લખાય છે. તેની પહેલાંની તપાસ વિશે અમારો લેખ CT, સ્કોપ અને બાયોપ્સીથી GIST ની ખાતરી વાંચો.

કયા ચાર તારણો જોખમ-જૂથ નક્કી કરે છે?

કદ, વિભાજન પામતા કોષોની ગણતરી, આંતરડામાં ગાંઠનું સ્થાન અને ગાંઠ ફાટવી. સારા રિપોર્ટમાં ચારેય લખેલાં હોવાં જોઈએ; એક પણ ખૂટે તો જૂથ અનિશ્ચિત રહે છે.

  • કદ. આખી ગાંઠની લાંબામાં લાંબી માપ લેવાય છે, તાજા નમૂના પર. સ્કેન કરતાં ઓપરેશનના નમૂનાનું કદ વધુ ગણાય છે.
  • વિભાજન પામતા કોષો. પેથોલોજિસ્ટ સ્લાઇડના નક્કી કરેલા ભાગમાં, જ્યાં ગતિ ખૂબ વધુ હોય ત્યાં, વિભાજન વખતે પકડાયેલા કોષ ગણે છે. વધુ કોષ એટલે ગાંઠ ઝડપથી વધે છે.
  • સ્થાન. પેટ, નાનું આંતરડું, ગુદામાર્ગ અને અન્નનળી, દરેકનો સ્વભાવ અલગ છે, કદ સરખું હોય તો પણ.
  • ગાંઠ ફાટવી. ઓપરેશન પહેલાં કે દરમિયાન ગાંઠ ફાટી કે ચિરાઈ હતી કે નહીં.

પૂછો કે ગણતરી નક્કી કરેલા ભાગ માટે આપી છે કે નહીં, કારણ કે જૂના રિપોર્ટમાં બીજો એકમ વપરાતો અને બંને અદલાબદલી થઈ શકતા નથી. જે રિપોર્ટમાં આ ચાર વિગત વિના ફક્ત “ગંભીર” કે “સામાન્ય” લખ્યું હોય, તેના આધારે ગોળીનો plan ન બને.

જોખમ-જૂથ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?

ચાર તારણોને એક પ્રમાણભૂત કોષ્ટક સાથે વાંચવામાં આવે છે. આજે મોટા ભાગના ડૉક્ટર જે રીત વાપરે છે તેમાં ફાટેલી ગાંઠ સીધી વધુ જોખમમાં ગણાય છે.

GIST ના જોખમ-જૂથ સરળ ભાષામાં અને સામાન્ય આગળનું પગલું
જોખમ-જૂથસામાન્ય રીતે શું મળે છેસામાન્ય આગળનું પગલું
ખૂબ ઓછું2 સેમી સુધી, વિભાજન પામતા કોષ થોડા, ગાંઠ ફાટી નથીગોળી નહીં; નિયમિત તપાસ
ઓછું2 થી 5 સેમી, કોષ થોડા, ગાંઠ ફાટી નથીગોળી નહીં; થોડાં વર્ષ સ્કેન
મધ્યમપેટની 5 થી 10 સેમીની ગાંઠમાં થોડા કોષ, અથવા નાની ગાંઠમાં મધ્યમ ગણતરીદરેક દર્દી માટે અલગ નિર્ણય; જનીન પરિણામ મદદ કરે છે
વધુ10 સેમીથી મોટી, અથવા ઘણા કોષ, અથવા ફાટેલી ગાંઠ, અથવા નાના આંતરડાની મધ્યમ કદની ગાંઠઓપરેશન પછી imatinib સામાન્ય રીતે સૂચવાય છે

કોષ્ટક ફક્ત સ્વભાવ સમજવા માટે છે. તમારું જૂથ પેથોલોજિસ્ટ તમારા સાચા આંકડાથી નક્કી કરે છે, અને Dr Shah તેને તમારા સ્કેન અને જનીન પરિણામ સાથે વાંચે છે.

ગાંઠ ક્યાં છે તેનાથી શું ફરક પડે?

કદ અને ગણતરી સરખાં હોય તો પેટમાં ગાંઠ વધુ સલામત છે. પેટ બહારની ગાંઠને ઊંચા જૂથમાં મૂકવામાં આવે છે.

  • પેટનો અનુભવ સારો છે. ત્યાં મધ્યમ કદની અને થોડા કોષવાળી ગાંઠને ઘણી વાર ગોળીની જરૂર પડતી નથી.
  • નાના આંતરડામાં એ જ કદે પરિણામ ખરાબ છે, એટલે ત્યાંની મધ્યમ કદની ગાંઠ ઘણી વાર વધુ જોખમની ગણાય છે.
  • ડ્યુઓડિનમ વચ્ચેના સ્થાને છે, પણ કેટલું મોટું ઓપરેશન જોઈએ તે પ્રશ્ન ઘણી વાર પહેલાં ચર્ચાય છે.
  • ગુદામાર્ગની ગાંઠ નાની હોય તો પણ ખરાબ વર્તે છે, એટલે નાનામાં નાના જૂથ સિવાયની લગભગ દરેકમાં ગોળીની સલાહ અપાય છે.
  • આંતરડાની દીવાલ બહાર, પેટની ચરબીમાં મળેલી GIST ને ઓછામાં ઓછી નાના આંતરડા જેવી ગણાય છે.

એટલે ગાંઠ ક્યાંથી શરૂ થઈ તે દર્શાવતો પહેલો સ્કેન કે સ્કોપ મહત્ત્વનો છે. સ્તર અને સ્થાન કેવી રીતે વંચાય છે તે અમારા લેખ સ્કોપ અને એન્ડોસ્કોપિક અલ્ટ્રાસાઉન્ડથી GIST ની તપાસ માં છે.

ફાટેલી ગાંઠ હંમેશાં વધુ જોખમની કેમ?

કારણ કે ફાટેલી ગાંઠ પેટની અંદર કોષ વેરી શકે છે, જે અસ્તર પર ચોંટીને પછી વધે છે. આ જોખમ એટલું મોટું છે કે બીજાં બધાં તારણો કરતાં તે ઉપર ગણાય છે.

  • ઓપરેશન પહેલાં ગાંઠમાંથી પેટમાં લોહી વહેવું, અને ઓપરેશન કે નમૂનો કાઢતી વખતે ચિરાવું, બંને ફાટવામાં ગણાય છે.
  • બાયોપ્સીની સોય ગાંઠને વીંધીને પેટમાંથી નીકળે, અને ટુકડે ટુકડે કાઢવું, એ પણ ગણાય છે.
  • જે ઓપરેશનમાં દેખાતી ગાંઠ રહી જાય તેને પણ એ જ રીતે ગણાય છે.
  • પેટની અંદરની દીવાલ પરનું ચાંદું, અથવા ચિરાયા વગર પેટના અસ્તરને અડતી ગાંઠ, ફાટવામાં ગણાતી નથી.

એટલે સર્જન GIST ને હળવેથી સંભાળે છે, દબાવ્યા કે સાધનથી ખેંચ્યા વગર, અને થેલીમાં આખી કાઢે છે. શક્ય હોય ત્યાં ગાંઠ આખી નીકળે છે, અને કંઈ અલગ બન્યું હોય તો પેથોલોજિસ્ટને જણાવાય છે.

જનીન પરિણામથી જોખમ-જૂથ બદલાય?

હા. જનીન પરિણામ કોષ્ટકનો ભાગ નથી, પણ તે નિર્ણયને ઉપર કે નીચે લઈ જઈ શકે છે અને ઘણી વાર કઈ ગોળી વપરાય તે બદલે છે.

  • KIT exon 11 માં એક જગ્યાએ નાનો ભાગ ખોવાયો હોય તો ગાંઠ વહેલી પાછી આવે છે, એટલે મધ્યમ ગાંઠને પણ વધુ જોખમની જેમ સારવાર અપાય છે.
  • KIT exon 9 નો ફેરફાર મોટા ભાગે નાના આંતરડામાં મળે છે, અને રોગ ફેલાય તો ગોળીની વધુ માત્રા જોઈએ.
  • PDGFRA D842V ની ગાંઠો ધીમી અને શાંત સ્વભાવની હોય છે, પણ imatinib તેમાં અસર કરતી નથી, એટલે ઓપરેશન પછી ગોળી વપરાતી નથી.
  • SDH ની ઉણપવાળી ગાંઠોમાં પણ imatinib થી ઓછો લાભ થાય છે, એટલે plan ઓપરેશન અને લાંબા સમયની દેખરેખ પર ટકે છે.

દરેક જનીન ફેરફારનો અર્થ અમારા લેખ GIST ના જનીન રિપોર્ટનો અર્થ માં છે.

ઓપરેશન પછી ગોળી જરૂરી છે?

ખૂબ ઓછા અને ઓછા જૂથને જરૂર નથી. વધુ જૂથને સામાન્ય રીતે જરૂર પડે છે. મધ્યમ જૂથમાં ધ્યાનથી વાત કરવી પડે છે.

  • વધુ જોખમની ગાંઠમાં ઓપરેશન પછી લગભગ ત્રણ વર્ષ imatinib લેવાની સામાન્ય સલાહ છે. એક વર્ષની ગોળી કરતાં તે ફરી થવાની શક્યતા વધુ ઘટાડે છે.
  • તેથી પણ લાંબા કોર્સના અભ્યાસો હવે નોંધાયા છે. તમને તે અનુકૂળ છે કે નહીં તે તમારા જૂથ, જનીન પરિણામ અને ગોળી કેટલી સહન થાય તેના પર આધાર રાખે છે.
  • મધ્યમ ગાંઠમાં જનીન પરિણામ, ચોક્કસ આંકડા અને તમારી પોતાની ઇચ્છા ત્રણેય તોલાય છે.
  • ખૂબ ઓછા કે ઓછા જૂથમાં ગોળી જરૂરી નથી, અને મહેનત ફોલો-અપ સ્કેન પર લાગે છે.

ઓપરેશન અને ગોળીનો ક્રમ કેવી રીતે ગોઠવાય છે તે અમારા લેખ ઓપરેશન પહેલાં કે imatinib પહેલાં: ક્રમ કેવી રીતે નક્કી થાય માં છે, અને ત્રણ વર્ષના કોર્સ પાછળના અભ્યાસો GIST ના મુખ્ય અભ્યાસો અને નવું શું છે માં છે.

સ્ટેજ અને જોખમ-જૂથમાં શું ફરક છે?

સ્ટેજ કેન્સરની સામાન્ય પદ્ધતિ છે: ગાંઠનું કદ, ગ્રંથિઓ અને ફેલાવો. GIST માં તે નિર્ણય કરતાં વધુ નોંધ માટે વપરાય છે.

  • સ્ટેજ કદ, લસિકા ગ્રંથિ સામેલ છે કે નહીં, બીજા અવયવમાં ફેલાવો અને વિભાજન પામતા કોષની ગણતરીથી બને છે.
  • GIST માં ગ્રંથિઓ ભાગ્યે જ સામેલ હોય છે, એટલે પદ્ધતિનો એ ભાગ ઓછું ઉમેરે છે.
  • શરૂઆતના સ્ટેજ એટલે નાની ગાંઠ અને થોડા કોષ. પાછળના સ્ટેજ એટલે મોટી ગાંઠ અને ઘણા કોષ. છેલ્લો સ્ટેજ એટલે ગ્રંથિ કે બીજા અવયવમાં ફેલાવો.
  • કેન્સર રજિસ્ટ્રી અને અભ્યાસો સ્ટેજ વાપરે છે, પણ ગોળીનો નિર્ણય જોખમ-જૂથ પરથી લેવાય છે.

એટલે ફક્ત સ્ટેજના આંકડાથી ગભરાશો નહીં. સ્ટેજ અને જોખમ-જૂથ અલગ પ્રશ્નના જવાબ છે, અને તમારી સારવારને દિશા જોખમ-જૂથ આપે છે.

બે જૂથની વચ્ચે હોઈએ તો શું?

બે ગણતરીનાં સાધનો એ જ તારણોને GIST થી મુક્ત રહેવાની વ્યક્તિગત શક્યતામાં ફેરવે છે. ગાંઠ વિભાજન રેખાની નજીક હોય ત્યારે તે વપરાય છે.

  • એક મોટા કેન્સર કેન્દ્રનો ચાર્ટ કદ, ગણતરી અને સ્થાન પરથી વ્યક્તિગત આંકડો આપે છે.
  • ઘણી હૉસ્પિટલોના આંકડા ભેગા કરી બનાવેલો બીજો નકશો રંગીન ખાનામાં શક્યતા બતાવે છે, જેથી ટીમ તમારો ચોક્કસ બિંદુ વાંચી શકે.
  • બંને ફાટવું કે જનીન ફેરફાર પૂરેપૂરા ગણતા નથી, એટલે તે નિર્ણયને ટેકો આપે છે, તેની જગ્યા લેતા નથી.
  • 4.9 સેમી અને 5.1 સેમીની ગાંઠમાં ખરેખર મોટો ફરક નથી, એટલે સીમા પાસે આ સાધનો મદદ કરે છે.

ઓપરેશન પહેલાં જૂથ ફક્ત અંદાજી શકાય, કારણ કે સોયની બાયોપ્સી ગાંઠનો થોડો ભાગ જ લે છે. આખી ગાંઠ તપાસાયા પછી આખરી જૂથ નક્કી થાય છે.

રિપોર્ટ વિશે ડૉક્ટરને શું પૂછશો?

પાંચ પ્રશ્નોમાં બધું આવી જાય છે. રિપોર્ટ હાથમાં રાખીને પૂછો.

  1. ગાંઠનું ચોક્કસ કદ કેટલું છે, અને કેટલી જગ્યાએ માપ્યું?
  2. વિભાજન પામતા કોષની ગણતરી કેટલી હતી, અને સ્લાઇડના કયા ભાગ માટે?
  3. તે આંતરડાના કયા ભાગમાંથી આવી?
  4. ગાંઠ કાઢતી વખતે આખી હતી કે નહીં?
  5. આ બધું જોતાં હું કયા જોખમ-જૂથમાં છું, અને તેથી મારી ગોળી કે સ્કેન બદલાય છે?

કોઈ જવાબ ખૂટતો હોય તો રિપોર્ટ હજી અધૂરો છે. Dr Shah તમારી સાથે તે વાંચશે અને જે ખૂટે તે મંગાવશે, પેથોલોજિસ્ટની બીજી તપાસ સહિત.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

GIST નું જોખમ-જૂથ એટલે શું?

તે ચાર તારણોથી બનેલો આંક છે: ગાંઠનું કદ, કેટલા કોષ વિભાજન પામે છે, આંતરડામાં સ્થાન અને ગાંઠ ફાટી કે નહીં. તે ગાંઠને ખૂબ ઓછું, ઓછું, મધ્યમ કે વધુ જોખમમાં ગોઠવે છે.

જોખમ-જૂથ અને સ્ટેજ એક જ છે?

ના. સ્ટેજ કેન્સરની સામાન્ય પદ્ધતિમાં કદ, ગ્રંથિ અને ફેલાવો બતાવે છે. જોખમ-જૂથ ગાંઠ ફરી થવાની શક્યતા બતાવે છે, અને ઓપરેશન પછીની ગોળીનો નિર્ણય તેનાથી થાય છે.

વધુ જોખમ હોય તો GIST કાબૂમાં નથી આવતી?

એવું નથી. વધુ જોખમ એટલે ફરી થવાની શક્યતા સાચી છે, એટલે ગોળી અને નજીકના સ્કેનની સલાહ અપાય છે. આ જૂથના ઘણા લોકોની વર્ષો સુધી સારવાર અને દેખરેખ ચાલે છે.

ઓપરેશન પછી મારે imatinib ની ગોળી લેવી પડશે?

ખૂબ ઓછા અને ઓછા જૂથમાં નહીં. વધુ જૂથમાં સામાન્ય રીતે હા, ઘણી વાર લગભગ ત્રણ વર્ષ. મધ્યમ જૂથમાં દરેક દર્દી માટે જનીન પરિણામ જોઈને નિર્ણય લેવાય છે.

ગાંઠ આંતરડાના કયા ભાગમાં છે તે કેમ મહત્ત્વનું છે?

કદ અને કોષની ગણતરી સરખાં હોય તો પેટમાં ગાંઠ નાના આંતરડા કે ગુદામાર્ગ કરતાં વધુ સલામત છે. પેટ બહારની ગાંઠને ઊંચા જૂથમાં મૂકવામાં આવે છે.

ફાટેલી ગાંઠ હંમેશાં વધુ જોખમની કેમ ગણાય છે?

ફાટેલી ગાંઠ પેટમાં કોષ વેરી શકે છે, જે પછી ચોંટીને વધે છે. આ જોખમ બીજાં બધાં તારણોથી ઉપર છે, એટલે કદ ગમે તે હોય જૂથ વધુ ગણાય છે.

રિપોર્ટમાં વિભાજન પામતા કોષની ગણતરી ન હોય તો?

તો જોખમ-જૂથ નક્કી થઈ શકતું નથી. પેથોલોજિસ્ટ પાસે સ્લાઇડના નક્કી કરેલા ભાગની ગણતરી અને જરૂર પડે તો બીજી તપાસ માગો. Dr Shah તે ગોઠવી આપે છે.

સંબંધિત પાનાં

GIST ની પૂરી તસવીર માટે અમદાવાદમાં GIST વિશે પૂરી માહિતી પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં તપાસે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

GIST નું ઓપરેશન થઈ ગયું અને હવે રિપોર્ટમાં "મધ્યમ" અથવા "વધુ જોખમ" લખ્યું છે? વર્ષો સુધી ગોળી લેવી પડશે કે કેમ તેની ચિંતા છે? એ શબ્દ કોઈ ચુકાદો નથી. તે ચાર તારણોમાંથી બનેલો એક ગણતરીનો આંક છે, જે ટીમને કહે છે કે તમારા પર કેટલી નજીકથી નજર રાખવી અને ગોળીથી ફાયદો થશે કે નહીં. અમદાવાદના પેટના કેન્સરના સર્જન Dr Harsh Shah તમારું જોખમ-જૂથ તમારી સાથે બેસીને સરળ ભાષામાં સમજાવે છે. રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન કરી શકો અથવા WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.