WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

GIST માં પહેલાં ઓપરેશન કે imatinib, ક્રમ કેવો હોય?

છેલ્લે અપડેટ: 17-Nov-2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, પેટના કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

GIST ની સારવારમાં ઓપરેશન અને imatinib નામની ગોળી બંને આવે છે. સુરક્ષિત રીતે કાઢી શકાય તેવી ગાંઠનું ઓપરેશન પહેલાં થાય છે. મોટી કે અઘરી ગાંઠમાં ઘણી વાર ગોળી પહેલાં અપાય છે.

પૂરેપૂરી ગાંઠ કાઢ્યા પછી ગોળી વધુ જોખમવાળી ગાંઠમાં, સામાન્ય રીતે ત્રણ વર્ષ, અપાય છે. GIST ફેલાયું હોય તો ગોળી પહેલાં આવે છે અને અસર કરે ત્યાં સુધી ચાલુ રહે છે.

પહેલું પગલું ભરતાં પહેલાં એક જ ટીમ આખો રસ્તો નક્કી કરે છે, જેથી શરૂઆતનો નિર્ણય પછીનો વિકલ્પ બંધ ન કરી દે.

GIST ની પૂરી વાત, પહેલી તપાસથી imatinib અને ઓપરેશન સુધી, માટે અમારું અમદાવાદમાં GIST વિશે પૂરી માહિતી પાનું વાંચો. આ લેખ ઓપરેશન અને ગોળીઓ કયા ક્રમમાં ગોઠવાય છે તે સમજાવે છે.

GIST ની સારવારનો ક્રમ શું નક્કી કરે છે?

ત્રણ બાબતો ક્રમ નક્કી કરે છે: ગાંઠ કેટલી ફેલાઈ છે, કયો જનીન ફેરફાર તેને ચલાવે છે, અને કાઢ્યા પછી તે પાછી આવવાની શક્યતા કેટલી છે. પહેલાં ટીમ ત્રણેય જુએ છે.

  • ફેલાવો એટલે ગાંઠનું કદ અને તે કયા અંગમાં છે. તેમાં એ પણ આવે કે તે આસપાસના અંગને દબાવે છે કે લીવર કે પેટના પડદા સુધી પહોંચી છે.
  • જનીન ફેરફાર નક્કી કરે છે કે કઈ ગોળી અને કેટલી માત્રા કામ કરશે. તે એ પણ બતાવે છે કે કોને imatinib થી લાભ નહીં થાય.
  • પાછી આવવાની શક્યતા ગાંઠ કાઢ્યા પછી માઇક્રોસ્કોપમાં જોઈને નક્કી થાય છે. તેના પરથી ઓપરેશન પછી ગોળી જોઈએ કે નહીં તે ખબર પડે છે.

એટલે કોઈ નિર્ણય પહેલાં જનીન રિપોર્ટ અને સારું સ્કેન માગવામાં આવે છે. શું મોકલવું અને ક્યારે, તે અમારા CT, દૂરબીન અને બાયોપ્સીથી GIST ની ખાતરી લેખમાં સમજાવ્યું છે.

દરેક સ્થિતિમાં પહેલું પગલું કયું?

પહેલું પગલું સ્થિતિ પ્રમાણે હોય છે. કાઢવું સુરક્ષિત અને પૂરું હોય ત્યારે ઓપરેશન પહેલાં. કાઢવું જોખમી હોય કે રોગ ફેલાયો હોય ત્યારે ગોળી પહેલાં.

GIST ની દરેક સ્થિતિમાં સામાન્ય રીતે પહેલું પગલું અને પછી શું
સ્થિતિસામાન્ય પહેલું પગલુંપછી શું
ગાંઠ પૂરેપૂરી અને સુરક્ષિત રીતે કાઢી શકાયઓપરેશનજોખમ વધુ હોય અને જનીન પ્રકાર અસર કરતો હોય તો ત્રણ વર્ષ ગોળી
ગાંઠ મોટી છે, બીજા અંગને અડે છે, અથવા કાઢવામાં ગાંઠ કરતાં ઘણું વધારે કાઢવું પડેથોડા મહિના imatinibસ્કેન, પછી યોગ્ય સમયે ઓપરેશન, પછી ફરી ગોળી
નીચલા ગુદામાર્ગ, અન્નનળીના જોડાણ કે ડ્યુઓડેનમમાં ગાંઠimatinib, જેથી નાનું ઓપરેશન ચાલી શકેશક્ય હોય ત્યાં મર્યાદિત ભાગ કાઢવો, પછી જોખમ પ્રમાણે ગોળી
નિદાન વખતે લીવર કે પેટના પડદા સુધી ફેલાયું છેબાયોપ્સી અને જનીન રિપોર્ટ પછી imatinibગોળી ચાલુ રહે છે; ઓપરેશન ફક્ત પસંદ કરેલા દર્દીમાં
PDGFRA D842V જનીન ફેરફારકાઢી શકાય તો ઓપરેશન; imatinib વપરાતી નથીદવા જોઈએ તો અલગ ગોળી, avapritinib

કોષ્ટકને માર્ગદર્શન ગણો, નિયમ નહીં. એક જ કદની બે ગાંઠોમાં જનીન ફેરફાર કે સ્થાન જુદું હોવાથી ક્રમ જુદો હોઈ શકે.

ક્યારે ઓપરેશન પહેલાં કરવામાં આવે?

આખી ગાંઠ એક ટુકડામાં કાઢી શકાય ત્યારે ઓપરેશન પહેલાં થાય છે. ઓપરેશનમાં ગાંઠ ફાટી જાય તો તે પાછી આવવાની શક્યતા વધે, એટલે તેને સાચવીને કાઢવામાં આવે છે.

  • પેટની ઘણી GIST ને wedge રીતે કાઢી શકાય છે. ગાંઠ ચોખ્ખી કિનારી સાથે નીકળે છે અને મોટા ભાગનું પેટ રહે છે.
  • લસિકા ગ્રંથિઓ સામાન્ય રીતે કાઢવામાં આવતી નથી, કારણ કે GIST ભાગ્યે જ તેમાં ફેલાય છે.
  • સ્થાન અનુકૂળ હોય ત્યાં દૂરબીનથી ઓપરેશન થાય છે. ખૂબ મોટી કે નાજુક ગાંઠ ખુલ્લા ઓપરેશનથી કાઢવી વધુ સારી.

પછી ગાંઠને માઇક્રોસ્કોપમાં કદ, કોષ વિભાજનની સંખ્યા અને સ્થાન માટે તપાસાય છે. તેનાથી જોખમ જૂથ નક્કી થાય છે, અને તેનાથી ગોળી નક્કી થાય છે. આ જૂથો કેવી રીતે બને છે તે GIST કેટલું સામાન્ય અને કયા પ્રકાર લેખમાં છે.

ઓપરેશન પહેલાં ગોળી કેમ અપાય છે?

Imatinib મોટી ગાંઠને નાની કરી શકે છે, જેથી નાના ઓપરેશનથી તે સાફ નીકળે. પહેલાં છરી ચલાવવી જોખમી કે અધૂરી રહેવાની હોય ત્યારે તે વપરાય છે.

  • અન્નનળીના જોડાણ પાસેની ગાંઠમાં તરત ઓપરેશન કરો તો આખું પેટ કાઢવું પડે. નાની થયા પછી થોડો ભાગ કાઢવાથી ચાલી શકે.
  • નીચલા ગુદામાર્ગની ગાંઠમાં ગુદાનો સ્નાયુ કાઢવો પડી શકે. નાની થાય તો તે બચાવી શકાય.
  • બાજુના અંગમાં ઊતરી ગયેલી ગાંઠ નાની અને કઠણ થયા પછી જ સુરક્ષિત રીતે છૂટી પાડી શકાય.

જનીન રિપોર્ટ પહેલાં આવવો જરૂરી છે. PDGFRA D842V ફેરફાર સામે imatinib નકામી છે, અને તે આપવાથી સાચી સારવાર ફક્ત મોડી પડે છે.

ઓપરેશન પહેલાં ગોળી કેટલો સમય અપાય?

સામાન્ય રીતે છ થી નવ મહિના, જ્યાં સુધી થોડા અઠવાડિયાના અંતરે બે સ્કેનમાં કોઈ વધુ ફેર ન દેખાય. ધ્યેય છે કે પહેલા ઘટાડા વખતે નહીં, આ સ્થિર તબક્કે ઓપરેશન કરવું.

  1. પહેલાં બાયોપ્સી અને જનીન રિપોર્ટ. તેનાથી ગોળી અને માત્રા નક્કી થાય છે.
  2. પહેલા બે-ત્રણ મહિના પછી સ્કેન, જોવા માટે કે ગાંઠ અસર બતાવે છે. CT માં ગાંઠ નાની થતાં પહેલાં ઘણી વાર ઓછી ઘટ્ટ દેખાય છે.
  3. અસર સ્થિર થાય ત્યાં સુધી દર બે-ત્રણ મહિને સ્કેન.
  4. તે તબક્કે ઓપરેશન, જેની પહેલાં ટીમ કહે તેટલા સમય માટે ગોળી થોડા સમય રોકાય છે.
  5. તમે જમવા લાગો કે તરત ગોળી ફરી શરૂ.

સ્થિર તબક્કા પછી ચાલુ રાખવાથી ગાંઠ વધુ નાની થતી નથી. ઊલટું, ગાંઠને નવો ફેરફાર શીખવાનો સમય મળે છે, જેનાથી ગોળી નિષ્ફળ જાય. એટલે ઓપરેશનને લાંબી રાહ જોવા માટે પાછું ઠેલાતું નથી.

ઓપરેશન પછી ગોળી કોને જોઈએ?

ફક્ત એવા દર્દીને, જેની ગાંઠ પાછી આવવાની શક્યતા વધુ હોય અને જેનો જનીન પ્રકાર imatinib થી અસર પામે. સામાન્ય રીતે ત્રણ વર્ષ, અને ખૂબ વધુ જોખમવાળા થોડા દર્દીને વધુ સમય સૂચવાય.

  • ઓછા જોખમવાળી ગાંઠમાં ફક્ત સ્કેનથી દેખરેખ પૂરતી છે. ગોળી થોડા લાભ સામે આડઅસર ઉમેરે.
  • મધ્યમ જોખમવાળી ગાંઠની ચર્ચા દરેક કિસ્સામાં અલગ થાય છે, કારણ કે અહીં જનીન પ્રકાર અને સ્થાન ગણાય છે.
  • KIT ફેરફારવાળી વધુ જોખમવાળી ગાંઠમાં ત્રણ વર્ષ સારવાર. KIT exon 9 ફેરફારમાં વધુ માત્રા જોઈએ.
  • PDGFRA D842V કે SDH ની ખામીવાળી ગાંઠને imatinib થી ઓછો લાભ થાય, એટલે ઓપરેશન પછી તે અપાતી નથી.

ગોળી બંધ થયા પછીના મહિનાઓમાં ગાંઠ પાછી આવવાની શક્યતા વધુ હોય છે. એટલે સમયગાળો કાળજીથી નક્કી થાય છે, અને ત્યારે સ્કેન નજીક નજીક કરાય છે.

GIST ફેલાઈ ગયું હોય તો શું?

ત્યારે imatinib થી સારવાર શરૂ થાય છે અને રોગ કાબૂમાં રહે ત્યાં સુધી ચાલે છે. સ્કેન ચોખ્ખું દેખાય ત્યારે પણ ગોળી બંધ કરવાથી સામાન્ય રીતે ગાંઠ ફરી વધે છે.

  • બાયોપ્સી અને જનીન રિપોર્ટ આવ્યા પછી, જનીન પ્રકારને અનુરૂપ માત્રામાં ગોળી શરૂ થાય છે.
  • પહેલા વર્ષમાં દર બે-ત્રણ મહિને સ્કેનથી ખબર પડે છે કે અસર થાય છે કે નહીં.
  • ઓપરેશન પસંદ કરેલા દર્દી માટે રખાય છે. તેમનો રોગ અસર બતાવીને મહિનાઓ સ્થિર રહ્યો હોય અને લગભગ બધો કાઢી શકાય તેમ હોય.
  • બાકી બધું શાંત હોય અને એક જ ગાંઠ વધે, તો તેની સારવાર અલગથી થાય, ઓપરેશન, ગરમી કે રેડિયેશનથી, અને એ જ ગોળી ચાલુ રહે.

ગોળી પર સક્રિય રીતે વધતી ગાંઠ કાઢવાથી ફાયદો થતો નથી. એવા કિસ્સામાં દવા બદલવી વધુ સારી.

Imatinib કામ ન કરે તો આગળ શું?

આગળની દવાઓ નક્કી ક્રમમાં આવે છે: જ્યાં લાગુ પડે ત્યાં imatinib ની વધુ માત્રા, પછી sunitinib, regorafenib અને ripretinib. દરેકનો અભ્યાસ આગળની દવા નિષ્ફળ ગયા પછી થયો હતો.

  • નિષ્ફળ કહેતાં પહેલાં અમે ચકાસીએ છીએ કે ગોળી રોજ લેવાઈ છે અને સ્કેનમાં ખરેખર વૃદ્ધિ છે.
  • નવી બાયોપ્સી લેવાય, કારણ કે નવો જનીન ફેરફાર નક્કી કરે છે કે કઈ દવા કામ કરશે.
  • Avapritinib PDGFRA D842V ફેરફાર માટે છે, સામાન્ય આગલા પગલા તરીકે નહીં.
  • સામાન્ય દવાઓ ખૂટે ત્યારે રેફરન્સ કેન્દ્રમાં ટ્રાયલ એક વિકલ્પ છે.

ક્રમ છોડવાથી લાભ ગુમાવાય છે. પાછળની દવા વહેલી આપી દો તો તે જ કિંમતે ફરી આપી શકાતી નથી.

આ બધું તમારી સાથે કોણ ગોઠવે છે?

એક ટીમ ગોઠવે છે, કારણ કે દરેક પગલું બીજાને અસર કરે છે. કોઈ પગલું લેતાં પહેલાં સર્જન, કેન્સરની દવાના ડૉક્ટર, રેડિયોલોજિસ્ટ અને પૅથોલોજિસ્ટ તમારા રિપોર્ટ સાથે જુએ છે.

  • સર્જન નક્કી કરે છે કે ઓપરેશન ક્યારે સુરક્ષિત અને પૂરું થઈ શકે.
  • કેન્સરની દવાના ડૉક્ટર ગોળી, માત્રા અને સારવારનો સમયગાળો નક્કી કરે છે.
  • રેડિયોલોજિસ્ટ વાંચે છે કે ગાંઠ અસર બતાવે છે કે નહીં, જે ફક્ત કદ માપવાથી ચૂકી જવાય.
  • પૅથોલોજિસ્ટ જનીન ફેરફાર અને જોખમ જૂથનો રિપોર્ટ આપે છે.

દરેક વળાંકે ટીમ ફરી મળે છે: ગોળી શરૂ કરતાં પહેલાં, ઓપરેશન પહેલાં, તે પછી, અને ગોળી બંધ કરવાનો સમય આવે ત્યારે. આ પગલાં પાછળના પુરાવા GIST ના મુખ્ય અભ્યાસો લેખમાં આપ્યા છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

GIST માં ઓપરેશન હંમેશાં પહેલું પગલું હોય છે?

ના. જે ગાંઠ આખી અને સુરક્ષિત રીતે કાઢી શકાય તેનું ઓપરેશન પહેલાં થાય છે. મોટી ગાંઠ કે મોટા ઓપરેશનની જરૂર પડે તેવી ગાંઠમાં ઘણી વાર પહેલાં imatinib આપી નાની કરાય છે.

અત્યારે કાઢી ન શકાય તેવી મોટી ગાંઠ પછી કાઢી શકાય?

ઘણી વાર હા. થોડા મહિના imatinib લેવાથી ગાંઠ નાની થઈ સાફ નીકળી શકે છે. ક્યારેક શરૂઆત કરતાં નાનું ઓપરેશન ચાલી જાય છે.

ગોળીથી ગાંઠ નાની થઈ હોય તો પણ ઓપરેશન જોઈએ?

સામાન્ય રીતે હા. ગોળીથી GIST ભાગ્યે જ પૂરી જાય છે, અને બાકી રહેલો ભાગ ફરી વધી શકે. ઓપરેશન તેને કાઢે છે, અને પછી ગોળી ફરી શરૂ થાય છે.

ઓપરેશન પહેલાં imatinib બંધ કરવી પડે?

ફક્ત થોડા સમય માટે, ટીમ કહે તેમ, અને તમે જમવા લાગો કે તરત ફરી શરૂ થાય છે. જાતે ગોળી બંધ ન કરો કે માત્રા ન બદલો.

જનીન રિપોર્ટમાં D842V હોય તો imatinib કેમ નહીં?

આ જનીન ફેરફાર imatinib થી અસર પામતો નથી. તે આપવાથી સાચી સારવાર મોડી પડે છે. ગાંઠ કાઢી શકાય તો ઓપરેશન, અને દવા જોઈએ તો avapritinib વપરાય છે.

GIST ફેલાયું હોય તો પણ ઓપરેશન થઈ શકે?

ક્યારેક. તે એવા દર્દી માટે છે જેમનો રોગ ગોળીથી અસર બતાવીને મહિનાઓ સ્થિર રહ્યો હોય. લગભગ બધો રોગ કાઢી શકાય તેમ હોવો જોઈએ. મોટા ભાગના માટે ગોળી મુખ્ય સારવાર છે.

પૂરું ઓપરેશન થયા પછી જોખમ વધુ હોય તો ગોળી કેમ બંધ ન થાય?

અભ્યાસો બતાવે છે કે ગાંઠ મોટા ભાગે ગોળી બંધ થયા પછી પાછી આવે છે. ગોળી લેતા ત્યાં સુધી તે ગાંઠને રોકી રાખે છે. એટલે સમયગાળો જોખમ જૂથ પ્રમાણે કાળજીથી નક્કી થાય છે.

સંબંધિત પાનાં

GIST ની પૂરી તસવીર માટે અમદાવાદમાં GIST વિશે પૂરી માહિતી પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં તપાસે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

તમને GIST છે એમ કહેવાયું, પણ પહેલાં ઓપરેશન કે પહેલાં ગોળી, તે સમજાતું નથી? બધા માટે ક્રમ એક સરખો હોતો નથી. તે ગાંઠ ક્યાં છે, કેટલી મોટી છે, ફેલાઈ છે કે નહીં અને જનીન રિપોર્ટમાં શું આવ્યું છે તેના પર આધાર રાખે છે. અમદાવાદના પેટના કેન્સરના સર્જન Dr Harsh Shah તમારા રિપોર્ટ જોઈને ક્રમ નક્કી કરે છે. સ્કેન, બાયોપ્સીનો રિપોર્ટ અને જનીન રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન કરી શકો અથવા WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.