Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 27 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
ગૅસ્ટ્રિક MALT લિમ્ફોમા પેટના અસ્તરમાં થતું ધીમે વધતું લસિકા કૅન્સર છે. તે લાંબા સમયના H. pylori ચેપને કારણે થાય છે.
શરૂઆતના અને ઊંડાણ વગરના રોગમાં બે અઠવાડિયાંના કોર્સથી જંતુ દૂર કરવાથી લિમ્ફોમા નાનું થઈ શકે છે, અને ક્યારેક દેખાતું પણ બંધ થાય છે. ઑપરેશન ભાગ્યે જ જરૂરી બને છે.
કેટલાંક લિમ્ફોમા દવાથી અસર બતાવતાં નથી. ખાસ બાયોપ્સી ટેસ્ટ અને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ scope વહેલા બતાવે છે કે કયાં. તેમાં radiotherapy કે બીજી દવાઓની સારવાર જોઈએ.
પેટ અને આંતરડાના લિમ્ફોમાની પૂરી સારવાર અમદાવાદમાં પ્રાઇમરી GI લિમ્ફોમાની સારવાર પાના પર છે. આ લેખ સામાન્ય પ્રકાર, H. pylori તેને કેવી રીતે જન્મ આપે છે, અને પહેલી સારવાર ગોળીઓનો કોર્સ કેમ હોય છે તે સમજાવે છે.
તંદુરસ્ત પેટના અસ્તરમાં લસિકા પેશી લગભગ હોતી નથી. ચેપના જવાબમાં ત્યાં તે પેશી વધે છે, અને પછી તેના કોષોનું એક જૂથ કૅન્સર બની જાય છે. તેને MALT લિમ્ફોમા કહે છે.
MALT એટલે mucosa-associated lymphoid tissue. આ શ્વેતકણો, એટલે કે B કોષોનું કૅન્સર છે. પેટના અસ્તરના ગ્રંથિ કોષોમાંથી શરૂ થતા સામાન્ય પેટના કૅન્સર કરતાં તે જુદો રોગ છે.
પેટના કૅન્સરની તપાસ અને સ્ટેજિંગ કેવી રીતે થાય છે તે પેટના કૅન્સરનું નિદાન અને તપાસ લેખમાં છે. બાયોપ્સી પછીથી બંને રોગની તપાસ જુદી હોય છે.
H. pylori વર્ષો સુધી પેટના અસ્તરને છંછેડે છે. શરીર તેની સામે લસિકા કોષો મોકલે છે, અને થોડા લોકોમાં તેમાંનું એક જૂથ કાબૂ વગર વધવા લાગે છે.
એટલે જંતુ આટલું મહત્ત્વનું છે. શરૂઆતમાં ગાંઠ તેના પર નિર્ભર હોય છે. જંતુ દૂર કરો તો ગાંઠનો ખોરાક ઓછો થાય છે.
ગૅસ્ટ્રિક MALT લિમ્ફોમાનાં ચિહ્નો સામાન્ય પેટની તકલીફ જેવાં હોય છે. scope માં તે ગૅસ્ટ્રાઇટિસ કે અલ્સર જેવું લાગે છે, એટલે નાની બાયોપ્સીમાં તે ઘણી વાર પકડાતું નથી.
રોગ ઊંડા સ્તરોમાં અને ટુકડે ટુકડે હોય છે, એટલે એક જગ્યાએથી લીધેલા થોડા નમૂનામાં ફક્ત ગૅસ્ટ્રાઇટિસ દેખાઈ શકે. પેટનું “અલ્સર” રુઝાય નહીં ત્યારે વધુ જગ્યાએથી બાયોપ્સી સાથે ફરી scope કરવી પડે છે.
નિદાન બાયોપ્સી પર ટકે છે. આખા પેટમાંથી લીધેલા ઘણા નમૂના, ખાસ રંગો અને જનીન ટેસ્ટ સાથે તપાસાય, ત્યારે નક્કી થાય છે કે લિમ્ફોમા કયું છે અને સારવાર શું.
| ટેસ્ટ | તે શું બતાવે | તે કેમ જરૂરી |
|---|---|---|
| પેટના ઘણા ભાગોમાંથી બાયોપ્સી | પેટની ગ્રંથિઓમાં ઘૂસેલા લિમ્ફોમાના કોષો | પ્રકાર નક્કી કરે છે અને રોગ કેટલો ફેલાયો તે બતાવે છે |
| પેશી પર ખાસ રંગો | B કોષના લિમ્ફોમાને ઓળખાવતાં માર્કર | બીજાં લિમ્ફોમા અને સાદા ગૅસ્ટ્રાઇટિસથી જુદું પાડે છે |
| t(11;18) ફેરફારનો જનીન ટેસ્ટ | કોષોમાં પ્રતિકારનું જાણીતું માર્કર છે કે નહીં | બતાવે છે કે ફક્ત જંતુની સારવારથી કામ થવાની શક્યતા ઓછી છે |
| પેશી, શ્વાસ કે મળથી H. pylori ટેસ્ટ | જંતુ હાજર છે કે નહીં | પહેલી સારવાર નક્કી કરે છે |
| અલ્ટ્રાસાઉન્ડ scope (EUS) | લિમ્ફોમા કેટલું ઊંડું છે અને આસપાસની ગાંઠો સામેલ છે કે નહીં | છીછરો રોગ મોટા ભાગે અસર બતાવે છે |
CT કે PET scan અને લોહીની તપાસથી સ્ટેજિંગ પૂરું થાય છે. આ પ્રકારમાં PET ઝાંખું દેખાઈ શકે, એટલે શાંત PET આવે તો પણ રોગ નથી એમ કહી ન શકાય. ખાસ ટેસ્ટ થઈ શકે તે માટે નમૂનો ફક્ત formalin માં નહીં, તાજો પણ મોકલવો જોઈએ.
લગભગ દરેક ગૅસ્ટ્રિક MALT લિમ્ફોમામાં પહેલી સારવાર એસિડની ગોળી અને એન્ટિબાયોટિકનો બે અઠવાડિયાંનો કોર્સ છે, જેથી H. pylori દૂર થાય. જંતુનો ટેસ્ટ નબળો હોય ત્યારે પણ તે અજમાવાય છે.
શરૂઆતનું, છીછરું લિમ્ફોમા ઘણા દર્દીઓમાં ફક્ત આ કોર્સથી નાનું થાય છે. જંતુનો ટેસ્ટ નેગેટિવ હોય એવા કેટલાક દર્દીઓ પણ અસર બતાવે છે, એટલે ગોળીઓ ત્યારે પણ અપાય છે. દવાઓની વિગત અને આડઅસરો કોઈ પણ H. pylori કોર્સ જેવી જ છે, અને ડૉક્ટર તમને તે સમજાવશે.
બે જુદી વસ્તુઓ તપાસવી પડે છે. એક, જંતુ ગયું કે નહીં. બીજી, વધુ મહત્ત્વની, ફરી બાયોપ્સીમાં લિમ્ફોમા નાનું થયું કે નહીં.
બાયોપ્સી સાફ આવે પછી પણ scope ની મુલાકાતો બંધ થતી નથી. લિમ્ફોમા મોડેથી પાછું આવી શકે, અને પેટમાં સામાન્ય પેટના કૅન્સરની શક્યતા પણ વધુ રહે છે. નિયમિત scope બંને જોખમ પર નજર રાખે છે. તેનું શેડ્યૂલ પેટના કૅન્સર પછી ફોલો-અપ scope લેખમાં છે.
લિમ્ફોમા નાનું ન થાય, ઊંડું હોય કે t(11;18) માર્કર ધરાવતું હોય, તો આગળનું પગલું સામાન્ય રીતે પેટ પર radiotherapy છે. ફેલાયેલા રોગ માટે દવાઓની સારવાર છે.
| સ્થિતિ | સામાન્ય આગળનું પગલું |
|---|---|
| છીછરો રોગ, જંતુ હાજર, પ્રતિકારનું માર્કર નથી | જંતુની સારવાર, પછી ફરી scope |
| લાંબી રાહ પછી પણ નાનું ન થાય, કે માર્કર હોય | પેટ અને આસપાસની ગાંઠો પર radiotherapy |
| બીજે ફેલાયું હોય, કે radiotherapy યોગ્ય ન હોય | rituximab સાથે દવાઓની સારવાર, લોહીના કૅન્સરના નિષ્ણાત સાથે નક્કી થાય |
| બાયોપ્સીમાં ઝડપથી વધતા કોષો મળે | આક્રમક લિમ્ફોમા તરીકે કીમો-ઇમ્યુનોથેરાપીથી સારવાર |
અહીં વપરાતા ડોઝમાં radiotherapy સામાન્ય રીતે પેટને જગ્યાએ રહેવા દે છે. ઝડપથી વધતા પ્રકારો માટે જુદો plan જોઈએ, જે પ્રાઇમરી GI લિમ્ફોમાની સારવારના પાના પર સમજાવ્યો છે.
આ લિમ્ફોમાની સારવાર તરીકે પેટ કાઢી નાખવું યોગ્ય નથી. સર્જનનું કામ scope થી નમૂનો ન મળે ત્યારે પેશી મેળવવાનું અને ગૂંચવણોને સંભાળવાનું છે.
“ખાતરી માટે” પેટ કાઢી નાખવાથી ગોળીઓથી સારવારની તક જાય છે અને બદલામાં કંઈ મળતું નથી. કોઈ પણ ઑપરેશન નક્કી થાય તે પહેલાં પાકી બાયોપ્સી અને ટીમનો plan હોવો જોઈએ. તેના બદલે પેટનું કૅન્સર મળે તો વિકલ્પો પેટના કૅન્સરની પેથોલૉજી અને મોલેક્યુલર ટેસ્ટ લેખમાં સમજાવ્યા છે.
ના. લિમ્ફોમા પેટની દીવાલના શ્વેતકણોમાંથી શરૂ થાય છે. પેટનું કૅન્સર અસ્તરના ગ્રંથિ કોષોમાંથી શરૂ થાય છે. બંનેની તપાસ અને સારવાર જુદી છે.
શરૂઆતના, છીછરા MALT લિમ્ફોમામાં H. pylori દૂર કરવાથી તે નાનું થઈ શકે છે અને ક્યારેક બાયોપ્સીમાં નિશાન પણ રહેતું નથી. દરેક પ્રકારમાં આવું થતું નથી, એટલે ફરી scope જરૂરી છે.
તો પણ ઘણી વાર ગોળીઓ અજમાવાય છે, કારણ કે જંતુ શોધવું અઘરું હોય છે. ટેસ્ટ નેગેટિવ હોય એવા કેટલાક દર્દીઓ પણ અસર બતાવે છે. ડૉક્ટર પેશી પર ટેસ્ટ ફરી કરશે.
કોર્સના લગભગ ચાર અઠવાડિયા પછી શ્વાસ કે મળની તપાસ થાય છે. લિમ્ફોમા ધીમે નાનું થાય છે, એટલે ઘણા મહિના સુધીની ફરી બાયોપ્સી સાચો જવાબ આપે છે.
શરૂઆતના MALT લિમ્ફોમામાં મોટા ભાગના લોકોને પહેલાં બેમાંથી એકેય જોઈતું નથી. જે લિમ્ફોમા અસર ન બતાવે કે ફેલાયેલું હોય તેના માટે radiotherapy કે દવાઓની સારવાર રખાય છે.
હા, ક્યારેક વર્ષો પછી. એટલે બાયોપ્સી સાફ આવે પછી પણ scope ચાલુ રહે છે. પેટમાં સામાન્ય પેટના કૅન્સર પર પણ નજર રાખવી પડે છે.
સારવારની પૂરી શ્રેણી પ્રાઇમરી GI લિમ્ફોમાની સારવારના પાના પર છે. મુસાફરી પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy, biopsy, CT scan, પેટ અને ડ્યુઓડિનમના રોગોનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
રિપોર્ટમાં "લિમ્ફોમા" લખ્યું હોય તો ડર લાગે તે સ્વાભાવિક છે. આ રોગ પેટના કૅન્સરથી જુદો છે, અને પહેલું પગલું ઘણી વાર થોડા દિવસની ગોળીઓનો કોર્સ હોય છે. તમારા બાયોપ્સી કે scope ના રિપોર્ટ પર બીજો અભિપ્રાય જોઈતો હોય તો તે પહેલેથી WhatsApp પર મોકલો. સારવારનો plan તપાસ પછી જ નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં બાયોપ્સી રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
