Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 20 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
પેટના પડદા પર, યકૃતમાં કે હોજરીથી દૂરની લસિકા ગાંઠોમાં કેન્સર મળે, ત્યારે તેને ફેલાયેલું કેન્સર કહેવાય છે.
આ સ્થિતિમાં મુખ્ય સારવાર દવા છે. હોજરી કાઢી નાખવાથી બહાર બેઠેલું કેન્સર ત્યાં જ રહે છે, અને આ સવાલ અભ્યાસમાં સીધો તપાસાયો છે.
દવા કઈ આપવી તે biopsy ના ચાર marker નક્કી કરે છે: HER2, PD-L1, સમારકામના marker MMR અને MSI, અને Claudin-18.2.
લોહી પડતું હોય, હોજરીનું મોં બંધ થયું હોય કે દીવાલમાં કાણું પડ્યું હોય, ત્યારે ઓપરેશન થાય છે. તે તકલીફની સારવાર છે, કેન્સરની નહીં.
ફેલાયેલું કેન્સર એ પેટના કેન્સરનો એક તબક્કો છે. staging થી લઈને કેન્સર ન ફેલાયું હોય ત્યારે થતા ઓપરેશન સુધીની આખી માહિતી પેટના કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ (English) પાના પર છે.
ફેલાયેલું કેન્સર એટલે કેન્સર એવી જગ્યાએ બેઠું છે જ્યાં હોજરીનું ઓપરેશન પહોંચતું નથી. આવી જગ્યા થોડી જ છે, અને દરેક પોતાની રીતે તકલીફ દેખાડે છે.
| ફેલાવો ક્યાં | શું દેખાય |
|---|---|
| પેટનો પડદો | પેટમાં પાણી ભરાવું, આંતરડું બંધ થવું, કે scan માં ન દેખાય એવા નાના દાણા |
| યકૃત | Ultrasound કે CT માં એક કે વધુ ગાંઠ |
| હોજરીથી દૂરની લસિકા ગાંઠો | ગળાની નીચે હાંસડી ઉપર હાથે લાગતી ગાંઠ, કે scan માં પેટની પાછળ ઊંડે ગાંઠો |
| અંડાશય | સ્ત્રીમાં એક કે બંને અંડાશયમાં ગાંઠ, જે ક્યારેક હોજરીની ગાંઠ પહેલાં પકડાય છે |
| ફેફસાં કે હાડકું | ઓછું બને છે, અને મોટે ભાગે બીજી તકલીફ માટે કરેલા scan માં નીકળે છે |
જગ્યા અગત્યની છે, કારણ કે પેટના પડદા પરનો ફેલાવો યકૃતની ગાંઠ કરતાં જુદી રીતે વર્તે છે. તે scan માં દેખાય તે પહેલાં જ ખાવામાં અને આંતરડામાં તકલીફ કરે છે.
પાંચ પગલાંમાં આ નક્કી થાય છે. ક્રમ વિચારીને ગોઠવેલો છે, અને છેલ્લાં બે પગલાં જ મોટે ભાગે આયોજન બદલે છે.
ખારા પાણીમાં કેન્સરના કોષ મળે તો તે ફેલાવો જ ગણાય, ભલે દરેક scan ચોખ્ખો દેખાયો હોય. એ એક વાત સારવારને ઓપરેશનથી દવા તરફ ફેરવે છે.
કેન્સર હોજરીની બહાર બેસી ગયું હોય, પછી હોજરી કાઢી નાખવાથી બહારનું કેન્સર જ્યાં છે ત્યાં જ રહે છે. આ વાત ધારી લેવાને બદલે તપાસાઈ છે. જે દર્દીમાં કાઢી ન શકાય એવી એક જગ્યા હતી, તેમને કાં તો એકલી દવા આપવામાં આવી, કાં તો પહેલાં હોજરી કાઢીને પછી દવા. ઓપરેશનવાળા જૂથને વધુ ફાયદો થયો નહીં, અને તેમને દવા બીજા જૂથ કરતાં અડધાથી પણ ઓછી મળી.
એટલે અહીં કેન્સર કાઢવા માટેનું ઓપરેશન પહેલી સારવાર નથી. દવા જે કરી શકે તે આ છે: રોગને કાબૂમાં રાખવો, તકલીફ શાંત કરવી, અને રોજિંદું જીવન ચાલુ રહે એવા મહિના આપવા. આ લક્ષ્ય પહેલા cycle પહેલાં જ સાફ શબ્દે કહેવાય છે, પછીથી સમજી લેવાનું રહેતું નથી.
આ નિદાનવાળા દરેક દર્દીની દવા સરખી હોતી નથી. Biopsy ના કોષ પરની ચાર તપાસ તે નક્કી કરે છે, અને શરૂઆતમાં જ ચારેય માંગવામાં આવે છે.
| Marker | તે શું છે, અને શું બદલે |
|---|---|
| HER2 | કેટલાક હોજરીના કેન્સરની સપાટી પર બેઠેલું પ્રોટીન. તે હોય ત્યારે chemotherapy સાથે તેના પર લક્ષ્ય રાખતી દવા ઉમેરાય છે. |
| PD-L1 | શરીરની પોતાની રક્ષણ વ્યવસ્થાને કેન્સર કેટલું દેખાય છે તેનો આંક. આંક ઊંચો હોય તો chemotherapy સાથે immunotherapy ઉમેરાય છે. |
| MMR અને MSI | કેન્સરના કોષની અંદરની સમારકામ વ્યવસ્થામાં ખામી. એવી ખામીવાળું કેન્સર immunotherapy ને અસામાન્ય રીતે સારો જવાબ આપે છે. |
| Claudin-18.2 | હોજરીના એક જૂથના કેન્સર પર મળતું પ્રોટીન. તે હોય અને HER2 ન હોય, ત્યારે તેના પર લક્ષ્ય રાખતી દવા ઉમેરાય છે. |
એક જ ગાંઠમાં HER2 છૂટુંછવાયું હોય છે, એટલે endoscopy વખતે એકને બદલે અનેક ટુકડા લેવાય છે. રોગ બદલાય તેમ તે ખોવાઈ પણ શકે છે, તેથી પહેલી દવા કામ કરતી બંધ થાય ત્યારે ક્યારેક નવી biopsy માંગવામાં આવે છે.
ચારમાંથી એકેય ન હોય તો એકલી chemotherapy વપરાય છે. એક વધુ marker અભ્યાસમાં છે, અને gene panel માં તે લખાતો આવે છે.
અહીં પણ ઓપરેશનની ચોખ્ખી જગ્યા છે. ત્રણ તકલીફ માટે તે થાય છે, અને દરેકમાં નિશાન તકલીફ છે, કેન્સર નહીં.
દવાથી ન શમતો દુખાવો હોજરીની પાછળ બેઠેલા ચેતાતંતુના ગુચ્છાને સુન્ન કરીને પણ મટે તેમ હોય છે. તે scan ની દોરવણીમાં સોયથી થતું કામ છે, ઓપરેશન નહીં.
હોજરીનું મોં બંધ થયું હોય ત્યારે ખોરાક આગળ પહોંચાડવાના ત્રણ રસ્તા છે. પસંદગી બે વાત પર છે: કેટલા સમય માટે જોઈશે, અને anaesthesia નું જોખમ વાજબી છે કે નહીં.
| શું કરવામાં આવે | કોને માફક આવે |
|---|---|
| Endoscopy વાટે stent મૂકવું | કાપ વગરનો ઝડપી ઉકેલ. એક બે દિવસમાં ગળવાનું ફરી શરૂ થાય છે. નબળા દર્દીને, કે જેની સારવારનો સમય મર્યાદિત હોય તેને માફક આવે છે. |
| હોજરી અને નાના આંતરડા વચ્ચે bypass સાંધો | ઓપરેશન ઝીલી શકે એવા દર્દીને, જેને ઘણા મહિના સુધી ખાવાનું ચાલુ રાખવાનું હોય, તેને ટકાઉ ઉકેલ આપે છે. |
| નાના આંતરડામાં ખોરાકની નળી | Chemotherapy ચાલે ત્યાં સુધી પોષણ જાળવે છે. મોંએ ખાવાનું તે પાછું આપતી નથી, એટલે ઉપરના કોઈ એક રસ્તા સાથે કે એકલી વપરાય છે. |
આ રોગમાં પોષણ બાજુની વાત નથી. નક્કી થયેલો chemotherapy નો cycle પાછો ઠેલાવાનું વારંવાર બનતું એક કારણ વજન ઘટવું છે.
પડદા પરના ફેલાવાની વાત જુદી કરવી પડે છે, કારણ કે તેની જગ્યા કોઈ સમજાવે તે પહેલાં જ દર્દીને ગરમ chemotherapy વિશે કહેવાઈ ગયું હોય છે.
મુખ્ય સારવાર અહીં પણ શિરામાં અપાતી દવા જ છે. બીજા બે રસ્તા છે. સામાન્ય સારવારની સાથે પેટમાં જ નાના port વાટે chemotherapy આપી શકાય છે, આ જ સ્થિતિમાં અભ્યાસોમાં તેની ચકાસણી થઈ છે, અને કેસ બંધબેસે ત્યારે નિષ્ણાત કેન્દ્રમાં તે અપાય છે. ઓપરેશનના છેડે પેટમાં ગરમ chemotherapy ફેરવવી, જેને HIPEC કહે છે, તે તદ્દન જુદા જૂથની વાત છે. તે એવા દર્દી માટે છે જેમના દાણા થોડા હોય અને બધા કાઢી શકાય તેમ હોય, અને તે પડદાના રોગનો કાર્યક્રમ ચલાવતા કેન્દ્રમાં જ થાય છે. ફેલાયેલા હોજરીના કેન્સરની સામાન્ય સારવારનો તે ભાગ નથી, અને જાતે શોધીને માંગવા જેવી વસ્તુ નથી.
થોડા પસંદ કરેલા દર્દીમાં દિશા બદલાય છે. જેમાં ઓપરેશન આડે એક જ અડચણ ખારા પાણીમાં મળેલા કોષ હતા, કે એક જ અંગમાં એક જ ગાંઠ હતી, તેમને કેટલાક મહિનાની દવા પછી ફરી તપાસવામાં આવે છે.
આ રસ્તો શરૂઆતથી જ medical oncologist સાથે બેસીને ગોઠવાય છે, પાછળથી નક્કી થતો નથી. આ સામાન્ય રસ્તો નથી, અને પહેલી મુલાકાતમાં તેનું વચન આપવામાં આવતું નથી.
તકલીફનો ઈલાજ દવાની સાથે પહેલા અઠવાડિયાથી ચાલે છે, દવા કામ કરતી બંધ થાય પછી નહીં. પાંચ વાત વારંવાર સામે આવે છે.
| શું નડે છે | શું કરવામાં આવે |
|---|---|
| દુખાવો | ઘડિયાળ પ્રમાણે નિયમિત દવા, અને દુખાવો ટકે તો હોજરીની પાછળના ચેતાતંતુને સુન્ન કરવું |
| પેટમાં પાણી | પાણી કાઢવું, અને જલદી ફરી ભરાય તો નાની નળી મૂકી રાખવી |
| ખાવાનું બંધ થવું | Stent, bypass કે ખોરાકની નળી, સાથે આહાર નિષ્ણાતનું આયોજન |
| થાક અને લોહી ઘટવું | દરેક cycle પહેલાં તપાસ, અને જરૂર પડે તો લોહતત્ત્વ કે લોહી ચડાવવું |
| આગળ શું થશે તેનો ડર | રાહતની સંભાળની ટીમ શરૂઆતમાં જ, અને લક્ષ્ય વિશે સાચી વાત |
એ ટીમને સારવાર ચાલુ હોય ત્યારે જ સાથે લેવાથી તકલીફ વધુ સારી રીતે કાબૂમાં રહે છે, અને કટોકટીમાં દાખલ થવાનું ઓછું બને છે.
| પ્રશ્ન | કારણ |
|---|---|
| મારી biopsy માં ચારેય marker લખાયા છે? | દવા એ જ નક્કી કરે છે, અને એક રહી જાય તો પસંદગી કારણ વગર સાંકડી થાય છે. |
| દૂરબીનથી જોઈને ખારા પાણીની તપાસ થઈ છે? | પડદા પરના દાણા એ જ તપાસ પકડે છે, અને તે આયોજન બદલે છે. |
| આ સારવારનું લક્ષ્ય સાફ શબ્દે શું છે? | તે પહેલા cycle પહેલાં કહેવાવું જોઈએ, પછીથી સમજી લેવાનું ન રહે. |
| ખાવાનું બંધ થાય કે દુખાવો વધે તો કોને ફોન કરું? | નક્કી કરેલો રસ્તો હોય તો રાતે કટોકટીમાં દાખલ થવાનું ટળે છે. |
ખરો, પણ કેન્સર માટે નહીં, તકલીફ માટે: ન બંધ થતું લોહી, બંધ થયેલું હોજરીનું મોં, કે દીવાલમાં કાણું. હોજરી કાઢી નાખવાથી બહાર બેઠેલા દાણાની સારવાર થતી નથી.
દવા એ marker જ નક્કી કરે છે, અને તે ગાંઠના કોષ પર જ વાંચી શકાય છે. HER2 ખાસ કરીને છૂટુંછવાયું હોય છે, એટલે અનેક ટુકડા લેવાય છે, અને પહેલી દવા કામ કરતી બંધ થાય ત્યારે તે ફરી તપાસાય છે.
પેટમાં ગરમ chemotherapy થોડા પસંદ કરેલા દર્દી માટે છે, જેમના દાણા થોડા હોય અને બધા કાઢી શકાય તેમ હોય, અને તે પડદાના રોગનો કાર્યક્રમ ચલાવતા કેન્દ્રમાં જ થાય છે. ફેલાયેલા હોજરીના કેન્સરની સામાન્ય સારવારનો તે ભાગ નથી.
Endoscopy વાટે મૂકેલું stent મોટે ભાગે એક બે દિવસમાં ગળવાનું પાછું આપે છે. Anaesthesia નું જોખમ વાજબી હોય અને ઘણા મહિના ખાવાનું જોઈતું હોય, તો bypass સાંધો વધુ ટકે છે.
થોડા પસંદ કરેલા દર્દીમાં હા. તે માટે નવો scan, દૂરબીનથી બીજી વખતની તપાસ સાથે ચોખ્ખું ખારું પાણી, અને દેખાતું બધું કાઢી શકાય તેવું હોવું જોઈએ. આ શરૂઆતથી ગોઠવાય છે, અચાનક આપવામાં આવતું નથી.
હોજરીના કેન્સરની આખી સારવાર stomach cancer treatment પાના પર છે (English માં). પ્રવાસ પહેલાં કોઈ પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy, CT અને PET ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. દૂરબીનથી તપાસ, stent મૂકવું, bypass અને ખોરાકની નળી, અને દાખલ દર્દીની સંભાળ.
હોજરીનું કેન્સર બહાર ફેલાયું છે એવું scan કે દૂરબીનની તપાસમાં નીકળ્યું છે, અને ઓપરેશનને બદલે દવા કહી છે? Endoscopy, biopsy, CT, PET અને laparoscopy ના રિપોર્ટ WhatsApp પર પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી consultation વખતે તે વાંચેલા હોય. સારવાર consultation માં તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
