WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

લિવરના abscess માં સોય ન ચાલે ત્યારે ઓપરેશન ક્યારે?

છેલ્લે સુધાર્યું: 13 નવેમ્બર 2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, લિવર અને પેટના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Liver & Gastro Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

પરુવાળા લિવર abscess મોટા ભાગે એન્ટિબાયોટિક અને સોનોગ્રાફીની મદદથી ચામડી વાટે મૂકેલી પાતળી નળીથી સારા થાય છે. ઓપરેશન બીજું પગલું છે, પહેલું નહીં, અને થોડા સંજોગો માટે રખાય છે.

ઓપરેશનનાં સામાન્ય કારણો: નળીથી ફેર ન પડવો, પરુ જાડું કે ઘણા ખાનાંવાળું હોવું, abscess ફાટી જવો, પેટમાં કોઈ કારણ હોય જેને સુધારવું પડે, અથવા સોય સલામત રીતે ન પહોંચે એવી જગ્યા.

જ્યાં સલામત હોય ત્યાં દૂરબીનથી ઓપરેશન થાય છે, અને ન હોય ત્યાં પેટ ખોલીને. પછી પણ એન્ટિબાયોટિક ચાલુ રહે છે.

પરુનો abscess, hydatid cyst અને સારવારની પસંદગી અમારા લિવર abscess અને hydatid cyst પાનામાં છે. આ લેખ એક જ સવાલનો જવાબ આપે છે: લિવરના abscess માં ઓપરેશન ક્યારે જોઈએ?

ઓપરેશનથી પરુ કાઢવું એટલે શું?

એટલે દૂરબીનથી કે નાના કાપાથી પેટમાં જઈ, abscess ને સીધું જોઈને ખાલી કરવો. પછી સર્જન ખાલી જગ્યામાં એક કે વધુ નરમ નળી (ડ્રેઇન) મૂકી રાખે છે.

સોય કે નળી રેડિયોલોજિસ્ટ ચામડી વાટે મૂકે છે. પરુ પાતળું હોય અને સાંકડી નળીમાંથી વહી શકે ત્યારે તે સારું કામ કરે છે. ઓપરેશનમાં હેતુ એ જ છે, પણ પહોળા રસ્તે. ઘણા ખાનાંવાળા abscess ની અંદરની દીવાલો સર્જન તોડી શકે છે, જગ્યા ધોઈ શકે છે, નમૂનો લઈ શકે છે અને કારણને પણ એ જ બેઠકમાં સંભાળી શકે છે.

સોયથી પરુ કાઢવું ક્યારે પૂરતું નથી?

નળી મૂક્યા પછીના દિવસોમાં તાવ, દુખાવો અને સ્કેનમાં સુધારો ન થાય, અથવા abscess નળીથી કાઢી જ ન શકાય એવો હોય, ત્યારે નળી પૂરતી નથી.

  • નળી કામ કરતી નથી. બરાબર મૂકેલી નળી પછી ત્રણથી પાંચ દિવસે પણ તાવ રહે, શ્વેત કણો ઘટે નહીં અને સ્કેનમાં જગ્યા એટલી જ રહે. સ્કેનમાં ચૂકી ગયેલું ખિસ્સું દેખાય તો પહેલાં બીજી નળી અજમાવાય છે.
  • પરુ ખૂબ જાડું છે, કે ઘણાં ખાનાં છે. જાડું પરુ અને અંદરની દીવાલો સાંકડી નળીને બંધ કરી દે છે. જગ્યા ભરેલી જ રહે છે.
  • તે ફાટી ગયો છે. પરુ પેટમાં, છાતીમાં કે હૃદયની કોથળીમાં ફેલાયું છે.
  • કારણ માટે ઓપરેશન જોઈએ. આંતરડામાં લીકેજ, સોજાવાળું એપેન્ડિક્સ, બગડેલી પિત્તની કોથળી, કે એન્ડોસ્કોપથી ન ખૂલે એવી પિત્તની નળીનો અવરોધ.
  • સોય સલામત રીતે ન જઈ શકે. abscess ઉદરપટલ નીચે ઊંચે હોય, મોટી લોહીની નળી સાથે ચોંટેલો હોય, કે આંતરડાની પાછળ હોય. પેટમાં પાણી હોય કે લોહી જામવાની તકલીફ હોય, ત્યારે પણ સોય જોખમી બની શકે.
  • તે abscess છે જ નહીં. સ્કેનમાં મરી રહેલી ગાંઠ પણ પરુ જેવી દેખાઈ શકે છે, અને પેશીનો નમૂનો લેવો પડી શકે.

કોઈ એક તારણથી નિર્ણય થતો નથી. સર્જન આખું ચિત્ર જુએ છે: તમે કેટલા બીમાર છો, તાવ કેવો ચાલે છે અને ફરી કરેલું સ્કેન શું કહે છે.

સોય કે ઓપરેશન: કયા સંજોગોમાં કયું?

પસંદગી સ્કેનમાં પરુ કેવું દેખાય છે, તમે સારવારને કેવો પ્રતિસાદ આપો છો અને પેટમાં બીજી તકલીફ છે કે નહીં તેના પર આધાર રાખે છે.

પરુવાળા લિવર abscess માં નળી અને ઓપરેશન વચ્ચે પસંદગી
સંજોગસામાન્ય રીતે પહેલું પગલુંઓપરેશન ક્યારે ઉમેરાય
એક abscess, પાતળું પરુ, તબિયત સ્થિરએન્ટિબાયોટિક અને નળીફક્ત નળીથી ફેર ન પડે તો
ઘણા નાના abscessએન્ટિબાયોટિક, અને મોટા માટે નળીસારા ન થાય, કે કારણ માટે ઓપરેશન જોઈએ તો
જાડું પરુ કે ઘણા ખાનાંવાળો abscessમોટી નળી, કે બીજી નળીજગ્યા સંકોચાય નહીં તો
પેટમાં ફાટી ગયોપહેલાં દર્દીને સ્થિર કરવોજલદી, કટોકટીમાં
આંતરડામાં લીકેજ કે પિત્તની નળીમાં અવરોધ સાથે abscessપરુ સાથે કારણને પણ કાબૂમાં લેવુંઘણી વાર એ જ દાખલ દરમિયાન
સોય ન પહોંચે એવી જગ્યાએ abscessએન્ટિબાયોટિક, અને થોડા દિવસે સ્કેનતાવ ચાલુ રહે તો વહેલું

કયું ઓપરેશન કરવામાં આવે?

પેટ બહુ બગડેલું ન હોય અને abscess સુધી સલામત રીતે પહોંચાતું હોય ત્યાં દૂરબીનનું ઓપરેશન પસંદ થાય છે. ફાટેલા abscess, બહુ બીમાર દર્દી કે અઘરી જગ્યા માટે પેટ ખોલીને ઓપરેશન રખાય છે.

  • દૂરબીનથી પરુ કાઢવું. કેમેરા અને નાનાં કાણાંથી abscess શોધી, ખાલી કરી, ધોવાય છે. અંદરની પડદા જેવી દીવાલો તોડાય છે અને નરમ નળી મૂકી રખાય છે.
  • પેટ ખોલીને પરુ કાઢવું. abscess ફાટ્યો હોય, પેટ પરુથી ભરેલું હોય કે દૂરબીન સલામત ન હોય, ત્યારે જમણી પાંસળી નીચે કાપો મૂકી પહોળો દેખાવ મળે છે.
  • કારણની સારવાર. જ્યાં સલામત હોય ત્યાં એ જ ઓપરેશનમાં મૂળ કારણ સંભાળાય છે, જેમ કે બગડેલું એપેન્ડિક્સ કે પિત્તની કોથળી કાઢવી.
  • લિવરનો ભાગ કાઢવો. આ ભાગ્યે જ થાય છે. લાંબા ચેપથી લિવરનો એક ભાગ નાશ પામ્યો હોય અને ચેપ ચાલુ રાખતો હોય તેવા કિસ્સામાં જ વિચારાય છે.

Dr Harsh Shah દૂરબીનથી અથવા પેટ ખોલીને ઓપરેશન કરે છે. સ્કેન અને લોહીના ટેસ્ટ પછી plan નક્કી થાય છે, અને ઓપરેશન પહેલાં તમને અને ઘરના લોકોને સમજાવાય છે.

abscess ફાટવાનાં ચેતવણીનાં ચિહ્નો કયાં?

લિવરના abscess વાળી વ્યક્તિને અચાનક વધુ દુખાવો, કઠણ ફૂલેલું પેટ, શ્વાસ ચઢવો કે ધબકારા વધવા થાય તો તે ફાટ્યો હોઈ શકે. તે જ દિવસે દવાખાને પહોંચો.

ફાટેલો abscess ક્યાં જાય અને શું અનુભવાય
ક્યાં ફાટે છેતમે શું અનુભવો છોક્યારે બતાવવું
પેટમાંઅચાનક તીવ્ર દુખાવો અને કઠણ, ફૂલેલું પેટકટોકટી
છાતીમાં, ફેફસાં પાસેઉધરસ, શ્વાસ ચઢવો, જમણી બાજુ છાતીમાં દુખાવોતે જ દિવસે
હૃદયની કોથળીમાંછાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ ચઢવો, ચક્કરકટોકટી

ઓપરેશન પહેલાં અને પછી શું થાય?

ઓપરેશન પહેલાં બાટલા વાટે પ્રવાહી અને એન્ટિબાયોટિક આપીને તબિયત સ્થિર કરાય છે. પછી નળીઓ ત્યાં સુધી રહે છે જ્યાં સુધી પરુ આવવાનું બંધ ન થાય અને સ્કેનમાં જગ્યા બંધ થઈ ગયેલી ન દેખાય.

  • એન્ટિબાયોટિક અઠવાડિયાં સુધી ચાલે છે, પહેલાં બાટલા વાટે અને પછી ગોળીઓ રૂપે. કેટલા દિવસ તે ડૉક્ટર સ્કેન અને ટેસ્ટ જોઈને નક્કી કરે છે.
  • બ્લડ શુગર કાબૂમાં લવાય છે, કારણ કે આ બીમારીની પાછળ ઘણી વાર ડાયાબિટીસ હોય છે.
  • પહેલા દિવસથી ચાલવા અને ઊંડા શ્વાસ લેવા પ્રોત્સાહન અપાય છે.
  • નળીમાંથી નીકળતું પ્રવાહી અને તેનો રંગ રોજ જોવાય છે. નળીઓ એક પછી એક કઢાય છે.
  • છેલ્લી નળી કાઢતાં પહેલાં ફરી સ્કેન કરાય છે, અને તાવ પાછો આવે તો ફરી.

તાવ, નવો દુખાવો, નળીની જગ્યાએથી પ્રવાહી નીકળવું કે શ્વાસ ચઢે તો તરત પાછા આવો.

hydatid cyst માં પણ આ જ જવાબ છે?

ના. hydatid cyst પરોપજીવીની કોથળી છે, પરુનો ખિસ્સો નથી, અને તેમાં સોય સહેજે મુકાતી નથી. નિર્ણય સ્કેનમાં દેખાતા તબક્કા પ્રમાણે લેવાય છે.

સ્કેનમાં abscess નહીં પણ cyst દેખાય તો નળીથી પરુ કાઢવું એ plan નથી. hydatid cyst નું ઓપરેશન અંદરનું પ્રવાહી ઢોળાય નહીં તેની કાળજી સાથે થાય છે. તે માટે hydatid cyst નું ઓપરેશન: તેમાં શું થાય છે વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

દરેક લિવર abscess માં ઓપરેશન જોઈએ?

ના. મોટા ભાગના એન્ટિબાયોટિક અને ચામડી વાટે મૂકેલી પાતળી નળીથી સારા થાય છે. ઓપરેશન નળી નિષ્ફળ જાય, abscess ફાટે, પરુ જાડું કે ઘણા ખાનાંવાળું હોય, અથવા પેટમાં કારણ હોય ત્યારે રખાય છે.

નળી નિષ્ફળ ગઈ એમ કહેતાં પહેલાં કેટલું રાહ જોવાય?

બરાબર મૂકેલી નળીથી ત્રણથી પાંચ દિવસમાં તાવ અને દુખાવો ઓછા થવા જોઈએ. ન થાય તો ચૂકી ગયેલા ખિસ્સા માટે સ્કેન ફરી કરાય છે, અને સર્જનને બતાવાય છે.

લિવર abscess માં દૂરબીનનું ઓપરેશન શક્ય છે?

ઘણી વાર હા, જ્યારે પેટ બહુ બગડેલું ન હોય અને abscess સુધી સલામત રીતે પહોંચાતું હોય. ફાટેલો abscess, બહુ બીમાર દર્દી કે અઘરી જગ્યા માટે પેટ ખોલીને ઓપરેશન થાય છે.

શું મારા લિવરનો ભાગ કાઢવો પડશે?

ભાગ્યે જ. લાંબા ચેપથી લિવરનો એક ભાગ નાશ પામ્યો હોય અને ચેપ ચાલુ રાખતો હોય ત્યારે જ ભાગ કઢાય છે. મોટા ભાગના ઓપરેશનમાં ફક્ત જગ્યા ખાલી કરીને ધોવાય છે.

નળીઓ કેટલા દિવસ રહે છે?

જ્યાં સુધી પ્રવાહી આવવાનું બંધ ન થાય અને સ્કેનમાં જગ્યા બંધ થયેલી ન દેખાય. ઘણી વાર દિવસોથી થોડાં અઠવાડિયાં લાગે છે, અને રોજનું પ્રવાહી જોઈને ડૉક્ટર નક્કી કરે છે.

ડૉક્ટર સુગર અને પિત્તની કોથળી વિશે કેમ પૂછે છે?

ડાયાબિટીસથી લિવર abscess નું જોખમ વધે છે, અને બગડેલી પિત્તની કોથળી કે નળી ઘણી વાર કારણ હોય છે. કારણની સારવારથી abscess પાછો આવતો અટકે છે.

hydatid cyst ની સારવાર પણ આ જ રીતે થાય?

ના. hydatid cyst પરોપજીવીની કોથળી છે, અને તેમાં સોય સહેજે મુકાતી નથી. સારવાર સ્કેનના તબક્કા પ્રમાણે થાય છે, અને ઓપરેશન અંદરનું પ્રવાહી ઢોળાય નહીં તેની કાળજીથી થાય છે.

સંબંધિત પાનાં

લિવરના abscess અને hydatid cyst ની પૂરી માહિતી માટે લિવર abscess અને hydatid cyst પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં મળે છે?

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

લિવરમાં પરુ છે એમ કહેવાયું, અને નળી મૂક્યા પછી પણ ફેર નથી પડ્યો? કે સોયથી પરુ કાઢ્યા પછી પણ તાવ ઊતરતો નથી? Dr Harsh Shah લિવર અને પેટના સર્જન છે. તેઓ તમારાં સ્કેન અને રિપોર્ટ તમારી સાથે જુએ છે, અને બીજી નળી ચાલશે કે ઓપરેશન વધુ સલામત છે તે સમજાવે છે. ફોન કે WhatsApp સંદેશ પણ કરી શકો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.