Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 13 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Liver & Gastro Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
પરુવાળા લિવર abscess મોટા ભાગે એન્ટિબાયોટિક અને સોનોગ્રાફીની મદદથી ચામડી વાટે મૂકેલી પાતળી નળીથી સારા થાય છે. ઓપરેશન બીજું પગલું છે, પહેલું નહીં, અને થોડા સંજોગો માટે રખાય છે.
ઓપરેશનનાં સામાન્ય કારણો: નળીથી ફેર ન પડવો, પરુ જાડું કે ઘણા ખાનાંવાળું હોવું, abscess ફાટી જવો, પેટમાં કોઈ કારણ હોય જેને સુધારવું પડે, અથવા સોય સલામત રીતે ન પહોંચે એવી જગ્યા.
જ્યાં સલામત હોય ત્યાં દૂરબીનથી ઓપરેશન થાય છે, અને ન હોય ત્યાં પેટ ખોલીને. પછી પણ એન્ટિબાયોટિક ચાલુ રહે છે.
પરુનો abscess, hydatid cyst અને સારવારની પસંદગી અમારા લિવર abscess અને hydatid cyst પાનામાં છે. આ લેખ એક જ સવાલનો જવાબ આપે છે: લિવરના abscess માં ઓપરેશન ક્યારે જોઈએ?
એટલે દૂરબીનથી કે નાના કાપાથી પેટમાં જઈ, abscess ને સીધું જોઈને ખાલી કરવો. પછી સર્જન ખાલી જગ્યામાં એક કે વધુ નરમ નળી (ડ્રેઇન) મૂકી રાખે છે.
સોય કે નળી રેડિયોલોજિસ્ટ ચામડી વાટે મૂકે છે. પરુ પાતળું હોય અને સાંકડી નળીમાંથી વહી શકે ત્યારે તે સારું કામ કરે છે. ઓપરેશનમાં હેતુ એ જ છે, પણ પહોળા રસ્તે. ઘણા ખાનાંવાળા abscess ની અંદરની દીવાલો સર્જન તોડી શકે છે, જગ્યા ધોઈ શકે છે, નમૂનો લઈ શકે છે અને કારણને પણ એ જ બેઠકમાં સંભાળી શકે છે.
નળી મૂક્યા પછીના દિવસોમાં તાવ, દુખાવો અને સ્કેનમાં સુધારો ન થાય, અથવા abscess નળીથી કાઢી જ ન શકાય એવો હોય, ત્યારે નળી પૂરતી નથી.
કોઈ એક તારણથી નિર્ણય થતો નથી. સર્જન આખું ચિત્ર જુએ છે: તમે કેટલા બીમાર છો, તાવ કેવો ચાલે છે અને ફરી કરેલું સ્કેન શું કહે છે.
પસંદગી સ્કેનમાં પરુ કેવું દેખાય છે, તમે સારવારને કેવો પ્રતિસાદ આપો છો અને પેટમાં બીજી તકલીફ છે કે નહીં તેના પર આધાર રાખે છે.
| સંજોગ | સામાન્ય રીતે પહેલું પગલું | ઓપરેશન ક્યારે ઉમેરાય |
|---|---|---|
| એક abscess, પાતળું પરુ, તબિયત સ્થિર | એન્ટિબાયોટિક અને નળી | ફક્ત નળીથી ફેર ન પડે તો |
| ઘણા નાના abscess | એન્ટિબાયોટિક, અને મોટા માટે નળી | સારા ન થાય, કે કારણ માટે ઓપરેશન જોઈએ તો |
| જાડું પરુ કે ઘણા ખાનાંવાળો abscess | મોટી નળી, કે બીજી નળી | જગ્યા સંકોચાય નહીં તો |
| પેટમાં ફાટી ગયો | પહેલાં દર્દીને સ્થિર કરવો | જલદી, કટોકટીમાં |
| આંતરડામાં લીકેજ કે પિત્તની નળીમાં અવરોધ સાથે abscess | પરુ સાથે કારણને પણ કાબૂમાં લેવું | ઘણી વાર એ જ દાખલ દરમિયાન |
| સોય ન પહોંચે એવી જગ્યાએ abscess | એન્ટિબાયોટિક, અને થોડા દિવસે સ્કેન | તાવ ચાલુ રહે તો વહેલું |
પેટ બહુ બગડેલું ન હોય અને abscess સુધી સલામત રીતે પહોંચાતું હોય ત્યાં દૂરબીનનું ઓપરેશન પસંદ થાય છે. ફાટેલા abscess, બહુ બીમાર દર્દી કે અઘરી જગ્યા માટે પેટ ખોલીને ઓપરેશન રખાય છે.
Dr Harsh Shah દૂરબીનથી અથવા પેટ ખોલીને ઓપરેશન કરે છે. સ્કેન અને લોહીના ટેસ્ટ પછી plan નક્કી થાય છે, અને ઓપરેશન પહેલાં તમને અને ઘરના લોકોને સમજાવાય છે.
લિવરના abscess વાળી વ્યક્તિને અચાનક વધુ દુખાવો, કઠણ ફૂલેલું પેટ, શ્વાસ ચઢવો કે ધબકારા વધવા થાય તો તે ફાટ્યો હોઈ શકે. તે જ દિવસે દવાખાને પહોંચો.
| ક્યાં ફાટે છે | તમે શું અનુભવો છો | ક્યારે બતાવવું |
|---|---|---|
| પેટમાં | અચાનક તીવ્ર દુખાવો અને કઠણ, ફૂલેલું પેટ | કટોકટી |
| છાતીમાં, ફેફસાં પાસે | ઉધરસ, શ્વાસ ચઢવો, જમણી બાજુ છાતીમાં દુખાવો | તે જ દિવસે |
| હૃદયની કોથળીમાં | છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ ચઢવો, ચક્કર | કટોકટી |
ઓપરેશન પહેલાં બાટલા વાટે પ્રવાહી અને એન્ટિબાયોટિક આપીને તબિયત સ્થિર કરાય છે. પછી નળીઓ ત્યાં સુધી રહે છે જ્યાં સુધી પરુ આવવાનું બંધ ન થાય અને સ્કેનમાં જગ્યા બંધ થઈ ગયેલી ન દેખાય.
તાવ, નવો દુખાવો, નળીની જગ્યાએથી પ્રવાહી નીકળવું કે શ્વાસ ચઢે તો તરત પાછા આવો.
ના. hydatid cyst પરોપજીવીની કોથળી છે, પરુનો ખિસ્સો નથી, અને તેમાં સોય સહેજે મુકાતી નથી. નિર્ણય સ્કેનમાં દેખાતા તબક્કા પ્રમાણે લેવાય છે.
સ્કેનમાં abscess નહીં પણ cyst દેખાય તો નળીથી પરુ કાઢવું એ plan નથી. hydatid cyst નું ઓપરેશન અંદરનું પ્રવાહી ઢોળાય નહીં તેની કાળજી સાથે થાય છે. તે માટે hydatid cyst નું ઓપરેશન: તેમાં શું થાય છે વાંચો.
ના. મોટા ભાગના એન્ટિબાયોટિક અને ચામડી વાટે મૂકેલી પાતળી નળીથી સારા થાય છે. ઓપરેશન નળી નિષ્ફળ જાય, abscess ફાટે, પરુ જાડું કે ઘણા ખાનાંવાળું હોય, અથવા પેટમાં કારણ હોય ત્યારે રખાય છે.
બરાબર મૂકેલી નળીથી ત્રણથી પાંચ દિવસમાં તાવ અને દુખાવો ઓછા થવા જોઈએ. ન થાય તો ચૂકી ગયેલા ખિસ્સા માટે સ્કેન ફરી કરાય છે, અને સર્જનને બતાવાય છે.
ઘણી વાર હા, જ્યારે પેટ બહુ બગડેલું ન હોય અને abscess સુધી સલામત રીતે પહોંચાતું હોય. ફાટેલો abscess, બહુ બીમાર દર્દી કે અઘરી જગ્યા માટે પેટ ખોલીને ઓપરેશન થાય છે.
ભાગ્યે જ. લાંબા ચેપથી લિવરનો એક ભાગ નાશ પામ્યો હોય અને ચેપ ચાલુ રાખતો હોય ત્યારે જ ભાગ કઢાય છે. મોટા ભાગના ઓપરેશનમાં ફક્ત જગ્યા ખાલી કરીને ધોવાય છે.
જ્યાં સુધી પ્રવાહી આવવાનું બંધ ન થાય અને સ્કેનમાં જગ્યા બંધ થયેલી ન દેખાય. ઘણી વાર દિવસોથી થોડાં અઠવાડિયાં લાગે છે, અને રોજનું પ્રવાહી જોઈને ડૉક્ટર નક્કી કરે છે.
ડાયાબિટીસથી લિવર abscess નું જોખમ વધે છે, અને બગડેલી પિત્તની કોથળી કે નળી ઘણી વાર કારણ હોય છે. કારણની સારવારથી abscess પાછો આવતો અટકે છે.
ના. hydatid cyst પરોપજીવીની કોથળી છે, અને તેમાં સોય સહેજે મુકાતી નથી. સારવાર સ્કેનના તબક્કા પ્રમાણે થાય છે, અને ઓપરેશન અંદરનું પ્રવાહી ઢોળાય નહીં તેની કાળજીથી થાય છે.
લિવરના abscess અને hydatid cyst ની પૂરી માહિતી માટે લિવર abscess અને hydatid cyst પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
લિવરમાં પરુ છે એમ કહેવાયું, અને નળી મૂક્યા પછી પણ ફેર નથી પડ્યો? કે સોયથી પરુ કાઢ્યા પછી પણ તાવ ઊતરતો નથી? Dr Harsh Shah લિવર અને પેટના સર્જન છે. તેઓ તમારાં સ્કેન અને રિપોર્ટ તમારી સાથે જુએ છે, અને બીજી નળી ચાલશે કે ઓપરેશન વધુ સલામત છે તે સમજાવે છે. ફોન કે WhatsApp સંદેશ પણ કરી શકો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.