WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

એપેન્ડિક્સ કાઢ્યા પછી કઈ તકલીફો પર નજર રાખવી?

છેલ્લે સુધાર્યું: 19 નવેમ્બર 2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, પેટ અને કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

મોટા ભાગના લોકો એપેન્ડિક્સના ઓપરેશન પછી સરળતાથી સાજા થાય છે. જે થોડી તકલીફો થાય છે તે જાણીતી છે અને દરેકનું આગળનું પગલું નક્કી છે.

ઘરે ગયા પછી તાવ પાછો આવે, ઘા લાલ અને ગરમ થાય કે પેટનો દુખાવો વધે, તો સર્જનને તરત ફોન કરવો.

કેટલો સમય તપાસ જોઈએ તે એપેન્ડિક્સ કેટલું બગડ્યું હતું અને લેબમાં શું મળ્યું તેના પર આધાર રાખે છે, ચીરાના કદ પર નહીં.

એપેન્ડિક્સનું ઓપરેશન ખૂબ જાણીતા ઓપરેશનમાંનું એક છે. મોટા ભાગના દર્દી એકાદ-બે દિવસમાં ઘરે જાય છે અને જલદી સામાન્ય અનુભવે છે. છતાં આંતરડાની આસપાસના કોઈ પણ ઓપરેશનમાં થોડી તકલીફ થઈ શકે, અને અગાઉથી જાણ હોય તો વહેલાં પગલાં લઈ શકાય.

એપેન્ડિસાઇટિસનું આખું ચિત્ર, પહેલા દુખાવાથી ઓપરેશનની પસંદગી સુધી, અમારા તીવ્ર એપેન્ડિસાઇટિસની સારવાર પાનામાં છે. આ લેખ એક જ સવાલનો જવાબ આપે છે: ઓપરેશન પછી શું બગડી શકે અને કેવી તપાસ જોઈએ.

એપેન્ડિક્સના ઓપરેશન પછી કઈ તકલીફ થઈ શકે?

ઘાનો ચેપ, પેટમાં પરુનો ભરાવો અને આંતરડાનું ધીમું ચાલવું સામાન્ય છે. બીજી દુર્લભ તકલીફો અઠવાડિયાં કે વર્ષો પછી દેખાય.

એપેન્ડિક્સ ઓપરેશન પહેલાં ફાટી ગયું હોય તો તકલીફની શક્યતા વધે છે. વહેલું, દૂરબીનથી નાના કાપે કાઢ્યું હોય તો શક્યતા ઓછી રહે છે.

ઓપરેશન પછીની તકલીફ અને તે ક્યારે દેખાય
તકલીફશું દેખાયસામાન્ય સમય
ઘાનો ચેપકાપો લાલ, ગરમ, સૂજેલો અને પરુવાળોપહેલું-બીજું અઠવાડિયું
પેટમાં પરુનો ભરાવોતાવ, પેટમાં દુખાવો, ભૂખ ઓછીલગભગ એક અઠવાડિયે
આંતરડાનું ધીમું ચાલવુંપેટ ફૂલવું, ઊલટી, ગેસ ન નીકળવોશરૂના થોડા દિવસ
આંતરડાના છેડેથી લીકેજઘામાંથી પરુ કે મળ જેવું પ્રવાહીશરૂના અઠવાડિયાં
ચીકાશથી આંતરડું અટકવુંઆંકડી જેવો દુખાવો, ઊલટી, ફૂલેલું પેટમહિનાઓ કે વર્ષો પછી
કાપાની જગ્યાએ હર્નિયાડાઘ પાસે ઊપસેલો ભાગમહિનાઓ કે વર્ષો પછી
બાકી રહેલા ટુકડામાં સોજોજમણા નીચલા પેટમાં ફરી દુખાવોમહિનાઓ કે વર્ષો પછી

ઘાનો ચેપ અને સામાન્ય રુઝ વચ્ચે ફરક શું?

રુઝાતો ઘા થોડો ગુલાબી અને અડતાં દુખે એવો હોય, અને રોજ સારો થાય. ચેપવાળો ઘા વધુ લાલ, ગરમ અને દુખતો થાય છે.

હળવો ઉઝરડો અને કાપા પર કઠણ લીટી સામાન્ય છે. તે થોડા અઠવાડિયામાં જાતે બેસી જાય છે.

નીચેનાં ચિહ્નો દેખાય તો અમને ફોન કરો.

  • ફેલાતી લાલાશ. લાલ ભાગ કાપાની ધારથી આગળ વધે.
  • પરુ કે ડહોળું પાણી. પાટો ભીનો થાય અને વાસ આવે તો ચેતવણી છે.
  • વધતો દુખાવો. બીજા દિવસ કરતાં પાંચમા દિવસે વધુ દુખે.
  • કંપારી સાથે તાવ. તેનું કારણ ઘા પણ હોઈ શકે.

મોટા ભાગના ચેપમાં ઘા થોડો ખોલી, સાફ કરી પાટો કરવો પૂરતો છે. ત્યારે આસપાસની ચામડી લાલ હોય કે તાવ હોય તો એન્ટિબાયોટિકનો ટૂંકો કોર્સ ઉમેરાય છે.

પેટમાં પરુનો ભરાવો કોને થાય?

ઓપરેશનની જગ્યા પાસે પરુની કોથળી બની શકે છે. તે મોટે ભાગે ફાટેલા એપેન્ડિક્સ પછી, લગભગ એક અઠવાડિયે દેખાય છે.

એપેન્ડિક્સ ફાટે ત્યારે ઓપરેશન પહેલાં જ જંતુઓ પેટમાં ફેલાય છે. ઓપરેશન પછી પેડુમાં કે આંતરડાના આંટા વચ્ચે થોડો ભરાવો થઈ શકે.

તે ભાગ્યે જ નાટકીય દેખાય છે. થાક લાગે, ભૂખ મરી જાય, ચડ-ઉતર થતો તાવ આવે, અથવા પાતળા ઝાડા થાય, કારણ કે પેડુનો ભરાવો મળાશયને છંછેડે છે.

સામાન્ય રીતે પહેલાં સ્કેન કરીએ છીએ, પછી સ્કેનની મદદથી ચામડી વાટે પાતળી નળી મૂકીને પરુ કાઢીએ છીએ. સાથે એન્ટિબાયોટિક ચાલે છે. બીજા મોટા ઓપરેશનની જરૂર ભાગ્યે જ પડે છે.

તમારું એપેન્ડિક્સ ફાટ્યું હોય તો ફાટેલા એપેન્ડિક્સનું ઓપરેશન લેખ વાંચો.

મોડેથી થતી કઈ તકલીફ ચૂકી જવાય છે?

ત્રણ મોડી તકલીફો ચૂકી જવાય છે કારણ કે બધા માને છે કે એપેન્ડિક્સ તો નીકળી ગયું છે: ટુકડાનો સોજો, ચીકાશથી અવરોધ અને હર્નિયા.

  • બાકી રહેલા ટુકડાનો સોજો. મૂળમાં એપેન્ડિક્સનો નાનો ભાગ રહી જાય અને મહિનાઓ કે વર્ષો પછી ફરી સૂજે. દુખાવો પહેલા જેવો લાગે. સ્કેનથી દેખાય છે અને નાના ઓપરેશનથી ટુકડો નીકળે છે.
  • ચીકાશથી આંતરડાનો અવરોધ. ડાઘની પટ્ટીઓ આંતરડાને વાળી દે છે. આંકડી જેવો દુખાવો, ઊલટી અને ફૂલેલું પેટ થાય. ઘણામાં આરામ અને ડ્રિપથી સારું થાય, કેટલાકને ઓપરેશન જોઈએ.
  • કાપાની જગ્યાએ હર્નિયા. ખાંસતાં કે વજન ઉપાડતાં ઊપસતો ભાગ. તકલીફ આપે તો સુધારાય છે.

ઘા ન રુઝાય કે લીકેજ ચાલુ રહે તો વધુ ઝીણવટથી તપાસ જરૂરી છે. ભારતમાં આંતરડાના જોડાણનો ક્ષય પણ એક કારણ છે. તેને સાદી તકલીફ કહેતાં પહેલાં અમે તેની તપાસ કરીએ છીએ.

લેબનો રિપોર્ટ કેમ મહત્ત્વનો છે?

કાઢેલું એપેન્ડિક્સ હંમેશાં લેબમાં જાય છે. રિપોર્ટમાં ગાંઠ કે ક્ષય જેવો જંતુ દેખાઈ શકે, અને બંનેથી આગળનું પગલું બદલાય છે.

રિપોર્ટ વાંચ્યા વગર ફાઇલમાં ન મૂકશો. સારું લાગતું હોય તો પણ તે સર્જનને બતાવો.

રિપોર્ટમાં ગાંઠ આવવી ઓછી જોવા મળે છે, અને ઘણા પ્રકારમાં ફક્ત ફોલો-અપ જોઈએ. દરેક પ્રકારનો અર્થ ઓપરેશન પછી એપેન્ડિક્સમાં ગાંઠ લેખમાં સમજાવ્યો છે.

કોને વધુ સમય તપાસ જોઈએ?

તપાસ તમે કયો રસ્તો લીધો તેના પર આધારિત છે. વહેલું દૂરબીનનું સાદું ઓપરેશન ઓછામાં ઓછું માગે. ફાટેલું, ગઠ્ઠાવાળું કે ફક્ત એન્ટિબાયોટિકવાળું વધુ માગે.

સારવારના રસ્તા પ્રમાણે ફોલો-અપ
તમારો રસ્તોસામાન્ય ફોલો-અપ
વહેલું એપેન્ડિક્સ, દૂરબીન, રિપોર્ટ સામાન્યએક વાર ઘાની તપાસ, ચેતવણીનું ચિહ્ન દેખાય તો ફોન
ફાટેલું એપેન્ડિક્સ કે પરુ કાઢવું પડ્યુંતાવ અને દુખાવા માટે તપાસ, ભરાવાની શંકા હોય તો સ્કેન
ફક્ત એન્ટિબાયોટિક, ઓપરેશન નહીંફરી થવાની શક્યતા સમજાવવી, અમારી પાસે પાછા આવવાનો રસ્તો ખુલ્લો રાખવો
એપેન્ડિક્સનો ગઠ્ઠો જે બેસી ગયોમોટી ઉંમરે કોલોનોસ્કોપી, અને ઘણી વાર પછીથી ઓપરેશન
રિપોર્ટમાં ગાંઠ કે અસામાન્ય બાબતનિષ્ણાતોની સલાહ અને તે પ્રકાર માટે ખાસ plan

એન્ટિબાયોટિકથી સારવાર લીધી હોય તો એન્ટિબાયોટિકથી ઓપરેશન ટાળી શકાય વાંચો. ગઠ્ઠા માટે એપેન્ડિક્સનો ગઠ્ઠો અને પછીનું ઓપરેશન જુઓ.

બાળક, ગર્ભાવસ્થા અને મોટી ઉંમરમાં ફરક છે?

હા. દરેક જૂથને થોડી વધુ કાળજી જોઈએ, કારણ કે ચિહ્નો વાંચવા અઘરા હોય છે અથવા છુપાયેલું કારણ હોવાની શક્યતા વધુ હોય છે.

  • બાળકો. તેઓ દુખાવો સારી રીતે કહી શકતા નથી. તાવ, ખાવાની ના અને ફૂલેલું પેટ સંકેત છે.
  • ગર્ભાવસ્થા. પ્રસૂતિ નિષ્ણાતને વહેલી જાણ કરાય છે, અને રેડિયેશન વગરનું સ્કેન પસંદ થાય છે.
  • મોટી ઉંમર. ગઠ્ઠો કે ફાટેલું એપેન્ડિક્સ ગાંઠ છુપાવી શકે, એટલે મોટા આંતરડાની પછીથી તપાસ થાય છે.
  • ઓછી રોગપ્રતિકારકતા. ચિહ્નો ઝાંખાં રહે, એટલે સ્કેન વહેલું કરાય છે.

ઘરે રુઝ માટે શું મદદ કરે?

વહેલું ચાલવું, સામાન્ય ખાવું, ઘા સ્વચ્છ અને સૂકો રાખવો, અને સર્જન કહે ત્યાં સુધી ભારે વજન ન ઉપાડવું.

  1. ચાલો. દિવસમાં ઘણી વાર ટૂંકું ચાલવાથી આંતરડું ચાલે છે અને લોહીના ગઠ્ઠાની શક્યતા ઘટે છે.
  2. ખાઓ. હળવાથી શરૂ કરી રેસાવાળો ખોરાક અને પાણી સાથે સામાન્ય ખોરાક પર આવો.
  3. ઘાની સંભાળ. સૂકો રાખો. કહ્યા વગર પાઉડર કે ક્રીમ ન લગાવો.
  4. દવા લો. કહ્યા મુજબ એન્ટિબાયોટિકનો કોર્સ પૂરો કરો.
  5. ચિહ્નો યાદ રાખો. આ લેખ સાચવો અને વહેલો ફોન કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ઓપરેશન પછી તાવ આવે તે સામાન્ય છે?

પહેલા દિવસે હળવો તાવ સામાન્ય છે. ઘરે ગયા પછી તાવ શરૂ થાય કે પાછો આવે, ખાસ કરીને પેટમાં દુખાવા સાથે, તો સર્જનને ફોન કરવો જોઈએ.

ઘા ચેપવાળો છે કે સામાન્ય રુઝ છે, કેવી રીતે ખબર પડે?

રુઝાતો ઘા થોડો ગુલાબી અને અડતાં દુખે એવો હોય છે. ચેપવાળો ઘા લાલ, ગરમ અને સૂજેલો થાય છે, રોજ વધુ દુખે છે અને તેમાંથી પરુ કે ડહોળું પાણી નીકળી શકે.

ઓપરેશન પછી પેટમાં પરુનો ભરાવો એટલે શું?

ઓપરેશનની જગ્યા પાસે પરુની એક નાની કોથળી બની શકે છે. તે મોટે ભાગે ફાટેલા એપેન્ડિક્સ પછી થાય છે. લગભગ એક અઠવાડિયે તાવ, પેટમાં દુખાવો અને ભૂખ ઘટવાથી ખબર પડે છે.

એપેન્ડિક્સ કાઢ્યા પછી ફરી એપેન્ડિસાઇટિસ થઈ શકે?

ભાગ્યે જ. મૂળમાં એપેન્ડિક્સનો નાનો ટુકડો રહી જાય તો મહિનાઓ કે વર્ષો પછી તે ફરી સૂજી શકે. સ્કેનથી પકડાય છે અને નાના ઓપરેશનથી તે ટુકડો કાઢી શકાય છે.

સાદા ઓપરેશન પછી ફોલો-અપ જરૂરી છે?

ઘણી વાર એક વાર ઘા બતાવવો પૂરતો છે, અને કોઈ ચેતવણીનું ચિહ્ન દેખાય તો ફોન કરવો. લાંબી તપાસ ફાટેલા એપેન્ડિક્સ, ગઠ્ઠા કે રિપોર્ટમાં અસામાન્ય બાબત માટે રાખીએ છીએ.

ઓપરેશન પછી લેબનો રિપોર્ટ કેમ જોવો જોઈએ?

કાઢેલા એપેન્ડિક્સની તપાસ હંમેશાં થાય છે. ક્યારેક તેમાં ગાંઠ કે ક્ષય જેવો ચેપ દેખાય છે, અને તેનાથી આગળનું પગલું બદલાય છે.

કામ અને કસરત ક્યારે શરૂ કરી શકાય?

દૂરબીનના ઓપરેશન પછી હળવું કામ સામાન્ય રીતે એકાદ-બે અઠવાડિયામાં શક્ય છે. ભારે વજન અને સખત કસરત સર્જન ઘા મજબૂત કહે ત્યાં સુધી રોકવી.

સંબંધિત પાનાં

બીમારી અને તેની સારવારનું આખું ચિત્ર જોવા તીવ્ર એપેન્ડિસાઇટિસની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. આવતા પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં તપાસે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

એપેન્ડિક્સની સારવાર થઈ ગઈ છે, પણ હવે તાવ, ઘા કે રિપોર્ટ અંગે ચિંતા છે? અમદાવાદના પેટ અને દૂરબીનના સર્જન Dr Harsh Shah સમજાવે છે કે કઈ તકલીફ થઈ શકે અને કયાં ચિહ્નોમાં તરત ફોન કરવો. તમે અમને ફોન કે WhatsApp સંદેશ પણ કરી શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.