Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 19 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
મોટા ભાગના લોકો એપેન્ડિક્સના ઓપરેશન પછી સરળતાથી સાજા થાય છે. જે થોડી તકલીફો થાય છે તે જાણીતી છે અને દરેકનું આગળનું પગલું નક્કી છે.
ઘરે ગયા પછી તાવ પાછો આવે, ઘા લાલ અને ગરમ થાય કે પેટનો દુખાવો વધે, તો સર્જનને તરત ફોન કરવો.
કેટલો સમય તપાસ જોઈએ તે એપેન્ડિક્સ કેટલું બગડ્યું હતું અને લેબમાં શું મળ્યું તેના પર આધાર રાખે છે, ચીરાના કદ પર નહીં.
એપેન્ડિક્સનું ઓપરેશન ખૂબ જાણીતા ઓપરેશનમાંનું એક છે. મોટા ભાગના દર્દી એકાદ-બે દિવસમાં ઘરે જાય છે અને જલદી સામાન્ય અનુભવે છે. છતાં આંતરડાની આસપાસના કોઈ પણ ઓપરેશનમાં થોડી તકલીફ થઈ શકે, અને અગાઉથી જાણ હોય તો વહેલાં પગલાં લઈ શકાય.
એપેન્ડિસાઇટિસનું આખું ચિત્ર, પહેલા દુખાવાથી ઓપરેશનની પસંદગી સુધી, અમારા તીવ્ર એપેન્ડિસાઇટિસની સારવાર પાનામાં છે. આ લેખ એક જ સવાલનો જવાબ આપે છે: ઓપરેશન પછી શું બગડી શકે અને કેવી તપાસ જોઈએ.
ઘાનો ચેપ, પેટમાં પરુનો ભરાવો અને આંતરડાનું ધીમું ચાલવું સામાન્ય છે. બીજી દુર્લભ તકલીફો અઠવાડિયાં કે વર્ષો પછી દેખાય.
એપેન્ડિક્સ ઓપરેશન પહેલાં ફાટી ગયું હોય તો તકલીફની શક્યતા વધે છે. વહેલું, દૂરબીનથી નાના કાપે કાઢ્યું હોય તો શક્યતા ઓછી રહે છે.
| તકલીફ | શું દેખાય | સામાન્ય સમય |
|---|---|---|
| ઘાનો ચેપ | કાપો લાલ, ગરમ, સૂજેલો અને પરુવાળો | પહેલું-બીજું અઠવાડિયું |
| પેટમાં પરુનો ભરાવો | તાવ, પેટમાં દુખાવો, ભૂખ ઓછી | લગભગ એક અઠવાડિયે |
| આંતરડાનું ધીમું ચાલવું | પેટ ફૂલવું, ઊલટી, ગેસ ન નીકળવો | શરૂના થોડા દિવસ |
| આંતરડાના છેડેથી લીકેજ | ઘામાંથી પરુ કે મળ જેવું પ્રવાહી | શરૂના અઠવાડિયાં |
| ચીકાશથી આંતરડું અટકવું | આંકડી જેવો દુખાવો, ઊલટી, ફૂલેલું પેટ | મહિનાઓ કે વર્ષો પછી |
| કાપાની જગ્યાએ હર્નિયા | ડાઘ પાસે ઊપસેલો ભાગ | મહિનાઓ કે વર્ષો પછી |
| બાકી રહેલા ટુકડામાં સોજો | જમણા નીચલા પેટમાં ફરી દુખાવો | મહિનાઓ કે વર્ષો પછી |
રુઝાતો ઘા થોડો ગુલાબી અને અડતાં દુખે એવો હોય, અને રોજ સારો થાય. ચેપવાળો ઘા વધુ લાલ, ગરમ અને દુખતો થાય છે.
હળવો ઉઝરડો અને કાપા પર કઠણ લીટી સામાન્ય છે. તે થોડા અઠવાડિયામાં જાતે બેસી જાય છે.
નીચેનાં ચિહ્નો દેખાય તો અમને ફોન કરો.
મોટા ભાગના ચેપમાં ઘા થોડો ખોલી, સાફ કરી પાટો કરવો પૂરતો છે. ત્યારે આસપાસની ચામડી લાલ હોય કે તાવ હોય તો એન્ટિબાયોટિકનો ટૂંકો કોર્સ ઉમેરાય છે.
ઓપરેશનની જગ્યા પાસે પરુની કોથળી બની શકે છે. તે મોટે ભાગે ફાટેલા એપેન્ડિક્સ પછી, લગભગ એક અઠવાડિયે દેખાય છે.
એપેન્ડિક્સ ફાટે ત્યારે ઓપરેશન પહેલાં જ જંતુઓ પેટમાં ફેલાય છે. ઓપરેશન પછી પેડુમાં કે આંતરડાના આંટા વચ્ચે થોડો ભરાવો થઈ શકે.
તે ભાગ્યે જ નાટકીય દેખાય છે. થાક લાગે, ભૂખ મરી જાય, ચડ-ઉતર થતો તાવ આવે, અથવા પાતળા ઝાડા થાય, કારણ કે પેડુનો ભરાવો મળાશયને છંછેડે છે.
સામાન્ય રીતે પહેલાં સ્કેન કરીએ છીએ, પછી સ્કેનની મદદથી ચામડી વાટે પાતળી નળી મૂકીને પરુ કાઢીએ છીએ. સાથે એન્ટિબાયોટિક ચાલે છે. બીજા મોટા ઓપરેશનની જરૂર ભાગ્યે જ પડે છે.
તમારું એપેન્ડિક્સ ફાટ્યું હોય તો ફાટેલા એપેન્ડિક્સનું ઓપરેશન લેખ વાંચો.
ત્રણ મોડી તકલીફો ચૂકી જવાય છે કારણ કે બધા માને છે કે એપેન્ડિક્સ તો નીકળી ગયું છે: ટુકડાનો સોજો, ચીકાશથી અવરોધ અને હર્નિયા.
ઘા ન રુઝાય કે લીકેજ ચાલુ રહે તો વધુ ઝીણવટથી તપાસ જરૂરી છે. ભારતમાં આંતરડાના જોડાણનો ક્ષય પણ એક કારણ છે. તેને સાદી તકલીફ કહેતાં પહેલાં અમે તેની તપાસ કરીએ છીએ.
કાઢેલું એપેન્ડિક્સ હંમેશાં લેબમાં જાય છે. રિપોર્ટમાં ગાંઠ કે ક્ષય જેવો જંતુ દેખાઈ શકે, અને બંનેથી આગળનું પગલું બદલાય છે.
રિપોર્ટ વાંચ્યા વગર ફાઇલમાં ન મૂકશો. સારું લાગતું હોય તો પણ તે સર્જનને બતાવો.
રિપોર્ટમાં ગાંઠ આવવી ઓછી જોવા મળે છે, અને ઘણા પ્રકારમાં ફક્ત ફોલો-અપ જોઈએ. દરેક પ્રકારનો અર્થ ઓપરેશન પછી એપેન્ડિક્સમાં ગાંઠ લેખમાં સમજાવ્યો છે.
તપાસ તમે કયો રસ્તો લીધો તેના પર આધારિત છે. વહેલું દૂરબીનનું સાદું ઓપરેશન ઓછામાં ઓછું માગે. ફાટેલું, ગઠ્ઠાવાળું કે ફક્ત એન્ટિબાયોટિકવાળું વધુ માગે.
| તમારો રસ્તો | સામાન્ય ફોલો-અપ |
|---|---|
| વહેલું એપેન્ડિક્સ, દૂરબીન, રિપોર્ટ સામાન્ય | એક વાર ઘાની તપાસ, ચેતવણીનું ચિહ્ન દેખાય તો ફોન |
| ફાટેલું એપેન્ડિક્સ કે પરુ કાઢવું પડ્યું | તાવ અને દુખાવા માટે તપાસ, ભરાવાની શંકા હોય તો સ્કેન |
| ફક્ત એન્ટિબાયોટિક, ઓપરેશન નહીં | ફરી થવાની શક્યતા સમજાવવી, અમારી પાસે પાછા આવવાનો રસ્તો ખુલ્લો રાખવો |
| એપેન્ડિક્સનો ગઠ્ઠો જે બેસી ગયો | મોટી ઉંમરે કોલોનોસ્કોપી, અને ઘણી વાર પછીથી ઓપરેશન |
| રિપોર્ટમાં ગાંઠ કે અસામાન્ય બાબત | નિષ્ણાતોની સલાહ અને તે પ્રકાર માટે ખાસ plan |
એન્ટિબાયોટિકથી સારવાર લીધી હોય તો એન્ટિબાયોટિકથી ઓપરેશન ટાળી શકાય વાંચો. ગઠ્ઠા માટે એપેન્ડિક્સનો ગઠ્ઠો અને પછીનું ઓપરેશન જુઓ.
હા. દરેક જૂથને થોડી વધુ કાળજી જોઈએ, કારણ કે ચિહ્નો વાંચવા અઘરા હોય છે અથવા છુપાયેલું કારણ હોવાની શક્યતા વધુ હોય છે.
વહેલું ચાલવું, સામાન્ય ખાવું, ઘા સ્વચ્છ અને સૂકો રાખવો, અને સર્જન કહે ત્યાં સુધી ભારે વજન ન ઉપાડવું.
પહેલા દિવસે હળવો તાવ સામાન્ય છે. ઘરે ગયા પછી તાવ શરૂ થાય કે પાછો આવે, ખાસ કરીને પેટમાં દુખાવા સાથે, તો સર્જનને ફોન કરવો જોઈએ.
રુઝાતો ઘા થોડો ગુલાબી અને અડતાં દુખે એવો હોય છે. ચેપવાળો ઘા લાલ, ગરમ અને સૂજેલો થાય છે, રોજ વધુ દુખે છે અને તેમાંથી પરુ કે ડહોળું પાણી નીકળી શકે.
ઓપરેશનની જગ્યા પાસે પરુની એક નાની કોથળી બની શકે છે. તે મોટે ભાગે ફાટેલા એપેન્ડિક્સ પછી થાય છે. લગભગ એક અઠવાડિયે તાવ, પેટમાં દુખાવો અને ભૂખ ઘટવાથી ખબર પડે છે.
ભાગ્યે જ. મૂળમાં એપેન્ડિક્સનો નાનો ટુકડો રહી જાય તો મહિનાઓ કે વર્ષો પછી તે ફરી સૂજી શકે. સ્કેનથી પકડાય છે અને નાના ઓપરેશનથી તે ટુકડો કાઢી શકાય છે.
ઘણી વાર એક વાર ઘા બતાવવો પૂરતો છે, અને કોઈ ચેતવણીનું ચિહ્ન દેખાય તો ફોન કરવો. લાંબી તપાસ ફાટેલા એપેન્ડિક્સ, ગઠ્ઠા કે રિપોર્ટમાં અસામાન્ય બાબત માટે રાખીએ છીએ.
કાઢેલા એપેન્ડિક્સની તપાસ હંમેશાં થાય છે. ક્યારેક તેમાં ગાંઠ કે ક્ષય જેવો ચેપ દેખાય છે, અને તેનાથી આગળનું પગલું બદલાય છે.
દૂરબીનના ઓપરેશન પછી હળવું કામ સામાન્ય રીતે એકાદ-બે અઠવાડિયામાં શક્ય છે. ભારે વજન અને સખત કસરત સર્જન ઘા મજબૂત કહે ત્યાં સુધી રોકવી.
બીમારી અને તેની સારવારનું આખું ચિત્ર જોવા તીવ્ર એપેન્ડિસાઇટિસની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. આવતા પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
એપેન્ડિક્સની સારવાર થઈ ગઈ છે, પણ હવે તાવ, ઘા કે રિપોર્ટ અંગે ચિંતા છે? અમદાવાદના પેટ અને દૂરબીનના સર્જન Dr Harsh Shah સમજાવે છે કે કઈ તકલીફ થઈ શકે અને કયાં ચિહ્નોમાં તરત ફોન કરવો. તમે અમને ફોન કે WhatsApp સંદેશ પણ કરી શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.