Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 13 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
લોહી પડવું બંધ થાય એટલે વાત પૂરી થતી નથી. લોહી ગયાથી લોહીની ઓછપ રહી શકે છે, અને જે જગ્યાએથી લોહી પડ્યું હતું ત્યાંથી ફરી પડી શકે છે.
લોહી માટેની તપાસ અને સારવારમાં પણ નાનું જોખમ હોય છે. દરેકની ચેતવણીની નિશાની જાણી લો, અને કોને ફોન કરવો તે પણ.
સારા ફોલો-અપમાં ત્રણ વાત હોય છે: લોહતત્ત્વ ફરી ભરવું, દવાઓ તપાસવી, અને કોને ફરી સ્કોપની જરૂર છે તે નક્કી કરવું.
આ લેખમાં લોહી બંધ થયા પછીની વાત છે. કારણો, તપાસ અને સારવાર વિગતે જાણવા અમારું નીચલા આંતરડાના રક્તસ્રાવની સારવાર પાનું વાંચો.
ઘણી વાર લોહીની ઓછપ અને લોહતત્ત્વની ખોટ રહી જાય છે. તે ધીમે ધીમે વધે છે, એટલે ઘણાને અઠવાડિયાં પછી જ અસર લાગે છે.
લોહી સાથે શરીરમાંથી લોહતત્ત્વ (આયર્ન) પણ જાય છે. મોટા રક્તસ્રાવ પછી, કે મહિનાઓ સુધી થોડું થોડું લોહી પડ્યા પછી, લોહતત્ત્વનો ભંડાર ખાલી થઈ જાય છે. ત્યારે થાક લાગે, દાદર ચડતાં હાંફ ચડે, ઊભા થતાં ચક્કર આવે અથવા ચહેરો ફિક્કો દેખાય. વાળ ખરવા, તથા બરફ કે માટી ખાવાની ઇચ્છા થવી પણ સંકેત છે.
મોટી ઉંમરે લોહીનું પ્રમાણ અચાનક ઘટે તો હૃદય અને કિડની પર ભાર આવી શકે છે. લોહી પડ્યા પછી છાતીમાં ભીંસ લાગે કે પેશાબ ઓછો થાય, તો રાહ જોવાને બદલે ડૉક્ટરને મળો.
| તકલીફ | કેવી દેખાય | સામાન્ય રીતે શું કરાય |
|---|---|---|
| લોહીની ઓછપ અને લોહતત્ત્વની ખોટ | થાક, હાંફ ચડવી, ફિક્કી ત્વચા | લોહી અને લોહતત્ત્વની તપાસ, પછી ગોળીઓ કે નસમાં ડ્રિપ |
| ફરી લોહી પડવું | તાજું લોહી, કાળો મળ, ચક્કર | દવાખાનામાં દાખલ, સ્થાનની ફરી તપાસ, ફરી સ્કોપ કે સ્કેન |
| હૃદય કે કિડની પર ભાર | છાતીમાં ભીંસ, પેશાબ ઓછો, સોજો | દવાખાનામાં સારવાર, પ્રવાહી કે લોહી, નિષ્ણાતની સલાહ |
| લોહી ચડાવ્યા પછી પ્રતિક્રિયા | તાવ, ધ્રુજારી કે ચકામાં, દરમિયાન કે પછી | લોહી ચડાવવાનું બંધ કરી પ્રતિક્રિયાની સારવાર |
| પોલિપ કાઢ્યા પછી લોહી | બે અઠવાડિયા સુધી ગમે ત્યારે લાલ લોહી | ફરી સ્કોપ કરી તે જગ્યાએ ક્લિપ મૂકવી |
હા, પણ ગંભીર તકલીફ ઓછી જોવા મળે છે. દરેક તપાસની એક-બે ચેતવણીની નિશાની ઘરે જતાં પહેલાં જાણી લેવી સારી.
દવાખાનામાંથી રજા મળતાં પહેલાં ચેતવણીની નિશાનીઓ લેખિતમાં માગી લો. વહેલો ફોન કરવો ઘરે લાંબી રાહ જોવા કરતાં સારો છે.
ફોલો-અપનાં બે લક્ષ્ય છે: લોહી ફરી બનાવવું, અને લોહીનું સ્થાન જાણવું. બંને માટે તારીખો સાથેનો plan જોઈએ.
| ક્યારે | શું થાય |
|---|---|
| પહેલું અઠવાડિયું | મળનો રંગ, નાડી અને લોહીની ફરી તપાસ. બધી ગોળીઓની સમીક્ષા. |
| આશરે ચાર અઠવાડિયાં | લોહીની ફરી તપાસ. લોહતત્ત્વથી તે વધતું હોવું જોઈએ. ન વધે તો ચાલુ ગુમાવટ શોધાય. |
| આશરે ત્રણ મહિના | લોહતત્ત્વના ભંડારની તપાસ (ferritin). રંગ પાછો આવે ત્યાં સુધી નહીં, ભંડાર ભરાય ત્યાં સુધી ગોળીઓ ચાલુ રાખવી. |
| છ થી બાર મહિના | ફરી લોહી પડ્યું કે નહીં તેની સમીક્ષા. લોહી પાછું પડે અથવા સ્થાન ક્યારેય ન મળ્યું હોય તો ફરી સ્કોપનું આયોજન. |
લોહતત્ત્વની ગોળીથી મળ ઘેરો લીલો કે કાળો થાય છે. તે અપેક્ષિત છે. પણ ચક્કર સાથે કાળો, ચીકણો અને દુર્ગંધવાળો મળ જુદી વાત છે, અને તેમાં ફોન કરવો જરૂરી છે. કેટલાકને ગોળી માફક નથી આવતી, કે શરીર તેને શોષતું નથી. ત્યારે નસમાં લોહતત્ત્વની ડ્રિપ વધુ ઝડપથી કામ કરે છે.
શક્ય હોય ત્યાં કારણની સારવાર કરો, અને નાના સ્થાનને મોટો રક્તસ્રાવ બનાવતી દવાઓની સમીક્ષા કરાવો.
આ પાંચમાંથી કોઈ પણ નિશાની હોય તો એ જ દિવસે દવાખાને જાઓ: ઘણું તાજું લોહી, ચક્કર, ઝડપી ધબકારા, કાળો ચીકણો મળ અને વધતો પેટનો દુખાવો.
આમાંથી કોઈ પણ હોય તો આગલા ક્લિનિકના દિવસની રાહ ન જુઓ.
લોહીની ઓછપ અને લોહતત્ત્વની ખોટ મોટા ભાગે જોવા મળે છે. સ્થાનેથી ફરી લોહી પડી શકે છે, અને મોટી ઉંમરે હૃદય કે કિડની પર ભાર આવી શકે છે.
લોહીનું પ્રમાણ ઘણી વાર થોડા અઠવાડિયાંમાં વધવા લાગે છે. લોહતત્ત્વનો ભંડાર ભરાતાં વધુ સમય લાગે છે, એટલે ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ ગોળીઓ કેટલાક મહિના ચાલી શકે.
હા. લોહતત્ત્વથી મળ ઘેરો લીલો કે કાળો થાય છે. પણ ચક્કર સાથે કાળો, ચીકણો, દુર્ગંધવાળો મળ જુદી વાત છે, અને તેમાં ફોન કરવો જરૂરી છે.
હા. નાજુક લોહીની નળીઓ અને આંતરડાની કોથળીઓમાંથી ફરી લોહી પડી શકે છે. ફોલો-અપ plan અને ચેતવણીની નિશાનીઓ જાણવાથી વહેલાં પગલાં લઈ શકાય છે.
હા. પોલિપ કાઢ્યા પછી બે અઠવાડિયા સુધી લોહી પડી શકે છે. ડૉક્ટરે મંજૂરી ન આપી હોય તો લોહી પાતળું કરતી દવા ન લો, અને લાલ લોહી પાછું દેખાય તો ફોન કરો.
જાતે બંધ ન કરો. સર્જન અને હૃદયના ડૉક્ટર સાથે મળીને નક્કી કરે છે, કારણ કે દવા બંધ કરવી પણ જોખમી હોઈ શકે છે.
સ્થાન ક્યારેય ન મળ્યું હોય, ફરી લોહી પડ્યું હોય, કે પહેલો સ્કોપ અધૂરો રહ્યો હોય ત્યારે તેનું આયોજન થાય છે. સમય ડૉક્ટર નક્કી કરે છે.
સ્કોપ અને બીજી રીતોથી જે લોહી કાબૂમાં ન આવે, કે એક જ સ્થાનેથી વારંવાર પડે, તેના માટે ઓપરેશન રખાય છે. મોટા ભાગના લોકોને તેની જરૂર પડતી નથી.
આખું ચિત્ર સમજવા નીચલા આંતરડાના રક્તસ્રાવ પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં કોઈ પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
શું આંતરડામાંથી લોહી પડવું બંધ થયું છે, અને હવે આગળ શું કરવું તે સમજાતું નથી? Dr Harsh Shah સર્જન છે. તે તમારા લોહીના રિપોર્ટ, સ્કોપના રિપોર્ટ અને દવાઓ તમારી સાથે વાંચે છે, હજી કઈ તકલીફ આવી શકે તે સમજાવે છે, ફોલો-અપનો plan બનાવે છે અને કઈ નિશાની દેખાય તો તરત પાછા આવવું તે કહે છે. રિપોર્ટ અને દરેક ગોળીની સ્ટ્રીપ સાથે લાવો. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
