Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 12 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
નીચલા આંતરડામાંથી લોહી પડવાનાં કારણોની યાદી ટૂંકી છે. તમારી ઉંમર, તમે લેતી દવાઓ અને લોહીનો દેખાવ તપાસ પહેલાં જ સંભવિત સ્થાન તરફ આંગળી ચીંધે છે.
મોટી ઉંમરે લોહી નીકળતી કોથળીઓ અને નાજુક લોહીની નળીઓ મુખ્ય છે. યુવાનોમાં મસા, તિરાડ, આંતરડાનો સોજો, ચેપ અને મેકલ કોથળી વધુ જોવા મળે છે.
બંને સ્કોપ સામાન્ય હોય ત્યારે નાનું આંતરડું જોવાનું આવે છે. ગાંઠની શક્યતા તપાસ્યા વગર લોહી માટે મસાને દોષ ન આપવો જોઈએ.
આ લેખમાં કારણો સમજાવ્યાં છે. તપાસ અને સારવાર વિગતે જાણવા અમારું નીચલા આંતરડાના રક્તસ્રાવની સારવાર પાનું વાંચો.
બે પગલામાં વિચારો: આંતરડાનો કયો ભાગ, અને કેવા પ્રકારની સમસ્યા. પછી દર્દીને ઉમેરો: ઉંમર, દવાઓ, હૃદય, કિડની અને મુસાફરીનો ઇતિહાસ.
આ માટે આંતરડાના ત્રણ ભાગ ગણાય છે. મળમાર્ગ અને ગુદામાંથી મળ પર તાજું લાલ લોહી આવે છે. મોટા આંતરડામાંથી લાલ કે મરૂન રંગનું લોહી આવે છે, ક્યારેક મળ સાથે ભળેલું કે ગઠ્ઠા રૂપે. વચ્ચેના નાના આંતરડામાંથી કાળું કે છુપાયેલું લોહી જાય છે, જે ઘણી વાર લોહીની ઓછપ (એનિમિયા) જોવા મળે ત્યારે જ પકડાય છે.
| પેટર્ન | સંભવિત સ્થાન | સામાન્ય ઉંમર |
|---|---|---|
| અચાનક ઘણું લોહી, દુખાવો નહીં | લોહી નીકળતી કોથળી (ડાયવર્ટિક્યુલમ), કે અસ્તર નીચેની લોહીની નળી | 60 થી વધુ |
| વારંવાર કે છુપાયેલું લોહી, લોહીની ઓછપ | નાજુક લોહીની નળીઓ (એન્જિયોડિસ્પ્લેઝિયા), નાના આંતરડામાં દુખાવાની ગોળીથી થયેલાં ચાંદાં | 40 થી વધુ |
| પેટમાં મરોડ જેવો દુખાવો, પછી લોહી | મોટા આંતરડાને લોહીનો પુરવઠો ઓછો મળવો (ઇસ્કેમિક કોલાઇટિસ) | વૃદ્ધો, કે હૃદય અને નળીઓના રોગવાળા |
| પાતળા ઝાડા સાથે લોહી, તાવ | ચેપ, અમીબા, કોલાઇટિસ, આંતરડાનો ક્ષય | કોઈ પણ ઉંમર |
| લૂછતી વખતે કે ટપકતું તાજું લાલ લોહી | મસા, તિરાડ | કોઈ પણ ઉંમર |
| યુવાનમાં દુખાવા વગર કાળું લોહી | મેકલ કોથળી, કે નાના આંતરડાની ગાંઠ | 40 થી ઓછી |
દુખાવા વગરના ઘણા લોહીનું સામાન્ય કારણ લોહી નીકળતી કોથળી છે. એવો મોટા ભાગનો રક્તસ્રાવ જાતે બંધ થઈ જાય છે.
ડાયવર્ટિક્યુલમના ઘુમ્મટ પરથી પસાર થતી લોહીની નળી ફાટી શકે છે. કોથળીઓ મોટા ભાગે ડાબી બાજુએ હોય છે, છતાં વધુ લોહીવાળા રક્તસ્રાવ ઘણી વાર જમણી બાજુથી આવે છે. બીજું મોટું કારણ નાજુક લોહીની નળીઓ છે. તે ઘણી હોય છે અને ફરી ફરી લોહી આપે છે. સાંકડો હૃદયનો વાલ્વ, કિડની ફેલ્યર અને લોહી જામવાની કેટલીક તકલીફો તેને વધારે છે.
મોટા આંતરડાને લોહીનો પુરવઠો ઓછો મળે ત્યારે વાર્તા જુદી હોય છે. પહેલાં મરોડ જેવો દુખાવો થાય છે, પછી લોહીવાળા ઝાડા. મોટા ભાગે આરામ અને ડ્રિપથી તે શાંત થાય છે. ભાગ્યે જ આંતરડાનો ભાગ મૃત થઈ જાય, ત્યારે ઓપરેશન કરવું પડે છે.
મસા અને તિરાડ સામાન્ય જવાબ છે. પછી આંતરડાનો સોજો, ચેપ અને મેકલ કોથળી આવે છે. દરેક કારણ જુદી નિશાની છોડે છે.
ઉપરનો સ્કોપ અને કૉલોનોસ્કોપી સામાન્ય હોય અને લોહી ચાલુ રહે, તો નાનું આંતરડું આગળનું શંકાસ્પદ સ્થાન બને છે.
40 વર્ષથી વધુ ઉંમરે દુખાવાની ગોળીઓ અને નાજુક લોહીની નળીઓ સામાન્ય શોધ છે. 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરે મેકલ કોથળી અને નાના આંતરડાની ગાંઠ જોવા મળે છે. કૅપ્સ્યુલ કૅમેરા કે લાંબા સ્કોપથી વધુ જોઈ શકાય છે. આ તપાસો બધે ઉપલબ્ધ નથી, એટલે મોટા કેન્દ્રમાં મોકલવાની જરૂર પડી શકે છે.
લોહી પાતળું કરતી દવાઓ અને diclofenac જેવી દુખાવાની ગોળીઓ નાના સ્થાનને મોટા રક્તસ્રાવમાં ફેરવે છે. હૃદયની ગોળી જાતે બંધ ન કરો.
કન્સલ્ટેશનમાં દરેક ગોળીની સ્ટ્રીપ સાથે લાવો. દુખાવા માટે વધુ સલામત પદ્ધતિ અપનાવવાથી ફરી લોહી પડવાની શક્યતા ઘટી શકે છે.
મસા સામાન્ય છે, એટલે તેમને વધુ પડતો દોષ અપાય છે. કૉલોનોસ્કોપી બીજાં કારણો નકારે છે, અને 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરે કે ચેતવણીની કોઈ નિશાની હોય ત્યારે તે સૂચવાય છે.
પેટના ઉપરના ભાગમાંથી ભારે લોહી પડે તો તે નીચેથી લાલ લોહી જેવું પણ દેખાઈ શકે છે. એટલે ચક્કર જેવું લાગે તો ટીમ ઉપરના આંતરડાની પણ તપાસ કરે છે.
મસા અને તિરાડ સામાન્ય અને હળવાં કારણો છે. મોટી ઉંમરે લોહી નીકળતી કોથળીઓ અને નાજુક લોહીની નળીઓ સામાન્ય છે. ચેપ, આંતરડાનો સોજો અને પોલિપ કાઢ્યા પછીનો રક્તસ્રાવ પણ થાય છે.
ના. મસા સામાન્ય કારણ છે, પણ તે માની લેવાય નહીં. 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરે, કે વજન ઘટે, લોહીની ઓછપ હોય અથવા લોહી મળ સાથે ભળેલું હોય, તો કૉલોનોસ્કોપી સૂચવાય છે.
ઉપરનો સ્કોપ અને કૉલોનોસ્કોપી બંને સામાન્ય હોય, તો નાનું આંતરડું જોવાનું આવે છે. સામાન્ય રીતે આગળની તપાસ કૅપ્સ્યુલ કૅમેરા હોય છે.
હા. Diclofenac જેવી ગોળીઓ નાના આંતરડામાં ચાંદાં કરી શકે છે, અને બીજા સ્થાનેથી લોહી પડવાનું જોખમ પણ વધારે છે. તમે લેતી દરેક ગોળી વિશે ડૉક્ટરને જણાવો.
ક્યારેક. આંતરડાના ઉપરના ભાગમાંથી ભારે લોહી ઝડપથી પસાર થઈને નીચેથી લાલ દેખાઈ શકે છે. એટલે ચક્કર જેવું લાગે તો ઉપરનો સ્કોપ પણ વિચારાય છે.
યુવાનોમાં સામાન્ય કારણો મસા, તિરાડ, કોલાઇટિસ અને ચેપ છે. નાના આંતરડાની મેકલ કોથળી પણ એક કારણ છે.
હા. સાંકડો એઓર્ટિક વાલ્વ આંતરડાની નાની નળીઓમાંથી વારંવાર લોહી પડવાનું કારણ બની શકે છે. વાલ્વની સારવારથી લોહી ઘટી શકે છે.
ઘણું લોહી પડે, ચક્કર આવે કે ધબકારા વધે તો તરત દવાખાને જાઓ. વારંવાર લોહી પડે, લોહીની ઓછપ હોય કે કોઈ તપાસ કારણ સમજાવી ન શકી હોય, તો સર્જનને મળો.
આખું ચિત્ર સમજવા નીચલા આંતરડાના રક્તસ્રાવ પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં કોઈ પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
શું આંતરડામાંથી લોહી પડ્યું, અને હજી સુધી કોઈએ કારણ સમજાવ્યું નથી? Dr Harsh Shah સર્જન છે. તે તમારી ઉંમર, દવાઓ અને રિપોર્ટ તમારી સાથે વાંચે છે, લોહી ક્યાંથી આવ્યું હોવાની શક્યતા છે તે જણાવે છે અને પછી કઈ તપાસ કરવી તે કહે છે. કૉલોનોસ્કોપી, સ્કેન અને લોહીના રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
