Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 8 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
લોહી વહેતાં મોટા ભાગનાં ચાંદાં સ્કોપની સારવાર અને દવાથી બંધ થાય છે. ઓપરેશન છેલ્લું પગલું છે, પહેલું નહીં.
વારંવાર સ્કોપ કરવા છતાં લોહી ચાલુ રહે કે ફરી વહે, અથવા રેડિયોલોજીનો વિકલ્પ શક્ય ન હોય, ત્યારે ઓપરેશનનો વિચાર થાય છે.
નિર્ણય ટીમ મળીને લે છે. સર્જન વહેલા તમને જુએ, જેથી હાલત બગડે તો સમય ગુમાવવો ન પડે.
આ લેખ ઓપરેશનના પગલા વિશે છે. પહેલા કલાકોથી સ્કોપ અને સાજા થવા સુધીની આખી માહિતી અમારા ઉપલા પાચનતંત્રના રક્તસ્રાવની સારવાર પાનામાં છે.
સ્કોપ લોહી વહેતી જગ્યા સુધી સીધો પહોંચીને સારવાર કરી શકે છે. તે ઓપરેશન કરતાં હળવો છે અને મોટા ભાગના લોકોમાં કામ કરે છે.
સ્કોપ કેમેરાવાળી પાતળી નળી છે. તેના વાટે ડૉક્ટર લોહીની નળી પર ક્લિપ લગાડી શકે, દવાનું ઇન્જેક્શન આપી શકે કે ગરમીથી તેને બંધ કરી શકે. ડ્રિપ વાટે એસિડ ઘટાડતી મજબૂત દવા આપવાથી ગઠ્ઠો ટકી રહે છે.
એટલે ઓપરેશન એવા થોડા લોકો માટે રખાય છે જેમને આ ઉપાયો પૂરતા ન થાય. સ્કોપની તપાસ કેવી હોય તે અમારા લેખ ઉપલા પાચનતંત્રના રક્તસ્રાવ માટે સ્કોપ માં જુઓ.
મુખ્ય કારણ એ છે કે સ્કોપની સારવાર અને લોહી ચડાવવા છતાં રક્તસ્રાવ બંધ ન થાય, કે ફરી શરૂ થાય.
આંતરડાના પહેલા ભાગની પાછળની દીવાલ પરના મોટા ચાંદામાં ઓપરેશન વધુ વાર જોઈએ. તેની પાછળ જ મોટી ધમની પસાર થાય છે, એટલે લોહી ઘણું વહી શકે.
સામાન્ય રીતે ફરી સ્કોપ કરાય છે. તે નિષ્ફળ જાય તો રેડિયોલોજિસ્ટ પાતળી નળી વાટે લોહી વહેતી ધમની બંધ કરી શકે.
રેડિયોલોજિસ્ટ જંઘામૂળની ધમનીમાંથી નળી પસાર કરીને ચાંદાને લોહી પહોંચાડતી નળીને બંધ કરે છે. તેને એમ્બોલાઇઝેશન કહે છે. મોટું ઓપરેશન ન ખમી શકે તેવા લોકો માટે તે ઉપયોગી છે.
તેના માટે કુશળ ટીમ અને યોગ્ય દવાખાનું જોઈએ. તે ન મળે કે નિષ્ફળ જાય, તો સર્જન આગળ આવે છે.
સર્જન જઠર કે આંતરડાનો પહેલો ભાગ ખોલીને લોહી વહેતી નળી શોધે છે અને ટાંકા લે છે. ઓછામાં ઓછા ઓપરેશનથી લોહી બંધ કરવાનો હેતુ છે.
દૂરબીન કે ખુલ્લું ઓપરેશન, એ પસંદગી તમારી હાલત કેટલી સ્થિર છે તેના પર આધાર રાખે છે. બ્લડ પ્રેશર ઓછું હોય ત્યારે ખુલ્લું ઓપરેશન ઘણી વાર ઝડપી અને વધુ સલામત રહે છે.
ટીમ જુએ છે કે તમારી હાલત કેટલી અસ્થિર છે, સ્કોપમાં શું દેખાયું અને દવાખાનામાં કઈ સુવિધા છે.
| પરિસ્થિતિ | સામાન્ય રીતે આગળનું પગલું | કારણ |
|---|---|---|
| સ્કોપની સારવાર પછી લોહી બંધ થયું | દવા, નિરીક્ષણ અને H. pylori ની તપાસ | ઓપરેશનથી જોખમ વધે, ફાયદો નહીં |
| એક વાર લોહી ફરી વહ્યું | ફરી સ્કોપથી સારવાર | ઘણાં રક્તસ્રાવ બીજી વારમાં કાબૂમાં આવે છે |
| ફરી સ્કોપ પછી પણ લોહી વહ્યું | એમ્બોલાઇઝેશન, અથવા ઓપરેશન | લોહીની નળીના સ્તરે ઉપાય જોઈએ |
| અસ્થિર હાલત અને ઘણું લોહી | તાત્કાલિક ઓપરેશન કે એમ્બોલાઇઝેશન | હળવાશ કરતાં સમય વધુ મહત્ત્વનો છે |
| આંતરડાની દીવાલમાં કાણું | ઓપરેશન | પેટની અંદર થતો ગળતર સુધારવો પડે |
આ સામાન્ય રસ્તા છે. તમારા માટેની સારવાર તમારા રિપોર્ટ, બીજી બીમારીઓ અને સારવાર કરતી ટીમ પર આધાર રાખે છે.
નબળા દર્દીમાં કટોકટીનું ઓપરેશન ખરેખર જોખમી બની શકે છે. ઓપરેશન પહેલાં ટીમ તમને લાગુ પડતાં જોખમ સમજાવશે.
આંતરડું ચાલવા લાગે પછી ખોરાક નાના પગલે શરૂ થાય છે. મોટા ભાગના લોકો પહેલા કે બીજા દિવસે ચાલે છે. દવા, ખોરાક અને ફોલો-અપ વિશે અમારો લેખ લોહી વહેતા ચાંદા પછી રિકવરી વાંચો.
કારણની સારવાર કરો. એટલે H. pylori ની તપાસ, યોગ્ય એસિડની દવા, અને સોજા-વિરોધી દુખાવાની ગોળીઓ તથા દારૂથી દૂર રહેવું.
ડૉક્ટર કહે ત્યાં સુધી એસિડની ગોળી લો અને ફોલો-અપ ચૂકશો નહીં. હૃદય કે મગજ માટે એસ્પિરિન કે લોહી પાતળું કરતી દવા લેતા હો તો જાતે બંધ ન કરો. ડૉક્ટર પેટના રક્ષણની દવા ઉમેરી શકે છે.
જોખમ કેવી રીતે ઘટાડવું તે અમારા લેખ દુખાવાની ગોળીઓ, દારૂ અને પેટમાંથી લોહી માં સમજાવ્યું છે.
ના. મોટા ભાગના ચાંદા સ્કોપની સારવાર અને એસિડ ઘટાડતી દવાથી બંધ થાય છે. બીજા કોઈ રસ્તે લોહી કાબૂમાં ન આવે ત્યારે જ ઓપરેશનની વાત આવે છે.
તાજું લોહી ફરી દેખાય, અથવા બ્લડ પ્રેશર ઘટતું જ રહે અને લોહી ચડાવવા છતાં હાલત સુધરે નહીં. ઓપરેશન પહેલાં સામાન્ય રીતે એક વાર ફરી સ્કોપ કરી જોવાય છે.
સર્જન જઠર કે આંતરડાના પહેલા ભાગને ખોલીને લોહી વહેતી નળી શોધે છે અને તેના પર ટાંકા લે છે. બગડેલો ભાગ જરૂર હોય તો જ કાઢવામાં આવે છે.
કટોકટીમાં દર્દીની હાલત અસ્થિર હોય તો ખુલ્લું ઓપરેશન ઘણી વાર વધુ સલામત રહે છે. દર્દી સ્થિર હોય અને ટીમ તૈયાર હોય ત્યારે દૂરબીન પણ શક્ય છે.
મોટું ચાંદું, લોહી બહુ ઓછું હોવું, વારંવાર લોહી વહેવું, મોટી ઉંમર, અથવા લોહી પાતળું કરતી દવા લેતા લોકોમાં શક્યતા વધારે રહે છે.
રેડિયોલોજિસ્ટ પાતળી નળી વાટે લોહી વહેતી ધમની બંધ કરી શકે છે. મોટું ઓપરેશન ન ખમી શકે તેવા લોકોને તે અનુકૂળ આવે છે, અને આ સુવિધાવાળા દવાખાનામાં થાય છે.
કારણ અને તમારી હાલત પર આધાર રાખે છે. ઘણા લોકો કેટલાક દિવસ રહે છે, અને કેટલાકને શરૂઆતમાં થોડો સમય સઘન સારવાર વિભાગમાં રાખવા પડે છે.
હા, જો કારણની સારવાર ન થાય. H. pylori જંતુ, દુખાવાની ગોળીઓ અને દારૂ સામાન્ય કારણો છે, એટલે ફોલો-અપ જરૂરી છે.
ઉપલા પાચનતંત્રના રક્તસ્રાવની આખી માહિતી માટે ઉપલા પાચનતંત્રના રક્તસ્રાવની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
સ્કોપ પછી પણ લોહી બંધ થયું નથી, કે ફરી વહેવા લાગ્યું? ઓપરેશન એક વિકલ્પ હોઈ શકે, પણ નિર્ણય શાંતિથી ફરી તપાસીને લેવો જોઈએ. Dr Harsh Shah તમારા સ્કોપના તારણ અને લોહીના રિપોર્ટ જુએ છે અને શું યોગ્ય છે તે સમજાવે છે. જો અત્યારે લોહી વહેતું હોય, તો પહેલાં નજીકના દવાખાને પહોંચો. ફોન પણ કરી શકો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર પૂછો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
