Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 4 નવેમ્બર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
GI & Proctology Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
મોટા ભાગના લોકો ઓપરેશન પછી સારા રહે છે. પછીથી ત્રણ વાત જોવી પડે છે. મળાશય ફરી બહાર આવે છે? મેશ બરાબર છે? શૌચ પહેલાં કરતાં સારું ચાલે છે?
ફરી આવતી ગાંઠ, સ્રાવ, લોહી કે નવો દુખાવો ફોન પર નક્કી ન કરાય, તપાસાવવો જોઈએ. વહેલી તપાસ હોય તો ઘણી વાર મોટા ઓપરેશનને બદલે નાનો સુધારો પૂરતો થાય છે.
કોઈ ઓપરેશન ફરી આવવાની શક્યતા કાયમ માટે દૂર કરતું નથી. લખેલો ફોલો-અપ plan અને જરૂર પડે ત્યારે વહેલા આવવાની છૂટ સારવારનો ભાગ છે.
મળાશય બહાર આવવા અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી અમારા મળાશય બહાર આવવાની સર્જરી પાના પર છે. આ લેખમાં ઓપરેશન પછીનો સમય સમજાવ્યો છે: શું ખોટું થઈ શકે, અને અમે નજર કેવી રીતે રાખીએ છીએ.
મોટા ભાગનાં ઓપરેશન સરળતાથી પાર પડે છે અને ગંભીર તકલીફ ઓછી થાય છે. તકલીફો થોડા જૂથમાં આવે છે, અને દરેકનો સામાન્ય સમય અને સંકેત હોય છે.
| તકલીફ | ક્યારે દેખાય છે | તમને શું લાગે | અમે શું કરીએ |
|---|---|---|---|
| મળાશય ફરી બહાર આવવું | મહિનાઓથી વર્ષો | તાણ કરતાં ગાંઠ કે ફૂલેલો ભાગ | તપાસ, ફરી સ્કેન, પછી plan |
| આંતરડાના જોડાણમાંથી લીક | શરૂના દિવસો | તાવ, પેટમાં દુખાવો, ખૂબ અસ્વસ્થ લાગવું | સ્કેન, પરુ કાઢવું, એન્ટિબાયોટિક, ક્યારેક કામચલાઉ સ્ટોમા |
| ઘાની તકલીફ | દિવસોથી અઠવાડિયા | સ્રાવ, લાલાશ, ઘા ખૂલી જવો | પાટા અને ઘાની સંભાળ |
| મેશ બહાર દેખાવો | મહિનાઓથી વર્ષો | સ્રાવ, છાંટા જેવું લોહી, સંબંધ વખતે દુખાવો | તપાસ, પછી ખુલ્લો ભાગ કાઢવો |
| મેશમાં ચેપ | અઠવાડિયાથી વર્ષો | તાવ, દુખાવો, વારંવાર વહેતો ઘા | એન્ટિબાયોટિક, ઘણી વાર મેશ કાઢવી |
| નવી કે વધેલી કબજિયાત | અઠવાડિયાથી મહિના | તાણ, પેટ પૂરું ખાલી ન થવાની લાગણી | કસરતની તાલીમ, રેચક દવા, transit અભ્યાસ |
| લીક જે રહ્યા કરે | ચાલુ રહે | ડાઘ પડવા કે રોકી ન શકાય તેવી ઉતાવળ | કસરત, દવા, પછી બીજા વિકલ્પો |
નક્કી કરેલી મુલાકાતે આવો અને જે લાગે તે જણાવો, તો મોટા ભાગની તકલીફ વહેલી પકડાય છે.
હા, આવી શકે. શક્યતા વપરાયેલા માર્ગ અને તમારી તંદુરસ્તી પર આધાર રાખે છે. પેટ દ્વારા કરેલો સુધારો ગુદા પાસેના નાના સુધારા કરતાં લાંબો ટકે છે.
| પહેલું ઓપરેશન | ફરી આવવાની શક્યતા | કારણ |
|---|---|---|
| ગુદા પાસેથી સુધારો | વધુ | શરીર પર હળવું, પણ મળાશય હાડકા સાથે જડાતું નથી |
| ટાંકા સાથે rectopexy | ઓછી | મળાશય ઉપર જડાય છે, પણ ટાંકો છૂટી શકે |
| આંતરડું કાપીને rectopexy | ઓછી | ટકાઉ, પણ આંતરડામાં જોડાણ જરૂરી |
| આગળથી મેશ સાથે rectopexy | ઘણી ઓછી | મળાશયને મેશની પટ્ટી ઊંચે પકડી રાખે છે |
નબળા દર્દી માટે ગુદા પાસેનો સુધારો ઘણી વાર યોગ્ય પસંદગી છે. નાના ઓપરેશનની કિંમત ફરી આવવાની વધુ શક્યતા છે, અને તે અમે ઓપરેશન પહેલાં તમારી સાથે નક્કી કરીએ છીએ.
દરેક ગાંઠ ફરી આવવું નથી. તે અંદરનું પડ, મસો, કે યોનિ તરફનો ફુગ્ગો પણ હોઈ શકે, અને દરેકનો જવાબ જુદો છે. કંઈ નક્કી કરતા પહેલાં અમે તપાસીએ છીએ અને સ્કેન ફરી કરાવીએ છીએ.
મેશથી ફરી આવવાની શક્યતા ઓછી રહે છે, અને જૂની રીતો કરતાં કબજિયાત ઓછી થાય છે. તેની તકલીફો ઓછી થાય છે, પણ સંમતિ અને ફોલો-અપ બંને તેના પર ટકે છે.
મેશનો પ્રકાર સાચી પસંદગી છે. સિન્થેટિક મેશ મજબૂત અને ટકાઉ છે. જૈવિક મેશ ઓછી ઘસાય છે, પણ તે મોંઘી છે અને લાંબા ગાળાની મજબૂતી ઓછી ચોક્કસ છે. કેટલાક માટે અમે મેશ વાપરતા જ નથી. ઓપરેશન પહેલાં આ સમજાવીએ છીએ અને મેશનો પ્રકાર તમારા કાગળમાં લખીએ છીએ.
સ્કેનમાં મેશ દેખાઈ છે એમ કહેવાય, પણ તમને સારું લાગતું હોય, તો કંઈ કરવાની જરૂર નથી. અમે ફક્ત ચિત્ર પર નહીં, લક્ષણ અને તપાસ પર પગલાં લઈએ છીએ.
મળાશય બરાબર જડાયેલું હોય છતાં દર્દી ખુશ ન હોય, એવું ઘણી વાર થાય છે. આંતરડું સુધારવાથી ઢીલું ન પડતું પેલ્વિસનું તળિયું સુધરતું નથી. વર્ષો સુધી ખેંચાયેલો ગુદાનો સ્નાયુ પણ સુધરતો નથી.
| ઓપરેશન પછીની તકલીફ | શક્ય કારણ | શું મદદ કરે છે |
|---|---|---|
| હજી પેટ ખાલી થતું નથી | ઢીલું થવાને બદલે કસાતું પેલ્વિસનું તળિયું | Biofeedback કસરતની તાલીમ, બીજું ઓપરેશન નહીં |
| નવી કબજિયાત | ઓપરેશન વખતે ચેતાઓને ઇજા, કે ધીમું આંતરડું | રેચક દવા, કસરતની તાલીમ, transit અભ્યાસ |
| લીક જે રહ્યા કરે | ખેંચાયેલો ગુદાનો સ્નાયુ જે ધીમે સુધરે છે | કસરત, દવા, શૌચની તાલીમ, પછી ચેતાનું ઉત્તેજન |
| નાના મળાશય પછી ઉતાવળ | મળ રોકવા ઓછી જગ્યા | દવા અને સમય, ઘણી વાર સુધરી જાય છે |
| સંબંધ વખતે દુખાવો | મેશની જગ્યા, કે મેશનો ઘસારો | તપાસ, પછી સ્ત્રીરોગ ડૉક્ટર સાથે સંભાળ |
બીજા કોઈ ઓપરેશન પહેલાં અમે પેલ્વિસના તળિયાની તપાસ ફરી કરીએ છીએ. ઘણાં “નિષ્ફળ” ઓપરેશન ખરેખર સ્નાયુની તકલીફ હતી, જે સર્જરીથી સુધરે નહીં.
કેટલાક સંકેતમાં આગલી મુલાકાતે જણાવવું પૂરતું છે. બીજામાં એ જ દિવસે ફોન કરવો પડે. ફરક જાણવાથી ચિંતા અને સમય બંને બચે છે.
ચિંતા હોય તો નક્કી મુલાકાતની રાહ ન જુઓ. ઓપરેશન પછીનો સ્રાવ કે લોહી “બસ મસા છે” એમ તપાસ વગર ન માનો. એવી ભૂલથી મેશની તકલીફનું નિદાન મોડું થાય છે.
ફોલો-અપ લખેલા plan મુજબ થાય છે, જેથી તમે જાણો કે શું થશે. ગુદા પાસેના સુધારા પછી તે હળવો અને મેશના ઓપરેશન પછી વધુ ગોઠવાયેલો હોય છે.
| મુલાકાત | અમે શું તપાસીએ |
|---|---|
| લગભગ છ અઠવાડિયા | ઘા, શૌચની ટેવ, ગાંઠ, લીક, તમને કેવું લાગે છે |
| લગભગ છ મહિના, મેશ પછી | તપાસ, મેશની જગ્યા અને આરામ, શૌચ અને મૂત્રાશયનું કામ, સંબંધમાં આરામ |
| દર વર્ષે, મેશ પછી | એ જ તપાસ, અને તમારાં લક્ષણની પહેલાંના સ્કોર સાથે સરખામણી |
| ચિંતા થાય ત્યારે | છૂટથી આવી શકો છો. નક્કી તારીખની રાહ જોવાની નથી |
દરેક મુલાકાતે તમારા જવાબો ઓપરેશન પહેલાં નોંધેલા સ્કોર સાથે સરખાવાય છે. તેનાથી ખબર પડે કે તમને ખરેખર કેટલો ફેર પડ્યો, ફક્ત યાદ કેટલું છે તે નહીં.
તમને ચેતવણીના સંકેતોની લખેલી યાદી અને ફોન નંબર આપીને મોકલીએ છીએ. દૂર રહેતા હો, કે તમારા સ્થાનિક ડૉક્ટરે મેશની તકલીફ પહેલાં જોઈ ન હોય, તો તે વધુ કામ લાગે છે.
ફરી આવવું તમારી કે સર્જનની નિષ્ફળતા નથી. તે જાણીતું જોખમ છે, જેનું અમે આયોજન કરીએ છીએ. આગળનું પગલું પહેલા ઓપરેશન, આજની તંદુરસ્તી અને નવા સ્કેન પર આધાર રાખે છે.
બીજું ઓપરેશન પહેલા કરતાં અઘરું હોય છે. ફરી આવ્યા પછીનો સુધારો આ કામ વારંવાર કરતા કેન્દ્રમાં વધુ સલામત રહે છે. અમે એ સ્પષ્ટ કહીએ છીએ.
હા, આવી શકે. ગુદા પાસેના સુધારા પછી તે પેટ દ્વારા કરેલા સુધારા કરતાં વધુ વાર પાછું આવે છે. કોઈ ઓપરેશન શક્યતા પૂરેપૂરી દૂર કરતું નથી, એટલે અમે ફોલો-અપ ગોઠવીએ છીએ.
તાણ કરતાં કંઈક ફરી નીચે આવે, કે ખાલી થવું ફરી અઘરું બને. દરેક ગાંઠ ફરી આવવું નથી. તે અંદરનું પડ કે મસો હોઈ શકે, એટલે નિર્ણય પહેલાં તપાસ થાય છે.
મેશ પસંદ કરેલા દર્દીઓમાં વપરાય છે અને તેની તકલીફો ઓછી થાય છે. તેમાં મળાશય કે યોનિમાં મેશ ખુલી જવી અને ચેપ આવે છે. સ્રાવ, લોહી કે દુખાવો જણાવો અને મુલાકાતે આવો, તો તે વહેલી પકડાય છે.
કેટલાક લોકો ઓપરેશન પહેલાં પણ તાણ કરતા, કારણ કે પેલ્વિસનું તળિયું ઢીલું પડતું નથી. આંતરડું સુધારવાથી તે સુધરતું નથી. થેરાપિસ્ટ સાથે કસરતની તાલીમ ઘણી વાર મદદ કરે છે, અને ફરી સ્કેન કરવો પડી શકે.
ઘણાને સુધારો થાય છે, પણ બધાને નહીં. ખેંચાયેલો ગુદાનો સ્નાયુ ધીમે કે અધૂરો સુધરી શકે. કસરત, દવા અને શૌચની તાલીમ પહેલાં આવે છે, અને તે ન ચાલે તો બીજા વિકલ્પો છે.
તાવ સાથે પેટ કે પીઠનો દુખાવો હોય તો તરત ફોન કરો. ખૂબ લોહી પડે, ગાંઠ પાછી ન જાય અને કાળી પડે, કે પેટ ફૂલે અને મળ કે વાયુ ન નીકળે ત્યારે પણ ફોન કરો. આગલી મુલાકાતની રાહ ન જુઓ.
પહેલી તપાસ લગભગ છ અઠવાડિયે થાય છે. મેશના ઓપરેશન પછી છ મહિને અને પછી દર વર્ષે મળીએ છીએ. કંઈક બદલાય તો ગમે ત્યારે વહેલા આવી શકો છો.
મળાશય બહાર આવવાની પૂરી સારવારની શરૂઆત મળાશય બહાર આવવાની સર્જરી પાનાથી કરો. આવતા પહેલાં પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
મળાશય બહાર આવવાના ઓપરેશન પછી કંઈક ઠીક લાગતું નથી? ગાંઠ પાછી આવી છે, લીક થાય છે, કે શું સામાન્ય છે તે ખબર નથી? Dr Harsh Shah તપાસશે, તકલીફ પાછળનું કારણ શોધશે અને આગળનું પગલું નક્કી કરશે. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર સલાહ માંગો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.