WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

Facebook Twitter Linkedin Youtube Instagram
Menu

પેટ દ્વારા મળાશયનું ઓપરેશન: મેશ જોઈએ કે નહીં?

છેલ્લે સુધાર્યું: 4 નવેમ્બર 2026

ક્લિનિકને ફોન કરો
એપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો
Dr Harsh Shah, પેટ અને આંતરડાના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
GI & Proctology Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

પેટ દ્વારા થતું ઓપરેશન નીચે સરકેલા મળાશયને ઉપર ખેંચી પેલ્વિસમાં ઊંચે બાંધી દે છે. તે મોટા ભાગે દૂરબીનથી થાય છે અને બેભાન કરવા જેટલી તંદુરસ્તી ધરાવતા લોકોને માફક આવે છે.

વેન્ટ્રલ મેશ રેક્ટોપેક્સીમાં મળાશયના આગળના ભાગે પાતળી મેશની પટ્ટી વપરાય છે. ફક્ત ટાંકાથી થતું અને આંતરડાનો ભાગ કાઢતું ઓપરેશન મેશ વગર થાય છે, અને એ વિકલ્પ હંમેશાં હોય છે.

પસંદગી તમારા મળત્યાગની ટેવ, તબિયત અને મેશ વિશેની તમારી લાગણી પર આધાર રાખે છે. ઓપરેશન પહેલાંની વાતચીત ઓપરેશન જેટલી જ મહત્ત્વની છે.

મળાશય બહાર આવવા અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી અમારા મળાશય બહાર આવવાની સર્જરી પાના પર છે. આ લેખમાં ફક્ત પેટ દ્વારા થતાં ઓપરેશન સમજાવ્યાં છે.

પેટ દ્વારા થતું ઓપરેશન શું કરે છે?

મળાશયને પકડી રાખતા આધાર ઢીલા પડવાથી તે નીચે સરકે છે. પેટ દ્વારા થતું ઓપરેશન તેને પાછું ઉપર ખેંચી પેલ્વિસની પાછળના હાડકા સાથે બાંધે છે, જેથી તે જગ્યાએ રહે.

  • ઓપરેશન પેટની અંદરથી થાય છે, નીચેથી નહીં.
  • મોટા ભાગે નાના કાપા વડે દૂરબીનથી થાય છે. પેટમાં ઘણાં ચોંટણ હોય ત્યારે જ મોટો કાપ મુકાય છે.
  • તે સામાન્ય રીતે એવા લોકો માટે પસંદ થાય છે જે તંદુરસ્ત હોય અને લાંબો સમય ટકે તેવું ઓપરેશન ઇચ્છે.
  • વૃદ્ધ કે નબળા લોકોને નીચેથી થતું નાનું ઓપરેશન વધુ માફક આવી શકે, તે મુખ્ય પાના પર સમજાવ્યું છે.

પેટ દ્વારા કયાં ઓપરેશન થાય છે?

મુખ્ય ત્રણ વિકલ્પ છે. એકમાં મેશ વપરાય છે અને બેમાં નથી વપરાતી. દરેક થોડી જુદી સમસ્યા ઉકેલે છે, એટલે યોગ્ય ઓપરેશન તમારા પર આધાર રાખે છે.

પેટ દ્વારા થતાં ઓપરેશનની સરખામણી
ઓપરેશનમેશ?શું કરે છેમોટા ભાગે કોને માફક આવે
વેન્ટ્રલ મેશ રેક્ટોપેક્સીહા, પાતળી પટ્ટીમળાશયને આગળથી ઉપર ખેંચી ઊંચે બાંધે છે; પાછળ અને બાજુના જોડાણને અડતું નથીતંદુરસ્ત લોકો, ખાસ કરીને આગળની દીવાલમાં ફૂલવા કે મળ ખાલી કરવામાં તકલીફ હોય ત્યારે
ટાંકાથી રેક્ટોપેક્સીનાછૂટા કરેલા મળાશયને ટાંકાથી પાછળના હાડકા સાથે બાંધે છેજેમને મેશ ન જોઈતી હોય તેવા લોકો
રિસેક્શન રેક્ટોપેક્સીનાલાંબા, ઢીલા સિગ્મોઇડ આંતરડાનો ભાગ કાઢી મળાશયને બાંધે છેખૂબ કબજિયાત અને લાંબું સિગ્મોઇડ ધરાવતા લોકો

મળાશયની પાછળ કે આગળ મેશની પટ્ટી વીંટાળતાં જૂનાં ઓપરેશન હવે ભાગ્યે જ થાય છે, કારણ કે તેમાં કબજિયાત કે અવરોધ થવાની શક્યતા રહેતી હતી.

વેન્ટ્રલ મેશ રેક્ટોપેક્સી કેમ વધુ વપરાય છે?

વિચાર એ છે કે ફક્ત મળાશયના આગળના ભાગે કામ કરવું. ચેતા પાછળ અને બાજુએ હોય છે, એટલે તેમને ન અડવાથી જૂનાં ઓપરેશન કરતાં નવી કબજિયાત ઓછી થાય છે.

  • આ એક જ ઓપરેશનથી મળાશય, યોનિમાં ફૂલેલો ભાગ અને પેલ્વિસમાં ઊતરેલું આંતરડું, ત્રણેય સુધારી શકાય.
  • જેમની મુખ્ય તકલીફ મળ કાઢતી વખતે અવરોધ જેવું લાગવાની હોય તેમને મદદ મળે છે.
  • દૂરબીનથી થતી મેશ સર્જરીના મોટા અભ્યાસોમાં લાંબા ગાળાનાં સારાં પરિણામ જણાયાં છે, અને દૂરબીનથી થતું ઓપરેશન મોટા કાપ જેટલું જ અસરકારક રહ્યું, સાથે દુખાવો ઓછો અને ઘરે જલદી જવાનું શક્ય બન્યું.
  • કોઈ એક ઓપરેશન અભ્યાસોમાં વિજેતા સાબિત થયું નથી, એટલે પસંદગી તમારી સાથે મળીને થાય છે, તમારા વતી નહીં.

દૂરબીનથી ઓપરેશન કેવી રીતે થાય છે?

સર્જન બેભાન કરીને નાના કાપા વડે કામ કરે છે. પગલાં નિશ્ચિત ક્રમમાં થાય છે, અને આખા સમય દરમિયાન ચેતા અને મૂત્રવાહિની નજર સામે રાખવામાં આવે છે.

  1. નાના આંતરડાને બાજુએ ખસેડાય છે, જેથી પેલ્વિસના પાછળના હાડકાનો ભાગ દેખાય.
  2. મળાશયની આગળ પેટનું આવરણ ખોલાય છે, અને મળાશય તથા યોનિ (પુરુષમાં પ્રોસ્ટેટ) વચ્ચેનું પડ પેલ્વિસના તળિયા સુધી છૂટું કરાય છે.
  3. મેશની એક સાંકડી પટ્ટી મળાશયના આગળના ભાગે ટાંકાથી જોડાય છે.
  4. પટ્ટીનો બીજો છેડો પાછળના હાડકા સાથે બંધાય છે, મળાશયને હળવેથી ઉપર ખેંચીને, જોરથી તાણીને નહીં.
  5. મેશ પર પેટનું આવરણ સીવી દેવાય છે, જેથી આંતરડા વચ્ચે મેશ ખુલ્લી ન રહે.

મોટા ભાગના લોકો એ જ દિવસે પથારીમાંથી બેઠા થાય છે. દવાખાનામાં થોડા દિવસ રહેવું સામાન્ય છે, અને ઓપરેશન સાજું થાય ત્યાં સુધી મળ નરમ રાખવા રેચક દવા અપાય છે.

મેશ વિશે શું જાણવું જોઈએ?

મેશ ઘસાઈને મળાશય કે યોનિમાં ખૂલી જઈ શકે છે. આવું ભાગ્યે જ થાય છે, પણ મહિનાઓ કે વર્ષો પછી દેખાઈ શકે છે, એટલે ઓપરેશન પહેલાંની વાતચીતમાં તેનો સમાવેશ થાય છે.

  • કૃત્રિમ મેશ મજબૂત અને સસ્તી હોય છે. જૈવિક મેશમાં ઘસાવાની શક્યતા ઓછી મનાય છે, પણ તે ઘણી મોંઘી છે અને પકડ ઓછી રહી શકે.
  • ચેતવણીનાં ચિહ્નો: પાણી કે પરુ જેવો સ્રાવ, રક્તસ્રાવ, પેલ્વિસમાં દુખાવો અથવા સંભોગ વખતે દુખાવો. સર્જનને વહેલા જણાવો, રાહ ન જુઓ.
  • તમને મેશ વગરના વિકલ્પો કહેવા જોઈએ, અને કઈ પ્રકારની મેશ વપરાઈ તે તમારા રેકોર્ડમાં રાખવું જોઈએ.
  • મેશ અંગે ચિંતા હોય તો ટાંકાથી રેક્ટોપેક્સી કે રિસેક્શન રેક્ટોપેક્સી યોગ્ય વિકલ્પ છે.

મેશ અને સંમતિની વાત અમે કેવી રીતે કરીએ છીએ તે વિગતે મળાશય બહાર આવવાની સર્જરી પાના પર છે.

યોગ્ય ઓપરેશન કેવી રીતે પસંદ થાય?

ત્રણ બાબતો નક્કી કરે છે: તમે કેટલા તંદુરસ્ત છો, મુખ્ય તકલીફ કબજિયાત કે અવરોધની છે કે નહીં, અને મેશ વિશે તમારી લાગણી. તે પહેલાં પેલ્વિસના તળિયાની તપાસ અને ટેસ્ટ થાય છે.

  • પેલ્વિસનું સ્નાયુ ઢીલું ન થવાથી કબજિયાત હોય તો પહેલાં તે સ્નાયુની તાલીમ જોઈએ. ઓપરેશન તેને સુધારતું નથી.
  • કોલોનોસ્કોપીથી ખાતરી થાય છે કે કોઈ ગાંઠ મળાશયને નીચે ખેંચતી નથી.
  • તાણ કરતી વખતે આંતરડાનો સ્કૅન કે X-ray બતાવે છે કે પેલ્વિસના એક કરતાં વધુ ભાગ નીચે ઊતર્યા છે કે નહીં.
  • મૂત્રાશય કે ગર્ભાશય પણ નીચે ઊતર્યાં હોય તો સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત સાથે સંયુક્ત plan બનાવવાથી બીજું ઓપરેશન ટાળી શકાય.

જોખમ અને સાજા થવાનો સમય કેટલો?

જોખમ સાચું છે પણ ઓછું છે. મુખ્ય જોખમ: મળાશય ફરી બહાર આવવું, નવી કે વધેલી કબજિયાત, મેશની તકલીફ, અને આંતરડું કાઢ્યું હોય ત્યારે જોડાણમાંથી લીક.

  • પેલ્વિસની પાછળ રક્તસ્રાવ અને મૂત્રવાહિની કે ચેતાને ઈજા ભાગ્યે જ થાય છે, અને ટીમ ઓપરેશન દરમિયાન તેના પર ધ્યાન રાખે છે.
  • આગળ જ મેશ લગાવતા ઓપરેશન પછી કબજિયાત ઓછી રહે છે, મળાશયનો પાછળનો ભાગ છૂટો કરતા ટાંકાવાળા ઓપરેશન કરતાં.
  • થોડા અઠવાડિયાં સુધી ભારે વજન ઉપાડવાનું અને તાણ કરવાનું ટાળવું, અને રેસાવાળો આહાર તથા રેચક દવા લેવી.
  • નિયમિત તપાસ ખાસ કરીને મેશ પછી મહત્ત્વની છે, કારણ કે વહેલી પકડાયેલી તકલીફની સારવાર સહેલી હોય છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

પેટ દ્વારા ઓપરેશન નીચેથી થતા ઓપરેશન કરતાં સારું ગણાય?

તે સામાન્ય રીતે વધુ લાંબું ટકે છે, પણ બેભાન કરવું પડે છે. વૃદ્ધ કે નબળા લોકોને નીચેથી થતું નાનું ઓપરેશન વધુ માફક આવી શકે, એટલે તમારી તબિયત પર નિર્ણય આધાર રાખે છે.

વેન્ટ્રલ મેશ રેક્ટોપેક્સી પછી કબજિયાત થાય?

જૂનાં ઓપરેશન કરતાં નવી કબજિયાત ઓછી થાય છે, કારણ કે પાછળ અને બાજુની ચેતાને અડાતું નથી. કેટલાક લોકોને થોડો સમય રેચક દવા જોઈએ.

મારે મેશ લગાવવી જ પડે?

ના. ટાંકાથી રેક્ટોપેક્સી અને રિસેક્શન રેક્ટોપેક્સીમાં મેશ વપરાતી નથી. મેશ એક વિકલ્પ છે, અને હા કહેતાં પહેલાં બાકીના વિકલ્પો તમને સાંભળવા મળવા જોઈએ.

મેશ વર્ષો પછી તકલીફ આપી શકે?

ભાગ્યે જ તે ઘસાઈને મળાશય કે યોનિમાં ખૂલી શકે છે. સ્રાવ, રક્તસ્રાવ કે પેલ્વિસમાં દુખાવો હોય તો ઓપરેશનનાં વર્ષો પછી પણ તપાસ કરાવો.

ઓપરેશન દૂરબીનથી થાય કે મોટા કાપથી?

મોટા ભાગે નાના કાપા વડે દૂરબીનથી થાય છે, એટલે દુખાવો ઓછો અને દવાખાનામાં રહેવાનો સમય ટૂંકો. પેટમાં ઘણાં ચોંટણ હોય ત્યારે મોટો કાપ વપરાય છે.

દવાખાનામાં કેટલા દિવસ રહેવું પડે અને સાજા થવામાં કેટલો સમય લાગે?

મોટા ભાગના લોકો થોડા દિવસમાં ઘરે જાય છે. ઓપરેશન સાજું થાય ત્યાં સુધી, લગભગ થોડા અઠવાડિયાં, ભારે વજન અને તાણ ટાળવું.

મળાશય બહાર આવે તો ક્યારે ડૉક્ટરને બતાવવું?

બહાર આવતો ભાગ, મળ લીક થવું કે અવરોધ લાગે કે તરત બતાવો. રાહ જોવાથી તકલીફ વધી શકે છે અને આંતરડું નબળું પડી શકે છે.

સંબંધિત પાનાં

મળાશય બહાર આવવાની પૂરી સારવારની શરૂઆત મળાશય બહાર આવવાની સર્જરી પાનાથી કરો. આવતા પહેલાં પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં મળે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

કોઈ ડૉક્ટરે કહ્યું કે મળાશય બહાર આવવાનું ઓપરેશન પેટ દ્વારા કરવું પડશે અને મેશની વાત કરી? ચિંતા થવી સ્વાભાવિક છે. તમારા રિપોર્ટ અને પ્રશ્નો સાથે આવો. Dr Harsh Shah મેશ વગરના વિકલ્પો સહિત બધા રસ્તા સમજાવશે. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર સલાહ માંગો

ક્લિનિકને ફોન કરો
એપોઇન્ટમેન્ટ બુક કરો
Rate this post

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.