Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 26 ઑક્ટોબર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.94 from 18 reviews (Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad)
ટૂંકમાં
આંતરડાનો ટીબી આંતરડાને સાંકડું કરી શકે છે. ઘણાં સાંકડાપણાં ટીબીની દવાનો પૂરો કોર્સ લેવાથી સુધરે છે, પણ ડાઘવાળું સાંકડાપણું એમ ઓગળી જતું નથી.
ઓપરેશન એવા આંતરડા માટે રખાય છે જે બંધ જ રહે, જે સંપૂર્ણ બંધ થઈ જાય, જેમાં કાણું પડે, અથવા જે ગાંઠ કેન્સરથી જુદી પાડી શકાય નહીં.
ઓપરેશનનો હેતુ માર્ગ ખોલવાનો અને શક્ય એટલું આંતરડું બચાવવાનો છે. ટીબીની દવાઓ તો પૂરી કરવી જ પડે છે.
પૂરી સારવારની માહિતી અમદાવાદમાં આંતરડાના ટીબીની સારવાર પાના પર છે. આ લેખ ખાસ કરીને સાંકડાપણું અને અવરોધ સમજાવે છે: તે શાથી થાય, તેની તપાસ કેવી રીતે થાય, અને ક્યારે દવાઓ, બલૂન કે ઓપરેશન બંધબેસે.
ટીબી ડાઘ પડીને રૂઝાય છે. ડાઘ આંતરડાની દીવાલને અંદર ખેંચી લે છે અને ત્યાં સખત કડી બની જાય છે. એટલે માણસ દવા પૂરી કરે તો પણ આંતરડું બંધ રહી શકે છે.
ડાઘવાળું સાંકડાપણું યાંત્રિક તકલીફ છે, નવો ચેપ નથી. દવાના વધુ મહિનાઓ આપવાથી તે ખૂલતું નથી. આવા ડાઘનું કારણ આંતરડાના ટીબીની સારવાર પાના પર સમજાવ્યું છે.
અડધા બંધ આંતરડામાં મોજાંની જેમ આવતો આંચકા જેવો દુખાવો થાય છે, મોટે ભાગે જમ્યા પછી. તે થોડી વાર શમે છે અને પાછો આવે છે.
દુખાવાથી બચવા લોકો ખાવાનું ઘટાડી દે છે. તેથી વજન ઘટે છે અને નબળાઈ આવે છે, જે ઓપરેશનનું જોખમ વધારે છે. એટલે મોડું નહીં, વહેલું બતાવવું સારું.
તપાસો ત્રણ સવાલના જવાબ આપે છે: આંતરડું સાંકડું છે કે નહીં, કારણ ટીબી છે કે નહીં, અને સાંકડાપણું સક્રિય સોજો છે કે જૂનો ડાઘ.
| તપાસ | તે શું બતાવે છે |
|---|---|
| પેટનું CT scan, આંતરડું ભરીને | સાંકડાપણું ક્યાં છે અને કેટલું લાંબું છે, જાડી કે મોટી થયેલી ગ્રંથિઓ, પ્રવાહી |
| નાના આંતરડાનો contrast એક્સ-રે | સાંકડાપણાંની લંબાઈ અને સંખ્યા |
| કોલોનોસ્કોપી સાથે બાયોપ્સી | ચાંદાં, આંતરડાનો જોડાણ-વાલ્વ અને ટીબીની તપાસ માટે પેશી |
| બાયોપ્સી પર ટીબીની તપાસો | ટીબીની ખાસ પેશી-ફેરફાર, ટીબીનું જંતુ અને દવા સામે પ્રતિકાર |
| છાતીનો એક્સ-રે અને લોહીની તપાસ | ફેફસાંમાં ટીબી, એનિમિયા, પ્રોટીન અને વિટામિનનું સ્તર |
સાંકડાપણાની શંકા હોય ત્યારે ગળી જવાનું કેમેરા કૅપ્સ્યૂલ ટાળાય છે, કારણ કે તે અટકી શકે છે. સ્કેન અને દૂરબીનમાં ટીબી અને ક્રોહન રોગ સરખા દેખાઈ શકે છે, પણ તેમની સારવાર ઊલટી છે. એટલે સ્ટિરોઇડ કે તેના જેવી દવા શરૂ કરતાં પહેલાં પેશીની તપાસ કરાય છે. વધુ વિગત અમદાવાદમાં ક્રોહન રોગની સારવાર પાના પર છે.
આંતરડું ફક્ત અડધું બંધ હોય અને સાંકડાપણું સક્રિય લાગે, તો પહેલાં ટીબીની દવાઓનો પૂરો કોર્સ આવે છે. મોટા ભાગના લોકોને અઠવાડિયાંમાં સુધારો થાય છે.
દવાઓ ચેપની સારવાર કરે છે, પણ ડાઘને પાછો કરી શકતી નથી. ચેપની સારવાર પછી પણ અવરોધનાં લક્ષણો ફરી ફરી આવે, તો સાંકડાપણું કદાચ ડાઘ છે. ત્યારે સવાલ દવાનો રહેતો નથી. સવાલ એ છે કે માર્ગ ખોલવાની જરૂર છે કે નહીં.
દૂરબીન પહોંચે એટલા ટૂંકા સાંકડા ભાગને બલૂન ખેંચીને પહોળો કરી શકે છે. નાના આંતરડાનાં લાંબાં, ઘણાં કે ઊંડાં સાંકડાપણાંને સામાન્ય રીતે ઓપરેશન જોઈએ.
ગાંઠ કેન્સર હોવાની શક્યતા હોય તો શક્ય હોય ત્યારે પહેલાં પેશી લેવાય છે. શક્ય ન હોય ત્યારે રાહ જોવા કરતાં ગાંઠ કાઢી નાખવી વધુ સલામત છે.
સ્ટ્રિક્ચરપ્લાસ્ટી સાંકડી જગ્યાને પહોળી કરે છે અને આંતરડું રાખે છે. ટુકડો કાઢવામાં રોગવાળો ભાગ કાઢીને તંદુરસ્ત છેડા જોડાય છે. સર્જન સાંકડાપણાના પ્રકાર પ્રમાણે પસંદ કરે છે.
| ઓપરેશન | શું કરાય છે | સામાન્ય રીતે ક્યારે પસંદ થાય |
|---|---|---|
| સ્ટ્રિક્ચરપ્લાસ્ટી | સાંકડી દીવાલ લંબાઈમાં ખોલીને આડા ટાંકા લેવાય છે, જેથી માર્ગ પહોળો થાય | નાના આંતરડામાં ઘણાં ટૂંકાં સાંકડાપણાં હોય અને આંતરડાની લંબાઈ બચાવવી જરૂરી હોય |
| ટુકડો કાઢીને જોડાણ | રોગવાળો ટુકડો કાઢીને બંને તંદુરસ્ત છેડા સાથે સીવાય છે | એક લાંબો કે સખત ભાગ હોય, નાના આંતરડાના છેલ્લા ભાગમાં ગાંઠ હોય, કાણું હોય, કે કેન્સરની શંકા હોય |
કેટલાક લોકોને એક જ ઓપરેશનમાં બંને જોઈએ. પસંદગીના કિસ્સામાં દૂરબીનથી (કીહોલ) ઓપરેશન શક્ય છે, પણ તે સ્કેન પછી નક્કી થાય છે. જોખમોમાં જોડાણમાંથી લીક, ચેપ અને સાંકડાપણું પાછું આવવું સામેલ છે. નાના આંતરડાનો લાંબો ભાગ કાઢવાથી ખોરાકનું શોષણ ઘટી શકે છે. એટલે આંતરડું બચાવવું પ્રાથમિકતા છે. ઓપરેશન પછી પણ ટીબીની દવાઓ ચાલુ રખાય કે પૂરી કરાય છે.
કંઈ આગળ ન વધે અને ઊલટી અટકે નહીં, તો તરત સર્જનવાળી હૉસ્પિટલમાં પહોંચો. તે શમી જાય છે કે નહીં તેની રાહ ન જુઓ.
ઇમરજન્સીમાં પહેલાં ડ્રિપ, પેટ ખાલી કરવા નાકમાંથી નળી અને સ્કેન થાય છે. કેટલાક લોકો આથી શાંત થાય છે, અને કેટલાકને તે જ દિવસે ઓપરેશન જોઈએ. મોડું કરવાથી આંતરડામાં કાણું પડવાનું જોખમ વધે છે.
હા. ટીબી ડાઘ પડીને રૂઝાય છે, અને ડાઘ આંતરડાને સાંકડું કરી શકે છે. સામાન્ય જગ્યા નાના આંતરડાનો છેલ્લો ભાગ છે.
સાંકડાપણું સક્રિય સોજો હોય તો ઘણી વાર હા. જૂનો ડાઘ હોય તો દવા ચેપની સારવાર કરે છે, પણ ડાઘને દૂર કરી શકતી નથી.
ના. ઘણા લોકોને દવાથી સુધારો થાય છે. ઓપરેશન બંધ રહેતા આંતરડા, સંપૂર્ણ અવરોધ, કાણું, કે કેન્સરની શક્યતાવાળી ગાંઠ માટે રખાય છે.
સાંકડી દીવાલ લંબાઈમાં ખોલીને આડા ટાંકા લેવાય છે, એટલે માર્ગ પહોળો થાય છે અને આંતરડું કાઢવું પડતું નથી. ઘણાં ટૂંકાં સાંકડાપણાંમાં તે માફક આવે છે.
દૂરબીન પહોંચે એટલા ટૂંકા સાંકડાપણાને બલૂન પહોળું કરી શકે છે. નાના આંતરડાનાં લાંબાં કે ઘણાં સાંકડાપણાંને સામાન્ય રીતે ઓપરેશન જોઈએ.
ઊલટી અટકે નહીં, પેટ કડક ફૂલે, અને ગેસ કે ઝાડો ન નીકળે ત્યારે. તાવ સાથે સતત તીવ્ર દુખાવો પણ ઇમરજન્સી છે.
બધી કાળજી આંતરડાના ટીબીની સારવારના પાના પર છે. મુસાફરી પહેલાં કોઈ સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007. Colonoscopy, biopsy, CT scan, આંતરડાના રોગોનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
WhatsApp +91-63555-64601 · Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા નો રસ્તો
ટીબીનું નિદાન થયેલું હોય કે થયું હોય, અને પેટમાં આંચકા સાથે દુખાવો, જમ્યા પછી ફૂલી જવું અને ઊલટી થાય છે? આંતરડું સાંકડું થવું એ આંતરડાના ટીબીથી રહી જતી તકલીફોમાંની એક છે, અને સારવારની દિશા સાંકડાપણાના પ્રકાર પર આધારિત છે. રિપોર્ટ મુલાકાતમાં સાથે લાવો. ઓપરેશન જોઈએ કે નહીં તે consultation માં તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.