Skip to main contentઅમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં abdominal cocoon ની સારવાર · Dr Harsh Shah · Intestine Surgeon · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
ઘણી વાર દર્દી એક જ વાર્તા લઈને આવે છે: “વરસમાં ત્રણ-ચાર વાર દાખલ થવું પડે છે — પેટ ફૂલે, ઉલટી થાય, drip ચડે, સારું થઈ જાય, અને થોડા મહિનામાં ફરી એ જ.” અને પરિવારનો સૌથી મોટો ડર: “Operation માં આંતરડું કાપી નાખશે?” Abdominal cocoon — જેને sclerosing encapsulating peritonitis પણ કહે છે — માં નાનું આંતરડું (small bowel) એક જાડી પડદી (membrane) માં વીંટળાઈ જાય છે, જાણે કોશેટો, અને ખોરાક છૂટથી આગળ જઈ શકતો નથી. સારવાર નક્કી ક્રમમાં ચાલે છે: રુકાવટ શમાવવી અને પોષણ પાછું લાવવું; કારણ શોધીને એની સારવાર — ભારતમાં સૌથી પહેલું TB, અને અમુક દર્દીમાં લાંબું peritoneal dialysis; અને operation ત્યારે જ જ્યારે આંતરડું ન ખૂલે કે નિદાન બીજી રીતે ન થાય. Operation થાય ત્યારે એનો આખો હેતુ પડદી ખોલીને આંતરડું છોડાવવાનો છે — કાઢવાનો નહીં. અંદરનું આંતરડું જોવામાં ખરાબ લાગે, પણ સામાન્ય રીતે તંદુરસ્ત હોય છે.
Dr. Jivraj Mehta Hospital
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Intestine Surgeon
· Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Surgical gastroenterology માં બે વાર qualified Dr Harsh Shah Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad પર નાના આંતરડાના બધા રોગ જુએ છે — TB, adhesions, સાંકડાપણું અને રુકાવટ — અને એ જ સંદર્ભમાં cocoon ઓળખાય છે અને ઉતાવળ વગર સંભાળાય છે. આ operation ઝડપ કરતાં ધીરજ માગે છે, અને આ રોગમાં “હજી operation નહીં” ઘણી વાર પહેલો સાચો નિર્ણય હોય છે.
Abdominal cocoon માં નાના આંતરડાના થોડા કે બધા ભાગ પર જાડી પડદી બની જાય છે અને એના loops ને પેટની વચ્ચે એકસાથે બાંધી દે છે. Loops જોઈએ તેમ હલી કે ખેંચાઈ શકતા નથી, એટલે આંતરડું અધૂરું બંધ થાય, આરામ અને drip થી ખૂલે, અને ફરી બંધ થાય. સામાન્ય adhesions થી જુદું, આ ઘણી વાર એવી વ્યક્તિમાં થાય છે જેનું પેટનું કોઈ operation થયું જ નથી — અને એ જ એક મોટો સંકેત છે.
દર્દીઓ શું કહે છે: ચૂંક આવતો દુખાવો, પેટ ફૂલવું અને ઉલટી, જે હુમલાની જેમ આવે અને શમી જાય; ક્યારેક અચાનક પૂરી રુકાવટ; સતત ઘટતું વજન; અને ક્યારેક પેટની વચ્ચે નરમ, દુખાવા વગરની ગાંઠ — જે ભેગું થયેલું આંતરડું જ હોય છે.
Cocoon કયા પ્રકારનો છે એ નક્કી થવાથી આગળનું બધું બદલાય છે:
મુખ્ય તપાસ પેટનો contrast CT છે. એ નાના આંતરડાના loops વચ્ચે ભેગા થયેલા અને જાડી, ચમકતી પડદીમાં વીંટળાયેલા બતાવે છે, સાથે પેટના પડનું જાડું થવું, એકબીજાને ચોંટેલા loops, ક્યારેક calcium, અને પાણીનાં ખિસ્સાં. Operation પહેલાં CT પર નિદાન થાય એ કીમતી છે, કારણ કે ત્યારે operation ધીમા, કાળજીભર્યા છોડાવવા તરીકે plan થાય — અચાનક સામે આવેલી મુશ્કેલી તરીકે નહીં. છતાં ક્યારેક નિદાન operation માં જ થાય છે, અને એ સ્વીકાર્ય છે.
| પગલું | એ શું કહે છે |
|---|---|
| પેટનો contrast CT | આ cocoon છે કે નહીં — ભેગા, વીંટળાયેલા loops — અને કેટલું આંતરડું સંકળાયેલું છે |
| Upper GI contrast study | નાના આંતરડાના loops ની એક જ જગ્યાએ જકડાયેલી, ગડીવાળી ગોઠવણ |
| Blood counts, CRP, albumin અને પૂરું પોષણ મૂલ્યાંકન | દર્દી કેટલો નબળો પડ્યો છે — જે scan જેટલું જ સારવાર નક્કી કરે છે |
| દરેક દર્દીમાં TB ની તપાસ | છાતીનું imaging; પાણી હોય તો એની તપાસ; કોઈ પણ tissue histology ઉપરાંત AFB, GeneXpert અને culture માટે |
| પેટના પડના cancer ને નકારવાની તપાસ | પાણીની cytology, tumour markers, અને જરૂર હોય ત્યાં biopsy |
| Dialysis વાળા દર્દીમાં kidney team ની તપાસ | Dialysis પૂરતું થાય છે કે નહીં, અને પેટમાંથી નીકળતું પાણી |
Scan પર ત્રણ સ્થિતિ સરખી દેખાઈ શકે: abdominal cocoon, પેટના પડનો TB, અને પેટના પડ પર ફેલાયેલું cancer. એ એકબીજામાં ભળે છે — TB cocoon જેવો દેખાય પણ છે અને cocoon નું કારણ પણ છે — અને દરેકની સારવાર તદ્દન જુદી છે, એટલે આ ભેદ operation પહેલાં કે operation માં સમજી-વિચારીને પડાય છે, ધારી લેવાતો નથી.
| સ્થિતિ | શું એના તરફ ઇશારો કરે | સારવાર માટે એનો અર્થ |
|---|---|---|
| Idiopathic abdominal cocoon | વચ્ચે વીંટળાયેલા loops, પાતળો દર્દી, ઘણી વાર યુવાન સ્ત્રી, બીજું કારણ નહીં | પોષણ, અને આંતરડું ન ખૂલે તો પડદી છોડાવવી |
| TB વાળો cocoon | તાવ, રાત્રે પસીનો, પેટમાં પાણી, પાણી કે tissue માં TB ની positive તપાસ | TB ની ગોળીઓનો પૂરો કોર્સ; છોડાવવાનું operation ફક્ત ન ખૂલતી રુકાવટ માટે |
| Dialysis સંબંધિત sclerosis | લાંબું peritoneal dialysis, પાણી ઓછું નીકળવું, ડહોળું કે લોહીવાળું પાણી | Kidney team ની આગેવાની: peritoneal dialysis બંધ, દવાની સારવાર, પોષણ, અને નિષ્ફળતામાં surgery |
| પેટના પડનું cancer | પાણીમાં cancer cells, વધેલા tumour markers, biopsy માં ગાંઠો | જુદો રોગ, જુદો સારવાર-માર્ગ |
આમાંથી સૌથી મહત્ત્વનો વ્યવહારુ નિયમ: કાઢેલી કોઈ પણ પડદી કે ગાંઠ ફક્ત histology માટે નહીં, AFB, GeneXpert અને TB culture માટે પણ મોકલાય છે. ફક્ત histology માટે મોકલવી એ સારવાર થઈ શકે એવું કારણ ચૂકવાનો સૌથી સામાન્ય રસ્તો છે, અને એ tissue એક જ વાર મળે છે.
સારવાર પગથિયે પગથિયે ચડે છે, અને ઘણા દર્દીઓને છેલ્લા પગથિયાની જરૂર જ નથી પડતી. તાત્કાલિક હુમલો નાક વાટે નળીથી હોજરી ખાલી કરીને, પ્રવાહી અને ક્ષાર સુધારીને શમાવાય. પોષણ પાછું લવાય — શક્ય હોય ત્યાં આંતરડા વાટે, આંતરડું ન વપરાય ત્યાં નસ વાટે. કારણની સારવાર થાય. અને એ પછી પણ આંતરડું કામ ન કરે ત્યારે જ operation.
| પગથિયું | એમાં શું થાય | ક્યારે એટલું પૂરતું |
|---|---|---|
| હુમલો શમાવવો | નાક વાટે નળીથી હોજરી ખાલી, drip થી પ્રવાહી અને ક્ષાર, નજીકથી નજર | ફસાયેલા કે મરેલા આંતરડાનાં ચિહ્ન વગરની, સ્થિર દર્દીમાં અધૂરી રુકાવટ |
| પોષણ પાછું લાવવું | મોં કે નળી વાટે ખોરાક, આંતરડું ન વપરાય તો નસ વાટે — ઘણી વાર અઠવાડિયાં સુધી | હંમેશાં સારવારનો ભાગ; દર્દી કેટલો સારો થશે એ સૌથી વધારે આ જ નક્કી કરે |
| કારણની સારવાર | TB માટે TB ની ગોળીઓ; dialysis સંબંધિત રોગમાં peritoneal dialysis બંધ કરી haemodialysis, અને kidney team ની આગેવાનીમાં steroid અને tamoxifen | TB વાળા cocoon માં ગોળીઓ અને પોષણ જ ઘણી વાર પૂરતાં |
| Operation | પડદી કાઢવી અને આંતરડું છોડાવવું | ન ખૂલતી રુકાવટ, પૂરી રુકાવટ, આંતરડું ફસાયાની કે કાણું પડ્યાની શંકા, કે બીજી રીતે ન થતું નિદાન |
Dialysis સંબંધિત રોગની દવાની સારવાર વિશે સાચી વાત: steroid અને tamoxifen નિરીક્ષણ પર આધારિત અનુભવ અને peritoneal dialysis ની સંસ્થાનાં position statements પરથી વપરાય છે, randomised trials પરથી નહીં. એ યોગ્ય સારવાર તરીકે અપાય છે, સાબિત થયેલી હકીકત તરીકે નહીં.
અધૂરી રુકાવટ drip અને આરામથી શમી જાય, પોષણ પાછું લાવી શકાય, અને કારણ — ખાસ કરીને TB — ગોળીઓથી સારવાર થઈ શકે, ત્યારે surgery ની જરૂર નથી. ફસાયેલા આંતરડાનાં ચિહ્ન વગરના કોઈ પણ સ્થિર દર્દીમાં પહેલાં operation વગરની સારવાર અજમાવવી યોગ્ય છે. અને પહેલાંના operation પછી ફરી આવતી રુકાવટ પહેલાં operation વગર સંભાળાય છે, કારણ કે આ રોગમાં દરેક નવું operation અગાઉના કરતાં વધુ અઘરું અને જોખમી હોય છે.
Operation પહેલાં થોડાં અઠવાડિયાં પોષણ પાછું લાવવામાં ગયાં એ સમય બગડ્યો નથી, સારી રીતે વપરાયો છે. આવા દર્દીઓ ઘણી વાર ખૂબ કુપોષિત હોય છે, અને તૈયારી વગરના દર્દીનું operation આંતરડામાં લીધેલા ટાંકા લીક થવાનું જોખમ ઘણું વધારે છે. રુકાવટ અધૂરી હોય અને દર્દી સ્થિર હોય, ત્યાં દર્દીને ખવડાવીને રાહ જોવી — એ જ સારવાર છે.
રાહ પૂરી કરીને એ જ દિવસે operation કરાવે એવાં ચિહ્નો: રુકાવટ પૂરી થઈ જાય અને ન ખૂલે; દુખાવો સતત અને અડતાં જ દુખે એવો થાય; તાવ સાથે ધબકારા વધી જાય; કે આંતરડું ફસાયાની કે કાણું પડ્યાની કોઈ પણ શંકા.
Operation છે પડદી કાઢવી અને adhesiolysis — રેસાવાળી કોથળી કાળજીથી ખોલીને કાઢવી અને ફસાયેલો દરેક loop છૂટો કરવો. એ આંતરડું કાપવાનું operation નથી. વીંટળાયેલું આંતરડું જાડું, ફીકું અને ચોંટેલું દેખાય, છતાં સામાન્ય રીતે જીવંત અને તંદુરસ્ત હોય છે; એ ખરાબ દેખાય છે કે છોડાવવામાં વાર લાગે છે એટલે કાપી નાખવું — એ જ રીતે બચી શકાય એવો રોગ short bowel syndrome બની જાય છે. ફક્ત મરી ગયેલું કે સુધરી ન શકે એટલું બગડેલું આંતરડું જ કઢાય છે.
એક surgeon તરીકે કહું — આ operation દિવસના છેલ્લા case તરીકે કરવાનું operation નથી. ઉતાવળ વગરનું, ઝીણવટભર્યું dissection અને પૂરતો theatre time જોઈએ. છોડાવતી વખતે આંતરડામાં નાના ચીરા કે કાણાં સામાન્ય અને અપેક્ષિત છે; દરેક એ જ વખતે સીવાય છે, કારણ કે ચૂકી ગયેલું કાણું જ પછી લીક થાય છે. આંતરડાના ભોગે છેલ્લામાં છેલ્લું adhesion ઉખેડાતું નથી — રુકાવટ દૂર થાય એટલું છોડાવાય છે. નાના આંતરડાની કુલ લંબાઈ માપીને નોંધાય છે. પડદી અને ગાંઠોની biopsy histology, AFB, GeneXpert અને culture માટે જાય છે. કુપોષિત, infection વાળા કે અસ્થિર દર્દીમાં આંતરડું જોડવા કરતાં હંગામી stoma વધુ સલામત છે. સામાન્ય રીતે open surgery થાય છે; પસંદગીના, મર્યાદિત cocoon માં laparoscopic રીતે પણ છોડાવી શકાય, અને જરૂર પડે તો open માં ફેરવવામાં સંકોચ રખાતો નથી.
હા પાડતાં પહેલાં દરેક પરિવાર આ complications સાંભળે છે: bleeding; ઘામાં infection; પગ કે ફેફસામાં clot; છાતી અને હૃદયની તકલીફ; છોડાવતી વખતે આંતરડામાં કાણાં, એ જ વખતે સીવેલાં; સીવેલી જગ્યા કે જોડાણમાંથી leak, કુપોષિત દર્દીમાં વધારે; આંતરડું ફરી ચાલુ થવામાં લાંબો સમય — આ operation પછી અપેક્ષિત, નિષ્ફળતાની નિશાની નહીં; પેટમાં પરુ; ઘામાંથી આંતરડાનું પ્રવાહી નીકળવું; stoma, હંગામી કે કાયમી; લાંબું આંતરડું કાઢવું પડે તો short bowel syndrome, જે શક્ય હોય ત્યાં ટાળાય; cocoon ફરી થવો; અને જીવનું જોખમ, જે પોષણ, કારણ અને આંતરડાની હાલત પર આધાર રાખે અને peritoneal dialysis વાળા દર્દીમાં વધારે હોય. Dr Harsh Shah consent પહેલાં આ દરેક વાત પોતે સમજાવે છે, તમારા પોષણ, તમારા scan અને મળેલા કારણને લાગુ પડતા આંકડા સાથે — એ સામાન્ય આંકડા નથી અને page પર લખાતા નથી.
આ દર્દીનું adhesiolysis થયું હતું — ચોંટેલા આંતરડાને કાળજીથી છોડાવવાનું એ જ કામ જે cocoon ના operation ના કેન્દ્રમાં છે — અને recovery ની વાત દર્દીના પોતાના શબ્દોમાં છે.
Abdominal cocoon ની સારવાર Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad પર cashless health insurance અને corporate schemes માં આવે છે. Estimate સારવાર operation વગરની છે કે operation વાળી, અઠવાડિયાંનું પોષણ — ખાસ કરીને નસ વાટેનું — રોકાણના દિવસો, ICU, અને stoma બને કે નહીં, એના પર બદલાય છે. એટલે સામાન્ય આંકડો કહેવાને બદલે તમારી policy માટે લેખિત estimate બનાવાય છે.
Pre-authorisation hospital નું insurance desk કરે છે, Dr Harsh Shah ના office ની clinical note સાથે જે સમજાવે કે પોષણ અને operation બંને કેમ જરૂરી છે. Policy ના કાગળ, ઓળખપત્ર, દરેક scan disc માં, પહેલાંના discharge summaries, અને રોજની દવાઓ પત્તા સાથે લાવો. Operation માટે TB ની ગોળીઓ બંધ થતી નથી — સાથે લાવો.
★★★★★
★★★★★
“I done my stoma closer operation with harsh sir such a nice and kind person never doing miss guide always give right advice polite nature. — Jigar Jadav, Google review”
★★★★★
“I am very thankful to Dr. Harsh Shah for treating me for gallstone disease and performing my laparoscopic cholecystectomy. The entire treatment and surgery were handled very professionally. Dr. Harsh Shah explained everything clearly and made me feel comfortable throughout the process. My recovery has been very good, and I am extremely satisfied with the care I received. Highly recommended for laparoscopic and gastrointestinal surgery. — Akshaya Shaw, Google review”
Dr Harsh Shah ના બંને Google listings પરના ખરા reviews, જેમ લખાયા છે તેમ જ મૂકેલા.
ઘણી વાર operation ની જરૂર પડતી જ નથી — drip, પોષણ અને કારણની સારવાર પૂરતાં હોય. Operation ત્યારે જ આવે જ્યારે રુકાવટ ન ખૂલે, પૂરી રુકાવટ થાય, આંતરડું ફસાયાની શંકા હોય, કે વારંવારના હુમલા વચ્ચે પોષણ પાછું ન આવે.
સામાન્ય રીતે નહીં. Operation નો હેતુ આંતરડું છોડાવીને આખું બચાવવાનો છે. Cocoon ની અંદરનું આંતરડું ખરાબ દેખાય પણ તંદુરસ્ત હોય છે. ફક્ત મરી ગયેલો કે સુધરી ન શકે એવો ભાગ જ કઢાય, કારણ કે તંદુરસ્ત આંતરડું કાઢવાથી short bowel syndrome થઈ શકે.
જરૂરી નથી. TB વાળા cocoon માં ગોળીઓનો પૂરો કોર્સ અને પોષણ ઘણી વાર પૂરતાં છે. Operation ફક્ત એવી રુકાવટ માટે જે ગોળીઓ અને પોષણ છતાં ન ખૂલે — અને ત્યારે પણ ગોળીઓ operation દરમ્યાન ચાલુ રહે.
ના, abdominal cocoon cancer નથી. પણ પેટના પડ પર ફેલાયેલું cancer scan પર એના જેવું દેખાઈ શકે, એટલે પાણીની cytology, tumour markers અને જરૂર હોય ત્યાં biopsy થી operation પહેલાં કે દરમ્યાન એ નકારાય છે.
આંતરડું ધીમે ધીમે ચાલુ થાય તેમ. આ operation માં લાંબું આંતરડું સંભાળવું પડે છે, એટલે આંતરડું ચાલુ થવામાં વાર લાગે એ અપેક્ષિત છે — એ દરમ્યાન પોષણ નળી કે નસ વાટે ચાલુ રહે છે. તાવ, વધતા ધબકારા કે વધતો દુખાવો જુદી વાત છે અને leak માટે તપાસાય છે.
હા, ફરી રુકાવટ થઈ શકે. મોટા ભાગના હુમલા પહેલાં operation વગર, drip અને પોષણથી સંભાળાય છે, કારણ કે દરેક નવું operation પહેલાંના કરતાં અઘરું હોય છે. નવો હુમલો થાય તો ઘરે રાહ જોવાને બદલે વહેલા બતાવવું સલામત છે.
Dr Harsh Shah Vasna, અમદાવાદની Dr. Jivraj Mehta Hospital માં મળે છે.
ગુજરાતભરમાંથી અને રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશથી દર્દીઓ Dr Harsh Shah પાસે આવે છે. TB ની ગોળીઓ કે feeding plan મહિનાઓ ચાલે ત્યારે શક્ય હોય ત્યાં દેખરેખ ઘરની નજીક ગોઠવાય, જ્યારે scans, નિર્ણયના તબક્કા અને operation અહીં થાય.
“આંતરડામાં રુકાવટ” માટે વારંવાર દાખલ થયા છો, અને CT માં loops ભેગા થઈ ગયા કે વીંટળાયા છે એવું લખ્યું છે? CT ની images અને reports appointment પહેલાં મોકલી શકો, જેથી consultation વાંચેલા reports સાથે શરૂ થાય; આગળ શું કરવું એ consultation માં, તપાસ પછી નક્કી થાય છે. Call +91-63555-64601 · CT WhatsApp પર અગાઉથી મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.