Skip to main contentDr. Jivraj Mehta Hospital · Vasna, Ahmedabad
છેલ્લે સુધાર્યું: 20 ઑક્ટોબર 2026
પેટની ઈજા (abdominal trauma): રોડ અકસ્માત, ઊંચાઈ પરથી પડવું, રમતમાં વાગવું, મારામારી અને ચાકુનો ઘા · liver, spleen (બરોળ), આંતરડું, સ્વાદુપિંડ અને નસોની ઈજા · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Two-wheeler પરથી પડ્યા પછી ઉપરથી કોઈ ઘા ન દેખાય, તો પણ પેટની અંદર લોહી નીકળી શકે છે. દુખાવો, ચક્કર કે પેટ ફૂલે તો તરત emergency માં જાઓ.
Liver કે બરોળમાં તિરાડ હોય તો પણ ઘણા દર્દીને ઓપરેશન વગર સારું થઈ જાય છે. ICU માં નજીકથી નજર, લોહીના ટેસ્ટ અને scan ચાલુ રહે છે.
લોહી બંધ ન થાય, આંતરડું ફાટ્યું હોય કે blood pressure ટકે નહીં, ત્યારે ઓપરેશન કરવું પડે. આ નિર્ણય scan અને પથારી પાસેની તપાસ બંને મળીને લે છે.
બહારથી લાગેલા જોરથી પેટની અંદરના અવયવને થયેલું નુકસાન એટલે પેટની ઈજા. તે બે પ્રકારની હોય: મૂઢ માર અને અંદર સુધી ઊતરેલો ઘા.
Dr. Jivraj Mehta Hospital. પાચનતંત્રની સર્જરીમાં બે ઉચ્ચ ડિગ્રી અને liver, સ્વાદુપિંડ, હોજરી અને આંતરડાની સર્જરીનો 18 વર્ષનો અનુભવ, આયોજિત અને emergency બંને. Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad માં scan, દૂરબીન, ICU, blood bank અને operation theatre એક જ ટીમ તરીકે કામ કરે છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Intestine & Gastro Surgeon · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
ઈજા પામેલા દર્દીની સંભાળ emergency ડૉક્ટર, anaesthetist, radiologist અને ICU ટીમ સાથે મળીને થાય છે. હાડકાં, માથું, છાતી અને કિડનીની તપાસ તે જ સમયે તેમના નિષ્ણાત કરે છે.
ગુજરાતમાં મૂઢ માર વધુ જોવા મળે છે. Two-wheeler કે કારનો અકસ્માત, ધાબા કે સીડી પરથી પડવું, ગાય-ભેંસની લાત, બાળકના પેટમાં cycle નું handle વાગવું, કે મારામારી. ચામડી પર કશું ન દેખાય, પણ અંદર નુકસાન હોય. પાંસળી પાસે આવેલાં liver અને બરોળ તરડાઈને લોહી કાઢે છે. Seat belt કે handle જ્યાં દબાય ત્યાં આંતરડું અને તેની નસોનો પંખો ફાટી શકે છે.
ઊતરેલો ઘા ચાકુ, ધારદાર ઓજાર, કાચ, સળિયા પર પડવાથી કે ગોળીથી થાય છે. બહારનો ઘા નાનો દેખાય, પણ અણી ઊંડે ગઈ હોય. છાતીના નીચેના ભાગનો ઘા liver, બરોળ કે diaphragm સુધી પહોંચી શકે છે. Diaphragm એટલે છાતી અને પેટને જુદાં પાડતો સ્નાયુનો પડદો.
| અવયવ | સામાન્ય રીતે કેવી રીતે વાગે | પછી શું થાય |
|---|---|---|
| બરોળ (spleen), પેટની ડાબી બાજુ ઉપર | ડાબી પાંસળી પર માર, પડવું, અકસ્માત. | સ્થિર દર્દીમાં મોટા ભાગે નજર. લોહી ચાલુ રહે તો catheter થી નસ બંધ કરવી કે ઓપરેશન. |
| Liver, પેટની જમણી બાજુ ઉપર | જમણી પાંસળી પર માર, અકસ્માત, ચાકુ. | સ્થિર દર્દીમાં મોટા ભાગે નજર. ચાલુ લોહી કે પિત્ત ગળે તો catheter કે ઓપરેશન. |
| નાનું આંતરડું અને તેની નસો | Seat belt, handle, લાત, ચાકુ. | ફાટ્યું હોય તો મોટા ભાગે ઓપરેશનથી સાંધવું કે જોડવું પડે. |
| મોટું આંતરડું | ચાકુ, અકસ્માત, કોઈ વસ્તુ પર પડવું. | સાંધવું, કે થોડો ભાગ કાઢવો. ક્યારેક થોડા સમય માટે થેલી. |
| સ્વાદુપિંડ અને duodenum | Handle કે steering પેટના ઉપલા ભાગમાં વાગે. | મુખ્ય નળી ફાટી છે કે નહીં તે પરથી નજર, drain કે ઓપરેશન. |
| Diaphragm | છાતીના નીચે ચાકુ, ભારે અકસ્માત. | સાંધવો પડે, ઘણી વાર દૂરબીનથી, જેથી પછી hernia ન થાય. |
કેટલીક ઈજા મોડી દેખાય છે. સ્થળ પર સારું લાગે તેવો દર્દી કલાકો પછી અંદર લોહી ગુમાવી શકે, એટલે આ ચિહ્નો દેખાય તો ફરી emergency માં બતાવો.
બાળકો અને વડીલો દુખાવો સારી રીતે કહી શકતાં નથી. પડ્યા પછી બાળક ચાલવા ન માંગે, રમવાનું બંધ કરે કે વારંવાર ઊલટી કરે, તો તપાસ કરાવો. લોહી પાતળું કરવાની દવા લેતા વડીલોને નાના માર પછી પણ વધુ લોહી નીકળે છે.
તપાસનો ક્રમ નક્કી છે: પહેલાં શ્વાસ અને blood pressure, પછી પથારી પાસે sonography, અને દર્દી સ્થિર થાય પછી CT scan.
દર્દી અસ્થિર હોય અને sonography માં લોહી દેખાય, તો CT ની રાહ જોવાતી નથી. સીધા operation theatre. રાહ જોઈ શકે તેવા દર્દીને scan મદદ કરે છે; રાહ ન જોઈ શકે તેવા દર્દીને scan માટે રોકાય નહીં.
મોટા ભાગે ઈજા જ આખી વાત હોય છે. ક્યારેક નાના માર પછી અવયવમાંથી લોહી નીકળે, કારણ કે તે પહેલેથી બીમાર હતો, અને scan તે પકડી પાડે છે.
નાના પડવાથી ફાટેલી બરોળ malaria, typhoid, viral તાવ કે લોહીની બીમારીથી પહેલેથી મોટી થયેલી હોઈ શકે. હળવા માર પછી ખૂબ લોહી કાઢતા liver માં adenoma જેવી સાદી ગાંઠ, કે ભાગ્યે જ cancer, હોઈ શકે. Trauma CT માં અકસ્માત સાથે સંબંધ ન હોય તેવી વસ્તુ પણ દેખાય, જેમ કે કિડની કે adrenal ની ગાંઠ, liver પર ડાઘ કે પથરી.
આવી વાત અમે radiologist સાથે વાંચીએ છીએ અને પરિવારને સાદા શબ્દોમાં કહીએ છીએ. સાદી વસ્તુ માટે follow-up નક્કી થાય. ગાંઠ હોવાની શંકા હોય તો ઈજા શાંત પડે પછી યોગ્ય ટેસ્ટ થાય, emergency ની વચ્ચે ક્યારેય નહીં.
સારવાર એક એક પગથિયું ચઢે છે: નજીકથી નજર, catheter થી લોહી આપતી નસ બંધ કરવી, દૂરબીનથી ઓપરેશન, અને ખુલ્લું ઓપરેશન. ઘણા દર્દી નીચેનાં પગથિયે જ અટકે છે.
સ્થિર દર્દીમાં liver કે બરોળની તિરાડ હોય અને આંતરડાને ઈજા ન હોય, તો ઘણી વાર નજર પૂરતી છે. શરત એટલી કે વારંવાર તપાસ થાય અને theatre તૈયાર રહે.
ધબકારા અને blood pressure સ્થિર રહે, haemoglobin ટકી રહે, CT માં contrast બહાર ઝરતું ન દેખાય, અને પેટનો દુખાવો ન વધે, ત્યારે નજરથી સારવાર ચાલે છે. આવા ઘણા દર્દી એક અઠવાડિયામાં ઘરે જાય છે. પછી થોડો સમય શાંતિ રાખવી પડે, કારણ કે રુઝાતી બરોળ કે liver ફરી વાગે તો ફરી લોહી નીકળી શકે.
પેટની દીવાલ પાર ન ગયો હોય તેવો નાનો ચાકુનો ઘા ફક્ત સાફ કરીને ટાંકા લેવાથી પતી શકે. Surgeon પહેલાં સ્થાનિક બેભાન કરીને ઘાની ઊંડાઈ તપાસે છે.
ધબકારા વધે, blood pressure ઘટે, વધુ ને વધુ લોહી ચઢાવવું પડે, કે પેટ પથ્થર જેવું કડક થાય, તો નજર બંધ અને ઓપરેશન શરૂ. આ ફેરફાર પહેલા કલાકથી જ વિચારેલો હોય છે, એટલે સમય બગડતો નથી.
ઓપરેશન કયો અવયવ કેટલો વાગ્યો છે તેના પર આધાર રાખે છે. હેતુ હંમેશા લોહી બંધ કરવું, લીક બંધ કરવું અને સલામત હોય તેટલો સ્વસ્થ અવયવ બચાવવો.
બરોળ. ફાટેલી બરોળ તિરાડ અને દર્દીની સ્થિરતા પ્રમાણે સાંધવામાં આવે, થોડી કાઢવામાં આવે, કે આખી કાઢવામાં આવે (splenectomy). બરોળ વગર સામાન્ય જીવન જીવી શકાય, પણ રસી અને તાવમાં ઝડપી સારવાર જરૂરી છે, જે નીચે સમજાવ્યું છે.
Liver. મોટા ભાગની liver ની તિરાડ packing, ટાંકા કે seal કરવાથી બંધ થાય છે. મોટી નસો પાસેની ઊંડી તિરાડ માટે liver નાં ઓપરેશન નિયમિત કરતા surgeon જોઈએ. પછી પિત્ત ગળે તો મોટા ભાગે drain કે ERCP stent થી સારું થાય, બીજું ઓપરેશન નહીં.
નાનું આંતરડું. નાનું કાણું ટાંકાથી બંધ થાય. ખરાબ રીતે ચગદાયેલો કે ફાટેલો ભાગ કાઢીને બે છેડા જોડાય. આંતરડાની નસોનો પંખો (mesentery) ફાટે તો એક ભાગને લોહી ન મળે, અને તે ભાગ કાઢવો પડે.
મોટા ભાગના કેસમાં આંતરડાની ઈજા તે જ દિવસે સાંધી લેવાય છે. સીધું જોડવું સલામત ન હોય ત્યારે જ થોડા સમય માટે થેલી રખાય છે.
મોટું આંતરડું. ચોખ્ખી અને વહેલી પકડાયેલી તિરાડ સાંધી લેવાય. મોટી કે મોડી તિરાડ, કે અંદર ગંદકી ફેલાઈ હોય, તો થોડા સમય માટે stoma, એટલે પેટ પર થેલી, રાખવી પડે. તે મોટા ભાગે થોડાં અઠવાડિયાં પછી બંધ થાય.
સ્વાદુપિંડ અને duodenum. મુખ્ય નળી ન ફાટી હોય તેવો સોજો drain અને સમયથી સારો થાય. Body કે tail માં નળી ફાટી હોય તો મોટા ભાગે તે ભાગ, બરોળ સાથે કે વગર, કાઢવો પડે. Head પાસેની ઈજામાં પિત્તનળી, duodenum અને મોટી નસો મળે છે, એટલે ખૂબ કાળજીથી નિર્ણય લેવાય.
હોજરી અને diaphragm. ફાટેલી હોજરી ટાંકાથી બંધ થાય. ફાટેલો diaphragm સાંધવો પડે, નહીં તો પછી હોજરી કે આંતરડું છાતીમાં સરકી શકે.
પહેલા બે દિવસ નજીકની નજર હેઠળ જાય છે. દુખાવા પર કાબૂ, વહેલું પાણી અને વહેલું ચાલવું, આ ત્રણ વાત સાજા થવાની ઝડપ વધારે છે.
ઓપરેશન પછી મોટા ભાગના દર્દી પહેલા એક-બે દિવસ ICU કે HDU માં રહે છે. દુખાવો બાટલાની દવા અને ઘણી વાર પીઠમાં મૂકેલી પાતળી નળી (epidural) થી કાબૂમાં રહે છે. આંતરડું ચાલુ થાય એટલે પાણીના ઘૂંટડા, પછી નરમ ખોરાક. ચાલવાનું વહેલું શરૂ થાય, જેથી છાતીનો ચેપ અને પગમાં લોહીના ગઠ્ઠાનું જોખમ ઘટે.
ઓપરેશન વગરની સારવારમાં પહેલા એક-બે દિવસ પથારીમાં આરામ, પછી ચાલવાનું. ઘરે જતાં પહેલાં haemoglobin ફરી તપાસાય. પરિવારને ચેતવણી ચિહ્નોની લેખિત યાદી અને સંપર્ક નંબર અપાય.
દરેક સારવારમાં જોખમ હોય છે, અને ઈજામાં પોતાનું જોખમ વધુ હોય છે. મુખ્ય જોખમ આ છે:
સામે રહેલી ઈજાને લાગુ પડતાં જોખમ અમે consent પહેલાં, પરિવાર સમજી શકે તેવા શબ્દોમાં સમજાવીએ છીએ.
બરોળ કાઢ્યા પછી શરીર કેટલાક જંતુ સામે ઓછું લડી શકે છે. રસી, તૈયાર antibiotic, અને ઊંચા તાવમાં તરત સારવાર, આ જોખમ આખી જિંદગી ઓછું રાખે છે.
Pneumococcus, meningococcus અને Haemophilus સામે રસી અપાય છે, emergency splenectomy પછી શક્ય હોય તો લગભગ બે અઠવાડિયે, અથવા દર્દી પાછો ન આવી શકે તેમ હોય તો રજા પહેલાં. દર વર્ષે flu ની રસી પણ ફાયદો કરે. ભવિષ્યમાં દરેક ડૉક્ટરને કહો કે તમારી બરોળ નથી, અને ઊંચો તાવ આવે તો તે જ દિવસે બતાવો.
★★★★★
“Fabulous doctor Very good hospital with emergency service 24 X 7, our experience is very good save our father in critical situation thanks to Dr Harsh Shah.”
— Pratik Rajput, Google review
★★★★★
“Dr. Harsh Shah gets it. From his experience, excellent treatment and ability to connect, you know where you stand immediately and what next steps look like. Thank you Dr.Harsh Shah once again.”
— Abu sufiyan vasa, Google review
★★★★★
“Very good doctor and diagnosis skills is brilliant the way politely explained the patient about disease half pain relieve immediately very good experience and very knowledgeable doctors thanks Dr. Harsh for your kind treatment”
— snehal shah, Google review
Reviews Google પર જેમ લખાયા છે તેમ જ મૂક્યા છે. એક પણ review પેટની ઈજા વિશે નથી. પહેલો પરિવારના સભ્યની emergency સારવાર વિશે છે, અને બાકીના બે સામાન્ય સારવાર વિશે.
ખર્ચ સારવારના પગથિયા, ICU ના દિવસો અને બીજી ઈજાઓ પર આધાર રાખે છે. Emergency પરવાનગી આપે તેટલું વહેલું પરિવારને અંદાજ અપાય છે.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad મુખ્ય વીમા કંપનીઓ અને cashless સુવિધા સાથે કામ કરે છે, અને તેની office pre-authorisation સંભાળે છે. અકસ્માતના કેસ કાયદા મુજબ medico-legal case (MLC) તરીકે નોંધાય છે; તેનાથી સારવાર અટકતી નથી. દર્દીનું ઓળખપત્ર, વીમા કાર્ડ, દવાઓની યાદી અને બીજી hospital માં થયેલો scan CD કે link પર સાથે લાવજો.
હા. મૂઢ મારમાં ચામડી સામાન્ય દેખાય, પણ અંદર liver, બરોળ કે આંતરડું ફાટેલું હોઈ શકે. માર પછી દુખાવો, સોજો કે ચક્કર હોય તો emergency માં તપાસ કરાવો.
ના. ઘણા સ્થિર દર્દીમાં નજીકની નજરથી, ક્યારેક catheter થી નસ બંધ કરીને સારવાર થાય છે. લોહી બંધ ન થાય તો ઓપરેશન તૈયાર રહે છે.
આંતરડાની નાની તિરાડ પહેલા scan માં છુપાઈ શકે. પછીના કલાકોની તપાસમાં તે પકડાય, કારણ કે પેટ વધુ દુખે અને તાવ આવી શકે.
હા, સ્થિર દર્દીમાં. ચાકુનો ઘા તપાસવા, diaphragm સાંધવા કે આંતરડાની તિરાડ શોધવા laparoscopy કામ આવે. અસ્થિર દર્દીમાં ખુલ્લું ઓપરેશન જોઈએ.
બેઠાડુ કામ ઘણી વાર થોડાં અઠવાડિયાંમાં. ભારે વજન, ધક્કામુક્કીવાળી રમત અને two-wheeler માટે વધુ રાહ, surgeon રજા આપે ત્યાં સુધી.
મોટા ભાગની તિરાડ થેલી વગર સંધાય છે. તિરાડ મોટી કે મોડી હોય ત્યારે થોડા સમય માટે થેલી રખાય, જે મોટા ભાગે થોડાં અઠવાડિયાં પછી બંધ થાય.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007.
Emergency સારવાર, CT scan, ICU, blood bank, દૂરબીન અને ઓપરેશન.
Google: Dr Harsh Shah · 4.94 · 18 reviews
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા નો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601
આખા ગુજરાત, દક્ષિણ રાજસ્થાન અને પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.
અત્યારે કોઈને પેટમાં વાગ્યું છે? 108 પર ambulance બોલાવો, અથવા નજીકના emergency વિભાગમાં સીધા પહોંચો. ખાવા-પીવાનું કંઈ ન આપો. દર્દી બીજી hospital માં દાખલ હોય અને પરિવારને gastro surgeon નો અભિપ્રાય જોઈએ, તો CT scan અને રિપોર્ટ WhatsApp પર મોકલી શકો છો. ફોન કરો +91-63555-64601 · CT અને રિપોર્ટ WhatsApp પર મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.