Skip to main contentShah's Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre · અમદાવાદ અને ગાંધીનગર
Ulcerative colitis ની સારવાર, અમદાવાદ · Gota OPD, અમદાવાદ · Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગર
“મોટું આંતરડું કાઢી નાખશે તો આખી જિંદગી પેટ પર કોથળી રાખવી પડશે?” — ulcerative colitis નું નામ સાંભળતાં ઘણા પરિવાર પહેલો આ જ સવાલ પૂછે છે. સાચી વાત એ છે કે ulcerative colitis વાળા મોટા ભાગના દર્દીઓની સારવાર દવાથી જ થાય છે, અને એમને ક્યારેય operation ની જરૂર નથી પડતી. આ બીમારીમાં મોટા આંતરડાની અંદરની પડમાં સોજો આવે છે, જે rectum થી શરૂ થઈ ઉપર તરફ સળંગ ફેલાય છે — લોહી અને ચીકણા પદાર્થ (mucus) વાળા ઝાડા, અને સંડાસની ઉતાવળ. Mesalamine જેવી દવા મોઢેથી અને નીચેના રસ્તેથી (enema કે suppository) મોટા ભાગની બીમારી કાબૂમાં રાખે છે. ગંભીર હુમલામાં દાખલ કરીને નક્કી દિવસો પ્રમાણે નિર્ણય લેવાય છે. અને જો મોટું આંતરડું કાઢવું પડે, તો એ હાર નથી — આંતરડું ગયું એટલે એમાંનો colitis પણ ગયો.
લોહીવાળા ઝાડા એકથી વધુ કારણે થાય છે, અને દરેકની સારવાર જુદી છે. Ulcerative colitis ને મોટા આંતરડાના Crohn’s disease થી, આંતરડાના ચેપથી, અને આપણા વિસ્તારમાં આંતરડાના TB થી અલગ પાડવો પડે. TB પણ colitis જેવો દેખાઈ શકે, અને તપાસ્યા વગર રોગપ્રતિકારક શક્તિ દબાવતી દવા શરૂ થઈ જાય તો જોખમી બને.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre. Super-specialty surgical gastroenterology માં તાલીમ, આ જ વિષયમાં બે વાર લાયકાત, અને આંતરડાની surgery માં 18 વર્ષનો અનુભવ. Colonoscopy ના reports જોવા, gastroenterology સાથે દવાની સારવારનું સંકલન, ગંભીર હુમલામાં દાખલના પહેલા દિવસથી સાથે સંભાળ, emergency colectomy, આયોજિત pouch અને કાયમી ileostomy, stoma nurse સાથે કોથળીની સંભાળ, અને લાંબા ગાળે colonoscopy થી નજર — બધું એક જ practice માં.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Laparoscopic Colon Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
Google rating: Gota clinic પર 216 reviews માંથી 4.89, અને Apollo, Bhat પર 18 reviews માંથી 4.94.
સામાન્ય વાત આવી હોય: લોહી અને mucus વાળા ઝાડા, સંડાસ જવાની તાત્કાલિક ઉતાવળ, પેટ પૂરું ખાલી ન થયાની લાગણી, અને રાત્રે ઊઠીને સંડાસ જવું. ગંભીર હુમલામાં તાવ, ઝડપી ધબકારા, વજન ઘટવું અને લોહી ઓછું થવું. કેટલાક દર્દીઓને સાંધામાં દુખાવો કે સોજો, પગના નળા (આગળના ભાગ) પર લાલ દુખતી ગાંઠો, ચામડી પર ચાંદાં, આંખ લાલ થવી, કે liver ના test ખરાબ આવવા જેવી તકલીફ પણ હોય. Liver ના test ખરાબ હોય તો ખાસ ધ્યાન આપવું પડે, કારણ કે એ પિત્તની નળીની primary sclerosing cholangitis નામની બીમારી સૂચવી શકે — અને એનાથી આગળનાં વર્ષોમાં colonoscopy કેટલી વાર કરવી એ બદલાય છે.
| બીમારી | કેવી રીતે ઓળખાય |
|---|---|
| Ulcerative colitis | Rectum થી ઉપર તરફ સળંગ સોજો, colonoscopy માં દેખાય અને biopsy થી પાકું થાય |
| મોટા આંતરડાનો Crohn’s disease | ટુકડે ટુકડે સોજો, ઘણી વાર નાના આંતરડાના છેડે પણ; rectum અને નાના આંતરડાના છેડાની biopsy બંનેને અલગ પાડે |
| આંતરડાનો ચેપ, C. difficile સહિત | Stool culture અને C. difficile toxin test — નિદાન વખતે અને દરેક હુમલા વખતે |
| Steroid થી ન બેસતા હુમલામાં CMV | Biopsy ની ખાસ CMV તપાસ |
| આંતરડાનો TB | Biopsy, અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ દબાવતી દવા શરૂ કરતાં પહેલાં TB ની તપાસ |
Ulcerative colitis સોજાની બીમારી છે, cancer નથી. પણ ઘણાં વર્ષો સુધી ચાલતો અને મોટા ભાગના આંતરડામાં ફેલાયેલો colitis, આંતરડાની પડમાં cancer પહેલાંના ફેરફાર (dysplasia) નું જોખમ વધારે છે. એટલે નિદાનનાં વર્ષો પછી નક્કી સમયે colonoscopy થાય — દર્દીને cancer છે એટલે નહીં, પણ કોઈ ફેરફાર વહેલો પકડાય એટલે.
આ જોખમ colitis કેટલાં વર્ષથી છે, આંતરડાનો કેટલો ભાગ બીમાર છે, સોજો કેટલો તીવ્ર રહ્યો છે, અને સાથે primary sclerosing cholangitis છે કે નહીં — એના પર આધાર રાખે છે. Mesalamine જેવી દવાથી સોજો કાબૂમાં રાખવો એ પોતે પણ રક્ષણ આપે છે. Colonoscopy નું સમયપત્રક નીચે આગળની તપાસના ભાગમાં આપ્યું છે.
નિદાન colonoscopy થી થાય — જુદા જુદા ભાગમાંથી, rectum અને નાના આંતરડાના છેડા સહિત, biopsy લઈને. એનાથી બીમારી કેટલે સુધી ફેલાઈ છે એ પણ દેખાય. Stool ની તપાસ ચેપ નકારે, અને લોહીની તપાસ સોજો તથા લોહીની ઊણપ માપે. રોગપ્રતિકારક શક્તિ દબાવતી કોઈ પણ દવા પહેલાં TB અને અમુક virus ની તપાસ ફરજિયાત છે.
| તપાસ | એ શું નક્કી કરે |
|---|---|
| જુદા જુદા ભાગની biopsy સાથે colonoscopy | નિદાન, બીમારી કેટલે સુધી છે, અને ulcerative colitis છે કે Crohn’s disease |
| Stool culture, C. difficile toxin, કૃમિ અને ઈંડાંની તપાસ | ઝાડા પાછળ કે એને વધારવામાં ચેપ છે કે નહીં |
| Blood count, CRP, ESR, albumin, iron, liver ના test | સોજો કેટલો છે, લોહીની ઊણપ, પોષણ, અને પિત્તની નળી તપાસવી પડશે કે નહીં |
| Faecal calprotectin | Stool માં સોજાની નિશાની; પછીથી સારવાર કેટલી અસર કરે છે એ જોવા પણ |
| છાતીનો X-ray અને IGRA કે Mantoux test | TB — રોગપ્રતિકારક શક્તિ દબાવતી દવા શરૂ કરતાં પહેલાં ફરજિયાત |
| Hepatitis B અને C, HIV, અછબડાં, રસીની સમીક્ષા | રોગપ્રતિકારક શક્તિ દબાય ત્યારે ફરી ઊથલી શકે એવા ચેપ |
ગંભીર હુમલામાં ક્રમ બદલાય. પેટના સાદા X-ray માં જોવાય કે મોટું આંતરડું જોખમી રીતે ફૂલી તો નથી ગયું. આંતરડું સાફ કર્યા વગર, હળવેથી નીચેના ભાગની તપાસ (flexible sigmoidoscopy) ગંભીરતા પાકી કરે અને CMV માટે biopsy લે. ગંભીર હુમલા દરમિયાન આખી colonoscopy કરાતી નથી, કારણ કે સોજેલા આંતરડામાં કાણું પડી શકે. કાણું કે ખતરનાક ફુલાવાની શંકા હોય તો CT scan થાય.
સારવાર બે વાત પર નક્કી થાય: મોટા આંતરડાનો કેટલો ભાગ સોજેલો છે, અને અત્યારનો હુમલો કેટલો ગંભીર છે. ફક્ત rectum માં સોજો હોય એની સારવાર, આખા આંતરડાના colitis કરતાં ઘણી જુદી હોય. અને ગંભીર હુમલો એ medical emergency છે, જેમાં દાખલ થવું પડે.
| ફેલાવો | એનો અર્થ |
|---|---|
| Proctitis | ફક્ત rectum માં સોજો |
| ડાબી બાજુનો colitis | Rectum થી બરોળ પાસેના આંતરડાના વળાંક સુધી |
| વ્યાપક colitis (pancolitis) | એ વળાંકથી આગળ, ઘણી વાર આખું મોટું આંતરડું |
દિવસમાં છ કે વધુ વાર લોહીવાળા ઝાડા, અને સાથે આખા શરીર પર અસરની ઓછામાં ઓછી એક નિશાની — તાવ, ઝડપી ધબકારા, ઓછું haemoglobin, કે લોહીમાં સોજાના માપ ઊંચા — હોય તો એ હુમલો acute severe ulcerative colitis ગણાય (Truelove and Witts criteria). ગંભીર હુમલા સાથે દાખલ થતા દરેક દર્દીને પહેલા જ દિવસે આ માપદંડથી તપાસવામાં આવે છે.
સારવાર ફેલાવા અને ગંભીરતા પ્રમાણે નક્કી થાય. Mesalamine (5-ASA) જેવી દવા ulcerative colitis માં અસર કરે છે — Crohn’s disease માં નહીં — અને લાંબો સમય ચાલુ રહે છે. Steroid હુમલો બેસાડે, પણ લાંબા ગાળાનો ઉકેલ ક્યારેય નથી. Steroid બંધ ન થઈ શકે ત્યારે રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર કામ કરતી ગોળી કે નવી advanced દવા ઉમેરાય. અમુક દર્દી માટે operation છેલ્લો વિકલ્પ, તો થોડા માટે પહેલો.
| સ્થિતિ | સામાન્ય સારવાર |
|---|---|
| Proctitis કે ડાબી બાજુનો colitis, હળવો થી મધ્યમ | પહેલાં Mesalamine ની suppository કે enema, સાથે ગોળી — નીચેના આંતરડામાં સીધી દવા એકલી ગોળી કરતાં વધુ કામ કરે |
| વ્યાપક colitis, હળવો થી મધ્યમ | Mesalamine મોઢેથી અને enema થી; પૂરતું ન થાય તો steroid ની ગોળીનો કોર્સ |
| Steroid બંધ ન થાય, કે અસર ન કરે | Thiopurine ગોળી, કે advanced therapy |
| ગંભીર હુમલો | દાખલ થવું, નસમાં steroid, નક્કી દિવસે rescue દવા કે operation |
| વારંવાર પાછો આવતો colitis, જીવનની નબળી ગુણવત્તા, dysplasia | આયોજિત operation |
Advanced દવાઓમાં anti-TNF (infliximab, adalimumab, golimumab), vedolizumab, ustekinumab, IL-23 blockers, JAK-inhibitor ગોળી અને S1P-modulator ગોળી આવે છે. કઈ દવા, એ બીમારી કેટલી ગંભીર છે, કેટલી ઝડપથી અસર જોઈએ છે, બીજી બીમારીઓ, ખર્ચ અને દવા મળે છે કે નહીં — એના પર નક્કી થાય. ધ્યેય ફક્ત સારું લાગવું નથી: લોહી અને stool માં સોજાના માપ સામાન્ય થાય, અને છેલ્લે colonoscopy માં આંતરડાની પડ રુઝાયેલી દેખાય — કારણ કે એ જ દર્દીને હૉસ્પિટલમાં દાખલ થવાથી દૂર રાખે છે.
Ulcerative colitis વાળા મોટા ભાગના લોકોને ક્યારેય operation નથી જોઈતું. હળવો અને મધ્યમ colitis mesalamine, rectum માટે સીધી દવા, હુમલા વખતે ટૂંકો steroid કોર્સ, અને જરૂર પડે તો advanced દવાથી કાબૂમાં રહે છે — stool અને લોહીના માપથી નજર રાખીને.
હુમલો પાછો આવવાનું એક સામાન્ય કારણ એ જ છે કે લોહી બંધ થતાં જ mesalamine બંધ કરી દેવાય છે. આ લાંબો સમય લેવાની દવા છે, અને એ લાંબા ગાળે આંતરડાના cancer નું જોખમ પણ ઘટાડે છે, એટલે સારું લાગે ત્યારે પણ ચાલુ રાખવાની. Enema અને suppository અઘરાં લાગે એટલે ઓછાં વપરાય, પણ નીચેના આંતરડાની બીમારીમાં એ એકલી ગોળી કરતાં વધુ કામ કરે છે. Advanced દવાનો ખર્ચ શરૂઆતમાં જ ખુલ્લેઆમ ચર્ચાય છે; એ પોસાય એમ ન હોય તો operation એક પાકો અને માન્ય વિકલ્પ છે, છેલ્લો ઉપાય નહીં — અને એ સીધું કહેવાય છે.
Acute severe ulcerative colitis માં ખરો ભય વહેલું operation નથી — બગડતા દર્દીમાં મોડું operation છે. એટલે દાખલ થવાના પહેલા જ દિવસથી surgeon સાથે હોય છે, અને બે દિવસ પહેલેથી નક્કી હોય છે: ત્રીજો દિવસ, જ્યારે steroid ની અસર જોવાય; અને સાતમો દિવસ, જ્યારે rescue દવાની અસર જોવાય.
★★★★★
“I am writing to express my sincere gratitude for the exceptional care provided by Dr. Harsh Shah and his team. Dr. Harsh Shah is an outstanding expert in intestinal surgery, executing complex procedures with remarkable calm and precision. Dealing with gastrointestinal diseases is incredibly stressful for both patients and their families. In my experience, what sets Dr. Harsh Shah apart is his incredible patience; he takes the time to listen to every question and provides clear, reassuring answers to every concern. As a grateful patient, I highly commend Dr. Harsh Shah and the entire team at Apollo Hospital. They did not just treat our physical condition—they truly cared for our mental and emotional well-being — Dipen Shah, Google review, Apollo Bhat listing”
★★★★★
“He is simple and straight conversation person. Explains the procedure and process to prepare the patient mentally for the surgery which makes patients comfortable during the process. He is also very patient enough to hear all problems of his patients which makes him an approachable doctor. — palak thareja, Google review, Gota clinic listing”
★★★★★
“Dr. Harsh Shah is an excellent doctor who handled our case with great diligence and care. He listens attentively and addresses every concern with utmost patience. He's very humble and answers all of your questions in detail which is very assuring. I would highly recommend Dr. Harsh Shah for consultation and treatment. — Srinath Vasudevan, Google review, Gota clinic listing”
નીચેના reviews Dr Harsh Shah ના બે Google listing પરથી, જેમ લખાયા છે તેમ જ મૂક્યા છે. કોઈમાં ulcerative colitis નું નામ નથી; એ આંતરડા અને પેટની બીમારીઓમાં એમની સંભાળ વિશે છે.
અસર ન થતી હોય એવા દર્દીમાં steroid ચાલુ રાખવા, કે એક પછી એક દવા ઉમેરતા જવી, એ આખરે ટાળી ન શકાય એવા operation નું જોખમ વધારે છે. અઠવાડિયાં સુધી ઊંચા ડોઝના steroid, વજન ઘટવું અને ફૂલતું આંતરડું — આવો દર્દી operation માટે આવે ત્યારે નબળો, ચેપવાળો, અને જેના ઘા ધીમે રુઝાય એવો હોય છે.
ઘણા દર્દી અને પરિવાર operation થી દૂર ભાગે છે, એમ માનીને કે ડૉક્ટર નિષ્ફળ ગયા, કે operation થી ફાયદો નહીં થાય. Ulcerative colitis માં વાત ઊલટી છે: મોટું આંતરડું કાઢવાથી બીમાર અંગ જ નીકળી જાય છે, અને દર્દી સામાન્ય રીતે સાજો થાય છે. Crohn’s disease થી આ ખરેખર જુદી વાત છે — ત્યાં operation બીમારી પૂરી નથી કરતું. ગંભીર હુમલામાં આ વાત સાતમા દિવસે નહીં, પહેલા દિવસે સ્પષ્ટ કહેવી, એ પણ સારવારનો ભાગ છે.
Emergency માં operation હંમેશાં એક જ હોય: subtotal colectomy અને end ileostomy. સોજેલું મોટું આંતરડું કાઢી નખાય, નાના આંતરડાનો છેડો પેટ પર મોઢા (stoma) તરીકે બહાર લવાય, જેના પર કોથળી લાગે, અને rectum બંધ કરીને અંદર રહેવા દેવાય. બહુ બીમાર દર્દીમાં આંતરડાનું જોડાણ કે pouch ક્યારેય બનાવાતાં નથી — એ નિર્ણય પછી, દર્દી સાજો થાય ત્યારે.
| પગલું | કારણ |
|---|---|
| મોટું આંતરડું કાઢવું | બીમાર આંતરડું, ચેપ અને લોહીનું મૂળ દૂર થાય |
| End ileostomy બનાવવી | Steroid, ચેપ અને કુપોષણવાળા દર્દીમાં આંતરડાનું જોડાણ સલામત નથી |
| Rectum રાખવું, બંધ કરીને કે નાના મોઢા તરીકે બહાર લાવીને | આગળના બધા વિકલ્પ, pouch સહિત, ખુલ્લા રહે |
| પાછળના રસ્તે rectum માં નળી | બંધ rectum માં દબાણ ન વધે અને એ ફાટે નહીં |
| સ્થિર દર્દીમાં દૂરબીનથી | નાના ઘા, અંદર operation એ જ |
Emergency માં બનેલી કોથળી કાયમી હોય એવું જરૂરી નથી. આંતરડું ફરી જોડવું કે નહીં, એ દર્દી સાજો થાય, steroid બંધ થાય, અને કાઢેલા આંતરડાનો આખરી report આવે ત્યારે નક્કી થાય. Operation દરમિયાન ફૂલેલું અને નાજુક આંતરડું ખૂબ સાચવીને સંભાળાય, કારણ કે કાઢતી વખતે એ ફાટે તો આખા પેટમાં ચેપ ફેલાય.
વારંવાર પાછો આવતો colitis, steroid પર આધાર, જીવન પર અસહ્ય અસર, colonoscopy માં મળેલું dysplasia, અને emergency operation પછી આંતરડું ફરી જોડવું — આ સ્થિતિમાં આયોજિત operation વિચારાય. બે મુખ્ય રસ્તા છે, અને બંને સારા છે: નાના આંતરડામાંથી pouch બનાવીને ગુદા સાથે જોડવું, કે મોટું આંતરડું અને rectum કાઢીને કાયમી ileostomy.
| Operation | કોને માફક આવે |
|---|---|
| Restorative proctocolectomy અને ileal pouch–anal anastomosis (IPAA) | ગુદાના સ્નાયુ મજબૂત હોય અને કાયમી કોથળી ન જોઈતી હોય; સામાન્ય રીતે તબક્કામાં, થોડા વખતની ileostomy સાથે જે પછી બંધ થાય |
| Panproctocolectomy અને end ileostomy | ગુદાના સ્નાયુ નબળા, મોટી ઉંમર, કે દર્દીની પસંદ — એક જ ભરોસાપાત્ર operation, ઊતરતો વિકલ્પ નહીં |
| Ileorectal anastomosis | ક્યારેક, જ્યારે rectum બચેલું હોય અને dysplasia ન હોય; પછી rectum ની નિયમિત તપાસ જોઈએ |
Pouch પહેલાં ત્રણ વાત પાકી થાય. એક, બીમારી ખરેખર ulcerative colitis છે, Crohn’s disease નહીં — કારણ કે Crohn’s માં pouch ઘણી વધુ વાર નિષ્ફળ જાય. બે, દર્દી સમજે છે કે pouch સાથેનું જીવન કેવું હોય — દિવસ-રાત મળીને ઘણી વાર સંડાસ, અને ક્યારેક pouch માં સોજો. ત્રણ, બાળક ઇચ્છતી સ્ત્રી સાથે, operation નક્કી કરતાં પહેલાં, pelvis ના operation થી ગર્ભધારણ પર અસરની વાત થઈ હોય — અને પરિવાર પૂરો થાય ત્યાં સુધી pouch મોકૂફ રાખવાનો વિકલ્પ પણ.
તૈયારીથી જોખમ ઘટે. Steroid શક્ય એટલા ઘટાડાય, પોષણ અને લોહીની ઊણપ સુધારાય, દરેક દર્દીમાં stoma nurse કોથળીની જગ્યા નિશાન કરે, અને લખેલી તથા ચિત્રવાળી માહિતી સાથે સમજાવાય — બને તો કોથળી કે pouch સાથે જીવતા કોઈ દર્દી સાથે વાત કરાવીને.
Operation પછી ઝડપી રિકવરીનો plan: operation ના દિવસે જ બેસવું અને પ્રવાહી, પછીના દિવસથી ખાવું અને ચાલવું, અને પહેલા દિવસથી કોથળીની સંભાળ શીખવી. ઘરે જવાનું, દર્દી કે ઘરનું કોઈ કોથળી જાતે સંભાળી શકે ત્યારે — સામાન્ય રીતે આમાં જ વધુ સમય લાગે.
| દિવસ | શું થાય |
|---|---|
| Operation નો દિવસ | પથારીમાંથી બેસવું, પ્રવાહી, ઓછા opioid વાળી દુખાવાની દવા, steroid નો લખેલો plan |
| પછીનો દિવસ | ફાવે એટલો ખોરાક, ચાર વાર ચાલવું, પેશાબની નળી કાઢવી, કોથળીની તાલીમ શરૂ, કોથળીમાંથી નીકળતું પ્રમાણ માપવું |
| બીજો દિવસ | પૂરો ખોરાક, દુખાવાની ગોળી, કોથળીમાંથી નીકળતું પ્રમાણ કાબૂમાં |
| ત્રીજોથી પાંચમો દિવસ | કોથળી જાતે સંભાળવામાં વધતો આત્મવિશ્વાસ, ઘરે જવાની તૈયારી તપાસાય |
| પાંચમોથી આઠમો દિવસ | કોથળી મદદ વગર સંભાળાય ત્યારે ઘરે |
ઘરે જતાં પહેલાં steroid ઘટાડવાનો plan લખીને સમજાવાય, steroid ઘટાડતી વખતે તબિયત બગડે તો શું કરવું એ સહિત. કોથળીમાંથી પ્રવાહી કાબૂમાં હોય — જરૂર પડે તો loperamide, અને વધુ નીકળે ત્યારે સાદા પાણીને બદલે ORS. કાઢેલા આંતરડાનો report અને આંતરડું ફરી જોડવાની ચર્ચા માટેની મુલાકાત નક્કી થાય. તાવ, ઝડપી ધબકારા, pelvis કે પેટમાં દુખાવો, કે કોથળીમાંથી ખૂબ વધુ પ્રવાહી સાથે ચક્કર — તો તરત ફોન કરવો.
ઊંચા ડોઝના steroid પરના દર્દીમાં emergency colectomy, આયોજિત operation કરતાં વધુ જોખમી છે, અને consent પહેલાં મુખ્ય જોખમ સમજાવાય: ગંઠાવા, ચેપ, બંધ rectum ની તકલીફ, અને કોથળીમાંથી વધુ પ્રવાહીથી શરીરમાં પાણી ઘટવું. Pouch વિશે સાચું ચિત્ર આ છે: વારંવાર સંડાસ અને ક્યારેક pouch માં સોજો. દરેક દર્દીને લાગુ પડતા આંકડા consent ની ચર્ચામાં અપાય છે.
Emergency colectomy: લોહી ચડાવવું પડે એવું bleeding, ઘામાં ચેપ, પગ કે ફેફસામાં clot (ulcerative colitis પોતે આ જોખમ વધારે છે), બેભાન કરવાની દવાની તકલીફ, કોથળી નિશ્ચિત, બંધ rectum ખૂલી જવું અને pelvis માં ચેપ, પેટમાં પરુ, આંતરડું મોડું ચાલવું, કોથળીમાંથી વધુ પ્રવાહી અને dehydration, ઘા ખૂલવો, અને ફરી operation. જીવનું જોખમ પણ છે — આંતરડામાં કાણું, ખતરનાક ફુલાવો, કે મોડું operation હોય ત્યારે વધારે. Pouch નું operation: pouch માં સોજો (pouchitis), જે સામાન્ય રીતે antibiotic થી બેસે; દિવસ-રાત ઘણી વાર સંડાસ, થોડી ઉતાવળ અને ક્યારેક રાત્રે હળવું લીકેજ; જોડાણમાંથી leak અને pelvis માં ચેપ; સ્ત્રીઓમાં pouch અને યોનિ વચ્ચે રસ્તો; આંતરડામાં રુકાવટ; જોડાણ સાંકડું થવું; pouch નિષ્ફળ જાય તો કાયમી ileostomy; સ્ત્રીઓમાં ગર્ભધારણની ક્ષમતા ઘટવી; અને ઓછું પણ શક્ય, pelvis ના operation પછી જાતીય તકલીફ.
આગળની તપાસ દર્દી કઈ સારવાર પર છે એના પર આધાર રાખે. દવા પર હોય તો stool અને લોહીના માપ દર થોડા મહિને. Operation પછી કોથળી, steroid ઘટાડવું, પોષણ અને આંતરડું ફરી જોડવાની વાત. અને જેનું મોટું આંતરડું હજી છે, એમાં વ્યાપક કે ડાબી બાજુના colitis માં નિદાનનાં આઠ વર્ષ પછી dysplasia માટે colonoscopy શરૂ થાય.
| સ્થિતિ | શું તપાસાય |
|---|---|
| દવા પર | દર ત્રણથી છ મહિને faecal calprotectin; blood count, CRP, albumin અને iron; દવા નિયમિત લેવાય છે કે નહીં |
| Colectomy પછી | કોથળી, steroid પૂરા બંધ, પોષણ, અને સાજા થયા પછી આંતરડું ફરી જોડવાની ચર્ચા |
| Pouch સાથે | સંડાસ કેટલી વાર, pouchitis ના હુમલા, જીવનની ગુણવત્તા; નક્કી સમયે pouch ની દૂરબીન તપાસ |
| Dysplasia માટે નજર | High-definition colonoscopy, રંગ છાંટીને કે ચોક્કસ જગ્યાની biopsy; નિદાનનાં આઠ વર્ષ પછીથી, જોખમ પ્રમાણે દર એકથી પાંચ વર્ષે |
| સાથે primary sclerosing cholangitis | એનું નિદાન થાય ત્યારથી દર વર્ષે colonoscopy |
| કોઈ પણ dysplasia મળે | Colonoscopy થી કાઢવું કે colectomy — સંયુક્ત ચર્ચા |
આ ઉપરાંત લાંબા ગાળે steroid ના કોર્સ પછી હાડકાંની તંદુરસ્તી, રસી, રોગપ્રતિકારક દવા લેતી સ્ત્રીઓમાં cervix ની તપાસ, iron અને vitamin B12, અને મન — વારંવાર ઊથલતી બીમારી સાથે જીવવું અઘરું છે, અને એની વાત પણ મુલાકાતનો ભાગ છે.
Ulcerative colitis ની સારવારનો ખર્ચ ઘણો બદલાય. Mesalamine અને steroid સસ્તાં છે; advanced દવા મોંઘી છે અને લાંબો સમય ચાલે; emergency દાખલ થવું અને colectomy, અને પછી આંતરડું ફરી જોડવું — એ અલગ ખર્ચ. આ વાત વહેલી થાય, કારણ કે લાંબા ગાળાની advanced દવા અને પાકા operation વચ્ચે પસંદગીમાં ખર્ચ ખરેખર મહત્ત્વનો છે.
Apollo Hospital, Bhat મોટી insurance કંપનીઓ અને cashless યોજનાઓ સાથે કામ કરે છે, અને emergency દાખલ સહિત pre-authorisation નું કામ office સીધું સંભાળે છે. સાથે લાવો: colonoscopy અને biopsy ના reports, stool અને લોહીના reports, કોઈ CT કે X-ray, આગળના દાખલના discharge papers, ડોઝ સાથે દવાઓની આખી યાદી, insurance card અને ઓળખપત્ર.
મોટા ભાગે નહીં. Mesalamine લાંબો સમય લેવાની દવા છે; એ બંધ કરવાથી હુમલો પાછો આવવો સામાન્ય છે, અને એ લાંબા ગાળે આંતરડાના cancer નું જોખમ પણ ઘટાડે છે. ડોઝ લક્ષણ, stool ના માપ અને colonoscopy પ્રમાણે નક્કી થાય.
એવું જરૂરી નથી. Emergency operation માં rectum રાખવામાં આવે છે, જેથી તમે સાજા થાઓ, steroid બંધ થાય અને report આવે પછી pouch નો વિચાર થઈ શકે.
ગંભીર colitis માં પગ અને ફેફસામાં clot થવાનું જોખમ વધે છે. Rectum માંથી લોહી પડતું હોય તો પણ આ injection અપાય, કારણ કે clot નું જોખમ વધારે મોટું છે.
આંતરડું નીકળી જાય એટલે એમાંનો colitis પણ જાય — Crohn's disease થી આ મોટો ફરક છે. Pouch બનાવ્યું હોય તો ક્યારેક એમાં સોજો (pouchitis) આવે, જે સામાન્ય રીતે antibiotic થી બેસે.
Pelvis ના pouch operation થી સ્ત્રીઓમાં ગર્ભધારણની ક્ષમતા ઘટે છે. આ વાત operation નક્કી કરતાં પહેલાં થાય, અને પરિવાર પૂરો થાય ત્યાં સુધી pouch મોકૂફ રાખવાનો વિકલ્પ પણ અપાય.
લાંબા સમયના colitis માં આંતરડાની પડમાં cancer પહેલાંના ફેરફારનું જોખમ વધે છે. નિદાનનાં આઠ વર્ષ પછીથી નિયમિત colonoscopy એ ફેરફાર વહેલો પકડે, જ્યારે એનો ઉપાય થઈ શકે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre — Gota, Ahmedabad
Consultation, colonoscopy અને biopsy ના reports જોવા, દવા પર, operation પછી અને નિયમિત તપાસ માટે follow-up.
Google: Dr Harsh Shah · 216 reviews માંથી 4.89
Gota clinic નો રસ્તો · +91-63555-64601
Apollo Hospital — Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar.
Google: Dr Harsh Shah – Robotic GI Surgeon · 18 reviews માંથી 4.94
Apollo, Bhat નો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601
આખા ગુજરાતમાંથી — Gandhinagar, Mehsana, Banaskantha, Nadiad, Anand, Bhavnagar, Rajkot, Jamnagar અને Kutch — અને દક્ષિણ રાજસ્થાન તથા પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશમાંથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.
Ulcerative colitis નું નિદાન થયું છે, કે મોટું આંતરડું કાઢવાની વાત થઈ છે? Colonoscopy અને biopsy ના reports, stool અને લોહીના reports, discharge papers અને તારીખ સાથે દવાઓની યાદી appointment પહેલાં મોકલી શકાય, જેથી consultation શરૂ થાય ત્યારે એ વાંચેલાં હોય. સારવાર consultation માં, તપાસ પછી જ નક્કી થાય છે. દિવસમાં છ કે વધુ વાર લોહીવાળા ઝાડા સાથે તાવ કે ઝડપી ધબકારા હોય તો આજે જ નજીકના emergency વિભાગમાં જાઓ. Call +91-63555-64601 · Reports પહેલાં WhatsApp પર મોકલો
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
