Skip to main contentDr. Jivraj Mehta Hospital · Vasna, Ahmedabad
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
છેલ્લે સુધાર્યું: 23 ઑક્ટોબર 2026
SMA syndrome ની સારવાર · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
SMA syndrome એટલે જઠર પછી તરત આવતા નાના આંતરડામાં અડચણ. Duodenum નામનો ભાગ બે મોટી લોહીની નળીઓ, aorta અને superior mesenteric artery (SMA), વચ્ચે દબાઈ જાય છે.
મોટે ભાગે આ ઘણું વજન ઘટ્યા પછી થાય છે. સામાન્ય રીતે ચરબીની એક ગાદી બંને નળીઓને અલગ રાખે છે. એ ચરબી ઓગળી જાય ત્યારે જગ્યા સાંકડી થાય છે અને આંતરડું દબાય છે.
મોટા ભાગના લોકો માટે ધ્યાનથી ખોરાક આપીને વજન પાછું લાવવું એ જ મુખ્ય સારવાર છે. ઓપરેશન એવા થોડા લોકો માટે છે જેમને ખોરાકના પૂરા પ્રયાસ પછી પણ ફાયદો નથી થતો.
Duodenum નાના આંતરડાનો પહેલો ભાગ છે. એનો ત્રીજો ભાગ કરોડની આગળથી પસાર થાય છે, પાછળ aorta અને આગળ SMA વચ્ચેની સાંકડી જગ્યામાંથી. એ જગ્યા બંધ થાય તો ખોરાક આગળ જઈ શકતો નથી.
Dr. Jivraj Mehta Hospital. Surgical gastroenterology ના super-specialty કાર્યક્રમોમાં તાલીમ, એ જ વિષયની બે ડિગ્રી, અને gastro તથા આંતરડાની surgery નો 18 વર્ષનો અનુભવ. SMA syndrome ની શંકા હોય એવા દરેક દર્દીને ઓપરેશનની વાત થાય એ પહેલાં dietitian અને gastroenterologist સાથે જોવામાં આવે છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Intestine & Gastro Surgeon · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ પર: 18 reviews માંથી 4.94.
કોઈ એક લક્ષણ કરતાં આખી ભાત વધુ મહત્ત્વની છે. જમ્યા પછી તરત દુખાવો અને ભારેપણું આવે, અને પછી લીલી ઊલટી થાય. ઘણા લોકોને કોઈ એક સ્થિતિમાં સૂવાથી રાહત મળે છે.
કેટલાક લોકોને મહિનાઓ સુધી એસિડિટી કે “નર્વસ પેટ” છે એમ કહેવાય છે. વજન ઘટતું હોય અને જમ્યા પછી ઊલટી થતી હોય, તો નીચેની તપાસ માટે પૂછો.
ઘણા પાતળા લોકોમાં બંને નળીઓ વચ્ચેનો ખૂણો સાંકડો હોય છે, છતાં કોઈ અડચણ નથી હોતી. માત્ર CT નું માપ એ નિદાન નથી.
ત્રણ વાત એકસાથે હોવી જોઈએ: scan માં સાંકડી જગ્યા, duodenum ખરેખર બંધ છે એનો પુરાવો, અને બીજાં કારણો બાકાત. માત્ર માપ જોઈને ઓપરેશન કરવાથી એવાં ઓપરેશન થાય છે જે મદદ નથી કરતાં.
| શું તપાસાય છે | SMA syndrome માં શું દેખાય |
|---|---|
| Aorta અને SMA વચ્ચેનો ખૂણો. | સામાન્ય કરતાં ઘણો સાંકડો. |
| બંને નળીઓ વચ્ચેનું અંતર. | માત્ર થોડા millimetre, જ્યાં duodenum દબાય છે. |
| જઠર અને duodenum નો પહેલો ભાગ. | પ્રવાહીથી ફૂલેલા, અને નળી જ્યાં પસાર થાય ત્યાં અચાનક બંધ. |
| Contrast ની તપાસ. | Contrast એ જ જગ્યાએ અટકે, આગળ-પાછળ થાય, અને ડાબા પડખે સૂવાથી આગળ જાય. |
તપાસ ત્રણ સવાલના જવાબ આપે છે. શું duodenum ખરેખર બંધ છે? કારણ નળીઓ છે કે બીજું કંઈ? અને શરીર કેટલું નબળું થયું છે?
કેટલીક બીમારીઓ SMA syndrome જેવી જ દેખાય છે. કેટલીક સાદી છે, અને થોડી ગંભીર. આ નિદાન સ્વીકારતાં પહેલાં એમને બાકાત કરવી પડે.
| બીમારી | કેવી રીતે અલગ ઓળખાય |
|---|---|
| જઠરના મુખ પાસે ચાંદું કે ડાઘ. | Endoscopy માં ચાંદું કે સાંકડાપણું દેખાય. |
| Malrotation, જન્મથી ખોટી જગ્યાએ ગોઠવાયેલું આંતરડું. | CT માં આંતરડું અને એની નળીઓ ખોટી જગ્યાએ દેખાય. |
| Gastroparesis, ધીમું જઠર. | જઠર ધીરે ખાલી થાય, પણ duodenum માં અચાનક બંધ થવાનું ન દેખાય. |
| Duodenum, pancreas કે આસપાસની ગ્રંથિઓમાં ગાંઠ. | Endoscopy, biopsy અને CT માં ગાંઠ દેખાય. પછી એની સારવાર cancer તરીકે, અલગ plan થી થાય. |
| આંતરડા કે ગ્રંથિઓની ટીબી. | CT માં જાડું આંતરડું કે ગ્રંથિઓ દેખાય; તપાસ અને ક્યારેક biopsy પુષ્ટિ કરે. |
ગાંઠ મળે તો cancer ની ટીમ સારવાર સંભાળે છે અને plan સાવ બદલાઈ જાય છે. આંતરડું ફક્ત દબાયેલું હોય તો નીચેનાં પગલાં અનુસરાય છે.
SMA syndrome ના મોટા ભાગના દર્દીઓને ક્યારેય ઓપરેશનની જરૂર પડતી નથી. વજન પાછું આવે એટલે ચરબીની ગાદી પાછી બને છે, જગ્યા પહોળી થાય છે અને અડચણ ખૂલે છે.
સારવાર તબક્કાવાર આગળ વધે છે, જઠરને શાંત કરવાથી ખોરાક સુધી અને પછી ઓપરેશન સુધી. મોટા ભાગના લોકો ખોરાકના તબક્કે જ અટકી જાય છે.
| તબક્કો | શું થાય છે |
|---|---|
| જઠરને શાંત કરવું. | નાકમાંથી નાખેલી નળી ફૂલેલા જઠરને ખાલી કરે; બાટલાથી પ્રવાહી અને ક્ષાર અપાય. |
| જમ્યા પછીની સ્થિતિ. | જમ્યા પછી થોડો સમય ડાબા પડખે કે ઊંધા સૂવું. |
| થોડું થોડું, વારંવાર ખાવું. | નરમ, વધુ શક્તિવાળો ખોરાક, થોડી માત્રામાં, દિવસમાં ઘણી વાર. |
| અડચણની આગળ નળીથી ખોરાક. | દબાયેલા ભાગની આગળ મૂકેલી પાતળી નળી, જેથી ખોરાક નીચેના આંતરડા સુધી પહોંચે. |
| નસ વાટે ખોરાક. | નળી મૂકી ન શકાય કે સહન ન થાય ત્યારે. |
| કારણની સારવાર. | જે બીમારી કે ખાવાની તકલીફથી વજન ઘટવાનું શરૂ થયું. |
| દબાણને બાજુએથી પસાર કરતું ઓપરેશન. | ફક્ત ત્યારે, જ્યારે ખોરાકનો પૂરો પ્રયાસ કામ ન કરે. |
મુખ્ય પગલું છે એક પાતળી ખોરાકની નળી, જે નાકમાંથી દબાયેલા ભાગની આગળ, નીચેના આંતરડામાં જાય છે. Duodenum બંધ હોય તો પણ ખોરાક આંતરડા સુધી પહોંચે છે.
મહિનાઓથી ભૂખ્યું રહેલું શરીર, ખોરાક બહુ ઝડપથી પાછો આવે ત્યારે ખરાબ પ્રતિક્રિયા આપી શકે. લોહીના ક્ષાર અચાનક ઘટી શકે. એને refeeding syndrome કહે છે, અને એ જોખમી છે.
એ રોકી શકાય છે. ખોરાક ધીમેથી શરૂ થાય, પહેલાં એક vitamin અપાય, અને લોહીના ક્ષાર રોજ તપાસાય.
SMA syndrome ઘણી વાર બીજી બીમારીનું પરિણામ હોય છે. એ બીમારીની સારવાર ન થાય તો વજન ફરી ઘટે છે અને અડચણ પાછી આવે છે.
ઓપરેશન ત્યારે જ સૂચવાય છે જ્યારે ખોરાકનો સાચો પ્રયાસ નિષ્ફળ જાય. CT ના report માં સાંકડો ખૂણો છે એટલે ઓપરેશન સૂચવાતું નથી.
નિર્ણય લેતાં પહેલાં દરેક દર્દીની ચર્ચા gastroenterologist અને dietitian સાથે થાય છે. આ બીમારીમાં ઓપરેશનનો નિર્ણય ખાસ સાવચેતી માગે છે.
સામાન્ય ઓપરેશનમાં દબાણની ઉપરના ફૂલેલા duodenum ને નીચેના નાના આંતરડાના એક ભાગ સાથે જોડાય છે. પછી ખોરાક દબાયેલા ભાગમાંથી નહીં, પણ એની બાજુએથી વહે છે.
ખૂબ નબળું, ઓછા વજનવાળું શરીર ધીરે રુઝાય છે, અને આંતરડાનું નવું જોડાણ લીક થઈ શકે. ઓપરેશન પહેલાં થોડાં અઠવાડિયાંનો ખોરાક ઓપરેશનને ઘણું સલામત બનાવે છે.
દરેક પગલામાં થોડું જોખમ છે. ખોરાકનાં પોતાનાં જોખમ છે, અને ઓપરેશનનાં પણ. તમારાં પોતાનાં જોખમોની વાત તમે સંમતિ આપો એ પહેલાં રૂબરૂ થાય છે.
ઓપરેશન થયું એટલે ખોરાક બંધ થતો નથી. ઓપરેશન અડચણ ખોલે છે. એ જાતે વજન પાછું લાવતું નથી.
| ક્યારે | શું થાય છે |
|---|---|
| ઓપરેશનનો દિવસ. | પથારીમાંથી ઊઠીને બેસવું, પાણીના ઘૂંટ, અને ભારે દુખાવાની દવા ઓછી રાખે એવી રાહત. |
| પહેલો દિવસ. | વધુ પ્રવાહી, ત્રણ વાર ચાલવું, અને dietitian ની મુલાકાત. |
| બીજો અને ત્રીજો દિવસ. | નરમ ખોરાક, બાટલા ઓછા, અને ધીમા જઠર પર નજર. |
| ચોથાથી છઠ્ઠો દિવસ. | સામાન્ય ખોરાક અને ખોરાકનો લેખિત plan. મોટા ભાગના લોકો આ સમયમાં ઘરે જાય છે. |
તમે ઘરે ત્યારે જ જાઓ છો જ્યારે ખાઈ શકો, ચાલી શકો, તાવ ન હોય, લોહીના ક્ષાર સ્થિર હોય, અને dietitian નો લેખિત plan હાથમાં હોય.
કેટલાંક ચિહ્નોમાં એ જ દિવસે દવાખાને આવવું પડે. ઘરે જતાં પહેલાં દર્દી અને પરિવારને આ કહેવામાં આવે છે.
Follow-up માં લક્ષણો જેટલું જ ધ્યાન વજન પર અપાય છે. સ્થિર વજન સારો સંકેત છે કે અડચણ પાછી નહીં આવે.
| ક્યારે | શું તપાસાય છે |
|---|---|
| બે અઠવાડિયે. | ઘા, વજન, ખોરાક, લોહીના ક્ષાર અને લક્ષણો. |
| છ અઠવાડિયે. | વજનનો વલણ, ખોરાક કેવો સહન થાય છે, અને dietitian ની મુલાકાત. |
| ત્રણ અને છ મહિને. | વજન, લક્ષણો, અને વજન ઘટવાનું કારણ કાબૂમાં છે કે નહીં. |
| વજન સ્થિર થાય ત્યાં સુધી. | Dietitian ની નિયમિત મુલાકાત. |
| ઓપરેશન વગર. | એ જ તપાસ; લક્ષણો પાછાં આવે તો મોટે ભાગે વજન ફરી ઘટ્યું હોય છે. |
★★★★★
“Fast recovery after a laparoscopic operation by Dr Harsh Shah. Minimum pain & stayed in hospital for 2 days. I will highly recommend the doctor for any Laparoscopic surgery in Ahmedabad.”
Ila Rambhia · Google review
★★★★★
“I am very thankful to Dr. Harsh Shah for treating me for gallstone disease and performing my laparoscopic cholecystectomy. The entire treatment and surgery were handled very professionally. Dr. Harsh Shah explained everything clearly and made me feel comfortable throughout the process. My recovery has been very good, and I am extremely satisfied with the care I received. Highly recommended for laparoscopic and gastrointestinal surgery.”
Akshaya Shaw · Google review
★★★★★
“I must say Dr harsh shah is very calm and humble in nature towards there patient.My wife had been operated by him.Thank you so much sir.Dr harsh shah is expert Gastro surgeon.”
Ashokbhai Brahmbhatt · Google review
Google પર જેમ લખાયું છે તેમ જ. આ દર્દીઓ Dr Harsh Shah સાથેના દૂરબીન અને gastro ઓપરેશનનો અનુભવ કહે છે. હજી કોઈ review માં SMA syndrome નું નામ નથી.
ખર્ચ તમારે કયો રસ્તો જોઈએ એના પર આધાર રાખે છે. ફક્ત ખોરાકની સારવારનો ખર્ચ ઓપરેશન કરતાં ઘણો ઓછો છે, એટલે પહેલાં લેખિત અંદાજ અપાય છે.
અંદાજ બદલનારી બાબતો છે ખોરાક માટે દવાખાનામાં રહેવાના દિવસ, નસ વાટે ખોરાકની જરૂર, ઓપરેશન થાય કે નહીં, અને ICU માં રહેવું. Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ મુખ્ય વીમા કંપનીઓ અને cashless સુવિધા સાથે કામ કરે છે, અને દાખલ થવા માટે એની ઑફિસ pre-authorisation સંભાળે છે. બધા scan અને report, દવાની યાદી, વીમા card અને ઓળખપત્ર સાથે લાવશો. Booking પહેલાંના પ્રશ્નો માટે ફોન કરો +91-63555-64601.
ના. આ બે લોહીની નળીઓ વચ્ચે duodenum નું દબાવું છે. પણ વજન ઘટાડતું cancer એને શરૂ કરી શકે, એટલે વજન ઘટવાનું કારણ હંમેશાં તપાસાય છે.
જરૂરી નથી. ઘણા પાતળા લોકોમાં ખૂણો સાંકડો હોય છે અને કોઈ અડચણ નથી હોતી. નિદાન માટે duodenum ખરેખર બંધ છે એનો પુરાવો, અને બીજાં કારણો બાકાત હોવાં જોઈએ.
મોટા ભાગના લોકોને નહીં. વજન પાછું લાવતો ખોરાક મોટે ભાગે અડચણ ખોલી દે છે. ઓપરેશન ફક્ત ત્યારે સૂચવાય છે જ્યારે ખોરાકનો પૂરો પ્રયાસ નિષ્ફળ જાય.
મોટે ભાગે થોડાં અઠવાડિયાં. આંતરડાની પાછળની ચરબીની ગાદી ફરી બનવી જોઈએ, અને એમાં સમય લાગે છે. બહુ વહેલું હાર માની લેવું એ બિનજરૂરી ઓપરેશનનું એક સામાન્ય કારણ છે.
લાંબા સમય સુધી ઓછું ખાધા પછી ખોરાક બહુ ઝડપથી પાછો આવે ત્યારે લોહીના ક્ષાર ઘટી જવા. ધીમેથી શરૂ કરીને, પહેલાં thiamine આપીને, અને રોજ ક્ષાર તપાસીને એ રોકાય છે.
મોટે ભાગે દૂરબીનથી duodenojejunostomy. દબાણની ઉપરના duodenum ને નીચેના નાના આંતરડા સાથે જોડાય છે, જેથી ખોરાક દબાયેલા ભાગની બાજુએથી વહે.
આવી શકે, ખાસ કરીને જો વજન ફરી ઘટે. એટલે વજન સ્થિર થાય ત્યાં સુધી વજનની તપાસ અને dietitian ની મુલાકાત ચાલુ રહે છે.
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007.
Endoscopy અને ખોરાકની નળી મૂકવી, nutrition support, દૂરબીનથી આંતરડાની surgery, ICU અને દાખલ દર્દીની સંભાળ.
Google: Dr Harsh Shah · 4.94 · 18 reviews
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદનો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601
આખા ગુજરાત, દક્ષિણ રાજસ્થાન અને પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.
જમ્યા પછી ઊલટી થાય છે, વજન ઘટે છે, કે CT માં સાંકડો ખૂણો હોવાનું કહેવાયું છે? તમારો CT, endoscopy નો report, વજનની નોંધ અને લોહીના રિપોર્ટ મુલાકાતમાં સાથે લાવો. Plan consultation માં, dietitian અને gastroenterologist સાથે મળીને નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 · Reports સાથે લાવો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
