WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

કોળિયો ગળામાં અટકે છે? અન્નનળીનો સોજો કે સંકોચન

Dr. Jivraj Mehta Hospital · વાસણા, અમદાવાદ

છેલ્લે સુધાર્યું: 14-Oct-2026

Eosinophilic oesophagitis અને અન્નનળીના benign સંકોચનની સારવાર, અમદાવાદ · Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ

રોટલી કે ભાતનો કોળિયો છાતીમાં અટકે, પાણી પીને નીચે ઉતારવો પડે, એવું વારંવાર થાય તો અન્નનળીમાં સોજો, ડાઘવાળું સંકોચન કે બંને હોઈ શકે.

Eosinophilic oesophagitis (EoE) એ અન્નનળીના અંદરના પડમાં allergy જેવો સોજો છે. એ ગોળી, ગળી જવાની steroid દવા, ખોરાકમાં ફેરફાર કે injection થી શાંત થાય છે.

ડાઘથી સાંકડી થયેલી નળી endoscopy થી થોડી થોડી કરીને પહોળી કરાય છે. મોટા ભાગના દર્દીને operation ની જરૂર જ નથી પડતી.

ખોરાક કેમ અટકે છે?

અન્નનળી ગળાથી હોજરી સુધી જતી સ્નાયુની નળી છે. એના અંદરના પડમાં સોજો આવે કે ડાઘની રિંગ બને, તો રસ્તો સાંકડો થાય અને કઠણ ખોરાક અટકે.

Dr Harsh Shah, અન્નનળી અને પેટના surgeon, અમદાવાદ
Dr Harsh Shah, MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology).

Dr. Jivraj Mehta Hospital. અન્નનળી, હોજરી અને આંતરડાની surgery માં 18 વર્ષનો અનુભવ. Biopsy, દવા, ખોરાકની સલાહ, endoscopy થી dilatation અને જરૂર પડે તો નવી અન્નનળી બનાવવાનું operation, બધું એક જ જગ્યાએ ગોઠવાય છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe & Gastro Surgeon

18 reviews માં 4.94 rating.

EoE માં અન્નનળીના પડમાં eosinophil નામના સફેદ રક્તકણ ભરાય છે. પડ ફૂલે છે અને કડક બને છે. વર્ષો સુધી સારવાર ન થાય તો સોજાની જગ્યાએ ડાઘ બેસે. રિંગ બને અને આખી નળી સાંકડી થઈ શકે. એટલે EoE ની સારવાર વહેલી, ડાઘ બેસે એ પહેલાં થાય છે.

Stricture એટલે ડાઘથી બનેલું સંકોચન. લાંબા સમયનું acid reflux એનું સામાન્ય કારણ છે. બીજાં કારણ: ઓછા પાણી સાથે લીધેલી ગોળી જે નળીમાં ચોંટીને બળતરા કરે, વર્ષો પહેલાં ગળેલું acid કે રસાયણ, radiotherapy, કે અગાઉના operation નો સાંધો. હોજરી પાસેની પાતળી Schatzki ring અને ગળા પાસેનો પાતળો પડદો (web) પણ રસ્તો સાંકડો કરે.

ઘણી વાર બંને તકલીફ સાથે હોય છે. EoE પોતે રિંગ અને સંકોચન બનાવી શકે. એટલે સારવારના બે હાથ છે. એક સોજો શાંત કરે, બીજો ડાઘ પહોળો કરે. સોજાની સારવાર વગર માત્ર પહોળી કરેલી નળી ફરી સાંકડી થાય.

તમારી વાતમાંથી મળતા સંકેત

ઉંમર, allergy, જૂની એસિડિટી, ક્યારેય ગળેલું રસાયણ અને ચાલુ દવાઓ, આ દરેક વાત કારણ તરફ ઇશારો કરે છે. એ પ્રમાણે તપાસ નક્કી થાય છે.

વાત પરથી કયું કારણ શોધવું
તમારી વાતમાંશક્ય કારણ
યુવાન વય, કઠણ ખોરાક અટકે, એક વાર કોળિયો ફસાયો હતો.EoE. યુવાનોમાં ખોરાક અટકવાનું એ મુખ્ય કારણ છે.
સાથે દમ, ખરજવું, શરદીની allergy કે ખોરાકની allergy.EoE ની શક્યતા વધે.
વર્ષોથી છાતીમાં બળતરા, અને નીચે સુંવાળું સંકોચન.Reflux થી બનેલું (peptic) stricture.
ક્યારેય acid કે રસાયણ ગળ્યું હોય, ભલે વર્ષો પહેલાં.Caustic stricture.
ક્યારેક ક્યારેક જ કઠણ ખોરાક અટકે, વચ્ચે લાંબો ગાળો.હોજરી પાસેની Schatzki ring.
લોહતત્ત્વની ઊણપવાળી સ્ત્રી, ખોરાક ગળાની ઉપર જ અટકે.અન્નનળીની ઉપર પડદો (web).
ઓછા પાણી સાથે ગોળી લીધા પછી અચાનક ગળતી વખતે તીવ્ર દુખાવો.ગોળીથી અંદરના પડને થયેલી ઈજા.

આમાંનું કંઈ પણ હોય તો clinic નહીં, સીધા emergency વિભાગમાં જાઓ.

  1. પોતાનું થૂંક પણ ગળી ન શકાય.
  2. કોળિયો ફસાઈ ગયો છે, નીચે ઊતરતો નથી કે બહાર આવતો નથી.
  3. Dilatation પછી છાતીમાં દુખાવો, તાવ કે ધબકારા ખૂબ ઝડપી.
  4. Dilatation પછી લોહીની ઊલટી.

કઈ તપાસ, કયા ક્રમમાં?

પહેલી અને મુખ્ય તપાસ biopsy સાથે endoscopy છે. દરેક નવા સંકોચનની biopsy લેવાય, ભલે એ નિર્દોષ દેખાય. લાંબું કે વાંકું સંકોચન હોય તો barium swallow પહેલાં થાય.

  1. Endoscopy અને biopsy. ઘેન આપીને મોં વાટે પાતળો camera નાખાય. દરેક નવા સંકોચનમાંથી ટુકડા લેવાય.
  2. EoE માટે ઓછામાં ઓછી છ biopsy. અન્નનળીના બે સ્તરેથી. પડ સામાન્ય દેખાય તોય લેવાય, કારણ કે EoE છૂટુંછવાયું હોય છે.
  3. પડ કેવું દેખાય છે એની નોંધ. સોજો, રિંગ, સફેદ ટપકાં, લીટા અને સંકોચન લખાય, જેથી પછીની endoscopy માં સરખાવી શકાય.
  4. Barium કે contrast swallow. લાંબું, વાંકું કે એકથી વધુ સંકોચન હોય તો dilatation પહેલાં. લંબાઈ અને રસ્તો દેખાય.
  5. લોહીની તપાસ. CBC અને લોહતત્ત્વ, albumin, અને પોષણની તપાસ.
  6. જરૂર પડે તો નળીના સ્નાયુની તપાસ. નળી પહોળી હોવા છતાં ખોરાક અટકે, કે સંકોચન ટકે નહીં, ત્યારે HRM જેવી તપાસથી achalasia જેવી સ્નાયુની તકલીફ બાકાત થાય.

અન્નનળીમાં ફસાયેલો કોળિયો endoscopy થી કઢાય, અને એ જ વખતે biopsy પણ લેવાય. કોળિયો કાઢીને biopsy વગર ઘરે મોકલવાથી મૂળ કારણ છૂટી જાય છે. આવા ઘણા દર્દીમાં પછીથી EoE નીકળે છે.

EoE નું નિદાન ત્રણ વાત સાથે મળે ત્યારે થાય: ગળવાની તકલીફ, biopsy માં વધારે eosinophil, અને બીજાં કારણ બાકાત. Acid ની ગોળીથી સારું થાય એટલે EoE નથી એમ નહીં. એ પણ EoE નો જ એક ભાગ ગણાય છે.

દરેક સંકોચનની biopsy કેમ?

ફક્ત દેખાવ પરથી નિર્ણય ન થાય. Dilatation પહેલાં દરેક નવા સંકોચનમાં biopsy થી cancer બાકાત કરાય છે. કેટલાંક જૂનાં સંકોચનમાં આખી જિંદગી તપાસ ચાલુ રાખવી પડે.

Benign સંકોચન કે વધુ ગંભીર કંઈ?
તારણએનો અર્થ અને આગળનું પગલું
ટૂંકું, સુંવાળું સંકોચન અને biopsy સ્વચ્છ.Benign stricture. Dilatation અને કારણની સારવાર શરૂ થઈ શકે.
રિંગ, લીટા અને biopsy માં વધારે eosinophil.EoE. સોજાની સારવાર પહેલાં કે સાથે.
અસામાન્ય દેખાવ, કે biopsy થી સ્પષ્ટ જવાબ ન મળે.વધુ dilatation પહેલાં cancer બાકાત કરાય. ફરી biopsy, CT scan કે નિષ્ણાતોની બેઠક.
સારી રીતે પહોળું કર્યા પછી ઝડપથી ફરી સાંકડું.કારણ ફરી તપાસાય અને biopsy ફરી લેવાય.
લોહતત્ત્વની ઊણપ સાથે પડદો (web).Iron અપાય અને biopsy થાય. આ પડદો આગળ જતાં cancer માં બદલાઈ શકે, એટલે નિયમિત endoscopy.
જૂનું રસાયણથી બળેલું સંકોચન.આજીવન follow-up. ઈજાનાં ઘણાં વર્ષ પછી endoscopy શરૂ. ગળવામાં કોઈ પણ ફેરફાર થાય તો biopsy.

જો biopsy માં ક્યારેય cancer મળે, તો આખો plan બદલાય અને દર્દી cancer ની અલગ સારવારમાં જાય. આ પાનું cancer વગરનાં સંકોચન વિશે છે.

વજન અને ખાવાનું પહેલાં સુધારવું

ગળવાની તકલીફમાં ઘણાનું વજન ઘટે છે. આયોજિત સારવાર પહેલાં જોખમવાળા દરેક દર્દીને dietitian જુએ છે, કારણ કે પોષણ સારું હોય તો રુઝ સારી આવે.

આમાંનું એક પણ હોય તો પહેલાં dietitian
શું જોવાયક્યારે ચેતવણી
વજનછેલ્લા છ મહિનામાં સ્પષ્ટ ઘટાડો.
શરીરનો બાંધોઊંચાઈના પ્રમાણમાં ખૂબ ઓછું વજન.
લોહીમાં albuminઓછું.
ખાવાનુંએક અઠવાડિયાથી વધુ, રોજના અડધાથી ઓછું.

નરમ ખોરાક અને પોષણનાં પીણાં ખોટ પૂરે છે. જે થોડા દર્દી operation તરફ જતા હોય, એમને વહેલી જ નાના આંતરડામાં feeding tube મૂકાય છે, જેથી શક્તિ જળવાય.

EoE નો સોજો શાંત કરવાના ચાર ઉપાય

EoE માં ચાર પહેલા ઉપાય છે: acid ની ગોળી, ગળી જવાની steroid, ખોરાકમાંથી વસ્તુઓ કાઢવી, કે dupilumab injection. એક પસંદ કરી આઠથી બાર અઠવાડિયા પછી biopsy થી તપાસાય.

EoE ના ચાર ઉપાય
ઉપાયશું કરવાનુંધ્યાનમાં રાખવાનું
Acid ની ગોળી (PPI)દિવસમાં બે વાર, આઠથી બાર અઠવાડિયા. કામ કરે તો dose ઘટાડાય.સાદી અને સસ્તી. કેટલાકમાં કામ કરે, બધામાં નહીં.
ગળી જવાની steroidઘટ્ટ પ્રવાહી રૂપે, કે inhaler નો puff મોંમાં લઈ ગળી જવો, શ્વાસમાં નહીં. પછી અડધો કલાક કંઈ ન ખાવું-પીવું.ઘણામાં કામ કરે. અન્નનળીમાં ફૂગ થઈ શકે, જેની દવા સાથે steroid ચાલુ રહે.
ખોરાકમાંથી વસ્તુ કાઢવીપહેલાં દૂધ બંધ. જરૂર પડે તો એક પછી એક વધુ ખોરાક જૂથ બંધ. દરેક ફેરફાર પછી biopsy.દવા વગર. વારંવાર endoscopy અને કાળજીથી ખોરાક.
Dupilumab injectionચામડી નીચે અઠવાડિયે એક વાર.અસરકારક પણ મોંઘું. મુશ્કેલ EoE માટે, ખાસ કરીને દમ કે ખરજવું સાથે હોય ત્યારે.

આ ચારમાં કોઈ નક્કી ક્રમ નથી. પસંદગી તમારી સાથે મળીને થાય. રોગનો પ્રકાર, ખર્ચ અને કેટલી endoscopy કરાવવા તૈયાર છો, એ ત્રણ વાત જોવાય. પરદેશમાં વપરાતી steroid ની ગોળી ભારતમાં મળતી નથી. અહીં ગળવાનું પ્રવાહી કે ગળી જવાનો inhaler puff એની જગ્યાએ વપરાય છે.

EoE કાબૂમાં રાખવાના નિયમ

સારવારનાં બે લક્ષ્ય સાથે છે: ગળવામાં સરળતા, અને biopsy માં સોજો શાંત. ફક્ત લક્ષણ પરથી ભૂલ થાય, એટલે દરેક ફેરફાર biopsy જોઈને થાય.

  1. અનુભવ પરથી નહીં, biopsy પરથી. ઘણા લોકો ધીમે ચાવવા લાગે કે કઠણ ખોરાક ટાળે. એ સારું અનુભવે, છતાં સોજો ચાલુ હોય.
  2. આઠથી બાર અઠવાડિયે ફરી endoscopy. Biopsy નક્કી કરે કે સારવાર ચાલુ રાખવી, બદલવી કે વધારવી.
  3. કામ કરે તો ચાલુ રાખો. સારવાર બંધ થતાં EoE પાછું આવે. જે સારવાર કામ કરે, એ જેટલા ઓછા dose થી કાબૂ રહે એટલા dose પર ચાલુ રહે.
  4. બંધ કર્યા પછી પાછું આવે તો ફરી શરૂ. નવી તપાસની જરૂર નથી, જૂની સારવાર ફરી શરૂ થાય.
  5. Allergy test ખોરાક નથી શોધતો. ચામડી કે લોહીની allergy તપાસ કારણ બનતો ખોરાક નથી બતાવતી. ખોરાક કાઢીને biopsy જોવાથી જ ખબર પડે.
  6. સોજાની સારવાર વગર dilatation નહીં. Dilatation ડાઘ ખોલે છે, EoE ની સારવાર નથી.

બીજાં સંકોચનમાં મૂળ કારણની સારવાર

ફક્ત પહોળું કરેલું અને કારણની સારવાર વગરનું સંકોચન પાછું આવે છે. એટલે દરેક પ્રકારની પોતાની લાંબી સારવાર છે, dilatation ની સાથે.

સંકોચનનું કારણ અને એની સારવાર
પ્રકારનળી ખુલ્લી શેનાથી રહે
Reflux (peptic) strictureAcid ની ગોળી દિવસમાં બે વાર, લાંબા સમય સુધી. સારવાર વગરનું reflux એ સંકોચન પાછું આવવાનું સામાન્ય કારણ છે.
ગોળીથી ઈજાએ ગોળી બંધ કે બદલાય. ગોળી બેઠાં બેઠાં, આખા ગ્લાસ પાણી સાથે.
લોહતત્ત્વની ઊણપ સાથે પડદોIron આપવાથી પડદો ઢીલો પડી શકે. Biopsy અને નિયમિત endoscopy.
Radiotherapy પછીનું સંકોચનહળવું, વારંવાર dilatation. પ્રગતિ ધીમી. Stent અહીં ઓછો સહન થાય.
Schatzki ringમોટા માપ સુધી એક dilatation ઘણી વાર વર્ષો સુધી રાહત આપે. પાછી આવે તો રિંગ પર નાનો કાપ.
જૂની રસાયણની ઈજામહિનાઓ સુધી ઘણી વાર dilatation, અને આજીવન endoscopy.

Acid કે રસાયણ ગળ્યા પછીનાં પહેલાં અઠવાડિયાં અલગ જ તકલીફ છે. એ emergency અને પછીનો લાંબો રસ્તો અમારા acid કે corrosive પીધા પછીની અન્નનળીની સારવાર પાના પર છે. એસિડિટી પોતે GERD ની સારવાર પાના પર સમજાવી છે.

Dilatation કેવી રીતે થાય?

Dilatation માં endoscopy વાટે અણીવાળી નળી (bougie) કે balloon થી સાંકડી જગ્યા પહોળી કરાય છે. એ એક જ વારમાં નહીં, થોડી થોડી કરીને કેટલીક વારમાં થાય.

  1. આગલી તૈયારી. છ કલાક કઠણ ખોરાક નહીં, બે કલાક પહેલાં સુધી પાતળું પ્રવાહી ચાલે. લોહી પાતળું કરવાની દવાનો plan બને. અઘરું સંકોચન હોય તો પહેલાં barium swallow.
  2. ઘેનમાં. Endoscope નાખી સંકોચન માપાય.
  3. સાધન સંકોચન પ્રમાણે. Guide wire પર bougie અને balloon સરખાં અસરકારક છે. લાંબું, સાંકડું કે વાંકું સંકોચન હંમેશા wire અને X-ray ની મદદથી પહોળું થાય.
  4. નાનાં માપમાં જ. કડક પ્રતિકાર લાગે પછી એ દિવસે ત્રણ નાનાં માપથી વધુ નહીં.
  5. લક્ષ્ય. આશરે 15 થી 18 mm, કેટલીક વારમાં. 15 mm જેટલું થાય તો મોટે ભાગે સામાન્ય ખોરાક ગળાય. એનાથી ઘણું વધારે પહોળું કરવામાં જોખમ વધે, રાહત નહીં.
  6. ફરી નજર. કાઢતાં પહેલાં endoscope થી જોવાય કે ઊંડી ચીરાડ નથી ને.
  7. એ જ દિવસે ઘરે. પૂરું ભાનમાં આવો ત્યાં સુધી નજર રાખી, ચેતવણીનાં ચિહ્નોની લેખિત સલાહ સાથે.

EoE માં dilatation વખતે અંદરનું પડ સહેલાઈથી ચીરાય છે. ઉપરની નાની ચીરાડ અપેક્ષિત છે, નિષ્ફળતા નહીં. એક-બે દિવસ છાતીમાં થોડું દુખવું સામાન્ય છે. એથી વધુ દુખાવો સામાન્ય નથી, એ માટે નીચેનાં ચેતવણી ચિહ્નો જુઓ.

કેટલી વાર dilatation કરાવવું પડે?

ટૂંકા, સાદા સંકોચનમાં મોટે ભાગે એકથી ત્રણ વાર પૂરતું છે. લાંબા કે અઘરા સંકોચનમાં મહિનાઓ સુધી ઘણી વાર કરવું પડે. એ સામાન્ય છે, નિષ્ફળતા નથી.

સંકોચનનો પ્રકાર અને સામાન્ય રસ્તો
પ્રકારકેવું હોયસામાન્ય રીતે શું થાય
સંકોચન વગરનું EoEમાત્ર સોજો, કોઈ કાયમી સાંકડી જગ્યા નહીં.દવા કે ખોરાક જ. Dilatation નહીં.
રિંગ કે સંકોચન સાથેનું EoEરિંગ, stricture કે આખી સાંકડી નળી.દવા કે ખોરાક, સાથે dilatation. સોજો કાબૂમાં ન હોય તો ફરી dilatation.
સાદું strictureટૂંકું, સીધું, એક જ, અને endoscope પસાર થાય.મોટે ભાગે એકથી ત્રણ વાર.
અઘરું strictureલાંબું, વાંકું, એકથી વધુ કે ખૂબ સાંકડું. ઘણી વાર રસાયણ, radiotherapy કે જૂના સાંધા પછી.મહિનાઓ સુધી દર એક-બે અઠવાડિયે. પાછું આવવું સામાન્ય.
ન ખૂલતું strictureબે અઠવાડિયાના અંતરે પાંચ વાર પછી પણ 14 mm સુધી ન પહોંચે.નીચે આપેલા આગળના ઉપાયો.
ઝડપથી પાછું આવતું stricture14 mm સુધી પહોંચે, પણ ચાર અઠવાડિયા ટકે નહીં.કારણની સારવાર, પછી ફરી dilatation.

Dilatation થી ન ખૂલે ત્યારે

જે સંકોચન ખૂલે નહીં કે ખુલ્લું ટકે નહીં, એમાં એક પછી એક ઉપાય વધારાય. સસ્તા અને ફરી કરી શકાય એવા ઉપાય પહેલાં. Stent થોડા સમયનો ટેકો છે. Operation છેલ્લે.

  1. કારણ ફરી તપાસો. Reflux કે EoE ખરેખર કાબૂમાં છે? એ દરમિયાન dilatation ચાલુ.
  2. Steroid injection. ડાઘમાં ચાર બાજુ steroid નું injection. Reflux stricture માં એનો પુરાવો વધુ મજબૂત છે.
  3. ડાઘ નરમ કરતી દવા (mitomycin). પહોળી કરેલી જગ્યા પર લગાડાય. જ્યાં પહેલેથી cancer નું જોખમ હોય ત્યાં સાવચેતીથી.
  4. રિંગ પર નાના કાપ. ફક્ત ટૂંકી રિંગ માટે, જેમ કે જૂનો સાંધો કે Schatzki જેવી રિંગ. લાંબા સંકોચનમાં ક્યારેય નહીં.
  5. થોડા સમયનો stent. ફક્ત આખો ઢંકાયેલો, કાઢી શકાય એવો stent. છથી આઠ અઠવાડિયામાં કાઢી લેવાય. Stent ખસી જવાની વૃત્તિ છે, અને લાંબી રાહત ઓછામાં જ મળે.
  6. ઘરે જાતે dilatation. ઉપરના ભાગમાં સ્થિર સંકોચનવાળા થોડા કાળજીવાળા પુખ્ત દર્દી, જેમને નરમ નળી જાતે પસાર કરતાં શીખવાડાય.
  7. નવી અન્નનળી બનાવતું operation. છેલ્લો ઉપાય, નીચે સમજાવ્યો છે.

EoE ના સંકોચનમાં stent લગભગ ક્યારેય વપરાતો નથી. ત્યાં સોજો કાબૂમાં લાવવો અને dilatation, એ જ જવાબ છે.

Operation ક્યારે જરૂરી, ક્યારે નહીં?

આવા સંકોચનવાળા મોટા ભાગના લોકોને ક્યારેય operation નથી જોઈતું. Dilatation વારંવાર નિષ્ફળ જાય, પોષણ ન સુધરે, કે ડાઘ બહુ લાંબો હોય, ત્યારે જ operation વિચારાય.

Operation માં ડાઘવાળી અન્નનળીની જગ્યાએ નવો રસ્તો બનાવાય છે. હોજરી સ્વસ્થ હોય તો એને છાતીમાં ઉપર લાવી નવી અન્નનળી બનાવાય. Acid ગળ્યા પછી ઘણી વાર હોજરી પણ બગડેલી હોય, ત્યારે મોટા આંતરડાનો ટુકડો વપરાય. સાંધો ગળામાં થાય.

Operation તરફ જતા દરેક દર્દીને વહેલી feeding tube મૂકાય. રસાયણની ઈજા પછી સોજો શાંત થાય ત્યાં સુધી, ઓછામાં ઓછા ત્રણથી છ મહિના, operation રાહ જુએ. આ નિર્ણય surgeon અને નિષ્ણાતોની બેઠકમાં થાય, ઉતાવળમાં નહીં.

Operation કે નહીં
સ્થિતિસામાન્ય plan
EoE, રિંગ સાથે કે વગરOperation નહીં. દવા કે ખોરાક, જરૂર હોય તો dilatation.
કારણની સારવાર સાથે સાદું strictureOperation નહીં. થોડી વાર dilatation.
ધીમે ધીમે સુધરતું અઘરું strictureOperation નહીં. મહિનાઓ સુધી dilatation.
બધા ઉપાય પછી પણ ન ખૂલતું strictureનવી અન્નનળી બનાવવાની ચર્ચા.
બધું કરવા છતાં પોષણ ન સુધરે, કે dilatation સહન ન થાય એટલું વારંવારપહેલાં feeding tube, પછી નવી અન્નનળીની ચર્ચા.

Dilatation પછી અને operation પછી

Dilatation એક દિવસની પ્રક્રિયા છે. પૂરું ભાન આવે પછી પાણીના ઘૂંટડા, સાંજે નરમ ખોરાક, અને EoE કે reflux ની દવા એ જ દિવસે ફરી શરૂ.

Dilatation પછી
ક્યારેશું થાય
પહેલા બે કલાકનજીકથી નજર. દુખાવો ન હોય તો પૂરું ભાન આવ્યે પાણીના ઘૂંટડા.
એ જ સાંજેનરમ ખોરાક. રોજની દવા ફરી શરૂ. ચેતવણી ચિહ્નોની લેખિત સલાહ.
પછીની OPD મુલાકાતઆગલું dilatation નક્કી, અઘરા સંકોચનમાં ઘણી વાર દર એક-બે અઠવાડિયે.

નવી અન્નનળીના ભાગ્યે જ થતા operation પછી દાખલ લાંબો હોય. Operation ના દિવસે જ ખુરશીમાં બેસાડાય, અને feeding tube થી ખોરાક શરૂ થાય. બીજા દિવસથી ચાલવાનું. પહેલા અઠવાડિયાના અંતે X-ray થી નવો સાંધો તપાસાય. સાંધો બરાબર હોય તો પ્રવાહી, પછી નરમ ખોરાક. તાવ ન હોય, ચાલી શકો, ગોળીથી દુખાવો કાબૂમાં હોય અને પરિવાર feeding tube સંભાળતાં શીખી જાય, ત્યારે રજા.

Dilatation પછીનાં ચેતવણી ચિહ્નો

અન્નનળીની આખી દીવાલ ચીરાય એવું ભાગ્યે જ થાય, પણ થાય તો ગંભીર છે. એમાં ઘરે રાતભર રાહ ન જોવાય, તરત hospital જવું પડે. ઘરે જતાં પહેલાં આ ચિહ્નો જાણી લો.

આમાંનું કંઈ પણ થાય તો તરત પાછા આવો, કે નજીકના emergency વિભાગમાં જાઓ.

  1. છાતીમાં થોડા દુખાવાથી વધુ દુખાવો.
  2. તાવ, કે ધબકારા ઝડપી રહે.
  3. ગળા કે છાતીની ચામડી નીચે કડકડ અવાજ જેવું લાગે.
  4. લોહીની ઊલટી.
  5. Stent કે રિંગ પર કાપ પછી તાવ સાથે ગળા કે છાતીમાં દુખાવો.
  6. સારા dilatation પછી અઠવાડિયાઓમાં ફરી ગળવાનું અઘરું બને.

દર્દીઓ શું કહે છે

★★★★★

“Dr. Harsh shah is really great doctor and he is very kind and calm . he gives enough time to patent and explain deeply so patent is very clear about his illness. he is not providing unnecessary medicine also. thanks DR.Harsh shah — Ankit Patel, Google review”

★★★★★

“The staff and dr. Harsh shah were all very friendly and helpfull. I especially loved how dr.harsh shah really took his time to explain my conditions with me as well as my treatment options. I had a great visit and the doctors demeanor has really put me at ease so i highly recommend this hospial and especially dr.harsh shah. — pravin vaishnav, Google review”

★★★★★

“Dr. Harsh Shah is an excellent doctor who handled our case with great diligence and care. He listens attentively and addresses every concern with utmost patience. He's very humble and answers all of your questions in detail which is very assuring. I would highly recommend Dr. Harsh Shah for consultation and treatment. — Srinath Vasudevan, Google review”

આ reviews Dr Harsh Shah ના Google listing પરથી, લખ્યા પ્રમાણે જ લીધા છે. એમાં કોઈએ અન્નનળીના સંકોચનનું નામ નથી લીધું. એ એમની રોગ અને સારવાર સમજાવવાની રીત વિશે છે.

Consent પહેલાં સમજાવાતાં જોખમો

મોટા ભાગના લોકો માટે dilatation સુરક્ષિત છે, છતાં જોખમ છે. Consent પહેલાં રૂબરૂ, તમારા સંકોચનને લાગુ પડતા આંકડા સાથે, સમજાવાય. અઘરા સંકોચનમાં જોખમ વધારે.

ઘેન અને સામાન્ય જોખમ: sedation ની તકલીફ, ખોરાક કે પાણી શ્વાસનળીમાં જવું (aspiration), લોહી કે છાતીનું infection, અને સારવાર માગે એવું bleeding.

Dilatation નાં જોખમ: અન્નનળીની દીવાલમાં કાણું (perforation), જે મુખ્ય અને ગંભીર જોખમ છે અને emergency operation માગી શકે. અંદરના પડની ઉપરની ચીરાડ, જે EoE માં અપેક્ષિત અને મોટે ભાગે નુકસાન વગરની છે. પછી છાતીમાં દુખાવો. એક વારમાં પૂરી રાહત ન મળવી, જે અઘરા સંકોચનમાં સામાન્ય છે. નળી ફરી સાંકડી થવી. Stent હોય તો ખસી જવો, દુખાવો, reflux અને છેડે પેશી વધવી. મૃત્યુ ખૂબ જ ભાગ્યે, અને લગભગ ફક્ત perforation થી.

લાંબા ગાળે: EoE માં દવા કે ખોરાકની સારવાર આજીવન. અઘરા સંકોચનમાં મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી dilatation. જૂના રસાયણના સંકોચનમાં આજીવન cancer ની તપાસ. Dilatation નિષ્ફળ જાય તો operation નો વિકલ્પ. Dr Harsh Shah consent પહેલાં આ દરેક વાત રૂબરૂ સમજાવે છે.

Follow-up માં શું તપાસાય?

Follow-up પહેલી મુલાકાતથી જ નક્કી થાય. EoE ની સારવારમાં દરેક ફેરફાર પછી biopsy થી તપાસ. દરેક પ્રકારના સંકોચનનું પોતાનું સમયપત્રક છે.

શું, ક્યારે તપાસાય
સ્થિતિFollow-up
EoE ની સારવાર શરૂ કે બદલ્યાનાં આઠથી બાર અઠવાડિયેબે સ્તરેથી biopsy સાથે endoscopy, અને લક્ષણની તપાસ. સારવાર ચાલુ, બદલાય કે વધે.
EoE માં ખોરાકનો planદરેક ખોરાક પાછો ઉમેર્યાનાં છથી આઠ અઠવાડિયે biopsy.
Dilatation ચાલુ હોય ત્યારે15 થી 18 mm અને સરળ ગળવા સુધી દર એક-બે અઠવાડિયે. પછી લક્ષણ પાછાં આવે ત્યારે જ.
EoE કાબૂમાંઅસરકારક સારવાર ઓછા dose પર ચાલુ. લક્ષણ પાછાં આવે તો endoscopy. Steroid પર ફૂગની તપાસ.
Reflux strictureલાંબા સમય acid ની ગોળી. ગળવાનું બગડે તો endoscopy.
લોહતત્ત્વની ઊણપ સાથે પડદોIron, અને નિયમિત endoscopy.
જૂની રસાયણની ઈજાઆજીવન follow-up. ઈજાનાં આશરે પંદરથી વીસ વર્ષ પછીથી endoscopy.
કોઈ પણ benign સંકોચનનવી કે વધતી ગળવાની તકલીફ, ગળતાં દુખાવો કે વજન ઘટે તો ફરી endoscopy અને biopsy.

પહેલી મુલાકાતથી follow-up સુધી

  1. Consultation બુક કરો. Endoscopy અને biopsy ના report, barium ની ફિલ્મ, લોહીના report અને દવાઓની યાદી સાથે લાવો.
  2. Endoscopy અને biopsy. કારણ મળે અને cancer બાકાત થાય.
  3. કારણની સારવાર. EoE ની સારવાર, acid ની ગોળી, iron, કે ગોળીમાં ફેરફાર.
  4. સાંકડું હોય તો dilatation. થોડું થોડું, એક કે વધુ મુલાકાતમાં.
  5. Follow-up. EoE માં biopsy, અને સંકોચન પાછું આવે તો એનો plan.

ખર્ચ, insurance અને દાખલ

મોટા ભાગની સારવાર OPD માં કે એક દિવસની હોય છે. ખર્ચ endoscopy અને dilatation કેટલી વાર, EoE ની કઈ સારવાર, અને operation ક્યારેય જોઈએ કે નહીં, એના પર આધાર રાખે.

Dilatation મોટે ભાગે Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad માં એક દિવસની પ્રક્રિયા છે. Dupilumab અને કેટલીક steroid લાંબા ગાળે મોંઘી પડે, એ પસંદગી પહેલાં ચર્ચાય છે. Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad મોટી insurance કંપનીઓ અને cashless યોજનાઓ સાથે કામ કરે છે. દાખલ થવું પડે ત્યારે pre-authorisation office સંભાળે છે. સાથે લાવો: endoscopy અને biopsy ના report, barium ની ફિલ્મ, લોહીના report, દવાઓની યાદી, insurance card અને ઓળખપત્ર. શું લાવવું એ પૂછવા +91-63555-64601 પર ફોન પણ કરી શકો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

Endoscopy માં બધું સામાન્ય દેખાયું, તો પણ EoE હોઈ શકે?

હા. EoE છૂટુંછવાયું હોય છે અને પડ સામાન્ય દેખાઈ શકે. એટલે કંઈ ન દેખાય તોય બે સ્તરેથી ઓછામાં ઓછી છ biopsy લેવાય છે.

Acid ની ગોળીથી સારું થયું, એટલે EoE નથી?

એવું નથી. Acid ની ગોળીથી સુધારો EoE નો જ એક ભાગ ગણાય છે. એ EoE ના ચાર ઉપાયમાંનો એક છે.

Allergy test થી કયો ખોરાક નડે છે એ ખબર પડે?

ના. ચામડી કે લોહીની allergy તપાસ નડતો ખોરાક નથી બતાવતી. ખોરાક બંધ કરીને biopsy જોવાથી જ ખબર પડે.

સાંકડી નળી એક જ વારમાં પૂરી પહોળી ન થાય?

ના. Dilatation થોડું થોડું, કેટલીક વારમાં થાય. એક વારમાં વધુ પહોળું કરવામાં ચીરાડનું જોખમ વધે, ગળવામાં વધુ રાહત નહીં.

EoE ની દવા કેટલો સમય લેવી પડે?

મોટે ભાગે આજીવન. દવા બંધ થતાં EoE પાછું આવે. કામ કરતી સારવાર જેટલા ઓછા dose થી કાબૂ રહે એટલા dose પર ચાલુ રહે.

Stent કાયમી ઉકેલ છે?

ના. ઢંકાયેલો, કાઢી શકાય એવો stent થોડા સમયનો ટેકો છે, અને છથી આઠ અઠવાડિયામાં કાઢી લેવાય. EoE માં stent લગભગ વપરાતો જ નથી.

મારે operation ક્યારે કરાવવું પડે?

Dilatation અને બીજા બધા ઉપાય નિષ્ફળ જાય, પોષણ ન સુધરે, કે ડાઘ બહુ લાંબો હોય ત્યારે જ. મોટા ભાગના દર્દી ત્યાં સુધી પહોંચતા જ નથી.

ક્યાં બતાવવું?

Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007.
Google: Dr Harsh Shah · 18 reviews માં 4.94
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad નો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601

ગાંધીનગર, મહેસાણા, નડિયાદ, આણંદ, રાજકોટ, કચ્છ સહિત આખા ગુજરાતમાંથી અને દક્ષિણ રાજસ્થાનમાંથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.

ખોરાક છાતીમાં અટકે છે, કે ક્યારેય કોળિયો ફસાઈને કાઢવો પડ્યો છે? Endoscopy અને biopsy ના report, barium swallow ની ફિલ્મ અને દવાઓની યાદી WhatsApp પર પહેલાં મોકલી શકો છો, જેથી consultation શરૂ થાય ત્યારે એ વાંચી લીધેલા હોય. સારવારનો નિર્ણય consultation માં, તપાસ પછી જ થાય છે. પોતાનું થૂંક પણ ગળી ન શકાય તો આજે જ નજીકના emergency વિભાગમાં જાઓ. ફોન કરો +91-63555-64601 · Reports WhatsApp પર મોકલો

Rate this page

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.