Skip to main contentછેલ્લે અપડેટ: 17-Nov-2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
GIST દુર્લભ કેન્સર છે. દર વર્ષે દસ લાખમાંથી થોડા જ લોકોને તે થાય છે, અને મોટા ભાગના દર્દી 50 વર્ષથી મોટી ઉંમરના હોય છે.
દસમાંથી લગભગ છ GIST પેટમાં શરૂ થાય છે. બાકીના નાના આંતરડા, ગુદામાર્ગમાં અને ક્યારેક અન્નનળીમાં શરૂ થાય છે.
ડૉક્ટર GIST ને ત્રણ રીતે વહેંચે છે: કોષો કેવા દેખાય છે, કયો જનીન ફેરફાર તેને ચલાવે છે, અને ગાંઠ પાછી આવવાની શક્યતા કેટલી છે. જનીન ફેરફાર દવા નક્કી કરે છે.
GIST ની પૂરી વાત, પહેલી તપાસથી imatinib અને ઓપરેશન સુધી, માટે અમારું અમદાવાદમાં GIST વિશે પૂરી માહિતી પાનું વાંચો. આ લેખ ફક્ત એટલું સમજાવે છે કે GIST કેટલું સામાન્ય છે અને તેના પ્રકાર કેવી રીતે પડે છે.
GIST દુર્લભ છે. દુનિયામાં દર વર્ષે દસ લાખમાંથી થોડા લોકોને તે નક્કી થાય છે, એટલે સામાન્ય પેટના કેન્સર કરતાં તે ઘણું ઓછું જોવા મળે છે.
દુર્લભ એટલે બિનમહત્ત્વનું નહીં. રોગ ઓછો હોવાથી ઘણી સામાન્ય હોસ્પિટલમાં વર્ષમાં થોડા જ દર્દી આવે છે. પહેલા ઓપરેશનમાં GIST ને કેવી રીતે સંભાળાય છે તેની અસર પછીના પગલાં પર પડી શકે છે.
મોટા ભાગના દર્દી 55 થી 70 વર્ષની વચ્ચેના હોય છે. પુરુષ અને સ્ત્રી લગભગ સરખા પ્રમાણમાં અસર પામે છે, પુરુષોમાં સહેજ વધુ.
| પ્રશ્ન | શું જાણીતું છે |
|---|---|
| સામાન્ય ઉંમર | જીવનનો છઠ્ઠો અને સાતમો દાયકો; ભારતની હોસ્પિટલના અભ્યાસોમાં સરેરાશ ઉંમર થોડી નાની છે |
| પુરુષ કે સ્ત્રી | લગભગ સરખા; SDH પરિવારના જનીન ફેરફારવાળો એક દુર્લભ પ્રકાર યુવાન સ્ત્રીઓમાં વધુ દેખાય છે |
| બાળકો અને યુવાન વયસ્કો | દુર્લભ; થાય ત્યારે મોટે ભાગે જનીન ફેરફાર જુદો હોય છે અને નિષ્ણાત ટીમ જોઈએ |
| પરિવારમાં ઇતિહાસ | મોટા ભાગના GIST અકસ્માતે થાય છે; થોડા બદલાયેલા જનીનથી પરિવારમાં ચાલે છે |
| પ્રદેશ કે જાતિ પ્રમાણે ફરક | કેટલી વાર થાય છે તેમાં કોઈ સ્પષ્ટ ફરક નથી |
જેમને ન્યુરોફાઇબ્રોમેટોસિસ ટાઇપ 1 નામની વારસાગત બીમારી હોય, તેમને GIST થવાની શક્યતા વધુ હોય છે, ઘણી વાર નાના આંતરડામાં અને એકથી વધુ જગ્યાએ. આવા દર્દીઓ માટે સામાન્ય કરતાં જુદો plan જોઈએ.
સામાન્ય જગ્યા પેટ છે, પછી નાનું આંતરડું. GIST અન્નમાર્ગમાં ગમે ત્યાંથી શરૂ થઈ શકે છે, અને ક્યારેક તેની બહારથી પણ.
| જગ્યા | કેટલી વાર | શા માટે મહત્ત્વનું |
|---|---|---|
| પેટ | દસમાંથી લગભગ છ | ઘણી વાર પેટની દીવાલનો નાનો ટુકડો કાઢીને દૂર થાય છે; યોગ્ય ગાંઠમાં દૂરબીનથી |
| નાનું આંતરડું | લગભગ ચોથા ભાગના | ઘણી વાર મોડું પકડાય છે, લોહી વહે કે આંતરડું રૂંધાય પછી |
| ગુદામાર્ગ અને મોટું આંતરડું | નાનો હિસ્સો | નીચલા ગુદામાર્ગની ગાંઠમાં મોટું ઓપરેશન કરવું પડે, એટલે ઓપરેશન પહેલાં દવા ઘણી વાર અપાય છે |
| અન્નનળી | દુર્લભ | મોટે ભાગે નીચેનો ભાગ; દીવાલમાંથી ગાંઠ છોલીને કાઢી શકાય |
| આંતરડાની બહાર | દુર્લભ | પેટની ચરબીની પરત કે પાછળના ભાગમાં ઊગે; જનીન ફેરફાર ઘણી વાર જુદો હોય છે |
જગ્યા જનીન ફેરફારનો સંકેત પણ આપે છે. પેટનું GIST કોઈ પણ મુખ્ય પ્રકારનું હોઈ શકે. SDH ફેરફારવાળું GIST લગભગ હંમેશાં પેટમાં હોય છે, જ્યારે ન્યુરોફાઇબ્રોમેટોસિસ સાથેનું મોટે ભાગે નાના આંતરડામાં હોય છે.
GIST આંતરડાના પેસમેકર કોષોમાંથી ઊગે છે, જેને ઇન્ટરસ્ટિશિયલ સેલ્સ ઑફ કાહલ કહે છે. આ કોષો ખોરાકને આગળ ધકેલતા સંકોચનની લય નક્કી કરે છે.
આ ઇતિહાસ આજે મહત્ત્વનો છે. પેટની “સ્નાયુની ગાંઠ” લખેલો જૂનો રિપોર્ટ હોય, તો પેથોલોજિસ્ટને સ્લાઇડ નવા રંગ-પરીક્ષણથી ફરી તપાસવા કહેવું યોગ્ય છે.
GIST ત્રણ અલગ રીતે વહેંચાય છે: કોષો કેવા દેખાય છે, કયો જનીન ફેરફાર તેને ચલાવે છે, અને ઓપરેશન પછી ગાંઠ પાછી આવવાની શક્યતા કેટલી છે.
| રીત | જૂથ | શું નક્કી કરે |
|---|---|---|
| માઇક્રોસ્કોપમાં દેખાવ | લાંબા કોષો (મોટા ભાગના), ગોળ કોષો, મિશ્ર | ગાંઠનું વર્ણન કરે; એકલો દેખાવ વર્તનનો નબળો સંકેત છે |
| જનીન ફેરફાર | KIT (મોટા ભાગના), PDGFRA, SDH ની ખામીવાળા, અને થોડા દુર્લભ પ્રકાર | કઈ દવા કામ કરશે અને કેટલા ડોઝમાં |
| પાછા આવવાનું જોખમ | ખૂબ ઓછું, ઓછું, મધ્યમ, વધુ | ઓપરેશન પછી ગોળીઓ જોઈએ કે નહીં, અને કેટલો સમય |
જોખમ ગાંઠના કદ, કોષો કેટલી ઝડપથી વિભાજાય છે, ગાંઠ ક્યાંથી શરૂ થઈ, અને ઓપરેશન પહેલાં કે દરમિયાન ગાંઠ ફાટી હતી કે નહીં, તેના પરથી નક્કી થાય છે. પેટની ગાંઠનું જોખમ, સરખા કદની નાના આંતરડાની ગાંઠ કરતાં ઓછું હોય છે.
દરેક જનીન પ્રકાર જુદી રીતે પ્રતિભાવ આપે છે. મોટા ભાગના KIT પ્રકાર imatinib થી સારા ચાલે છે, PDGFRA નો એક પ્રકાર બિલકુલ ચાલતો નથી, અને SDH ની ખામીવાળા નબળું ચાલે છે.
એટલે કોઈ ગોળી શરૂ કરતાં પહેલાં જનીન તપાસ કરાવવી યોગ્ય છે. તે ક્યારે મોકલાય તે અમારા CT થી બાયોપ્સી સુધીની GIST ની તપાસ લેખમાં સમજાવ્યું છે.
હંમેશાં નહીં. ઘણા મોટી ઉંમરના લોકોના પેટમાં GIST જેવી નાની ગાંઠો મૃત્યુ પછીની તપાસમાં મળે છે, અને તેમાંની મોટા ભાગની કદી તકલીફ બનતી નથી.
નાની ગાંઠ કેવી રીતે તપાસાય તે દૂરબીન સોનોગ્રાફી વિશેના લેખમાં છે. લક્ષણોની ચિંતા હોય તો GIST તરફ ઇશારો કરતાં લક્ષણો વાંચો.
ના. સામાન્ય પેટનું કેન્સર અંદરની પરતમાંથી શરૂ થાય છે. GIST દીવાલના સ્નાયુના પડમાંથી, આંતરડાના પેસમેકર કોષોમાંથી શરૂ થાય છે, અને તેની દવા જુદી હોય છે.
GIST ને કેન્સર ગણીને સારવાર થાય છે, કારણ કે તે વધી અને ફેલાઈ શકે છે. જોખમ ઘણું જુદું હોય છે: કોઈ ખૂબ ઓછા જોખમની, કોઈ વધુ જોખમની. જોખમનું જૂથ કદ, કોષ વિભાજન અને જગ્યા પરથી નક્કી થાય છે.
મોટા ભાગના અકસ્માતે થાય છે. થોડા બદલાયેલા જનીનથી પરિવારમાં ચાલે છે, અને કેટલાક ન્યુરોફાઇબ્રોમેટોસિસ જેવી બીમારી સાથે જોડાયેલા છે. પરિવારમાં એકથી વધુ જણને હોય તો જનીન સલાહ માગો.
ગાંઠની અંદરનો જનીન ફેરફાર નક્કી કરે છે કે કઈ દવા કામ કરશે અને કેટલા ડોઝમાં. ફક્ત GIST લખેલો, જનીન પ્રકાર વગરનો રિપોર્ટ દવા નક્કી કરવા માટે અધૂરો છે.
ઘણી નાની ગાંઠ કદી તકલીફ આપતી નથી. લગભગ એક સેન્ટિમીટર કે નાની, દૂરબીન સોનોગ્રાફીમાં શાંત દેખાતી ગાંઠ પર ઘણી વાર નજર રખાય છે. મોટી કે વધતી ગાંઠમાં નમૂનો અને plan જોઈએ.
ના, જોકે જૂના રિપોર્ટ આજના GIST માટે એ નામ વાપરતા. આજે ખાસ રંગ-પરીક્ષણ અને જનીન તપાસથી બંને જુદાં પડે છે, અને સારવાર અલગ છે.
તે બતાવે છે કે ઓપરેશન પછી ગાંઠ પાછી આવવાની શક્યતા કેટલી છે. તે કદ, કોષ વિભાજનની ઝડપ, જગ્યા અને ગાંઠ ફાટી હતી કે નહીં તેના પર આધારિત છે. ઓપરેશન પછી ગોળીઓ જોઈએ કે નહીં તે તેનાથી નક્કી થાય છે.
GIST ની પૂરી તસવીર માટે અમદાવાદમાં GIST વિશે પૂરી માહિતી પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
તમને કહેવાયું છે કે GIST છે, અથવા સ્કેનમાં પેટની દીવાલમાં ગાંઠ દેખાઈ છે, અને તમે જાણવા માગો છો કે તે કયા પ્રકારની છે? પ્રકાર નક્કી કરે છે કે કઈ દવા કામ કરશે અને આગળ શું કરવું. અમદાવાદના પેટના કેન્સરના સર્જન Dr Harsh Shah તમારા રિપોર્ટ તમારી સાથે જુએ છે અને તેનો અર્થ સમજાવે છે. તમારી પાસે જે સ્કેન, દૂરબીનના રિપોર્ટ અને બાયોપ્સીના રિપોર્ટ હોય તે બધાં લાવો. ફોન કરી શકો અથવા WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.