Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 24 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
પાછું આવેલું પેટનું કેન્સર મોટા ભાગે શરીરમાં ફેલાયેલું હોય છે, એટલે પહેલી સારવાર સામાન્ય રીતે દવા હોય છે. બીજું ઓપરેશન ફક્ત ચોક્કસ પસંદ કરેલા થોડા દર્દીઓને ફાયદો કરે છે.
કોઈ પણ plan પહેલાં scan અને biopsy થી પાછું આવ્યાની ખાતરી થાય છે અને ગાંઠની ફરી તપાસ થાય છે, કારણ કે તેના લક્ષણો બદલાઈ શકે.
કેન્સર કાઢી ન શકાય ત્યારે પણ લોહી વહેવું, અવરોધ, દુખાવો અને વજન ઘટવાની સારવાર થઈ શકે છે. આરામ અને તાકાત શરૂઆતથી plan નો ભાગ છે.
પેટના કેન્સરની પહેલી તપાસ, staging અને સારવાર કેવી રીતે થાય, તેની માહિતી પેટના કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ (English) પાના પર છે. આ લેખ કેન્સર પાછું આવે ત્યારે આગળ શું તેના વિશે છે.
પાછું આવવું એટલે સારવારમાં બચી ગયેલા કેન્સરના કોષો ફરી વધવા લાગ્યા છે, એ જ જગ્યાએ કે બીજે.
આવું ફક્ત ઓપરેશન પછી પણ થઈ શકે અને ઓપરેશન સાથે કીમોથેરાપી પછી પણ. એનો અર્થ એ નથી કે પહેલી સારવાર ખોટી હતી. કેટલાક કોષો એટલા નાના હોય છે કે તે સમયે કોઈ scan માં દેખાતા નથી.
મોટા ભાગે પહેલાં બે-ત્રણ વર્ષમાં કેન્સર પાછું દેખાય છે, એટલે ત્યારે તપાસની તારીખો નજીક નજીક રખાય છે. પાંચ વર્ષ કે પછી મોડું પાછું આવવું ઓછું જોવા મળે છે અને તેનું વર્તન ઘણી વાર જુદું હોય છે.
પેટર્ન કોષના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે. diffuse કે signet-ring પ્રકાર પેટની અંદરના પડદા પર ફેલાય છે. intestinal પ્રકાર લિવર તરફ જવાનું વલણ રાખે છે.
| જગ્યા | ઘણી વાર ક્યાં સાથે | શું થઈ શકે |
|---|---|---|
| પેટનો અંદરનો પડદો (peritoneum) | Diffuse કે signet-ring પ્રકાર | પેટ ફૂલવું, પેટમાં પાણી, આંતરડામાં અવરોધ |
| પેટથી દૂરની ગ્રંથિઓ | બંને પ્રકાર | પીઠનો દુખાવો, ગળામાં ગાંઠ, સોજો |
| લિવર | Intestinal પ્રકાર | થાક, જમણી બાજુ અસ્વસ્થતા, આંખો પીળી |
| ફેફસાં કે હાડકાં | બંને પ્રકાર | ખાંસી, શ્વાસ ચઢવો, હાડકાંનો દુખાવો |
| જોડાણની જગ્યા કે પેટની જગ્યા | પહેલાં margin નજીક હોય ત્યારે વધુ | ખોરાક અટકવો, ઉલટી, લોહી, દુખાવો |
ઘણી વાર શરૂઆતમાં કોઈ લક્ષણ હોતું નથી અને નિયમિત scan માં જ ખબર પડે છે. એટલે તપાસની તારીખો પાળવી જરૂરી છે, જે પેટના કેન્સરની સારવાર પછીની તપાસ લેખમાં સમજાવી છે.
શંકાસ્પદ scan કે વધતા લક્ષણની તપાસ પગલાં પ્રમાણે થાય છે. હેતુ એ છે કે સારવાર પહેલાં કેન્સર પાછું આવ્યાનું સાબિત થાય અને નવી ગાંઠ વિશે બધું જાણાય.
પછી biopsy ની HER2, MSI કે mismatch repair અને PD-L1 માટે ફરી તપાસ થાય છે. આ પહેલી ગાંઠથી જુદાં હોઈ શકે અને કઈ દવા કામ કરશે તે નક્કી કરે છે. સારવારનો રસ્તો ખૂલતો હોય તો વધુ વિસ્તૃત gene panel ઉમેરાય છે.
પાછા આવેલા કેન્સર માટે ઓપરેશન ત્યારે જ કામ આવે જ્યારે રોગ એક જગ્યા પૂરતો હોય જે પૂરી રીતે કાઢી શકાય અને વ્યક્તિ ઓપરેશન માટે સક્ષમ હોય.
| સ્થિતિ | સામાન્ય રીતે શું જોઈએ |
|---|---|
| લિવરમાં થોડા ડાઘ | લિવરના એક ભાગમાં ઓછા ડાઘ, જે દવાથી સારું પરિણામ આપે; કાઢવા કે probe થી બાળવા |
| ફેફસામાં એક કે થોડી ગાંઠ | PET-CT માં બીજો રોગ નહીં; દૂરબીનથી wedge removal કે lobectomy |
| દૂરની ગ્રંથિઓ, જેમ કે મુખ્ય ધમનીની પાછળ | થોડી ગ્રંથિઓ, દવાથી સારો પ્રતિભાવ, સક્ષમ દર્દી |
| જોડાણની જગ્યાએ કેન્સર | રોગ જોડાણ પૂરતો; પહોંચી શકાય તો completion gastrectomy |
આમાંનો દરેક નિર્ણય મોટો છે અને પહેલા ઓપરેશન કરતાં ફાયદો નાનો હોય છે. સર્જન, medical oncologist અને radiologist સાથે tumour board ચર્ચાથી પસંદગી થાય છે.
ક્યારેક કેન્સર પહેલેથી ફેલાયેલું મળે છે અને દવા તેને સારી રીતે સંકોચે છે. ત્યારે જે કંઈ દેખાય તે બધું કાઢી શકાય એમ બને, તો દવા પછી થતા ઓપરેશનને conversion surgery કહે છે.
Conversion surgery એવા લોકો માટે છે જેમનું કેન્સર દવાને ખૂબ સારો પ્રતિભાવ આપે અને જેઓ સક્ષમ રહે. ફેલાયેલા કેન્સરવાળા બધા માટે નથી, અને પસંદગી વગરના દર્દીઓમાં થયેલા અભ્યાસે ફાયદો બતાવ્યો નથી.
ફેલાયેલા કેન્સરની સારવાર સામાન્ય રીતે કેવી રીતે થાય તે ફેલાયેલા પેટના કેન્સરની સારવાર લેખમાં છે.
પડદા (peritoneum) પરનું કેન્સર પાછા આવવાનું વારંવાર જોવા મળતું સ્વરૂપ છે, અને સારવાર માટે અઘરું. કાળજીથી પસંદ કરેલા થોડા લોકોને ગરમ કીમોથેરાપીવાળું ઓપરેશન આપી શકાય.
મર્યાદિત રોગમાં, ઓછા spread score અને દવાના સારા પ્રતિભાવ સાથે, CRS અને HIPEC નામનું મોટું ઓપરેશન જે દેખાય તે કાઢે છે અને પેટને ગરમ દવાથી ધુએ છે. તેમાં સાચું જોખમ છે અને વિશિષ્ટ કેન્દ્ર તથા મજબૂત recovery ટીમ જોઈએ.
જે રોગ કાઢી ન શકાય તેમાં PIPAC નામની દૂરબીન પદ્ધતિમાં પેટમાં દવાનું ઝાકળ મૂકાય છે. તે થોડા અઠવાડિયે ફરી કરાય છે, મુખ્યત્વે તકલીફ કાબૂમાં રાખવા, અને ભારતમાં ફક્ત થોડાં કેન્દ્રોમાં ઉપલબ્ધ છે.
મોટા ભાગના લોકોમાં પાછા આવેલા કેન્સરની સારવાર પહેલાં દવાથી થાય છે. કઈ દવા, તે પહેલાં શું વપરાયું, કેટલા સમય પહેલાં, અને નવી ગાંઠની તપાસ પર આધાર રાખે છે.
દર બે-ત્રણ મહિને scan થી પ્રતિભાવ તપાસાય છે. કોર્સ કામ ન કરે કે આડઅસર ફાયદાથી વધી જાય તો plan બદલાય છે. દવા કેમ પસંદ કરાઈ છે તે પૂછવું હંમેશાં યોગ્ય છે.
થોડું પેટ કાઢ્યાના પાંચ વર્ષ પછી બાકી રહેલા પેટમાં દેખાતું કેન્સર પાછા આવેલા કેન્સર તરીકે નહીં, નવા પેટના કેન્સર તરીકે સંભાળાય છે.
આવા stump cancer માં કાયમ માટે દૂર કરવાનો ધ્યેય રખાય છે: બાકી પેટ ગ્રંથિઓ સાથે કાઢી, Roux-en-Y લૂપથી આંતરડા સાથે જોડાય છે.
પહેલાં scan થી તપાસાય છે કે તે ફેલાયું નથી. ઓપરેશન પહેલાં કે પછી દવા પહેલા પેટના કેન્સર જેમ જ નક્કી થાય છે, જે આગળ વધેલા પેટના કેન્સરની સારવાર લેખમાં છે.
કેન્સર કાઢી ન શકાય ત્યારે તકલીફની સારવાર હાર માનવી નથી. તેનાથી લોકો વધુ સમય ખાઈ શકે, ઊંઘી શકે અને ઘરે રહી શકે છે.
| તકલીફ | શું થઈ શકે |
|---|---|
| લોહી વહેવું | Endoscopy માં clip, radiologist દ્વારા નળી બંધ કરવી, કે ટૂંકી radiotherapy |
| ખોરાકના માર્ગમાં અવરોધ | સાંકડી જગ્યામાંથી stent, કે પસંદ કરેલા લોકોમાં bypass ઓપરેશન |
| દુખાવો | કાળજીથી વધારતી દવાઓ, nerve block, કે દુખતી જગ્યાએ radiotherapy |
| પેટમાં પાણી | જરૂર પડે ત્યારે કાઢવું, કે નાની નળી મૂકી રાખવી |
| લોહી ઓછું (anaemia) | લોહતત્ત્વ ગોળી કે drip થી, કે જરૂર પડે ત્યારે લોહી |
| વજન ઘટવું અને નબળાઈ | Dietitian ની સલાહ, nutrition drink, કે ખાઈ ન શકાય ત્યારે નળીથી ખોરાક |
Palliative care ટીમ કેન્સરની સારવાર સાથે સાથે કામ કરે છે, ફક્ત અંતે નહીં. વહેલી શરૂઆતથી આરામ વધે છે, અને ઘણી વાર તાકાત પણ.
આમાંથી કંઈ પણ દેખાય તો આગલી મુલાકાતની રાહ ન જુઓ:
હા. મોટા ભાગના કિસ્સામાં મુખ્ય સારવાર દવા છે, અને થોડા લોકોને ઓપરેશન પણ થઈ શકે. કાઢી ન શકાય ત્યારે પણ તકલીફની સારવાર થાય છે અને તાકાત સચવાય છે.
મોટા ભાગે પહેલાં બે-ત્રણ વર્ષમાં, એટલે ત્યારે તપાસ ઘણી નજીક નજીક રખાય છે. પાંચ વર્ષ પછી પાછું આવવું ઓછું જોવા મળે છે.
સામાન્ય રીતે હા. નવી biopsy પાછા આવ્યાનું સાબિત કરે છે અને ગાંઠની HER2, MSI અને PD-L1 માટે ફરી તપાસ થાય છે, જે બદલાઈ શકે અને દવા નક્કી કરે છે.
ફક્ત ત્યારે જ્યારે પાછું આવેલું કેન્સર એક કાઢી શકાય એવી જગ્યા પૂરતું હોય, જેમ કે થોડા લિવર ડાઘ, ફેફસાની ગાંઠ કે જોડાણ, અને તમે સક્ષમ હો. ઘણા લોકોને ફક્ત દવાથી સારવાર થાય છે.
ફેલાયેલા કેન્સરને દવાએ સંકોચ્યા પછી, બધું દેખાતું કાઢી શકાય એમ બને ત્યારે થતું ઓપરેશન. તે એવા લોકો માટે છે જેમણે દવાને ખૂબ સારો પ્રતિભાવ આપ્યો, બધા માટે નહીં.
ઉલટી થાય, કાળો મળ આવે, ખાઈ ન શકાય, આંખો પીળી થાય, પેટ ફૂલે, નવો દુખાવો થાય કે ખાંસી ન મટે તો ફોન કરો.
પેટના કેન્સરની સંભાળની આખી માહિતી પેટના કેન્સરની સારવારના પાના (English) પર છે. મુસાફરી પહેલાં કોઈ સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy અને biopsy, CT scan, પેટના કેન્સરનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
સારવાર પછી પેટનું કેન્સર પાછું આવ્યાનું કહેવાયું છે? સમાચાર અઘરા છે, પણ વિકલ્પો પૂરા થયા નથી. શું થઈ શકે તે કેન્સર ક્યાં પાછું આવ્યું, કેટલી ઝડપથી વધે છે અને તમારી તાકાત કેટલી છે તેના પર આધાર રાખે છે. રિપોર્ટ અને scan WhatsApp પર પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી ચર્ચા વખતે તે વાંચેલા હોય. plan consultation માં તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
