WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

પેટનું કેન્સર પાછું આવ્યું? હવે શું થઈ શકે

છેલ્લે સુધાર્યું: 24 ઑક્ટોબર 2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, પેટના કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.94 from 18 reviews (Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad)

ટૂંકમાં

પાછું આવેલું પેટનું કેન્સર મોટા ભાગે શરીરમાં ફેલાયેલું હોય છે, એટલે પહેલી સારવાર સામાન્ય રીતે દવા હોય છે. બીજું ઓપરેશન ફક્ત ચોક્કસ પસંદ કરેલા થોડા દર્દીઓને ફાયદો કરે છે.

કોઈ પણ plan પહેલાં scan અને biopsy થી પાછું આવ્યાની ખાતરી થાય છે અને ગાંઠની ફરી તપાસ થાય છે, કારણ કે તેના લક્ષણો બદલાઈ શકે.

કેન્સર કાઢી ન શકાય ત્યારે પણ લોહી વહેવું, અવરોધ, દુખાવો અને વજન ઘટવાની સારવાર થઈ શકે છે. આરામ અને તાકાત શરૂઆતથી plan નો ભાગ છે.

પેટના કેન્સરની પહેલી તપાસ, staging અને સારવાર કેવી રીતે થાય, તેની માહિતી પેટના કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ (English) પાના પર છે. આ લેખ કેન્સર પાછું આવે ત્યારે આગળ શું તેના વિશે છે.

"પાછું આવવું" એટલે શું

પાછું આવવું એટલે સારવારમાં બચી ગયેલા કેન્સરના કોષો ફરી વધવા લાગ્યા છે, એ જ જગ્યાએ કે બીજે.

આવું ફક્ત ઓપરેશન પછી પણ થઈ શકે અને ઓપરેશન સાથે કીમોથેરાપી પછી પણ. એનો અર્થ એ નથી કે પહેલી સારવાર ખોટી હતી. કેટલાક કોષો એટલા નાના હોય છે કે તે સમયે કોઈ scan માં દેખાતા નથી.

મોટા ભાગે પહેલાં બે-ત્રણ વર્ષમાં કેન્સર પાછું દેખાય છે, એટલે ત્યારે તપાસની તારીખો નજીક નજીક રખાય છે. પાંચ વર્ષ કે પછી મોડું પાછું આવવું ઓછું જોવા મળે છે અને તેનું વર્તન ઘણી વાર જુદું હોય છે.

પેટનું કેન્સર ક્યાં પાછું આવે છે

પેટર્ન કોષના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે. diffuse કે signet-ring પ્રકાર પેટની અંદરના પડદા પર ફેલાય છે. intestinal પ્રકાર લિવર તરફ જવાનું વલણ રાખે છે.

પાછા આવવાની સામાન્ય જગ્યાઓ અને તેનાથી થતી તકલીફ
જગ્યાઘણી વાર ક્યાં સાથેશું થઈ શકે
પેટનો અંદરનો પડદો (peritoneum)Diffuse કે signet-ring પ્રકારપેટ ફૂલવું, પેટમાં પાણી, આંતરડામાં અવરોધ
પેટથી દૂરની ગ્રંથિઓબંને પ્રકારપીઠનો દુખાવો, ગળામાં ગાંઠ, સોજો
લિવરIntestinal પ્રકારથાક, જમણી બાજુ અસ્વસ્થતા, આંખો પીળી
ફેફસાં કે હાડકાંબંને પ્રકારખાંસી, શ્વાસ ચઢવો, હાડકાંનો દુખાવો
જોડાણની જગ્યા કે પેટની જગ્યાપહેલાં margin નજીક હોય ત્યારે વધુખોરાક અટકવો, ઉલટી, લોહી, દુખાવો

ઘણી વાર શરૂઆતમાં કોઈ લક્ષણ હોતું નથી અને નિયમિત scan માં જ ખબર પડે છે. એટલે તપાસની તારીખો પાળવી જરૂરી છે, જે પેટના કેન્સરની સારવાર પછીની તપાસ લેખમાં સમજાવી છે.

પાછું આવ્યાની ખાતરી કેવી રીતે થાય

શંકાસ્પદ scan કે વધતા લક્ષણની તપાસ પગલાં પ્રમાણે થાય છે. હેતુ એ છે કે સારવાર પહેલાં કેન્સર પાછું આવ્યાનું સાબિત થાય અને નવી ગાંઠ વિશે બધું જાણાય.

  • છાતી, પેટ અને પેલ્વિસનું contrast CT scan.
  • CT સ્પષ્ટ ન હોય ત્યારે PET-CT scan, ખાસ કરીને ગ્રંથિઓ અને ફેફસાં માટે.
  • જોડાણ કે બાકી રહેલા પેટ પર શંકા હોય ત્યારે biopsy સાથે endoscopy.
  • ગાંઠ કે લિવરના ડાઘ સુધી સુરક્ષિત રીતે પહોંચાય તો સોયથી biopsy.
  • લોહીના tumour marker, જૂના મૂલ્ય સાથે સરખાવીને.

પછી biopsy ની HER2, MSI કે mismatch repair અને PD-L1 માટે ફરી તપાસ થાય છે. આ પહેલી ગાંઠથી જુદાં હોઈ શકે અને કઈ દવા કામ કરશે તે નક્કી કરે છે. સારવારનો રસ્તો ખૂલતો હોય તો વધુ વિસ્તૃત gene panel ઉમેરાય છે.

ફરી ઓપરેશન ક્યારે શક્ય

પાછા આવેલા કેન્સર માટે ઓપરેશન ત્યારે જ કામ આવે જ્યારે રોગ એક જગ્યા પૂરતો હોય જે પૂરી રીતે કાઢી શકાય અને વ્યક્તિ ઓપરેશન માટે સક્ષમ હોય.

પાછા આવેલા કેન્સરને કાઢવાનો વિચાર ક્યારે થાય
સ્થિતિસામાન્ય રીતે શું જોઈએ
લિવરમાં થોડા ડાઘલિવરના એક ભાગમાં ઓછા ડાઘ, જે દવાથી સારું પરિણામ આપે; કાઢવા કે probe થી બાળવા
ફેફસામાં એક કે થોડી ગાંઠPET-CT માં બીજો રોગ નહીં; દૂરબીનથી wedge removal કે lobectomy
દૂરની ગ્રંથિઓ, જેમ કે મુખ્ય ધમનીની પાછળથોડી ગ્રંથિઓ, દવાથી સારો પ્રતિભાવ, સક્ષમ દર્દી
જોડાણની જગ્યાએ કેન્સરરોગ જોડાણ પૂરતો; પહોંચી શકાય તો completion gastrectomy

આમાંનો દરેક નિર્ણય મોટો છે અને પહેલા ઓપરેશન કરતાં ફાયદો નાનો હોય છે. સર્જન, medical oncologist અને radiologist સાથે tumour board ચર્ચાથી પસંદગી થાય છે.

ફેલાયેલા કેન્સરમાં conversion ઓપરેશન

ક્યારેક કેન્સર પહેલેથી ફેલાયેલું મળે છે અને દવા તેને સારી રીતે સંકોચે છે. ત્યારે જે કંઈ દેખાય તે બધું કાઢી શકાય એમ બને, તો દવા પછી થતા ઓપરેશનને conversion surgery કહે છે.

Conversion surgery એવા લોકો માટે છે જેમનું કેન્સર દવાને ખૂબ સારો પ્રતિભાવ આપે અને જેઓ સક્ષમ રહે. ફેલાયેલા કેન્સરવાળા બધા માટે નથી, અને પસંદગી વગરના દર્દીઓમાં થયેલા અભ્યાસે ફાયદો બતાવ્યો નથી.

  • ઘણા મહિનાની દવા અને scan માં સ્પષ્ટ સુધારો.
  • ઓપરેશન પહેલાંના ફરી scan માં રોગની નવી જગ્યા નહીં.
  • સારી તાકાત અને ભૂખ.
  • ઓપરેશન પછી પણ દવા ચાલુ રાખવાનો plan.

ફેલાયેલા કેન્સરની સારવાર સામાન્ય રીતે કેવી રીતે થાય તે ફેલાયેલા પેટના કેન્સરની સારવાર લેખમાં છે.

પેટના અંદરના પડદા પર કેન્સર

પડદા (peritoneum) પરનું કેન્સર પાછા આવવાનું વારંવાર જોવા મળતું સ્વરૂપ છે, અને સારવાર માટે અઘરું. કાળજીથી પસંદ કરેલા થોડા લોકોને ગરમ કીમોથેરાપીવાળું ઓપરેશન આપી શકાય.

મર્યાદિત રોગમાં, ઓછા spread score અને દવાના સારા પ્રતિભાવ સાથે, CRS અને HIPEC નામનું મોટું ઓપરેશન જે દેખાય તે કાઢે છે અને પેટને ગરમ દવાથી ધુએ છે. તેમાં સાચું જોખમ છે અને વિશિષ્ટ કેન્દ્ર તથા મજબૂત recovery ટીમ જોઈએ.

જે રોગ કાઢી ન શકાય તેમાં PIPAC નામની દૂરબીન પદ્ધતિમાં પેટમાં દવાનું ઝાકળ મૂકાય છે. તે થોડા અઠવાડિયે ફરી કરાય છે, મુખ્યત્વે તકલીફ કાબૂમાં રાખવા, અને ભારતમાં ફક્ત થોડાં કેન્દ્રોમાં ઉપલબ્ધ છે.

પાછા આવ્યા પછી કીમોથેરાપી

મોટા ભાગના લોકોમાં પાછા આવેલા કેન્સરની સારવાર પહેલાં દવાથી થાય છે. કઈ દવા, તે પહેલાં શું વપરાયું, કેટલા સમય પહેલાં, અને નવી ગાંઠની તપાસ પર આધાર રાખે છે.

  • પહેલા કોર્સના લગભગ છ મહિનામાં પાછું આવ્યું: સામાન્ય રીતે જુદું combination પસંદ થાય.
  • એક વર્ષ કે પછી પાછું આવ્યું: એ જ combination ફરી અજમાવી શકાય.
  • HER2 positive: કીમોથેરાપી સાથે HER2 પર લક્ષ્ય રાખતી દવા ઉમેરાય.
  • MSI-high કે PD-L1 positive: immunotherapy દવા ઉમેરાય કે એકલી વપરાય.
  • નબળા કે અશક્ત: તાકાત બચાવવા હળવી કે એક દવાની સારવાર.

દર બે-ત્રણ મહિને scan થી પ્રતિભાવ તપાસાય છે. કોર્સ કામ ન કરે કે આડઅસર ફાયદાથી વધી જાય તો plan બદલાય છે. દવા કેમ પસંદ કરાઈ છે તે પૂછવું હંમેશાં યોગ્ય છે.

બાકી રહેલા પેટમાં નવું કેન્સર

થોડું પેટ કાઢ્યાના પાંચ વર્ષ પછી બાકી રહેલા પેટમાં દેખાતું કેન્સર પાછા આવેલા કેન્સર તરીકે નહીં, નવા પેટના કેન્સર તરીકે સંભાળાય છે.

આવા stump cancer માં કાયમ માટે દૂર કરવાનો ધ્યેય રખાય છે: બાકી પેટ ગ્રંથિઓ સાથે કાઢી, Roux-en-Y લૂપથી આંતરડા સાથે જોડાય છે.

પહેલાં scan થી તપાસાય છે કે તે ફેલાયું નથી. ઓપરેશન પહેલાં કે પછી દવા પહેલા પેટના કેન્સર જેમ જ નક્કી થાય છે, જે આગળ વધેલા પેટના કેન્સરની સારવાર લેખમાં છે.

તકલીફ કાબૂમાં રાખવી

કેન્સર કાઢી ન શકાય ત્યારે તકલીફની સારવાર હાર માનવી નથી. તેનાથી લોકો વધુ સમય ખાઈ શકે, ઊંઘી શકે અને ઘરે રહી શકે છે.

સામાન્ય તકલીફ અને તેની સારવાર
તકલીફશું થઈ શકે
લોહી વહેવુંEndoscopy માં clip, radiologist દ્વારા નળી બંધ કરવી, કે ટૂંકી radiotherapy
ખોરાકના માર્ગમાં અવરોધસાંકડી જગ્યામાંથી stent, કે પસંદ કરેલા લોકોમાં bypass ઓપરેશન
દુખાવોકાળજીથી વધારતી દવાઓ, nerve block, કે દુખતી જગ્યાએ radiotherapy
પેટમાં પાણીજરૂર પડે ત્યારે કાઢવું, કે નાની નળી મૂકી રાખવી
લોહી ઓછું (anaemia)લોહતત્ત્વ ગોળી કે drip થી, કે જરૂર પડે ત્યારે લોહી
વજન ઘટવું અને નબળાઈDietitian ની સલાહ, nutrition drink, કે ખાઈ ન શકાય ત્યારે નળીથી ખોરાક

Palliative care ટીમ કેન્સરની સારવાર સાથે સાથે કામ કરે છે, ફક્ત અંતે નહીં. વહેલી શરૂઆતથી આરામ વધે છે, અને ઘણી વાર તાકાત પણ.

વહેલાં કહેવાનાં લક્ષણ

આમાંથી કંઈ પણ દેખાય તો આગલી મુલાકાતની રાહ ન જુઓ:

  • ઉલટી, કે ખોરાક નીચે ઉતરતાં અટકવો.
  • કાળો મળ, કે લોહીની ઉલટી.
  • પેટ ફૂલતું જવું, કે પાણીથી અચાનક વજન વધવું.
  • આંખો પીળી, કે ઘેરો પેશાબ.
  • પીઠ, હાડકાં કે છાતીમાં નવો દુખાવો, કે ન મટતી ખાંસી.
  • સતત ઘટતું વજન, કે એક ભોજન પણ ન ખાઈ શકાય.

મુલાકાતમાં પૂછવાના સવાલ

  • કેન્સર બરાબર ક્યાં પાછું આવ્યું છે, અને તમને કેવી રીતે ખબર પડી?
  • નવી ગાંઠની કઈ તપાસ ફરી થશે?
  • મારા માટે ઓપરેશન વિકલ્પ છે, કે પહેલાં દવા?
  • આ સારવારનો હેતુ શો છે, અને તે કામ કરે છે તે કેવી રીતે ખબર પડશે?
  • ખોરાક, દુખાવા અને મનમાં કોણ મદદ કરશે?

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

પાછું આવેલા પેટના કેન્સરની સારવાર થઈ શકે?

હા. મોટા ભાગના કિસ્સામાં મુખ્ય સારવાર દવા છે, અને થોડા લોકોને ઓપરેશન પણ થઈ શકે. કાઢી ન શકાય ત્યારે પણ તકલીફની સારવાર થાય છે અને તાકાત સચવાય છે.

સારવાર પછી પેટનું કેન્સર સામાન્ય રીતે કેટલા સમયમાં પાછું આવે?

મોટા ભાગે પહેલાં બે-ત્રણ વર્ષમાં, એટલે ત્યારે તપાસ ઘણી નજીક નજીક રખાય છે. પાંચ વર્ષ પછી પાછું આવવું ઓછું જોવા મળે છે.

ફરી biopsy કરાવવી પડશે?

સામાન્ય રીતે હા. નવી biopsy પાછા આવ્યાનું સાબિત કરે છે અને ગાંઠની HER2, MSI અને PD-L1 માટે ફરી તપાસ થાય છે, જે બદલાઈ શકે અને દવા નક્કી કરે છે.

બીજું ઓપરેશન શક્ય છે?

ફક્ત ત્યારે જ્યારે પાછું આવેલું કેન્સર એક કાઢી શકાય એવી જગ્યા પૂરતું હોય, જેમ કે થોડા લિવર ડાઘ, ફેફસાની ગાંઠ કે જોડાણ, અને તમે સક્ષમ હો. ઘણા લોકોને ફક્ત દવાથી સારવાર થાય છે.

Conversion surgery શું છે?

ફેલાયેલા કેન્સરને દવાએ સંકોચ્યા પછી, બધું દેખાતું કાઢી શકાય એમ બને ત્યારે થતું ઓપરેશન. તે એવા લોકો માટે છે જેમણે દવાને ખૂબ સારો પ્રતિભાવ આપ્યો, બધા માટે નહીં.

આગલી મુલાકાત પહેલાં ક્યારે ફોન કરવો?

ઉલટી થાય, કાળો મળ આવે, ખાઈ ન શકાય, આંખો પીળી થાય, પેટ ફૂલે, નવો દુખાવો થાય કે ખાંસી ન મટે તો ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં મળે છે

Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad

Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007. Endoscopy અને biopsy, CT scan, પેટના કેન્સરનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.

WhatsApp +91-63555-64601 · Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા નો રસ્તો

સારવાર પછી પેટનું કેન્સર પાછું આવ્યાનું કહેવાયું છે? સમાચાર અઘરા છે, પણ વિકલ્પો પૂરા થયા નથી. શું થઈ શકે તે કેન્સર ક્યાં પાછું આવ્યું, કેટલી ઝડપથી વધે છે અને તમારી તાકાત કેટલી છે તેના પર આધાર રાખે છે. રિપોર્ટ અને scan મુલાકાતમાં સાથે લાવો. plan consultation માં તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.