Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 24 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
પેટનો થોડો કે આખો ભાગ કાઢ્યા પછી શરીરને સમય અને થોડી મદદ જોઈએ: નાનાં ભોજન, આખી જિંદગી વિટામિન, અને વજન તથા લોહીની નિયમિત તપાસ.
શરૂઆતના મહિનાઓમાં વજન ઘટે છે. Dumping, એસિડ ઉપર ચઢવો અને ઝાડા જેવી મોટા ભાગની તકલીફ નામ પાડી લીધા પછી સંભાળી શકાય છે.
આખું પેટ કાઢ્યા પછી વિટામિન B12 આખી જિંદગી જોઈએ. લોહતત્ત્વ, કૅલ્શિયમ અને વિટામિન D તપાસીને ઓછાં હોય ત્યારે અપાય છે.
પેટના કેન્સરની તપાસ, staging અને સારવાર કેવી રીતે થાય, તેની આખી માહિતી પેટના કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ (English) પાના પર છે. આ લેખ ઓપરેશન પછીનાં વર્ષો વિશે છે.
પેટ ખોરાક જમા કરે છે અને પાચન શરૂ કરે છે. તેનો થોડો કે આખો ભાગ ન હોય ત્યારે ખોરાક ઝડપથી આગળ જાય છે અને ઓછી માત્રામાં સમાય છે.
મોટા ભાગના લોકો થોડા મહિનામાં નવી રીત બેસાડી લે છે. તેઓ નાનાં ભોજન વધુ વાર લે છે, કયો ખોરાક માફક આવે છે તે શીખી લે છે, અને થોડાં supplement લે છે. ઘણા લોકો કામ પર અને રોજિંદા જીવનમાં પાછા ફરે છે.
નીચેની તકલીફ સામાન્ય છે, દુર્લભ નથી. તે અગાઉથી જાણતા હોઈએ તો સંભાળવી સહેલી પડે છે, અને મુલાકાતમાં કહેવી પણ સહેલી પડે છે.
પહેલા છ મહિનામાં થોડું વજન ઘટવું અપેક્ષિત છે. નીચેનો ભાગ જ કાઢ્યો હોય તેના કરતાં આખું પેટ કાઢ્યા પછી વજન વધુ ઘટે છે.
શરૂઆતના મહિનાઓ પછી વજન ઘણી વાર ટકી જાય છે, અને એકથી બે વર્ષમાં થોડું પાછું આવે છે. પૂરેપૂરું ભાગ્યે જ પાછું આવે છે. વજન સતત ઘટતું જાય તે સામાન્ય નથી, તેનું કારણ શોધવું પડે.
આમાંના દરેક કારણની શોધ થઈ શકે અને સારવાર થઈ શકે. શરૂઆતની થોડી મુલાકાતમાં dietitian ને મળવાથી લોકોની ધારણા કરતાં વધુ ફાયદો થાય છે.
દિવસમાં છ કે તેથી વધુ વાર થોડું થોડું ખાઓ, સારી રીતે ચાવો, અને દરેક ભોજનમાં પ્રોટીન રાખો. પાણી ભોજન સાથે નહીં, ભોજન વચ્ચે પીઓ.
પૂરું ભોજન ભારે પડે તો ભોજન વચ્ચે nutrition drink કે નરમ, વધુ પ્રોટીનવાળો નાસ્તો ખૂટતું પૂરું કરે છે. Dietitian રોજનું લક્ષ્ય સરળ ભાષામાં નક્કી કરી આપે છે.
Dumping ત્યારે થાય જ્યારે ખોરાક પેટમાંથી કે બનાવેલી કોથળીમાંથી ખૂબ ઝડપથી નીકળી જાય. તે ભોજન પછી તરત, અથવા એકથી ત્રણ કલાકે થઈ શકે.
| વહેલો dumping | મોડો dumping | |
|---|---|---|
| ક્યારે | ભોજનના 15 થી 30 મિનિટ પછી | ભોજનના એકથી ત્રણ કલાક પછી |
| શું અનુભવાય | પેટમાં મરડ, ગૅસ, ધબકારા વધવા, પરસેવો, ચક્કર, પાતળા ઝાડા | ધ્રુજારી, પરસેવો, અશક્તિ, ભૂખ, સુગર ઘટી ગયાની લાગણી |
| કેમ થાય | ખોરાક આંતરડામાં ધસી જાય છે અને પ્રવાહી ખેંચે છે | ખાંડ ઝડપથી શોષાય, insulin વધે, પછી સુગર ઘટે |
| શું મદદ કરે | નાનાં ભોજન, ઓછી ખાંડ, જમ્યા પછી 30 મિનિટ સૂવું | પ્રોટીન સાથે જટિલ કાર્બોહાઇડ્રેટ; સુગર ઘટે ત્યારે થોડું મીઠું |
સરળ ઉપાયો પૂરતા ન હોય તો દવા મદદ કરે છે. મોડા dumping માં ભોજન સાથે લેવાતી એક દવા ખાંડનું શોષણ ધીમું કરે છે. આંતરડાને ધીમું કરતું injection ગંભીર કિસ્સા માટે રખાય છે.
વિટામિન B12 શોષાવા માટે પેટની જરૂર પડે છે. આખું પેટ કાઢ્યા પછી તે આખી જિંદગી અપાય છે, અને થોડું કાઢ્યા પછી તેનું સ્તર વારંવાર તપાસાય છે.
| તત્ત્વ | કેમ ઘટે | કેવી રીતે પૂર્તિ થાય |
|---|---|---|
| વિટામિન B12 | તેને શોષવામાં મદદ કરતો પેટનો ભાગ રહેતો નથી | દર એકથી ત્રણ મહિને injection, અથવા વધુ માત્રાની ગોળી, સલાહ મુજબ |
| લોહતત્ત્વ | એસિડ ઓછો થતાં લોહતત્ત્વ ઓછું શોષાય છે | રોજ લોહતત્ત્વની ગોળી; ગોળી માફક ન આવે તો લોહીની નળી વાટે drip |
| કૅલ્શિયમ | શોષણ ઓછું અને ખોરાક ઓછો | ભોજન સાથે કૅલ્શિયમની ગોળી, માત્રા ડૉક્ટર નક્કી કરે |
| વિટામિન D | શોષણ ઓછું અને તડકો ઓછો | વિટામિન D3 ગોળી કે sachet, પછી ફરી સ્તર તપાસવું |
| ફોલેટ, ઝિંક, મૅગ્નેશિયમ | ખોરાક અને શોષણ ઓછાં | લોહીની તપાસમાં સ્તર ઓછું આવે તો જ |
મુલાકાતો વખતે લોહીની ગણતરી અને આ સ્તર તપાસાય છે. થાક, શ્વાસ ચડવો, પગમાં ઝણઝણાટી કે જીભમાં બળતરાને ઉંમર પર ન ઢોળવી. તે ઘણી વાર એવી ઘટ બતાવે છે જે સાદા supplement થી સુધરે છે.
આખું પેટ કાઢ્યા પછી વર્ષો જતાં હાડકાં પાતળાં થઈ શકે છે, કારણ કે કૅલ્શિયમ અને વિટામિન D ઓછાં શોષાય છે. હાડકાંની તપાસ તે વહેલું પકડે છે.
પિત્ત બાકી રહેલા પેટમાં કે અન્નનળીમાં પાછું ચઢી શકે છે. જૂની Billroth II પદ્ધતિના જોડાણ પછી, અને પેટનો ઉપલો ભાગ કાઢ્યા પછી, આ વધુ બને છે.
છાતીમાં બળતરા, મોઢામાં કડવો કે લીલો સ્વાદ, પિત્તની ઉલટી, અને જમ્યા પછી પેટના ઉપલા ભાગમાં દુખાવો, આ ઉપર ચઢવાની નિશાની છે.
ઓપરેશન પછી નવી બળતરા શરૂ થાય તો જોડાણ જોવા માટે endoscopy પણ કરાય છે. તેનો plan પેટના કેન્સરની સારવાર પછીની તપાસ લેખમાં છે.
પેટ કાઢ્યા પછીના ઝાડાનાં ઘણાં કારણ હોય છે, એટલે સારવાર પહેલાં કારણ શોધાય છે. કેટલાંક જલદી અટકાવી શકાય છે.
તેલિયો, ફીકો, તરતો મળ અને વજન ઘટવું છેલ્લા કારણ તરફ ઇશારો કરે છે. મળની તપાસ તેને પાકું કરે છે. દરેક ભોજન સાથે સ્વાદુપિંડના enzyme ની capsule લેવાથી સામાન્ય રીતે ફરક પડે છે. તે ભારતમાં મળે છે.
કેન્સર પરવાનગી આપે ત્યાં સર્જન એવું ઓપરેશન પસંદ કરી શકે જે પેટનું વધુ કામ સાચવે. આ નિર્ણય કેન્સરની જગ્યા અને સ્વચ્છ કિનારી પર આધાર રાખે છે, પસંદ પર નહીં.
કેન્સર પૂરેપૂરું કાઢવું એ પહેલી શરત છે. કામ સાચવતું ઓપરેશન ત્યારે જ પસંદ થાય જ્યારે તે મોટા ઓપરેશન જેટલું જ કેન્સર કાઢે.
પસંદગી કેવી રીતે થાય તેની વધુ વાત શરૂઆતના પેટના કેન્સરની સારવાર લેખમાં છે.
ડાયાબિટીસવાળા કેટલાક લોકોને પેટનો ભાગ કાઢ્યા પછી સુગર સારી રહે છે. બીજાઓને દવા બદલવી પડે છે. ફેરફાર બધા માટે સરખો નથી.
ડાયાબિટીસની ગોળી કે insulin લેતા હો તો ઓપરેશન પહેલાં અને પહેલી મુલાકાતમાં ડૉક્ટરને કહો. ઓછું ખાવાથી, માત્રા ઘટાડ્યા વગર, સુગર ખૂબ ઘટી શકે છે.
કેન્સરના ઓપરેશન પછી ઉદાસી અને ચિંતા સામાન્ય છે, ખાસ કરીને ખાવું અઘરું હોય ત્યારે. તે સાચી તકલીફ છે અને તેની સારવાર થઈ શકે છે.
ડૉક્ટર, counsellor કે ઘરના કોઈ સાથે વાત કરવાથી મદદ મળે છે. ઉદાસી માટે ટૂંકી સારવારથી ઘણી વાર ખાવાનું અને વજન પણ સુધરે છે.
આમાંનું કંઈ દેખાય તો આગલી તારીખની રાહ ન જુઓ:
પહેલા છ મહિનામાં થોડું ઘટવું અપેક્ષિત છે, આખું પેટ કાઢ્યા પછી વધુ. પછી વજન ટકે છે. સતત ઘટતા વજનનું કારણ શોધવું જરૂરી છે.
ઘણી વાર આ dumping છે, જેમાં ખોરાક પેટમાંથી ખૂબ ઝડપથી નીકળે છે. નાનાં ભોજન, ઓછી ખાંડ અને જમ્યા પછી અડધો કલાક સૂવાથી રાહત મળે છે. તે પૂરતું ન હોય તો દવા છે.
આખું પેટ કાઢ્યું હોય તો હા, injection કે વધુ માત્રાની ગોળીથી. થોડું કાઢ્યું હોય તો સ્તર વારંવાર તપાસાય છે અને ઓછું હોય ત્યારે અપાય છે.
મોટા ભાગના લોકો ઘરનો સામાન્ય ખોરાક નાના નાના ભોજનમાં ખાય છે. કેન્દ્રિત ખાંડ ઓછી રાખવી સારી, અને પાણી ભોજન વચ્ચે પીવું, ભોજન સાથે નહીં.
વર્ષો જતાં પડી શકે, કારણ કે કૅલ્શિયમ અને વિટામિન D ઓછાં શોષાય છે. ઓપરેશનના એક વર્ષ પછી હાડકાંની તપાસ અને રોજ કૅલ્શિયમ તથા વિટામિન D તેમને બચાવે છે.
વજન સતત ઘટે, ખાઈ ન શકાય, ખોરાક અટકે, લોહીની ઉલટી થાય, કાળો મળ આવે કે જમ્યા પછી બેભાન જેવું લાગે તો ફોન કરો.
પેટના કેન્સરની આખી સારવાર પેટના કેન્સરની સારવારના પાના (English) પર છે. મુસાફરી પહેલાં કોઈ સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy અને biopsy, CT scan, total gastrectomy સહિત પેટના કેન્સરના ઓપરેશન પછીની તપાસ, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
પેટના કેન્સરનું ઓપરેશન થઈ ગયું છે, પણ ખાવામાં તકલીફ પડે છે, વજન ઘટે છે કે જમ્યા પછી સારું લાગતું નથી? આમાંની ઘણી તકલીફનું કારણ શોધી શકાય છે અને તેની સારવાર થઈ શકે છે. રિપોર્ટ WhatsApp પર પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી મુલાકાત વખતે તે વાંચેલા હોય. તમારે શું જોઈએ તે consultation માં તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
