WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

ચોથા સ્ટેજનું મળાશયનું કેન્સર: સારવારથી હજુ શું શક્ય?

છેલ્લે સુધાર્યું: 4 નવેમ્બર 2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, પેટ અને આંતરડાના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Rectal Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

ચોથા સ્ટેજમાં કેન્સર પેડુની બહાર, મોટા ભાગે લીવર કે ફેફસાં સુધી, પહોંચ્યું હોય છે. તેની સારવાર મુખ્યત્વે દવાથી થાય છે, અને ક્યારેક ઓપરેશન પણ જોડાય છે.

બાયોપ્સી પરની જનીન તપાસ દવા પસંદ કરે છે. કોઈ પણ સારવાર શરૂ થાય તે પહેલાં આ પહેલું પગલું છે.

ફેલાવટ મર્યાદિત હોય તો દેખાતો બધો રોગ હજુ કાઢી શકાય. ન હોય તો ધ્યેય કેન્સરને કાબૂમાં રાખવાનું અને તમને સારા રાખવાનું છે.

મળાશયના ઓપરેશનની વાત મધ્ય મળાશયના કેન્સર પાનામાં સમજાવી છે. આ લેખ ફેલાઈ ગયેલા કેન્સર વિશે છે.

ચોથા સ્ટેજનું મળાશયનું કેન્સર એટલે શું?

ચોથા સ્ટેજનો અર્થ છે કે મળાશયના કેન્સરના કોષો બીજા અંગ સુધી પહોંચ્યા છે. ઘણી વાર લીવર, પછી ફેફસાં. કેટલાકમાં આ પહેલી મુલાકાતે જ જણાય છે, કેટલાકમાં અગાઉની સારવાર પછી.

ફેલાયેલા મળાશયના કેન્સરની સારવાર ફેલાયેલા કોલનના કેન્સર જેવી જ હોય છે. મળાશયમાં એક વધારાનો પ્રશ્ન ઉમેરાય છે: પેડુમાંની ગાંઠનું શું કરવું.

  • નિદાન વખતે જ ફેલાવટ મળે તો તેને સિન્ક્રોનસ કહે છે. પછીથી દેખાય તો મેટાક્રોનસ.
  • કોલનના કેન્સર કરતાં મળાશયના કેન્સરમાં ફેફસાં થોડાં વધુ વાર સામેલ થાય છે.
  • ચોથા સ્ટેજ શબ્દ કરતાં ટપકાંની સંખ્યા, કદ અને જગ્યા વધુ મહત્ત્વનાં છે.
  • સ્કેન જેટલી જ તમારી ઉંમર, તબિયત અને ઇચ્છા પણ plan ઘડે છે.

કયા સ્કેન વપરાય છે તે અમારા મળાશયના કેન્સરનો સ્ટેજ કેવી રીતે નક્કી થાય લેખમાં સમજાવ્યું છે.

સારવાર કઈ તપાસથી નક્કી થાય છે?

બાયોપ્સી પરની ચાર તપાસ દવા નક્કી કરે છે: મિસમેચ રિપેર (MSI), RAS, BRAF અને HER2. તે પહેલી સારવાર પહેલાં થઈ જવી જોઈએ.

ફેલાયેલા મળાશયના કેન્સરમાં જનીન તપાસ
તપાસશું શોધે છેplan કેવી રીતે બદલાય છે
મિસમેચ રિપેર (MSI)જનીન સુધારવાની વ્યવસ્થામાં ખામીપહેલી સારવાર તરીકે ઇમ્યુનોથેરાપીનો રસ્તો ખૂલી શકે
RAS (KRAS, NRAS)વૃદ્ધિના સંકેતો ચાલુ કરતો ફેરફારહોય તો anti-EGFR દવા કામ ન કરે. ન હોય તો વાપરી શકાય
BRAF V600Eકેન્સરને ઝડપથી વધારતો ફેરફારવધુ મજબૂત પહેલો plan, કે ખાસ ટાર્ગેટેડ દવાની જોડી જોઈએ
HER2HER2 જનીનની વધુ પ્રતિકૃતિઓએક નાનું જૂથ, જેને HER2 અટકાવતી દવા અસર કરી શકે

આ પરિણામો આખો plan બદલી શકે છે. તાત્કાલિક સ્થિતિ ન હોય તો તે આવે ત્યાં સુધી દવા શરૂ ન કરો. દરેક તપાસ અમારા પેથોલૉજી રિપોર્ટમાં શું લખાય છે લેખમાં સમજાવી છે.

લીવર કે ફેફસાંની ફેલાવટ કાઢી શકાય?

ક્યારેક હા. ફેલાવટ એક અંગમાં થોડાં ટપકાં પૂરતી હોય, તો કીમોથેરાપી અને ઓપરેશનનો plan દેખાતો બધો રોગ કાઢી શકે. ચોથા સ્ટેજમાં આશાનો મુખ્ય રસ્તો આ છે.

  • ટીમ સ્કેન જોઈને પૂછે છે કે દરેક ટપકું કાઢી શકાય કે સારવાર આપી શકાય કે નહીં.
  • સામાન્ય રીતે કીમોથેરાપી પહેલાં અપાય છે. તે ટપકાં નાનાં કરી શકે અને કેન્સર કેવું વર્તે છે તે બતાવે છે.
  • બધો રોગ કાઢી શકાય તો લીવર કે ફેફસાંનાં ટપકાં અને મળાશયની ગાંઠ, બંને પર તબક્કાવાર કામ થાય છે.
  • લીવરની બીજી સારવાર, જેમ કે ટપકાંને બાળવું કે તેનો લોહીનો પુરવઠો અટકાવવો, ઉમેરી શકાય.
  • શરૂઆતમાં ન કાઢી શકાય તેવાં ટપકાં દવા પછી કાઢવા લાયક બની શકે. ટીમ ફરી સ્કેન કરીને ચકાસે છે.

આ નિર્ણય સર્જન, મેડિકલ ઓન્કોલૉજિસ્ટ અને રેડિયૉલૉજિસ્ટની ટીમનો હોય છે. લીવરની વાત વિગતે અમારા કોલોરેક્ટલ લીવર મેટાસ્ટેસિસ પાનામાં સમજાવી છે.

મળાશયની ગાંઠ તકલીફ આપે તો શું?

મળાશયની ગાંઠમાંથી લોહી પડે, આંતરડું બંધ થાય કે પેડુમાં દુખાવો થાય, તો તેને વહેલું ધ્યાન જોઈએ. તકલીફ ન હોય તો સામાન્ય રીતે દવા પહેલાં અપાય છે, અને ગાંઠ પછીથી ફરી તપાસાય છે.

ચોથા સ્ટેજમાં મળાશયની ગાંઠ માટેના વિકલ્પો
સ્થિતિસામાન્ય અભિગમ
ગાંઠ ઓછી તકલીફ આપે, ફેલાવટથી તકલીફ થાયપહેલાં દવા. મળાશયની ગાંઠની સમીક્ષા થોડા મહિના પછી
આંતરડું બંધ કે લગભગ બંધસ્ટોમા, સ્ટેન્ટ, કે ગાંઠ કાઢવી
ગાંઠમાંથી ભારે રક્તસ્રાવ, દુખાવો કે ચેપટૂંકો કોર્સ રેડિયેશન, જરૂર પડે તો ઓપરેશન
ફેલાવટ મર્યાદિત અને કાઢી શકાય તેવીદવા અને ઓપરેશન, મળાશય સહિત બધા રોગ માટે
  • આંતરડું બંધ હોય ત્યારે સ્ટોમા સરળ રાહતનો રસ્તો છે. તેનાથી દવા મોડી થયા વિના શરૂ થાય. ઘણી વાર તે પછીથી બંધ કરી શકાય.
  • એક અઠવાડિયાનું ટૂંકું રેડિયેશન રક્તસ્રાવ, દુખાવો અને વારંવાર હાજતની ઇચ્છા શાંત કરી શકે.
  • સ્ટેન્ટ એટલે આંતરડું ખુલ્લું રાખતી નળી. નીચલા મળાશયમાં તે મૂકવી અઘરી છે.
  • દૂરબીન કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી ગાંઠ કાઢવાનું તેમના માટે રખાય છે જેમને તેની જરૂર હોય, કે જેમનો બધો રોગ દૂર થવાની શક્યતા હોય.

ગાંઠ MSI-high હોય તો શું?

ચોથા સ્ટેજના મળાશયના કેન્સરનું એક નાનું જૂથ MSI-high હોય છે. તેમાં ઇમ્યુનોથેરાપી સારી અસર કરે છે, તેથી કીમોથેરાપીને બદલે પહેલાં રોગપ્રતિકારક દવા અપાય છે.

  • સામાન્ય પહેલી દવા pembrolizumab છે. બીજો વિકલ્પ બે રોગપ્રતિકારક દવાઓની જોડી છે.
  • પ્રતિસાદ ઊંડો હોઈ શકે અને લાંબો સમય ટકી શકે.
  • દવા મેડિકલ ઓન્કોલૉજિસ્ટ આપે છે, નિયમિત સ્કેન અને લોહીની તપાસ સાથે.
  • રોગપ્રતિકારક દવાઓ આંતરડાં, ચામડી, થાઇરોઇડ અને બીજાં અંગોમાં સોજો લાવી શકે. કોઈ નવી તકલીફ થાય તો વહેલી જણાવો.

ફેલાવટ માટે કઈ દવાઓ વપરાય છે?

મોટા ભાગના લોકો કીમોથેરાપીના મિશ્રણથી શરૂ કરે છે, ઘણી વાર સાથે ટાર્ગેટેડ દવા ઉમેરાય છે. પસંદગી જનીન તપાસ, તમારી તબિયત અને કેન્સર કેટલું ઝડપથી વધે છે તેના પર આધાર રાખે છે.

  • સામાન્ય મિશ્રણમાં oxaliplatin કે irinotecan સાથે 5-fluorouracil હોય છે. ઝડપી પ્રતિસાદ જોઈતો હોય તેવા તંદુરસ્ત લોકોને ત્રણ દવાનું વધુ મજબૂત મિશ્રણ અનુકૂળ આવે.
  • મળાશય આંતરડાની ડાબી બાજુએ આવે છે. RAS અને BRAF સામાન્ય હોય તો cetuximab કે panitumumab જેવી anti-EGFR દવા ઘણી વાર ઉમેરાય છે.
  • RAS બદલાયેલું હોય તો નવી લોહીની નળીઓ અટકાવતી bevacizumab દવા ઘણી વાર પસંદ થાય છે.
  • BRAF V600E કેન્સરમાં encorafenib સાથે cetuximab વપરાઈ શકે.
  • HER2-high કેન્સરમાં HER2 અટકાવતી દવાઓ અસર કરી શકે. KRAS G12C કેન્સરમાં sotorasib સાથે panitumumab કામ કરી શકે.
  • પહેલો plan કામ કરતો બંધ થાય પછી બીજા plan છે. તેમાં trifluridine-tipiracil સાથે bevacizumab, regorafenib અને fruquintinib આવે છે.

કેન્સર કાબૂમાં હોય ત્યારે દવામાં વિરામ સામાન્ય છે. વિરામ શરીરને સાજા થવાનો સમય આપે છે. ક્યારે સલામત છે તે તમારા ઓન્કોલૉજિસ્ટ કહેશે.

મોટા અભ્યાસો શું બતાવે છે?

ઘણા અભ્યાસોએ ચોથા સ્ટેજના આંતરડાના કેન્સરની સારવાર બદલી છે. તેમાં રોગપ્રતિકારક દવાઓ, ટાર્ગેટેડ જોડીઓ અને પછીની દવાઓ ચકાસાઈ. મોટા ભાગના અભ્યાસોમાં કોલન અને મળાશયનું કેન્સર સાથે લેવાયું હતું.

ચોથા સ્ટેજના મળાશયના કેન્સરમાં દવાની પસંદગી પાછળના મુખ્ય અભ્યાસો
અભ્યાસશું ચકાસાયુંશું દેખાયું
KEYNOTE-177MSI-high કેન્સરમાં pembrolizumab વિરુદ્ધ કીમોથેરાપીકેન્સર વધ્યા વિના લોકો વધુ સમય જીવ્યા, આડઅસર ઓછી રહી
BEACON CRCBRAF V600E કેન્સરમાં encorafenib સાથે cetuximabસામાન્ય કીમોથેરાપી કરતાં લાંબું જીવન
MOUNTAINEERHER2-high કેન્સરમાં tucatinib સાથે trastuzumabસારા એવા લોકોમાં ગાંઠ સંકોચાઈ
CodeBreaK 300KRAS G12C કેન્સરમાં sotorasib સાથે panitumumabસામાન્ય દવા કરતાં ગાંઠ વધુ વાર સંકોચાઈ
FRESCO-2બીજી દવાઓ કામ કરતી બંધ થયા પછી fruquintinibplacebo કરતાં લાંબું જીવન

ફક્ત મળાશયના પરિણામો ઘણી વાર એકલાં વાંચવા માટે બહુ નાના હોય છે. અભ્યાસો એક પછી એક અમારા મળાશયના કેન્સરના મુખ્ય અભ્યાસો લેખમાં તપાસ્યા છે.

પેડુમાં કેન્સર પાછું આવે તો શું?

સારવાર પછી પેડુમાં કેન્સર પાછું આવે તે ખાસ સમસ્યા છે. તેને નવા સ્કેન અને ટીમના નિર્ણયની જરૂર પડે છે. કેટલાકમાં તેને કાઢવા મોટું ઓપરેશન થઈ શકે.

  • સારી ગુણવત્તાનો MRI અને PET-CT બતાવે છે કે તે ક્યાં છે અને બીજે ફેલાયું છે કે નહીં.
  • બાયોપ્સીથી પાકું થાય છે કે તે કેન્સર છે, ડાઘનો ભાગ નથી.
  • કેન્સર ક્યાં છે તે કાઢવાની મુશ્કેલી નક્કી કરે છે. આંતરડાના જોડાણ પરનું પાછું આવેલું કેન્સર પેડુની બાજુની દીવાલ પરના કેન્સર કરતાં ઘણી વાર સહેલું હોય છે.
  • દૂર ફેલાવટ ન હોય તેવા તંદુરસ્ત લોકોને પેલ્વિક એક્ઝેન્ટરેશન નામનું વિસ્તૃત ઓપરેશન સૂચવાઈ શકે. તેમાં સામેલ અંગો કાઢવામાં આવે છે, અને ખૂબ અનુભવી ટીમ જોઈએ.
  • થોડા લોકોમાં દવા સાથે ફરી રેડિયેશન અપાય. તેમાં જોખમ વધુ છે, તેથી તે અનુભવી કેન્દ્રોમાં જ થાય.

આવાં ઓપરેશનનાં પરિણામો કેન્દ્ર પર ઘણાં આધાર રાખે છે. પૂછો કે ટીમ તે કેટલી વાર કરે છે. સંબંધિત સમસ્યાઓ અમારા મળાશયના કેન્સરની ખાસ પરિસ્થિતિઓ લેખમાં છે.

મળાશયના કેન્સરમાં HIPEC કામનું છે?

મળાશયના કેન્સરમાં HIPEC ની ભૂમિકા ખૂબ નાની છે. મળાશયથી પેટના અસ્તર સુધી ફેલાવટ અસામાન્ય છે, અને આંતરડાના કેન્સરના એક મોટા અભ્યાસમાં ફાયદો દેખાયો નહોતો.

તે ફક્ત દુર્લભ કેસમાં વિચારાય છે, જેમ કે ઉપલા મળાશયની ચીકણો પદાર્થ બનાવતી ગાંઠ, જેનો રોગ પેટના અસ્તર પૂરતો હોય. આવા કેસ પેટના અસ્તરના કેન્સર ની સારવાર કરતાં કેન્દ્રોમાં સંભાળાય છે.

ભારતમાં શું માંગવું જોઈએ?

  • કોઈ દવા શરૂ થતાં પહેલાં બાયોપ્સી પર MSI, RAS, BRAF અને HER2 તપાસ માંગો.
  • તમારા કેસની ચર્ચા ટીમ કરે તેમ માંગો: સર્જન, મેડિકલ ઓન્કોલૉજિસ્ટ અને રેડિયૉલૉજિસ્ટ.
  • પૂછો કે બધી ફેલાવટ હમણાં કે દવા પછી કાઢી શકાય કે નહીં.
  • પૂછો કે મળાશયની ગાંઠ માટે શું ધાર્યું છે, અને તેની સમીક્ષા ક્યારે થશે.
  • આખા plan નો ખર્ચ પૂછો, અને ટાર્ગેટેડ તથા રોગપ્રતિકારક દવાઓ મળતી રહેશે કે નહીં તે પણ.
  • પૂછો કે બીજા અભિપ્રાય માટે પેડુ કે લીવરના નિષ્ણાત કેન્દ્રે તમને જોવા જોઈએ કે નહીં.

તમારા માટે તેનો અર્થ શું?

  • ચોથા સ્ટેજના મળાશયના કેન્સરની સારવાર પગલે પગલે થાય છે: જનીન તપાસ, પછી પેડુની ગાંઠ, પછી દૂરની ફેલાવટ.
  • મર્યાદિત ફેલાવટ હજુ કાઢી શકાય, અને તે આગળનું ચિત્ર બદલે છે.
  • MSI-high ગાંઠમાં પહેલાં ઇમ્યુનોથેરાપી અપાય છે.
  • સ્ટોમા, ટૂંકું રેડિયેશન કે સ્ટેન્ટ મોટા ઓપરેશન વિના પેડુની તકલીફમાં રાહત આપી શકે.
  • પેડુમાં પાછા આવેલા કેન્સર માટે અનુભવી નિષ્ણાત ટીમ જોઈએ.
  • આ પણ વાંચો: ફેલાયું ન હોય તેવા કેન્સર માટે લોકલી ઍડવાન્સ્ડ મળાશયનું કેન્સર અને TNT.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ચોથા સ્ટેજનું મળાશયનું કેન્સર એટલે શું?

તેનો અર્થ છે કે કેન્સર મળાશયથી બીજા અંગમાં, મોટા ભાગે લીવર કે ફેફસાંમાં, ફેલાયું છે. તેની સારવાર મુખ્યત્વે દવાથી થાય છે, અને ક્યારેક ઓપરેશન પણ જોડાય છે.

સારવાર પહેલાં કઈ તપાસ કરાવવી પડે?

બાયોપ્સી પર MSI, RAS, BRAF અને HER2 તપાસ થાય છે. આ પરિણામો દવા પસંદ કરે છે, તેથી સારવાર શરૂ થતાં પહેલાં તે આવી જવાં જોઈએ.

લીવરમાં ફેલાયેલા મળાશયના કેન્સરને કાઢી શકાય?

ક્યારેક. ટપકાં થોડાં હોય અને બધાં કાઢી શકાય તેવાં હોય, તો કીમોથેરાપી અને ઓપરેશનનો plan દેખાતો બધો રોગ કાઢી શકે. ટીમ સ્કેન વાંચીને આ નક્કી કરે છે.

કેન્સર ફેલાયું હોય તો પણ મળાશયની ગાંઠનું ઓપરેશન જોઈએ?

હંમેશાં નહીં. ગાંઠ ઓછી તકલીફ આપતી હોય તો સામાન્ય રીતે પહેલાં દવા અપાય છે. રક્તસ્રાવ, આંતરડું બંધ થવું કે દુખાવો હોય ત્યારે ઓપરેશન, સ્ટોમા, સ્ટેન્ટ કે રેડિયેશન વપરાય છે.

MSI-high ગાંઠમાં પહેલી સારવાર શું છે?

સામાન્ય રીતે કીમોથેરાપીને બદલે pembrolizumab જેવી રોગપ્રતિકારક દવા પહેલાં અપાય છે. આ સારવારનું નેતૃત્વ મેડિકલ ઓન્કોલૉજિસ્ટ કરે છે.

ટાર્ગેટેડ દવાઓ ભારતમાં મળે છે?

ઘણી મળે છે, પણ પુરવઠો અને ખર્ચ જુદાં હોય છે. શરૂ કરતાં પહેલાં ઓન્કોલૉજિસ્ટને મળવાની રીત અને કુલ ખર્ચ પૂછો, જેથી plan ચાલુ રાખી શકાય.

પેડુમાં પાછા આવેલા કેન્સરની સારવાર થઈ શકે?

કેટલાક તંદુરસ્ત લોકોમાં હા. કેન્સરનો નકશો MRI અને PET-CT થી બને છે. થોડા લોકોને અનુભવી કેન્દ્રમાં મોટું ઓપરેશન સૂચવાય. બાકીનાને દવા કે રેડિયેશન અપાય છે.

સંબંધિત પાનાં

મળાશયના કેન્સરની પૂરી સારવારની શરૂઆત મધ્ય મળાશયના કેન્સર પાનાથી થાય છે. આવતા પહેલાં પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં મળે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

સ્કેનમાં દેખાયું છે કે મળાશયનું કેન્સર લીવર, ફેફસાં કે ગ્રંથિઓ સુધી પહોંચ્યું છે? વાત ગંભીર છે, પણ રસ્તા બંધ થયા નથી. ઘણા લોકો માટે સ્પષ્ટ plan બની શકે છે. સ્કેન, બાયોપ્સી અને જનીન તપાસના રિપોર્ટ સાથે લાવો. Dr Harsh Shah સમજાવશે કે શું થઈ શકે અને કયા ક્રમમાં. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર સલાહ માંગો

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.