Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 8 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gallbladder Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
પોર્સેલિન પિત્તાશયમાં વર્ષોના સોજા અને ડાઘ પછી દીવાલમાં ચૂનો જમા થાય છે. તે સ્કેન કે એક્સ-રેમાં અચાનક દેખાય છે, અને મોટા ભાગના લોકોને કોઈ તકલીફ હોતી નથી.
જૂનાં પુસ્તકો કહેતાં કે તેમાં ઘણી વાર કેન્સર થાય છે. નવા અભ્યાસોમાં આ સંબંધ ઘણો નબળો મળ્યો છે, પણ નાનું જોખમ રહે છે, અને ચૂકી ગયેલું કેન્સર ગંભીર પડે છે.
એટલે મોટા ભાગના પોર્સેલિન પિત્તાશય દૂરબીનથી કઢાય છે. ધ્યાન રાખીને જોતા રહેવાનું થોડા અશક્ત લોકો માટે રાખ્યું છે, અને તે પણ સ્કેન ચોકસાઈથી જોયા પછી.
આ લેખ દીવાલમાં જામેલા ચૂના વિશે છે. પિત્તાશયની બીજી શોધ, પૉલિપ, જેનાથી પણ કેન્સરનો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે, તેના માટે અમારું પિત્તાશયના પૉલિપની સારવાર પાનું જુઓ.
આ એવું પિત્તાશય છે જેની દીવાલ ચૂનાથી કડક થઈ ગઈ હોય. સ્કેનમાં તે ચમકતું અને ચૂના જેવું સફેદ દેખાય છે, થોડું ચીનાઈ માટીના વાસણ જેવું, એટલે આ નામ પડ્યું.
ચૂનો રાતોરાત જમા થતો નથી. જે પિત્તાશયમાં વર્ષો સુધી સોજો રહ્યો હોય, મોટા ભાગે પથરીને કારણે, તેમાં ધીમે ધીમે ડાઘ પડે છે. પછી ડાઘવાળી દીવાલમાં ચૂનો બેસે છે. દીવાલ આખી ફરતે ચૂનાવાળી હોઈ શકે, અથવા અંદરના અસ્તર પર ફક્ત ટુકડાઓમાં અને પાતળી રેખાઓમાં.
આ શોધ ધરાવતા ઘણા લોકોને કંઈ લાગતું નથી. બીજા કારણસર કરાવેલી સોનોગ્રાફીમાં, સીટી સ્કેનમાં કે પેટના સાદા એક્સ-રેમાં તે અચાનક પકડાય છે. થોડા લોકોને પથરીનાં સામાન્ય લક્ષણો હોય છે, જેમ કે જમ્યા પછી પેટના જમણા ઉપરના ભાગમાં દુખાવો.
ના. પોર્સેલિન પિત્તાશય હોવાનો અર્થ એ નથી કે તમને કેન્સર છે. તેનો અર્થ એટલો કે પિત્તાશય લાંબા સમયથી બીમાર છે, અને આવા પિત્તાશયમાં કેન્સર ઊગી શકે છે.
જૂની ભણતરમાં કહેવાતું કે આવાં ઘણાં પિત્તાશયમાં કેન્સર છુપાયેલું હોય છે. તે વાત નાના, શરૂઆતના અહેવાલો પરથી આવી હતી. પછીથી ઘણા વધુ દર્દીઓના અભ્યાસોમાં જોખમ ઘણું ઓછું મળ્યું. છતાં તે શૂન્ય નથી, અને ડૉક્ટરો એક ચોક્કસ આંકડા પર સહમત નથી, એટલે અમે કોઈ આંકડો કહેતા નથી.
કયો પ્રકાર ચિંતા કરાવે છે તે પણ બદલાયું છે. જૂનો નિયમ હતો કે આખી ફરતે ચૂનાવાળી દીવાલ જોખમી છે. નવા અહેવાલો કહે છે કે અસ્તર પર ટુકડાઓમાં જામેલો ચૂનો, અને જાડી કે ગઠ્ઠાવાળી દીવાલ, વધુ શંકા જગાવે છે. સ્કેનનો પ્રકાર અમે કેવી રીતે વાંચીએ છીએ તે કોષ્ટકમાં છે.
| સ્કેનમાં શું દેખાય છે | તેનો અર્થ શું | અમે સામાન્ય રીતે શું કરીએ |
|---|---|---|
| દીવાલ આખી ફરતે સરખી ચૂનાવાળી, ગઠ્ઠો નથી | વર્ષો જૂના ડાઘ, ચિંતા ઓછી | ઓપરેશનની સલાહ; નજર રાખવાનું ફક્ત થોડા અશક્ત લોકો માટે |
| અંદરના અસ્તર પર ટુકડાઓ કે પાતળી રેખાઓ | સરખી દીવાલ કરતાં ચિંતા વધુ | ઓપરેશનની સલાહ, અને પેશીની તપાસ ખાસ ધ્યાનથી |
| ચૂનાવાળી દીવાલમાં જાડો કે ગઠ્ઠાવાળો ભાગ | સાબિત ન થાય ત્યાં સુધી કેન્સરની શક્યતા | પહેલાં સીટી કે એમઆરઆઈ સ્કેન, પછી જરૂર પડે તો કેન્સરનું ઓપરેશન |
| ચૂનાવાળી દીવાલ સાથે પથરી અને દુખાવો | પથરીનો રોગ પણ છે | પથરી માટે પિત્તાશય કાઢવું, દીવાલ ગમે તેવી હોય |
આ વિસ્તારમાં પિત્તાશયનું કેન્સર દુર્લભ નથી. એટલે અહીંના ડૉક્ટરો ઘણા પશ્ચિમી કેન્દ્રો કરતાં કાઢવા માટેની મર્યાદા નીચી રાખે છે. કેન્સર મળે તો શું કરાય તે અમારા પિત્તાશયના કેન્સરની સારવાર પાનામાં સમજાવ્યું છે.
ત્રણ કારણો છે. પિત્તાશય લગભગ હંમેશાં પથરીથી ભરેલું હોય છે, નાનું કેન્સરનું જોખમ રહે છે, અને શાંતિથી ગોઠવેલું ઓપરેશન સલામત છે.
પહેલું કારણ એ કે પિત્તાશય પહેલેથી બીમાર છે. કડક દીવાલની અંદરની પથરી જાતે જતી નથી, અને ગમે ત્યારે દુખાવો, ચેપ કે પિત્તનળીમાં અવરોધ કરી શકે છે. પિત્તાશય કાઢવાથી એ જોખમ પણ જાય છે.
બીજું કારણ કેન્સરનો પ્રશ્ન છે. નાનું જોખમ રહે છે, અને સ્કેન હંમેશાં તેને નકારી શકતું નથી. શરૂઆતનું પિત્તાશયનું કેન્સર ઘણી વાર પિત્તાશય કાઢ્યા પછી માઇક્રોસ્કોપમાં જોતાં જ પકડાય છે. વહેલું મળે તો ઓપરેશનથી ઘણી વાર તેને કાયમ માટે દૂર કરી શકાય છે. મોડું મળે તો વિકલ્પો ઓછા રહે છે.
ત્રીજું કારણ સમય છે. તંદુરસ્ત વ્યક્તિમાં ગોઠવેલું દૂરબીનનું ઓપરેશન, ચેપવાળા ડાઘિયા પિત્તાશયના ઇમરજન્સી ઓપરેશન કરતાં ઘણું સલામત છે. રાહ જોવાથી પછીનું ઓપરેશન સહેલું થતું નથી. ઘણી વાર તે વધુ અઘરું બને છે.
નજર રાખવાનો વિકલ્પ થોડા લોકો માટે જ છે: જેઓ અશક્ત છે કે હૃદય-ફેફસાંની ગંભીર તકલીફ છે, કોઈ લક્ષણ નથી, અને ચૂનાવાળી દીવાલ સરખી છે, ગઠ્ઠો નથી.
આ સંયુક્ત નિર્ણય છે. તમારા સર્જન, તમારા પોતાના ડૉક્ટર અને તમે મળીને ઓપરેશનના જોખમને નાના કેન્સરના જોખમ સાથે તોલો છો. નજર રાખવાનું પસંદ કરો તો તમને આ મળવું જોઈએ:
તમારી તબિયત સુધરે, કે plan અધૂરો લાગે, તો ઓપરેશનનો વિકલ્પ ખુલ્લો રહે છે. નિર્ણય અમે લખી રાખીએ છીએ, જેથી તે યાદશક્તિ પર ન છોડાય.
સોનોગ્રાફીમાં દીવાલ અને પથરી દેખાય છે. સીટી સ્કેન, અને ક્યારેક એમઆરઆઈ, દીવાલમાં ગઠ્ઠો છે કે નહીં અને પાસેના લીવર તથા ગ્રંથિઓ તપાસે છે. લોહીના ટેસ્ટ તમારી ફિટનેસ જુએ છે.
દીવાલ ટુકડાઓમાં ચૂનાવાળી હોય કે જાડી લાગે ત્યારે સીટી સ્કેન ખાસ જરૂરી બને છે. પિત્તાશયની બાજુનું લીવર સામેલ છે કે નહીં તે પણ તેમાં દેખાય છે. CA 19-9 નામનો લોહીનો ટેસ્ટ ઉમેરાઈ શકે છે.
તેનું સામાન્ય પરિણામ કેન્સરને નકારતું નથી, અને ચેપથી તે વધી પણ શકે છે. એટલે અમે તેને સ્કેન સાથે જ વાંચીએ છીએ, એકલું ક્યારેય નહીં.
ઓપરેશન પહેલાં અમે એ પણ કહી દઈએ છીએ કે કાઢેલું પિત્તાશય પેશીની તપાસ માટે મોકલાશે. એ રિપોર્ટ શાંત આવે કે કેન્સર બતાવે, તેનાથી આગળનું પગલું બદલાય છે, એટલે તે ક્યારેય છોડાતી નથી. સોનોગ્રાફીમાં આ શોધો કેવી રીતે અલગ પડે છે તે અમારા પિત્તાશયમાં પૉલિપ કે પથરી લેખમાં છે.
મોટા ભાગના દર્દીઓમાં પિત્તાશય દૂરબીનથી કઢાય છે. સર્જન ખાસ ધ્યાન રાખે છે કે પિત્તાશય ફાટે નહીં, અને આખું પેશીની તપાસ માટે મોકલે છે.
કડક દીવાલ કઠણ હોઈ શકે છે અને લીવર તથા પિત્તનળી સાથે ચોંટી શકે છે, એટલે સર્જન ધીમે ધીમે કામ કરે છે. ક્યારેક સલામતી માટે દૂરબીનની રીત બદલીને સામાન્ય ચીરા વાળું ઓપરેશન કરવું પડે છે. આ વાત અમે ઓપરેશનના દિવસ પહેલાં કહી દઈએ છીએ.
સ્કેનમાં કે ઓપરેશનમાં ગઠ્ઠો દેખાય તો plan બદલાય છે. કેન્સરના ઓપરેશનમાં પિત્તાશયની બાજુનો લીવરનો થોડો ભાગ અને પાસેની ગ્રંથિઓ કઢાય છે, અને તેમાં બીજી વાર આયોજિત મુલાકાત પણ લાગી શકે. છતાં મોટા ભાગના લોકોને સાદું ઓપરેશન થાય છે, થોડા દિવસમાં ઘરે જાય છે અને ટૂંક સમયમાં રોજિંદું જીવન શરૂ કરે છે.
પિત્તાશયના કયા પૉલિપ ફક્ત જોવાય છે અને કયા કઢાય છે તે અમારા પૉલિપનું કદ અને ઓપરેશનની સલાહ ક્યારે લેખમાં જાણી શકાય.
મોટા ભાગે કઢાય છે, કારણ કે પિત્તાશય લગભગ હંમેશાં પથરીથી ભરેલું હોય છે અને નાનું કેન્સરનું જોખમ રહે છે. નજર રાખવાનું થોડા અશક્ત લોકો માટે છે, જેમને લક્ષણ નથી અને દીવાલ સરખી ચૂનાવાળી છે.
ઘણી વાર કંઈ થતું નથી અને તે અચાનક પકડાય છે. લક્ષણ આવે તો તે પથરીનાં સામાન્ય લક્ષણો હોય છે, જેમ કે જમ્યા પછી પેટના જમણા ઉપરના ભાગમાં દુખાવો.
ના. શરૂઆતના અહેવાલોમાં જોખમ ઘણું ઊંચું લાગતું હતું, પણ મોટા અભ્યાસોમાં તે ઘણું ઓછું મળ્યું. નાનું જોખમ રહે છે, એટલે ઓપરેશન હજુ સામાન્ય સલાહ છે.
ના. ગોળીઓ દીવાલમાંથી ચૂનો કાઢી શકતી નથી કે અંદરની પથરી ઓગાળી શકતી નથી. સારવાર પિત્તાશય કાઢવાની છે.
હા, મોટા ભાગના દર્દીઓમાં. કડક દીવાલથી કામ અઘરું બને છે, એટલે સર્જન ધીમે કામ કરે છે અને સલામતી માટે સામાન્ય ચીરા વાળું ઓપરેશન કરવું પડી શકે. આ અમે દિવસ પહેલાં કહી દઈએ છીએ.
ચૂનાવાળી દીવાલમાં નાનું કેન્સર છુપાઈ શકે છે અને માઇક્રોસ્કોપમાં જ દેખાય છે. એ રિપોર્ટ નક્કી કરે છે કે ઓપરેશન પૂરતું છે કે વધુ સારવાર જોઈએ.
સોનોગ્રાફીમાં દીવાલ અને પથરી દેખાય છે. પછી સીટી સ્કેન, અને ક્યારેક એમઆરઆઈ, ગઠ્ઠો છે કે નહીં અને પાસેના લીવર કે ગ્રંથિઓમાં ફેલાવો છે કે નહીં તે તપાસે છે.
મોટા ભાગના લોકો થોડા અઠવાડિયામાં સામાન્ય રીતે ખાય છે. શરૂઆતમાં બહુ તેલવાળું ખાવાથી ઝાડા ઢીલા થઈ શકે, અને તે સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે બેસી જાય છે.
મુસાફરી પહેલાં કોઈ પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો. આગળની માહિતી નીચેનાં પાનાંમાં છે.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
સ્કેનમાં પિત્તાશયની દીવાલમાં ચૂનો જામ્યો છે, "પોર્સેલિન" કે "ચૂના જેવી" લખ્યું છે? આ શબ્દ સાંભળીને ડર લાગે છે, અને ઘણા લોકો કેન્સર વિશે વાંચીને ઊંઘ ગુમાવે છે. સાચી વાત જૂનાં પુસ્તકો કરતાં શાંત છે, છતાં તેના માટે યોગ્ય plan જોઈએ. Dr Harsh Shah તમારા સ્કેન તમારી સાથે જુએ છે અને સાફ કહે છે કે પિત્તાશય કાઢવું જોઈએ કે નહીં. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.