Skip to main contentDr Harsh Shah · Gallbladder Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar અને Gota OPD, Ahmedabad
પિત્તાશયની દીવાલ જાડી હોય, ગાંઠ દેખાય કે મોટો polyp હોય — તો તપાસ કાઢ્યા પછી નહીં, કાઢતાં પહેલાં થવી જોઈએ. Operation પહેલાં જ cancer ની શંકા હોય ત્યારે સાચું operation સામાન્ય દૂરબીનથી પિત્તાશય કાઢવાનું નથી, પણ radical cholecystectomy છે — પિત્તાશય સાથે તેની નીચેનો liver નો ભાગ અને bile duct તથા liver ની નસો પાસેના lymph nodes એકસાથે કાઢવા. Dr Harsh Shah આ Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre અને Apollo Hospital, Bhat માં કરે છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Gallbladder Cancer Surgeon
· Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
Surgical gastroenterology માં બે વાર qualified અને મોટા GI cancer unit માં trained, Dr Harsh Shah માટે શંકાસ્પદ પિત્તાશય રોજનું કામ છે — જાડી દીવાલ, ન બેસતો polyp, અને એવું cancer જે liver ના bed અને nodes સાથે જ કાઢવું પડે. Google rating 4.89 — 216 reviews (Gota), 4.94 — 17 (Apollo Bhat).
જે દેશોની guidelines આપણે વાંચીએ છીએ ત્યાં કરતાં ભારતમાં gallbladder cancer ઘણું વધારે છે, અને સ્ત્રીઓમાં વધારે છે. એટલે જાડી દીવાલને "chronic cholecystitis" કહીને મૂકી દેવાને બદલે તપાસવી પડે.
અમદાવાદમાં કાઢવામાં આવતાં મોટાભાગનાં પિત્તાશય પથરી માટે કાઢવામાં આવે છે, અને મોટાભાગની જાડી દીવાલ વર્ષોની બળતરાનો ડાઘ જ હોય છે. પણ ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતમાં gallbladder cancer અસામાન્ય રીતે વધારે છે. Report માં લખેલું “wall thickening” એ sonography એ શું જોયું તેનું વર્ણન છે — તેનો અર્થ શું છે તેનો ચુકાદો નથી.
શંકા ક્યારે ઊભી થાય: દીવાલ બધે સરખી જાડી થવાને બદલે એક જગ્યાએ કે અસમાન જાડી હોય; દીવાલમાં કે અંદર ગાંઠ હોય; દસ millimetre કે તેથી મોટો polyp હોય, પહોળા પાયાવાળો હોય, બે scan વચ્ચે વધ્યો હોય, કે પચાસ વર્ષથી ઉપરના દરદીમાં હોય; દીવાલ ચૂનાની જેમ કઠણ થઈ ગઈ હોય — જેને porcelain gallbladder કહે છે અને એ પોતે જ કાઢવાનું કારણ છે; વજન ઘટે, જમણી પાંસળી નીચે ધીમો દુખાવો રહે, ખંજવાળ આવે કે આંખો પીળી થાય. પથરીવાળા પિત્તાશયનું operation અને cancer વાળા પિત્તાશયનું operation એક નથી, અને એ પસંદગી પછીથી થઈ શકતી નથી.
Sonography સવાલ ઊભો કરે છે; multiphasic CT અને MRI with MRCP જવાબ આપે છે. જે ગાંઠ scan પ્રમાણે કાઢી શકાય તેમ હોય તેની biopsy જરૂરી નથી, અને negative biopsy થી cancer નકારી શકાતું નથી.
Multiphasic CT (chest, abdomen, pelvis). Contrast ને phases માં લઈને લેવાયેલો scan, જેથી પિત્તાશય પાસેનું liver, bile duct પાસેના lymph nodes અને liver માં જતી નસો અલગ અલગ દેખાય. રોગ પિત્તાશયની બહાર ગયો છે કે નહીં, અને liver સાથે સાફ થઈ શકે કે નહીં — એ આ scan બતાવે છે.
MRI with MRCP. Bile duct નો નકશો, નળીમાં કશું નાખ્યા વગર. ગાંઠ પિત્તાશયની ગરદન પાસે કે નળીઓના સંગમ પાસે હોય ત્યારે MRCP બતાવે છે કે રોગ નળીમાં કેટલે સુધી ગયો છે — અને કેટલું કાઢવું પડશે તે ગાંઠની size નહીં, આ લંબાઈ નક્કી કરે છે.
CA 19-9 અને CEA. પછી સરખામણી માટેનો baseline; આ બેમાંથી એકેય નિદાન કરતું નથી કે નકારતું નથી. Bilirubin વધારે હોય કે bile duct માં infection હોય ત્યારે CA 19-9 નો અર્થ કાઢી શકાતો નથી — કમળો ઉતર્યા પછી ફરી કરાવાય છે.
Staging laparoscopy. આ scan ની નિષ્ફળતા નથી, plan નો ભાગ છે. એ જ anaesthesia માં પહેલાં camera નાખીને પેટની સપાટીઓ જોવામાં આવે છે, કારણ કે આ રોગમાં peritoneum પર નાના દાણા સામાન્ય છે અને CT તેને જ સૌથી વધારે ચૂકે છે. સાથે જ blood count, kidney અને liver function, albumin અને clotting તપાસાય છે — એ fitness નક્કી કરે છે.
Biopsy વિશે. Chemotherapy પહેલાં tissue જોઈએ જ; જે ગાંઠ કાઢી શકાય તેમ હોય તેને કાઢતાં પહેલાં નહીં. Brushing અને needle sample એટલી વાર ચૂકે છે કે negative report કશું સાબિત કરતો નથી, અને ગાંઠમાં needle નાખવાથી રસ્તે રોગ ફેલાવાનું જોખમ છે.
કેટલીક benign તકલીફો scan પર બરાબર gallbladder cancer જેવી દેખાય છે. Images પર દલીલ કરીને નહીં, પણ એવું operation ગોઠવીને એ છૂટી પડે છે જે બંનેમાંથી ગમે તે નીકળે તો પણ સાચું હોય.
સૌથી સામાન્ય નકલ xanthogranulomatous cholecystitis છે — ખૂબ બળતરાવાળું પિત્તાશય, જેની દીવાલ જાડી થાય, liver સાથેની સીમા ભૂંસાઈ જાય અને nodes મોટા થાય. CT પર એ cancer થી અલગ પાડવું ઘણીવાર અશક્ય હોય છે, અને ભેદ microscope નીચે જ પડે છે. Adenomyomatosis એક જગ્યાએ દીવાલ જાડી કરે છે; પથરી પર સંકોચાયેલું પિત્તાશય ગાંઠ જેવું લાગે; અને પિત્તાશય કે પાસેની નળીની benign ગાંઠ ક્યારેક malignant જેવી જ વર્તે છે.
આ બંને operation પહેલાં હંમેશાં છૂટાં પડતાં નથી, એટલે plan બંને બાજુ સલામત હોવો જોઈએ: પિત્તાશયને દબાવવું નહીં, કાણું પાડવું નહીં, ફાડવું નહીં; retrieval bag માં જ બહાર કાઢવું; theatre માં જ ખોલીને જોવું; અને દેખાવ ગમે તે હોય, દરેક પિત્તાશય pathologist પાસે મોકલવું. આખા specimen માં મળેલું cancer સારવાર લાયક રહે છે; પેટમાં ઢોળાયેલું cancer ઘણું ખરાબ પ્રશ્ન છે.
Radical cholecystectomy પિત્તાશય સાથે તેની નીચે ચોંટેલો liver નો ભાગ અને bile duct, hepatic artery તથા portal vein પાસેના lymph nodes કાઢે છે. સામાન્ય દૂરબીનનું operation માત્ર પિત્તાશય કાઢે છે અને આ બંને પાછળ મૂકી દે છે.
પિત્તાશય જ્યાં liver ને અડે છે ત્યાં serosa નથી — એટલે કે તેની અને liver ની વચ્ચે કોઈ પડદો નથી. એટલે જ પિત્તાશયની દીવાલનું cancer સૌથી પહેલાં liver માં પહોંચે છે, અને એકલું પિત્તાશય કાઢવાથી રોગ એક જાણીતી જગ્યાએ પાછળ રહી જાય છે.
એટલે operation ત્રણ વસ્તુ એક જ specimen તરીકે કાઢે છે: પિત્તાશય, છેડછાડ વગર; તેની નીચેનો liver નો bed — એટલે કે segments IVb અને V, અને ગાંઠ માગે તો વધારે મોટું liver resection; અને hepatoduodenal ligament ના lymph nodes — cystic duct પાસેનો, bile duct અને hepatic artery પાસેના, અને portal vein ની પાછળના. ઓછામાં ઓછા છ nodes નું લક્ષ્ય રખાય છે, કારણ કે ગણતરીના nodes પરથી રોગને node-negative કહી શકાતો નથી — અને પછીની સારવારનો નિર્ણય આ node status પર જ ઊભો છે.
બે વસ્તુ જાણીજોઈને routine નથી. Bile duct ત્યારે જ કાઢવામાં આવે જ્યારે frozen section માં cystic duct નો margin સંડોવાયેલો હોય; તેને routine કાઢવાથી નળી અને આંતરડા વચ્ચે સાંધો ઉમેરાય છે અને સાથે જીવનભર bile duct infection નું જોખમ — survival સુધર્યા વગર. અને દૂરબીનના port sites હવે routine કાપી કાઢવામાં આવતા નથી. રોગ માત્ર સૌથી અંદરના પડમાં જ હોય અને પિત્તાશય આખું નીકળ્યું હોય, તો એટલું કાઢવું જ પૂરતું છે.
પથરી માટે કરેલા routine operation પછી histology માં cancer નીકળવું ભારતમાં સામાન્ય છે. સૌથી શરૂઆતના રોગ સિવાય જવાબ એ જ છે — ફરી staging અને બીજું, radical operation.
દરેક પિત્તાશય pathologist પાસે જાય છે, એટલે જેને બધા પથરી માનતા હતા તેવા operation પછી થોડા દિવસે cancer નો report આવે છે. એ report માં સૌથી પહેલાં જોવાનું એ કે ગાંઠ કેટલી ઊંડે ગઈ. સૌથી અંદરના પડથી ઊંડે ગયેલા રોગ માટે liver નો bed અને તે nodes જોઈએ જે પહેલા operation માં લેવાયા નહોતા.
એ બીજા operation પહેલાં scan ફરી કરાવાય છે: કેટલાક દરદીઓમાં આ અઠવાડિયાંમાં જ રોગ બીજે દેખાઈ આવે છે, અને ફરી staging એવા દરદીને મોટા operation થી બચાવે છે જેને તે મદદ ન કરી શકે. રોગ હજી મર્યાદિત હોય તો radical resection થાય છે — સામાન્ય રીતે પહેલા operation ના ચારથી આઠ અઠવાડિયાં પછી. આ વાત અઘરી છે, કારણ કે દરદીને કહેવાનું છે કે પૂરું થયેલું operation સાચું નહોતું — એ જાહેર કરવાને બદલે સમજાવવામાં આવે છે.
પિત્તાશયની બહાર દાણા હોય, પેટના અસ્તર પર રોગ હોય, દૂરના nodes હોય કે નસો બહોળા પ્રમાણમાં સંડોવાયેલી હોય — ત્યારે operation મદદ કરતું નથી. સારવાર દવાથી અને કમળો ઉતારવાથી શરૂ થાય છે.
દરેક gallbladder cancer operation લાયક હોતું નથી, અને એવું ન હોય ત્યારે એવું બતાવવાથી દરદીનો જે સમય છે તે જ ખોવાય છે. દૂરના દાણા, peritoneum પર ફેલાયેલો રોગ, coeliac axis આસપાસના કે aorta ની પાછળના nodes, કે liver ની નસોને વીંટળાયેલી ગાંઠ — આ બધાં resection ને બહાર કરી દે છે. આ નિર્ણય multidisciplinary meeting માં, images અને laparoscopy નાં તારણો પર લેવાય છે.
પછી જે થાય છે તે સાચી સારવાર છે, દિલાસો નથી. Advanced biliary tract cancer માટે પહેલી line હવે chemotherapy સાથે immunotherapy છે — cisplatin અને gemcitabine સાથે durvalumab કે pembrolizumab — એકલી chemotherapy નહીં, અને આ ફેરફાર એટલો નવો છે કે જૂની સલાહ હજી ફરતી રહે છે. Molecular profiling વહેલું મોકલાય છે, કારણ કે થોડા પણ નોંધપાત્ર દરદીઓમાં એવો ફેરફાર નીકળે છે જેના માટે targeted દવા છે; અહીં મર્યાદા સમય અને ખર્ચની છે, પુરાવાની નહીં. નળીઓ બંધ હોય તો પહેલાં તે ખોલવી પડે.
Operation ના જ દિવસે પથારીમાંથી બેઠા થવું અને પ્રવાહી, બીજા દિવસે ખાવાનું અને ચાલવાનું, અને સીધા-સાદા operation પછી અઠવાડિયાની અંદર ઘરે. પાંચમા દિવસની આસપાસના blood test કહે છે કે liver બરાબર ચાલે છે કે નહીં.
Recovery રાહ જોવા પર નહીં, enhanced recovery pathway પર ચાલે છે: તે જ દિવસે પથારીમાંથી બેઠા અને clear fluids; બીજા દિવસે ખોરાક વધારવો, catheter કાઢવું અને ચાલવાનું શરૂ; રોજ liver function અને clotting; અને drain હોય તો રોજ તેમાં bile આવે છે કે નહીં તે જોવું.
પાંચમા દિવસની આસપાસ bilirubin અને clotting time એ બે આંકડા મહત્ત્વના છે: બંને સુધરે એ અપેક્ષિત છે, અને ત્રીજા દિવસ પછી બંને સાથે વધે તો એનો અર્થ liver નો બાકી રહેલો ભાગ મહેનત કરી રહ્યો છે — અને એ જ દિવસે plan બદલાય છે. સીધા-સાદા resection પછી મોટાભાગના દરદી પાંચેક દિવસમાં ઘરે જાય છે; મોટા liver resection કે bile duct ના સાંધા પછી વધારે. ઘરે જવા માટે ખાવાનું, જાતે ચાલવું, એક દિવસ તાવ વગર, અને drain માં bile ન હોવું — એ પણ જરૂરી છે.
મહત્ત્વની complications એટલે transfusion જોઈએ એટલું bleeding, infection, bile leak, પેટની અંદર પરુનો ભરાવો, અને મોટા liver resection પછી liver નું કામ ન કરવું. દરેકના આંકડા consent ની વાતચીતમાં, જે operation ખરેખર થવાનું છે તેના માટે, અલગથી અપાય છે.
છપાયેલા દર જુદાં જુદાં operation ની સરેરાશ છે, અને તે અહીં લખવાથી ગેરસમજ વધારે થાય: radical cholecystectomy અને મોટું liver resection એક જ range માં નથી. અહીં લખ્યું છે કે શું થઈ શકે. કેટલી શક્યતા છે એ રૂબરૂ, જે operation નક્કી થયું હોય તેના માટે, Dr Harsh Shah પોતે સમજાવે છે.
કોઈપણ મોટા પેટના operation નાં સામાન્ય જોખમો — transfusion જોઈએ એટલું bleeding, ચીરાનું infection, પગ કે ફેફસાંમાં clot, heart કે શ્વાસ પર ભાર, અને anaesthesia — ઉપરાંત આ operation નાં પોતાનાં જોખમો છે: liver ની કપાયેલી સપાટીએથી કે નળી અને આંતરડાના સાંધામાંથી bile leak; પેટમાં પરુનો ભરાવો; operation પછી bleeding; portal vein કે hepatic artery માં clot; પેટમાં અને ફેફસાં પાસે પાણી; ફરી theatre માં જવું; અને મોટા liver resection પછી post-hepatectomy liver failure, જે આ પ્રકારના operation પછી મૃત્યુનું સૌથી મોટું કારણ છે. નળી આંતરડા સાથે જોડાઈ હોય ત્યાં cholangitis જીવનભર વારંવાર થઈ શકે, અને વર્ષો પછી એ સાંધો સંકોચાવો એ જાણીતી મોડી તકલીફ છે.
બે વાત operation પહેલાં કહેવાય છે, પછી નહીં. Laparoscopy માં કે પેટ ખોલતાં દાણા મળે તો operation અધૂરું છોડવું પડે — એ નિર્ણય દરદીના રક્ષણ માટે છે. અને સાચું stage તથા margin pathologist નું કામ પૂરું થયા પછી જ ખબર પડે છે.
પૂરું resection થયું હોય તો છ મહિના capecitabine ની ગોળીઓ આવે છે, operation ના આઠથી બાર અઠવાડિયાંની અંદર શરૂ. Radiotherapy પસંદગીના કિસ્સામાં અને માત્ર multidisciplinary નિર્ણય તરીકે ઉમેરાય છે.
Histology report એ જવાબ આપે છે જે scan આપી શકતું નથી: ગાંઠ કેટલી ઊંડે ગઈ, દરેક margin સાફ થયો કે નહીં, કેટલા nodes નીકળ્યા અને કેટલામાં રોગ હતો. પછી શું કરવું એ operation નહીં, આ જવાબો નક્કી કરે છે.
Resect થયેલા biliary tract cancer માં — કોઈપણ પ્રકારના — છ મહિના capecitabine એ સ્થાપિત adjuvant સારવાર છે, અને તે recovery પૂરી લાગે ત્યાં સુધી રાહ જોયા વગર આઠથી બાર અઠવાડિયાંમાં શરૂ થાય છે. Margin સંડોવાયેલો હોય કે nodes positive હોય ત્યાં chemoradiation વિચારાય છે — એ પસંદગીનો multidisciplinary નિર્ણય છે, default નહીં.
Histology ની ચર્ચા માટે બે અઠવાડિયે, પછી બે વર્ષ સુધી દર ત્રણ મહિને અને પાંચ વર્ષ સુધી દર છ મહિને — CA 19-9, liver function અને scan સાથે. દરેક દરદીને શીખવાય છે કે તાવ અને કમળો હોય તો રાહ જોયા વગર તે જ દિવસે આવવું.
ઘરે ગયાના લગભગ બે અઠવાડિયે પહેલી visit માં ચીરો તપાસાય છે, histology લીટીએ લીટીએ સમજાવાય છે, adjuvant માટેનો referral પાકો થાય છે અને ખોરાકની વાત થાય છે. પછી બે વર્ષ સુધી દર ત્રણ મહિને અને પાંચ વર્ષ સુધી દર છ મહિને — દર વખતે તકલીફો, વજન, CA 19-9 અને liver function, અને શરૂઆતમાં દર ત્રણથી છ મહિને chest, abdomen અને pelvis નો scan; સાંધાનો સંકોચ અને રોગ પાછો આવવો — એ બે અલગ પાડવા હોય ત્યાં MRCP.
સૌથી મહત્ત્વની સૂચના સૌથી સાદી છે: જેની bile duct આંતરડા સાથે જોડાઈ હોય તેમણે જાણવું જોઈએ કે ધ્રુજારી સાથેનો તાવ કે પીળી આંખો એટલે bile duct માં infection, અને એ જ દિવસે આવવું. એ drainage નો પ્રશ્ન છે, રાહ જોવાનો નહીં.
Radical cholecystectomy health insurance અને મુખ્ય TPA panels માં આવરી લેવાય છે; office images, histology (હોય તો) અને surgical plan પરથી pre-authorisation તૈયાર કરે છે. આખરી આંકડો liver કેટલું કાઢવું પડે, bile duct ફરી જોડવી પડે કે નહીં, room ની category અને કેટલા દિવસ રોકાવું પડે — તેના પર આધાર રાખે છે. એટલે estimate images પૂરાં થયા પછી અપાય છે, phone પર નહીં.
★★★★★
“We had a great experience with Dr. Harsh Shah. He is the best GI cancer surgeon in Ahmedabad. Very knowledgeable, humble, and supportive throughout the treatment. Truly grateful for his care.”
★★★★★
“Dr. Harsh Shah operated for a gall bladder tumour and the outcome was excellent. Very skilled surgeon, compassionate approach, and clear communication. Truly grateful. Highly recommended.”
★★★★★
“Dr. Harsh Shah operated my mother for gallbladder. The surgery went very well, and she has recovered nicely. We are truly grateful for his expertise and care throughout the treatment. Dr. Harsh Shah is one of the best gallbladder cancer surgeons in Ahmedabad. His approach is very professional, and he ensures that patients and their families feel confident and supported.”
— રાજેશસિહ નરેન્દ્રસિંહ ગોહિલ, Google review, Apollo Hospital, Bhat listing
— Sagar Parmar, Google review, Apollo Hospital, Bhat listing
— sohani rana, Google review, Apollo Hospital, Bhat listing
સામાન્ય રીતે નહીં — મોટાભાગની જાડી દીવાલ પથરીની જૂની બળતરા છે. પણ એક જગ્યાએ કે અસમાન જાડાઈ, ગાંઠ, કે દસ millimetre થી મોટો polyp હોય તો operation નક્કી કરતાં પહેલાં multiphasic CT અને MRCP કરાવાય છે.
કારણ કે પિત્તાશય અને તેની નીચેના liver વચ્ચે કોઈ પડદો નથી. સામાન્ય operation liver નો bed અને lymph nodes પાછળ મૂકી દે છે — અને gallbladder cancer સૌથી પહેલાં ત્યાં જ જાય છે. સાથે પિત્તાશય ફાટીને પેટમાં ગાંઠ ઢોળાવાનું જોખમ પણ છે.
Report માં જોવાનું કે ગાંઠ કેટલી ઊંડે ગઈ. સૌથી અંદરના પડ પૂરતી હોય અને પિત્તાશય આખું નીકળ્યું હોય તો વધારે કશું જરૂરી નથી. તેથી ઊંડે હોય તો scan ફરી કરાવીને બીજું radical operation સલાહભર્યું છે.
જે ગાંઠ scan પ્રમાણે કાઢી શકાય તેમ હોય તેને કાઢતાં પહેલાં નહીં. Brushing અને needle sample એટલી વાર ચૂકે છે કે negative report કશું સાબિત કરતો નથી, અને needle થી રસ્તે રોગ ફેલાઈ શકે. Biopsy chemotherapy પહેલાં જોઈએ, resection પહેલાં નહીં.
કારણ કે પેટના અસ્તર પર નાના દાણા આ રોગમાં સામાન્ય છે અને CT તેને જ સૌથી વધારે ચૂકે છે. એ જ anaesthesia માં દસ મિનિટ જોઈ લેવાથી એવા દરદીને મોટું operation ટળે છે જેને તે મદદ ન કરી શકે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Gota, Ahmedabad, Gujarat
Google rating 4.89 from 216 reviews
Dr Harsh Shah Gota, Ahmedabad અને Apollo Hospital, Bhat માં consult કરે છે.
Report માં પિત્તાશયની દીવાલ જાડી, ગાંઠ કે polyp લખ્યું છે? Sonography, CT કે MRI ની images (માત્ર typed report નહીં), liver function test અને અગાઉ પિત્તાશયનું operation થયું હોય તો તેનાં કાગળ મોકલો. એટલાથી સામાન્ય રીતે નક્કી થઈ જાય કે operation કરવાનું છે કે નહીં, અને કયું operation. Call +91-63555-64601 · WhatsApp Dr Harsh Shah's office
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
