Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 7 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gallbladder Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
પથરી પિત્તાશયની અંદર છૂટી પડેલો કઠણ કાંકરો છે. પોલિપ તેની દીવાલમાંથી ઊગેલો ઊપસેલો ભાગ છે. રિપોર્ટમાં બંને સરખાં લાગે, પણ વર્તન જુદું હોય છે.
દુખાવો પથરીથી થાય છે, પોલિપથી ભાગ્યે જ. પોલિપમાં ચિંતા એ છે કે થોડાં કેન્સર બની શકે, એટલે તેનું કદ જોવાય છે.
સોનોગ્રાફીમાં સામાન્ય રીતે ફરક દેખાય છે. પથરી ખસે છે અને પાછળ કાળો પડછાયો પાડે છે. પોલિપ એક જગ્યાએ ચોંટેલું રહે છે અને પડછાયો પાડતું નથી.
રિપોર્ટમાં પોલિપ લખ્યું હોય તો નજર રાખવાથી લઈને ઓપરેશન સુધીનો plan અમારા પિત્તાશયના પોલિપ પાનામાં છે. આ લેખ સમજાવે છે કે પોલિપ અને પથરી કેવી રીતે જુદાં છે, અને એ ફરકથી તમારે શું કરવું તે કેમ બદલાય છે.
પથરી પિત્તમાંથી બનેલો કઠણ ગઠ્ઠો છે. પોલિપ પિત્તાશયની અંદરની દીવાલમાંથી ઊગતી પેશી છે.
લોકો પિત્તાશયમાં મળેલી દરેક વસ્તુને “પથરી” કહી દે છે, પણ બંને સાવ જુદી વસ્તુ છે. એક પિત્તની અંદર બનેલો જમાવ છે. બીજું પિત્તાશયની દીવાલનો જ ભાગ છે.
રેડિયોલોજિસ્ટ ત્રણ વાત જુએ છે: તે ખસે છે કે નહીં, પડછાયો પાડે છે કે નહીં, અને દીવાલ સાથે ચોંટેલું છે કે નહીં.
| સવાલ | પથરી | પિત્તાશયનું પોલિપ |
|---|---|---|
| તે શું છે? | પિત્તમાંથી બનેલો કઠણ કાંકરો | દીવાલમાંથી ઊગેલો ઊપસેલો ભાગ |
| પડખું ફરો ત્યારે ખસે? | હા, નીચલી જગ્યાએ સરકી જાય | ના, એક જ જગ્યાએ ચોંટેલું રહે |
| સોનોગ્રાફીમાં પાછળ કાળો પડછાયો? | હા, સ્પષ્ટ પડછાયો | પડછાયો નહીં |
| સામાન્ય રીતે દુખાવો કરે? | ઘણી વાર, ચરબીવાળું જમ્યા પછી | ભાગ્યે જ |
| મુખ્ય ચિંતા | દુખાવો, ચેપ, નળીમાં અવરોધ | કેન્સરની નાની શક્યતા |
| અમે શું જોઈએ છીએ | લક્ષણ આપે છે કે નહીં | કદ અને આકાર |
રિપોર્ટ ઉતાવળમાં લખાય છે, અને પાના પરની થોડી લીટીઓ ચાલતું ચિત્ર બતાવી શકતી નથી. એટલે અમે ઇમેજ જાતે જોવાનું પસંદ કરીએ છીએ.
પિત્તાશયનો જાણીતો દુખાવો પથરીથી થાય છે. પોલિપ એકલું ભાગ્યે જ દુખે છે, અને ઘણી વાર અચાનક મળી આવે છે.
પથરીનો દુખાવો જમણી પાંસળી નીચે કે ઉપરના પેટની વચ્ચે થાય છે. તે મોટા ભાગે ભારે જમણ પછી એક-બે કલાકે આવે છે અને કેટલાક કલાક ચાલે છે. તે જમણા ખભાના હાડકા તરફ જઈ શકે, સાથે ઊબકા કે ઊલટી થાય.
પોલિપ પિત્તના વહેણને રોકતું નથી, એટલે તેનાથી આવો દુખાવો ભાગ્યે જ થાય. આવો દુખાવો હોય અને સ્કેનમાં પોલિપ હોય, તો તેની સાથે પથરી પણ છુપાયેલી હોઈ શકે. દુખાવાને બરાબર તપાસવો પડે.
બંનેનું જોખમ જુદું છે. પથરી પિત્તાશયમાં સોજો કે પિત્તનળીમાં અવરોધ કરી શકે, અને પોલિપ ધીમે ધીમે કેન્સરમાં બદલાઈ શકે.
પથરીથી પિત્તાશયમાં ચેપ, કમળો અને સ્વાદુપિંડનો સોજો થઈ શકે. બહુ મોટી પથરી, કે વર્ષો સુધી પડી રહેલી પથરી, પિત્તાશયના કેન્સરની શક્યતા થોડી વધારે છે. એ જોખમ નાનું છે, પણ સાચું છે.
પોલિપ ચેતવણીનો દુખાવો આપતું નથી, એટલે સ્કેનથી તેના પર નજર રાખવી પડે. કદ એ માપદંડ છે. જેટલું મોટું, એટલી સાચી ગાંઠ હોવાની શક્યતા વધારે. અમે આને ગંભીરતાથી કેમ લઈએ છીએ તે જાણવા પિત્તાશયના કેન્સરની સારવાર વાંચો.
કેટલીક વસ્તુઓ પોલિપ કે પથરી જેવી દેખાય છે પણ બેમાંથી કંઈ નથી. સોનોગ્રાફીમાં શંકા રહે તો બીજી સ્કેનથી નક્કી થાય છે.
દીવાલ સાથે ચોંટી ગયેલી પથરી ખસતી નથી, અને ઘટ્ટ કાદવ કે લોહીનો ગઠ્ઠો ઊપસેલા ભાગ જેવો લાગે. દીવાલનો જાડો થયેલો ભાગ, જેને એડિનોમાયોમેટોસિસ કહે છે, તે પણ આંખને છેતરે છે. આ બધાં સરખાં લાગે, પણ તેમના plan જુદા છે.
તમારા સવાલનો જવાબ આપે તે તપાસ અમે પસંદ કરીએ છીએ, બાકીની નહીં.
પથરીની સારવાર લક્ષણ હોય ત્યારે થાય છે. પોલિપની સારવાર કદ પ્રમાણે થાય છે. બંને હોય તો સામાન્ય રીતે પિત્તાશય કાઢી નંખાય છે.
ઓપરેશનનું સામાન્ય કારણ પથરીનો દુખાવો છે. જે પથરીએ ક્યારેય તકલીફ આપી નથી, તેના પર ફક્ત નજર પણ રખાય. પોલિપમાં નિર્ણય તેના કદ, આકાર અને તમારી ઉંમર પર આધાર રાખે છે. નાનાં પર સ્કેનથી નજર રખાય, અને મોટું કે વધતું પોલિપ કાઢી નંખાય.
બંનેમાં ઓપરેશન એક જ છે. સર્જન દૂરબીનથી આખું પિત્તાશય કાઢી નાખે છે. પથરી કે પોલિપને એકલાં કાઢી શકાતાં નથી, કારણ કે પિત્તાશયનો કોઈ ભાગ બચાવવા જેવો નથી. બંને હોય તો એક ઓપરેશનથી બંનેનો ઉકેલ આવે છે. પછી પિત્તાશય પ્રયોગશાળામાં મોકલાય છે, જેથી પોલિપ પૂરેપૂરું તપાસી શકાય.
દુખાવો મુખ્ય તકલીફ હોય તો પિત્તાશયની પથરી અને સોજો વિશે વાંચો.
રિપોર્ટ અને ઇમેજ સાચવો, દુખાવો હોય તો નોંધો, અને બતાવવાનો સમય લો. પોલિપને અવગણશો નહીં, અને દરેક ગઠ્ઠાને પથરી માની ન લેશો.
જૂના બધા સ્કેન સાથે લાવો. સરખામણીથી ખબર પડે કે પોલિપ વધ્યું છે કે પથરી ખસી છે. સર્જનને તમારી ઉંમર, પરિવારનો ઇતિહાસ, અને દુખાવો કે વજન ઘટવાની વાત કહો. સખત દુખાવા સાથે તાવ, ઊલટી કે આંખો પીળી થાય તો એ જ દિવસે ફોન કરો.
પથરી પડખું ફરો તો ખસે છે અને કાળો પડછાયો પાડે છે. પોલિપ દીવાલ સાથે ચોંટેલું રહે છે અને પડછાયો પાડતું નથી. રેડિયોલોજિસ્ટ આ રિપોર્ટમાં લખે છે.
ના. પથરી પિત્તમાંથી બને છે, અને પોલિપ દીવાલમાંથી ઊગે છે. એક બીજામાં બદલાતું નથી, પણ બંને એક જ પિત્તાશયમાં સાથે હોઈ શકે.
લક્ષણ આપતી પથરીમાં કરાવવું પડે. પોલિપ મોટું હોય, વધતું હોય, કે શંકાસ્પદ લક્ષણવાળું હોય તો કરાવવું પડે. એકલું નાનું પોલિપ મોટા ભાગે સ્કેનથી જોવાય છે.
હા, એ ઘણી વાર જોવા મળે છે. તેમાં સામાન્ય રીતે પિત્તાશય કાઢી નંખાય છે, કારણ કે પથરીની સારવાર જોઈએ અને પછી પોલિપ પૂરેપૂરું તપાસી શકાય.
ભાગ્યે જ. પથરીવાળા મોટા ભાગના લોકોને કેન્સર થતું નથી. બહુ મોટી પથરી કે વર્ષો જૂની પથરી જોખમ થોડું વધારે છે, એટલે દુખતી પથરીની સારવાર કરાય છે.
ના. બંનેમાં આખું પિત્તાશય દૂરબીનથી કાઢી નંખાય છે. પછી પિત્તાશય પ્રયોગશાળામાં તપાસાય છે.
એ શબ્દ કહેતો નથી કે તે શું છે. ઇમેજ સાથે લાવો, અમે જોઈશું. ચિત્ર સ્પષ્ટ ન હોય તો EUS કે CT સ્કેન ઉમેરાય છે.
પોલિપની સારવારની પૂરી જાણકારી માટે પિત્તાશયના પોલિપ પાનાથી શરૂ કરો. આવતા પહેલાં સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
સ્કેનમાં પોલિપ છે કે પથરી એ સમજાતું નથી? Dr Harsh Shah તમારી ઇમેજ તમારી સાથે જોઈને કહે છે કે તે કયું છે, અને પછી ફક્ત નજર રાખવી છે કે ઓપરેશન કરવું છે તે સમજાવે છે. સ્કેન અને રિપોર્ટ કન્સલ્ટેશનમાં સાથે લાવો. ફોન કરી શકો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર પૂછો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.