WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

શરૂઆતના અન્નનળીના કેન્સરમાં સ્કોપ કે ઓપરેશન?

છેલ્લે અપડેટ: 16-Nov-2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, અન્નનળીના કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

અન્નનળીના ફક્ત અંદરના પડમાં રહેલું કેન્સર ઘણી વાર સ્કોપથી કાઢી શકાય છે. છાતી કે પેટ પર કાપો મૂકવાની જરૂર પડતી નથી.

કાઢેલા ટુકડાની તપાસ થાય છે. રિપોર્ટ બતાવે છે કે કેન્સર કેટલું ઊંડે ગયું છે. વધુ ઊંડે ગયું હોય કે આક્રમક લાગે તો ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે.

બંને રીતમાં પછી નિયમિત સ્કોપથી તપાસ જરૂરી છે. નિર્ણય પહેલાં બીજો અભિપ્રાય લેવો સમજદારી છે, કારણ કે પહેલું પગલું આગળનું બધું નક્કી કરે છે.

અન્નનળીના કેન્સરની પૂરી માહિતી માટે, પહેલા લક્ષણથી સારવારની પસંદગી સુધી, અમારું અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પાનું વાંચો. આ લેખ ફક્ત ખૂબ શરૂઆતના તબક્કા અને તેની સારવારની વાત કરે છે.

વહેલું અન્નનળીનું કેન્સર એટલે શું?

વહેલું એટલે કેન્સર અન્નનળીની દીવાલના અંદરના સ્તરો સુધી જ છે. તે સ્નાયુ સુધી પહોંચ્યું નથી, અને તપાસમાં ગાંઠો કે બીજા અંગોમાં ફેલાવો દેખાતો નથી.

અન્નનળીની દીવાલ બાંયની જેમ અનેક સ્તરોની બનેલી છે. અંદરની બાજુ અસ્તર છે. તેની નીચે પાતળું સ્તર, પછી સબમ્યુકોસા નામનું સ્તર, અને પછી સ્નાયુ આવે છે. ડૉક્ટર કેન્સર આ સ્તરોમાં કેટલું ઊંડે ગયું છે તે જણાવે છે.

ખૂબ શરૂઆતના ફેરફારો ઘણી વાર એસિડ કે ગળવાની તકલીફ માટે કરાવેલા સ્કોપમાં અચાનક દેખાય છે. કેટલાક એટલા માટે પકડાય છે કે Barrett ના પડવાળી વ્યક્તિ નિયમિત દેખરેખ હેઠળ હોય. સારવાર નક્કી કરતાં પહેલાં ઊંડાઈ જાણવા ખાસ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કોપ મદદ કરે છે.

સ્કોપથી ક્યારે કાઢી શકાય?

ફક્ત સપાટીના અસ્તરમાં રહેલું કેન્સર સ્કોપથી કાઢી શકાય છે. આવું કેન્સર લસિકા ગાંઠોમાં ખૂબ ભાગ્યે જ ફેલાય છે, એટલે ગાંઠ જેવો ભાગ કાઢવો પૂરતો થઈ શકે.

નિર્ણય કેન્સર કેટલું ઊંડે છે તેના પર આધાર રાખે છે. નીચેનું કોષ્ટક સામાન્ય વિચાર બતાવે છે. તમારા રિપોર્ટ પ્રમાણે તમારા સર્જન અને સ્કોપના નિષ્ણાત તેને લાગુ કરશે.

વહેલા અન્નનળીના કેન્સરની ઊંડાઈ પ્રમાણે સારવારની દિશા
તપાસમાં શું દેખાયસામાન્ય પસંદગીકારણ
ફક્ત સપાટીના અસ્તરમાં અસામાન્ય કોષો કે કેન્સરસ્કોપથી કાઢવુંઆટલી ઊંડાઈએ ગાંઠોમાં ફેલાવો ખૂબ અસંભવિત છે
નીચેના સ્તરના ઉપરના ભાગમાં થોડું પહોંચ્યું હોય અને રિપોર્ટમાં સારાં લક્ષણો હોયપસંદ કરેલા લોકોમાં, ધ્યાનથી તપાસ્યા પછી, સ્કોપથી કાઢવું પૂરતું થઈ શકેગાંઠોને જોખમ નાનું છે પણ શૂન્ય નથી; squamous પ્રકારમાં વધુ કાળજી જોઈએ
અસ્તરની નીચેના સ્તરમાં વધુ ઊંડેઅન્નનળી અને ગાંઠો કાઢવાનું ઓપરેશનગાંઠો સામેલ હોવાની શક્યતા વધે છે, અને સ્કોપ ત્યાં પહોંચી શકતો નથી
નાની નળીઓમાં કેન્સર, ખૂબ અસામાન્ય કોષો, અથવા સાફ ન હોય તેવી કિનારીસામાન્ય રીતે ઓપરેશનની સલાહરિપોર્ટ બતાવે છે કે કોષો બાકી રહ્યા હોય કે આગળ ગયા હોય તેની શક્યતા વધુ છે

તમારા સ્કેન અને સ્લાઇડ જોનાર નિષ્ણાત જ તમને આ કોષ્ટકમાં મૂકી શકે. કૃપા કરીને ફક્ત કોષ્ટક પરથી નિર્ણય ન કરશો.

સ્કોપથી સારવાર કેવી રીતે થાય?

બે રીત છે. EMR માં ભાગને ઉઠાવીને ફાંસથી કાપાય છે. ESD માં બારીક છરીથી ધીમે ધીમે કાપાય છે, એટલે મોટો ભાગ એક જ ટુકડામાં નીકળે છે.

  • EMR, એન્ડોસ્કોપિક મ્યુકોસલ રિસેક્શન: ભાગની નીચે ખારું પાણી કે ખાસ જેલ આપીને તેને ઉઠાવાય છે. પછી તારની ફાંસથી કાપાય છે. નાના, સપાટ ભાગો માટે યોગ્ય છે.
  • ESD, એન્ડોસ્કોપિક સબમ્યુકોસલ ડિસેક્શન: ભાગ ઉઠાવ્યા પછી પાતળી વીજળીની છરીથી કાપીને કાઢાય છે. મોટા, ઊપસેલા કે ડાઘવાળા ભાગો માટે યોગ્ય છે, અને પેથોલોજિસ્ટને વધુ સારો ટુકડો મળે છે.
  • Ablation: Barrett ના પડમાં બાકીના અસામાન્ય પડને ગરમી કે ઠંડીથી સારવાર અપાય છે. નવા ડાઘા બનવાની શક્યતા ઘટે છે.

પ્રક્રિયા બેભાન કરીને કે ઘેન આપીને થાય છે, અને સ્કોપ મોઢા વાટે નખાય છે. મોટા ભાગના લોકોને થોડા સમય માટે દવાખાનામાં રહેવું પડે છે. ESD માટે કુશળ સ્કોપ નિષ્ણાત જોઈએ, એટલે તે એવી જગ્યાએ કરાવવું જ્યાં આવી ટીમ નિયમિત કામ કરતી હોય.

Dr Harsh Shah સ્કોપ કરતી ટીમ સાથે મળીને કામ કરે છે. તેઓ રિપોર્ટ જોઈને ઓપરેશન જોઈએ કે નહીં તે તમારી સાથે ચર્ચે છે. સ્કોપથી સારવાર પૂરતી હોય ત્યારે તેઓ તમને ઓપરેશન તરફ ધકેલતા નથી.

તો પણ ઓપરેશન ક્યારે જરૂરી બને?

કેન્સર સપાટીથી વધુ ઊંડે હોય, રિપોર્ટમાં જોખમી લક્ષણો હોય, અથવા સ્કોપથી સારવાર પછી પણ કેન્સર સાફ ન થયું હોય ત્યારે ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે.

  • કેન્સર અસ્તરની નીચેના સ્તરના ઊંડા ભાગમાં ગયું હોય.
  • કેન્સરના કોષો નાની લોહી કે લસિકાની નળીઓમાં દેખાય.
  • કોષો ખૂબ અસામાન્ય હોય, અથવા signet-ring જેવા દેખાય.
  • કાઢેલા ટુકડાની કિનારી કેન્સરથી મુક્ત ન હોય.
  • વારંવાર સ્કોપની સારવાર પછી પણ ડાઘા પાછા આવતા રહે.
  • squamous કેન્સર અસ્તરની નીચેના સ્તર સુધી પહોંચે, જ્યાં મોટા ભાગના સર્જન ઓપરેશન પસંદ કરે છે.

ઓપરેશનમાં રોગવાળી અન્નનળી સાથે નજીકની લસિકા ગાંઠો કાઢાય છે, જેથી સર્જન તેમને તપાસી શકે. પછી પેથોલોજિસ્ટ બધું ચકાસે છે. વહેલા રોગમાં ગાંઠોમાં કેન્સર ન દેખાય તો ઓપરેશન પછી વધારાની દવા સામાન્ય રીતે જોઈતી નથી.

ઓપરેશનમાં શું કરવામાં આવે?

અન્નનળી કાઢવામાં આવે છે. જઠરમાંથી નવી નળી બનાવીને ગળા કે છાતીમાં જોડવામાં આવે છે. આ દૂરબીનથી કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી થાય છે.

  • Ivor Lewis: જોડાણ છાતીમાં થાય છે. નીચલી અન્નનળી માટે વધુ વપરાય છે.
  • McKeown: ગળામાં પણ કાપો અને જોડાણ ગળામાં. વચ્ચેની અને ઉપરની અન્નનળી માટે વધુ વપરાય છે.
  • Transhiatal: છાતી ખોલ્યા વગર પેટ અને ગળા વાટે કાઢવું. પસંદ કરેલા નીચલા કેન્સર માટે યોગ્ય છે.

Dr Harsh Shah દૂરબીનથી (laparoscopic) કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી ઓપરેશન કરે છે, જે તમારા માટે વધુ સલામત હોય તે. ગાંઠો ઓછામાં ઓછા બે વિસ્તારમાંથી કાઢાય છે, પેટ અને છાતી. એક-બે દિવસ ICU માં રહેવું પડે છે, અને ખાવાનું તબક્કાવાર શરૂ થાય છે.

સાજા થતાં અઠવાડિયાં લાગે છે. આહાર નિષ્ણાત, ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અને દુખાવાની ટીમ તમારી સારવારમાં સાથે હોય છે. ઓપરેશન પછી શું અપેક્ષા રાખવી તે માટે અમારો લેખ અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પછી ફોલો-અપ અને સાજા થવાની રીત વાંચો.

સ્કોપ પછી નજર કેવી રીતે રખાય?

સ્કોપથી કાઢ્યા પછી ફરી સ્કોપ અને નાની બાયોપ્સીથી નજર રખાય છે. શરૂઆતમાં દર ત્રણ મહિને, પછી દર છ મહિને, પછી વર્ષે એક વાર.

વહેલા કેન્સરને સ્કોપથી કાઢ્યા પછીનું સામાન્ય ફોલો-અપ
કાઢ્યા પછીનો સમયસ્કોપ અને બાયોપ્સીકારણ
પહેલું વર્ષદર ત્રણ મહિનેબાકી રહેલા કે નવા ડાઘા મોટા ભાગે હવે દેખાય છે
બીજું વર્ષદર છ મહિનેડાઘ અને બાકીના પડની તપાસ
ત્રીજાથી પાંચમું વર્ષવર્ષે એક વારનવો ડાઘો વહેલો પકડાય છે
પાંચ વર્ષ પછીસલાહ પ્રમાણેBarrett નું પડ લાંબું હતું તો વધુ સમય

ડાઘ પર કે પડમાં નવો ભાગ દેખાય તો ઘણી વાર ફરી સ્કોપથી સારવાર થાય છે. Barrett નું પડ બાકી હોય તો તે સાફ થાય ત્યાં સુધી ablation ફરી કરાય છે. એસિડ ઘટાડતી દવા ચાલુ રહે છે, કારણ કે એસિડ પડને સતત બળતરા કરે છે.

સ્કોપની સારવારમાં કઈ તકલીફ થઈ શકે?

મુખ્ય જોખમ લોહી નીકળવું, દીવાલમાં નાનો ચીરો અને સારવારની જગ્યાએ સાંકડાપણું છે. મોટા ભાગની તકલીફ સ્કોપથી જ સંભાળાય છે.

  • લોહી નીકળવું: પ્રક્રિયા દરમિયાન કે તરત પછી દેખાય છે. સ્કોપ વાટે ક્લિપ કે ગરમીથી સામાન્ય રીતે બંધ થાય છે.
  • દીવાલમાં ચીરો: ભાગ્યે જ થાય છે. નાનો ચીરો ક્લિપથી બંધ થાય છે, અને કેટલાકમાં ડ્રિપ અને એન્ટિબાયોટિક પર રહેવું પડે છે.
  • સાંકડાપણું: મોટો ભાગ કાઢ્યા પછી જગ્યા પર ડાઘ થઈને સંકોચાઈ શકે છે. સ્કોપથી હળવેથી પહોળું કરવાથી સારું થાય છે, ક્યારેક ઘણી બેઠકોમાં.
  • છાતીના હાડકા પાછળ દુખાવો: થોડા દિવસ સામાન્ય છે, અને દવાથી ઓછો થાય છે.

છાતીમાં જોરદાર દુખાવો, તાવ, કાળો મળ, લોહીની ઊલટી થાય અથવા પાણી પણ ગળી ન શકાય તો તરત સંપર્ક કરો. પ્રક્રિયા પછી અમારો નંબર ફોનમાં રાખો.

સારવાર પસંદ કરતાં પહેલાં શું પૂછવું?

પૂછો કે પ્રક્રિયા કોણ કરશે, વર્ષમાં આવા કેટલા કેસ સંભાળે છે, અને રિપોર્ટ પૂરતો સારો ન હોય તો શું plan છે. આ ત્રણ પ્રશ્નો ખાસ ઉપયોગી છે.

  • ઊંડાઈ ખાસ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કોપથી તપાસાઈ છે?
  • સ્લાઇડ કોણ વાંચે છે, અને બીજા પેથોલોજિસ્ટ તેને ફરી જોઈ શકે?
  • રિપોર્ટમાં જોખમી લક્ષણો હોય તો મને ઓપરેશન જોઈશે, અને તે કોણ કરશે?
  • આગામી પાંચ વર્ષ માટે કયું ફોલો-અપ અને કેટલો ખર્ચ અપેક્ષિત છે?
  • આખી સારવાર એક જ શહેરમાં, પરિવારની નજીક થઈ શકે?

દરેક પ્રશ્નનો સ્પષ્ટ જવાબ મળે તો તમે વિશ્વાસથી પસંદ કરી શકો. મળેલી સલાહ વિશે શંકા હોય તો રિપોર્ટ લઈને બીજા અભિપ્રાય માટે આવો. સ્ટેજ કેવી રીતે નક્કી થાય છે તે અમારા લેખ મારા કેન્સરનો સ્ટેજ શું દર્શાવે છે? માં જુઓ.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

શરૂઆતનું અન્નનળીનું કેન્સર ઓપરેશન વગર કાઢી શકાય?

ઘણી વાર હા. ફક્ત અંદરના પડમાં રહેલું કેન્સર સામાન્ય રીતે સ્કોપથી કાઢી શકાય છે. કાઢેલો ટુકડો માઇક્રોસ્કોપમાં તપાસાય છે. રિપોર્ટ સારો હોય તો ઓપરેશનની જરૂર પડતી નથી.

સ્કોપથી સારવાર પૂરતી છે કે નહીં તે કેવી રીતે ખબર પડે?

કાઢેલા ટુકડાનો પેથોલોજી રિપોર્ટ તે નક્કી કરે છે. કેન્સર કેટલું ઊંડે ગયું અને નાની નળીઓમાં ગયું કે નહીં, તે ડૉક્ટર જુએ છે. કોષો કેવા દેખાય છે અને ટુકડાની કિનારી સાફ છે કે નહીં, તે પણ તપાસાય છે.

EMR અને ESD વચ્ચે શું ફરક છે?

EMR માં ભાગને ઉપર ઉઠાવીને તારની ફાંસથી કાપવામાં આવે છે, ઘણી વાર એક કે થોડા ટુકડામાં. ESD માં બારીક છરીથી ધીમે ધીમે કાપીને મોટો ભાગ એક જ ટુકડામાં કાઢાય છે. ESD માં વધુ સમય અને વધુ કુશળતા જોઈએ.

શરૂઆતના કેન્સરમાં પણ ઓપરેશન ક્યારે જરૂરી બને?

કેન્સર પડની નીચેના ઊંડા સ્તરમાં ગયું હોય કે નાની નળીઓમાં ગયું હોય ત્યારે. કોષો ખૂબ અસામાન્ય દેખાય કે ટુકડાની કિનારી સાફ ન હોય ત્યારે પણ. લસિકા ગાંઠો સામેલ હોઈ શકે, એટલે અન્નનળી અને નજીકની ગાંઠો કાઢવામાં આવે છે.

શરૂઆતના કેન્સરનું ઓપરેશન મોટું હોય છે?

હા, અન્નનળી કાઢવી એ મોટું ઓપરેશન છે. તે દૂરબીન કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી થાય છે, અને ICU ની સુવિધા ધરાવતા દવાખાનામાં કરાય છે. પહેલાં સર્જનને મળીને સાજા થવાનું આયોજન સાથે કરવામાં આવે છે.

સ્કોપથી સારવાર પછી ફોલો-અપ કરાવવું પડે?

હા. પહેલા વર્ષે દર ત્રણ મહિને સ્કોપ અને નાની બાયોપ્સી થાય છે. પછી દર છ મહિને, અને પછી વર્ષે એક વાર. શરૂઆતનું કેન્સર ફરી દેખાઈ શકે છે, અને વહેલું પકડાય તો સારવાર સહેલી છે.

કેન્સર કાઢ્યા પછી Barrett ના પડનું શું કરાય છે?

બાકીના અસામાન્ય પડને ઘણી વાર ગરમીથી સારવાર અપાય છે, જેને ablation કહે છે. તેનાથી નવા ડાઘા બનવાની શક્યતા ઘટે છે. ઘણી બેઠકો જોઈ શકે, અને એસિડ ઘટાડતી દવા ચાલુ રહે છે.

સંબંધિત પાનાં

અન્નનળીના કેન્સર અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી માટે અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પાનાંથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્ન હોય તો ફોન કરો +91-63555-64601.

Dr Harsh Shah ક્યાં તપાસે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

અન્નનળીનું કેન્સર વહેલું પકડાયું છે એવું કહેવાયું છે? અમદાવાદના અન્નનળીના કેન્સરના સર્જન Dr Harsh Shah તમારી સાથે સ્કોપના ફોટા, બાયોપ્સી અને સ્કેન જુએ છે. સ્કોપથી કાઢવું પૂરતું થઈ શકે કે ઓપરેશન વધુ સલામત છે, તે તેઓ સમજાવશે. તમારા બધા રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન કરી શકો અથવા સંદેશથી પણ સમય લઈ શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.