WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

અન્નનળીના કેન્સરનો સ્ટેજ શું દર્શાવે છે?

છેલ્લે અપડેટ: 16-Nov-2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, અન્નનળીના કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

સ્ટેજ કહે છે કે કેન્સર દીવાલમાં કેટલું ઊંડું ગયું છે, આસપાસની કેટલી લસિકા ગાંઠમાં છે અને દૂર ફેલાયું છે કે નહીં. દરેક સારવારની પસંદગી તેના પર ટકે છે.

Squamous અને gland પ્રકારનાં કેન્સરના સ્ટેજ અલગ ચાર્ટથી નક્કી થાય છે. ઓપરેશન પહેલાંનો સ્ટેજ કાળજીભર્યો અંદાજ છે. ઓપરેશન પછી માઇક્રોસ્કોપથી તે પાકો થાય છે.

સ્ટેજ નકશો છે, ચુકાદો નહીં. એક જ સ્ટેજવાળા બે લોકોને અલગ plan જોઈએ, એટલે તમારા સર્જનને પૂછો કે તમારા માટે તેનો અર્થ શું છે.

અન્નનળીના કેન્સરની પૂરી માહિતી માટે, પહેલા લક્ષણથી સારવારની પસંદગી સુધી, અમારું અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પાનું વાંચો. આ લેખ ફક્ત એટલું સમજાવે છે કે સ્ટેજ કેવી રીતે નક્કી થાય છે અને તેના આંકડાનો અર્થ શું.

સ્ટેજ કેન્સર વિશે શું કહે છે?

સ્ટેજ ત્રણ વાતનો સાર છે: અન્નનળીની દીવાલમાં ગાંઠ કેટલી ઊંડી છે, લસિકા ગાંઠ સામેલ છે કે નહીં, અને બીજા અંગ સુધી પહોંચી છે કે નહીં.

ડૉક્ટર આ ત્રણ વાતને T, N અને M અક્ષરથી લખે છે. ત્રણે મળીને 0 થી 4 સુધીનો એક સ્ટેજ બને છે. નાનો આંકડો એટલે નાનું અને મર્યાદિત કેન્સર.

સ્ટેજ મહત્ત્વનો છે કારણ કે તે સારવારનો માર્ગ નક્કી કરે છે. બહુ વહેલું કેન્સર સ્કોપથી કાઢી શકાય. વચલા સ્ટેજમાં સામાન્ય રીતે કીમોરેડિયેશન જોઈએ, ઓપરેશન સાથે કે વગર. ફેલાયેલા કેન્સરમાં દવાઓથી સારવાર થાય, અને આરામ તથા ગળવાની સગવડ પહેલાં આવે.

T, N, M અક્ષરો કેવી રીતે નક્કી થાય?

T ઊંડાઈ માપે છે. N આસપાસની કેન્સરવાળી ગાંઠ ગણે છે. M પૂછે છે કે કેન્સર દૂર ફેલાયું કે નહીં. દરેક અક્ષરનું પોતાનું નાનું માપ છે.

અન્નનળીના કેન્સરમાં T, N અને M અક્ષરોનો અર્થ
અક્ષરશું પૂછે છેસાદો અર્થ
Tis, T1ગાંઠ કેટલી ઊંડી છે?ફક્ત અંદરનું પડ, અથવા તેની તરત નીચેનું પડ
T2ગાંઠ કેટલી ઊંડી છે?સ્નાયુના પડ સુધી પહોંચી છે
T3ગાંઠ કેટલી ઊંડી છે?બહારના આવરણ સુધી પહોંચી છે
T4ગાંઠ કેટલી ઊંડી છે?ફેફસાંનું પડ, હૃદયની કોથળી, ડાયાફ્રામ, શ્વાસનળી કે મોટી લોહીની નળીને અડે છે
N0 થી N3આસપાસની કેટલી ગાંઠમાં કેન્સર છે?એકેય નહીં, થોડીક, ઘણીક કે બહુ બધી
M0 કે M1શું તે દૂર ફેલાયું છે?M1 એટલે લીવર, ફેફસાં, હાડકાં કે દૂરની ગાંઠો સામેલ છે

કેટલાક T4 કેન્સર હજી કાઢી શકાય છે, કારણ કે જે અંગને તે અડે છે તે સલામત રીતે કાઢી શકાય એવું હોય. બીજા કેન્સર શ્વાસનળી કે મોટી લોહીની નળીમાં ઊતરી જાય છે, ત્યારે ઓપરેશન સામાન્ય રીતે જવાબ નથી.

ગળામાં કોલર બોનની ઉપરની ગાંઠો ફેલાવામાં ગણાય છે. પેટના પાછલા ભાગની મુખ્ય લોહીની નળી પાસેની ગાંઠો પણ તેમ જ ગણાય છે. તેમને M1 ગણવામાં આવે છે.

સ્ટેજ 0 થી 4 કેવી રીતે ચાલે?

સ્ટેજ 0 અંદરના પડનો પહેલો ફેરફાર છે. સ્ટેજ 4 એટલે કેન્સર ફેલાઈ ગયું છે. વચ્ચેના સ્ટેજ ઊંડાઈ અને ગાંઠો બંને પર આધારિત છે.

  1. Stage 0: ફક્ત અંદરના પડમાં અસામાન્ય કોષો, જેને high-grade dysplasia કે carcinoma in situ કહે છે.
  2. Stage 1: ઉપલા પડમાં નાની ગાંઠ, ગાંઠો નહીં કે બહુ ઓછી.
  3. Stage 2: ગાંઠ સ્નાયુ કે બહારના આવરણ સુધી પહોંચે છે, ગાંઠો ઓછી કે નહીં.
  4. Stage 3: વધુ ઊંડી ગાંઠ, અથવા વધુ ગાંઠો સામેલ, પણ દૂર ફેલાવો નહીં.
  5. Stage 4A: ગાંઠ આસપાસના અંગોમાં છે, અથવા ઘણી ગાંઠો સામેલ છે, પણ દૂર ફેલાવો નહીં.
  6. Stage 4B: કેન્સર દૂરના અંગમાં ફેલાઈ ગયું છે.

આ મોટા વર્ગો છે. સાચો સ્ટેજ T, N અને ઓપરેશન પછી કોષોના grade ને જોડતા ચાર્ટમાંથી વંચાય છે. તમારો પોતાનો સ્ટેજ અને તેની સાથેનો માર્ગ તમારા સર્જન કહેશે.

બે પ્રકારનાં કેન્સરના સ્ટેજ અલગ કેમ?

Squamous કેન્સર અને gland પ્રકારનું કેન્સર, એટલે adenocarcinoma, અલગ રીતે વર્તે છે. એટલે બંનેનો સ્ટેજ ચાર્ટ અલગ છે. એક જ T અને N નો સ્ટેજ અલગ આવી શકે.

Squamous કેન્સર અંદરના ચપટા કોષોમાં શરૂ થાય છે અને ભારતમાં ઘણી વાર જોવા મળતો પ્રકાર છે. Gland પ્રકારનું કેન્સર gland કોષોમાં શરૂ થાય છે, મોટા ભાગે લાંબા સમયના એસિડ રિફ્લક્સ કે Barrett ના પડ પછી નીચલી અન્નનળીમાં.

  • Squamous કેન્સરમાં ઓપરેશન પછીના સ્ટેજમાં કોષોનો grade અને અન્નનળીમાં ગાંઠની જગ્યા પણ વપરાય છે.
  • Gland પ્રકારના કેન્સરમાં grade વપરાય છે, પણ જગ્યા નહીં.
  • બાયોપ્સી રિપોર્ટ પ્રકાર જણાવે છે, જેથી સાચો ચાર્ટ પસંદ થાય.

બાયોપ્સી કેવી વંચાય છે તે જોવા અમારો લેખ squamous કે gland પ્રકારનું અન્નનળીનું કેન્સર રિપોર્ટની દરેક લીટી સમજાવે છે.

ઓપરેશન પહેલાંનો અને પછીનો સ્ટેજ શું?

સારવાર પહેલાંનો સ્ટેજ clinical stage છે, જે સ્કેનથી અંદાજાય છે. ઓપરેશન પછીનો સ્ટેજ pathology stage છે, જે કાઢેલી અન્નનળી તપાસીને પાકો થાય છે.

સારવાર પહેલાં સ્ટેજ સ્કોપ, એન્ડોસ્કોપિક અલ્ટ્રાસાઉન્ડ, CT સ્કેન અને ઘણી વાર PET સ્કેનથી બને છે. સારવારની રૂપરેખા આ સ્ટેજથી બને છે.

ઓપરેશન પછી pathologist કાઢેલો ભાગ તપાસે છે. તેનાથી બહુ ચોક્કસ સ્ટેજ મળે છે. તે એ પણ કહે છે કે કિનારીઓ કેન્સરથી મુક્ત છે કે નહીં.

  • ઓપરેશન પહેલાં કીમોરેડિયેશન અપાયું હોય, તો ઓપરેશન પછીનો સ્ટેજ “yp” અક્ષરથી લખાય છે.
  • રિપોર્ટમાં એ પણ ગ્રેડ થાય છે કે સારવારે કેટલું કેન્સર નષ્ટ કર્યું.
  • કાઢેલા ભાગમાં કેન્સરના કોષ ન રહે, તેને complete response કહે છે.

yp સ્ટેજની સરખામણી પહેલા સ્ટેજ સાથે થતી નથી. તે કહે છે કે કેન્સરે સારવારને કેવો પ્રતિસાદ આપ્યો અને ફોલો-અપ કેવો રાખવો.

જંકશન કેન્સરનો Siewert પ્રકાર શું?

જ્યાં અન્નનળી પેટને મળે ત્યાંનું કેન્સર Siewert type 1, 2 કે 3 માં વહેંચાય છે. પ્રકાર નક્કી કરે છે કે ઓપરેશનનું મુખ્ય નિશાન અન્નનળી છે કે પેટ.

પ્રકાર એ પર આધારિત છે કે ગાંઠનો મધ્યભાગ ક્યાં છે. માપ પેટની ગડીઓ જ્યાંથી શરૂ થાય તે બિંદુથી લેવાય છે.

  1. Type 1: મધ્યભાગ જંકશનની ઉપર, નીચલી અન્નનળીમાં છે. ઓપરેશનમાં અન્નનળી કાઢવામાં આવે છે.
  2. Type 2: મધ્યભાગ બરાબર જંકશન પર છે. મોટા ભાગના સેન્ટર અન્નનળી કાઢે છે, કેટલાક નીચલી અન્નનળી સાથે આખું પેટ કાઢે છે.
  3. Type 3: મધ્યભાગ જંકશનની નીચે, ઉપલા પેટમાં છે. ઓપરેશનમાં નીચલી અન્નનળી સાથે આખું પેટ કાઢે છે અને તેને પેટના કેન્સરની જેમ સારવાર અપાય છે.

Type 2 એવો પ્રકાર છે જેમાં નિષ્ણાતોમાં હજી મતભેદ છે. plan નક્કી કરતાં પહેલાં ટીમની સંયુક્ત બેઠક સલાહભરી છે. પ્રકાર એ પણ બદલે છે કે કઈ લસિકા ગાંઠો સાફ કરાય.

સ્ટેજમાં લસિકા ગાંઠ કેમ મહત્ત્વની?

સ્કેનમાં કેન્સર નાનું દેખાય, છતાં કોઈ ગાંઠમાં કેન્સર હોઈ શકે. સર્જન જેટલી વધુ ગાંઠો સાફ કરે અને pathologist ગણે, એટલો સ્ટેજ વધુ ચોક્કસ.

બહુ ઓછી ગાંઠો કાઢવાથી ફેલાવો છુપાઈ શકે. પછી વ્યક્તિને સાચા કરતાં નીચો સ્ટેજ મળી શકે. વધુ પૂરેપૂરી સફાઈથી સાચો સ્ટેજ મળે છે અને ઓપરેશન પછીની સારવારનો plan બનાવવામાં મદદ મળે છે.

  • Two-field સફાઈમાં છાતી અને પેટ આવરી લેવાય છે.
  • Three-field સફાઈમાં ગળું પણ ઉમેરાય છે, અને તે મોટા ભાગે ઉપલી અન્નનળીના કેન્સર માટે વપરાય છે.
  • રિપોર્ટમાં લખેલું હોવું જોઈએ કે કેટલી ગાંઠ કાઢી અને કેટલીમાં કેન્સર હતું.

સ્ટેજ સારા ઓપરેશન પર આધારિત હોવાથી, અન્નનળીના ઓપરેશન વારંવાર કરતી ટીમ પાસે તે વધુ ભરોસાપાત્ર રીતે થાય છે.

સ્કેનથી નક્કી થયેલો સ્ટેજ ખોટો પડી શકે?

હા. સ્કેન નાનો ફેલાવો કે કેન્સરવાળી ગાંઠ ચૂકી શકે, એટલે સારવાર પહેલાંનો સ્ટેજ કાળજીભર્યો અંદાજ છે. ઓપરેશન તેને પાકો કે બદલી શકે.

સ્કેન ઘણી વાર સ્ટેજને થોડો ઓછો વાંચે છે. પેટના પડ પરનો નાનો દાણો CT સ્કેનમાં ન પણ દેખાય.

  • પેટની અંદર દૂરબીનથી જોવું, જેને staging laparoscopy કહે છે, જંકશન કે નીચલી અન્નનળીના કેન્સરમાં છુપાયેલો ફેલાવો શોધી શકે.
  • plan બદલતાં પહેલાં શંકાસ્પદ જગ્યાની બાયોપ્સી થાય છે.
  • PET સ્કેન ગાંઠો અને દૂરના અંગોમાં ફેલાવો શોધવામાં મદદ કરે છે.

એટલે ટીમ કીમોરેડિયેશન પછી અને ફરી ઓપરેશન વખતે સ્ટેજ ફરી તપાસે છે. દરેક તપાસ ચિત્રમાં શું ઉમેરે છે તે અમારા લેખ અન્નનળીના કેન્સરની કઈ તપાસ થાય છે માં જુઓ.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

અન્નનળીના કેન્સરમાં સ્ટેજ 3 નો અર્થ શું?

એટલે કેન્સર દીવાલમાં વધુ ઊંડું ગયું છે અથવા આસપાસની વધુ ગાંઠોમાં પહોંચ્યું છે, પણ દૂરના અંગમાં નથી. આ સ્ટેજમાં ઘણા લોકોને કીમોરેડિયેશન અપાય છે, ઓપરેશન સાથે કે વગર.

સ્ટેજ 4 એટલે શું હંમેશાં ફેલાવો?

Stage 4B એટલે દૂરના અંગમાં ફેલાવો. Stage 4A એટલે ગાંઠ આસપાસના અંગોમાં કે ઘણી ગાંઠોમાં છે, પણ દૂર ફેલાવો નથી. બંનેની સારવાર અલગ છે.

ડૉક્ટરે કેમ કહ્યું કે ઓપરેશન પછી સ્ટેજ બદલાઈ શકે?

પહેલો સ્ટેજ સ્કેનથી મળે છે. ઓપરેશન પછી pathologist આખો કાઢેલો ભાગ તપાસે છે. અંતિમ સ્ટેજ વધુ ચોક્કસ હોય છે અને ઊંચો કે નીચો આવી શકે.

Squamous અને gland પ્રકારના સ્ટેજમાં શું ફરક?

બંને કેન્સર અલગ રીતે વર્તે છે એટલે ચાર્ટ અલગ છે. બાયોપ્સી રિપોર્ટ પ્રકાર જણાવે છે, પછી સર્જન યોગ્ય ચાર્ટ વાપરે છે.

Siewert પ્રકાર શું છે અને મારે તે કેમ જાણવો?

તે કહે છે કે જંકશનનું કેન્સર ક્યાં કેન્દ્રિત છે. તેનાથી નક્કી થાય છે કે ઓપરેશનમાં અન્નનળી કાઢવી કે નીચલી અન્નનળી સાથે આખું પેટ.

મોટા ઓપરેશન પહેલાં પેટમાં દૂરબીનથી કેમ જોવાય છે?

સ્કેન ચૂકી જાય એવો પેટના પડ પરનો નાનો ફેલાવો તેમાં દેખાઈ શકે. એવો ફેલાવો મળે તો plan બદલાય છે અને મોટું ઓપરેશન ટળે છે.

સ્ટેજ જાણવા માટે PET સ્કેન જરૂરી છે?

બહુ વહેલું ન હોય તેવા કેન્સરમાં ઘણી વાર હા. તે ગાંઠો અને દૂરના ફેલાવાને શોધવામાં મદદ કરે છે. કયા સ્કેન જોઈએ તે તમારા સર્જન નક્કી કરે છે.

સંબંધિત પાનાં

અન્નનળીના કેન્સર અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી માટે અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પાનાંથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્ન હોય તો ફોન કરો +91-63555-64601.

Dr Harsh Shah ક્યાં તપાસે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

તમને કહેવાયું કે અન્નનળીનું કેન્સર "stage 3" છે, પણ તમારા માટે તેનો અર્થ સમજાયો નથી? અમદાવાદના અન્નનળીના કેન્સરના સર્જન Dr Harsh Shah તમારા સ્કેન અને બાયોપ્સીના રિપોર્ટ તમારી સાથે બેસીને વાંચશે. સ્ટેજ સાદી ભાષામાં સમજાવશે અને સારવારની પસંદગી પર તેની અસર કહેશે. તમારા બધા રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન કરી શકો અથવા સંદેશથી પણ સમય લઈ શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.