Skip to main contentછેલ્લે અપડેટ: 16-Nov-2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
અન્નનળીના ફક્ત અંદરના પડમાં રહેલું કેન્સર ઘણી વાર સ્કોપથી કાઢી શકાય છે. છાતી કે પેટ પર કાપો મૂકવાની જરૂર પડતી નથી.
કાઢેલા ટુકડાની તપાસ થાય છે. રિપોર્ટ બતાવે છે કે કેન્સર કેટલું ઊંડે ગયું છે. વધુ ઊંડે ગયું હોય કે આક્રમક લાગે તો ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે.
બંને રીતમાં પછી નિયમિત સ્કોપથી તપાસ જરૂરી છે. નિર્ણય પહેલાં બીજો અભિપ્રાય લેવો સમજદારી છે, કારણ કે પહેલું પગલું આગળનું બધું નક્કી કરે છે.
અન્નનળીના કેન્સરની પૂરી માહિતી માટે, પહેલા લક્ષણથી સારવારની પસંદગી સુધી, અમારું અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પાનું વાંચો. આ લેખ ફક્ત ખૂબ શરૂઆતના તબક્કા અને તેની સારવારની વાત કરે છે.
વહેલું એટલે કેન્સર અન્નનળીની દીવાલના અંદરના સ્તરો સુધી જ છે. તે સ્નાયુ સુધી પહોંચ્યું નથી, અને તપાસમાં ગાંઠો કે બીજા અંગોમાં ફેલાવો દેખાતો નથી.
અન્નનળીની દીવાલ બાંયની જેમ અનેક સ્તરોની બનેલી છે. અંદરની બાજુ અસ્તર છે. તેની નીચે પાતળું સ્તર, પછી સબમ્યુકોસા નામનું સ્તર, અને પછી સ્નાયુ આવે છે. ડૉક્ટર કેન્સર આ સ્તરોમાં કેટલું ઊંડે ગયું છે તે જણાવે છે.
ખૂબ શરૂઆતના ફેરફારો ઘણી વાર એસિડ કે ગળવાની તકલીફ માટે કરાવેલા સ્કોપમાં અચાનક દેખાય છે. કેટલાક એટલા માટે પકડાય છે કે Barrett ના પડવાળી વ્યક્તિ નિયમિત દેખરેખ હેઠળ હોય. સારવાર નક્કી કરતાં પહેલાં ઊંડાઈ જાણવા ખાસ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કોપ મદદ કરે છે.
ફક્ત સપાટીના અસ્તરમાં રહેલું કેન્સર સ્કોપથી કાઢી શકાય છે. આવું કેન્સર લસિકા ગાંઠોમાં ખૂબ ભાગ્યે જ ફેલાય છે, એટલે ગાંઠ જેવો ભાગ કાઢવો પૂરતો થઈ શકે.
નિર્ણય કેન્સર કેટલું ઊંડે છે તેના પર આધાર રાખે છે. નીચેનું કોષ્ટક સામાન્ય વિચાર બતાવે છે. તમારા રિપોર્ટ પ્રમાણે તમારા સર્જન અને સ્કોપના નિષ્ણાત તેને લાગુ કરશે.
| તપાસમાં શું દેખાય | સામાન્ય પસંદગી | કારણ |
|---|---|---|
| ફક્ત સપાટીના અસ્તરમાં અસામાન્ય કોષો કે કેન્સર | સ્કોપથી કાઢવું | આટલી ઊંડાઈએ ગાંઠોમાં ફેલાવો ખૂબ અસંભવિત છે |
| નીચેના સ્તરના ઉપરના ભાગમાં થોડું પહોંચ્યું હોય અને રિપોર્ટમાં સારાં લક્ષણો હોય | પસંદ કરેલા લોકોમાં, ધ્યાનથી તપાસ્યા પછી, સ્કોપથી કાઢવું પૂરતું થઈ શકે | ગાંઠોને જોખમ નાનું છે પણ શૂન્ય નથી; squamous પ્રકારમાં વધુ કાળજી જોઈએ |
| અસ્તરની નીચેના સ્તરમાં વધુ ઊંડે | અન્નનળી અને ગાંઠો કાઢવાનું ઓપરેશન | ગાંઠો સામેલ હોવાની શક્યતા વધે છે, અને સ્કોપ ત્યાં પહોંચી શકતો નથી |
| નાની નળીઓમાં કેન્સર, ખૂબ અસામાન્ય કોષો, અથવા સાફ ન હોય તેવી કિનારી | સામાન્ય રીતે ઓપરેશનની સલાહ | રિપોર્ટ બતાવે છે કે કોષો બાકી રહ્યા હોય કે આગળ ગયા હોય તેની શક્યતા વધુ છે |
તમારા સ્કેન અને સ્લાઇડ જોનાર નિષ્ણાત જ તમને આ કોષ્ટકમાં મૂકી શકે. કૃપા કરીને ફક્ત કોષ્ટક પરથી નિર્ણય ન કરશો.
બે રીત છે. EMR માં ભાગને ઉઠાવીને ફાંસથી કાપાય છે. ESD માં બારીક છરીથી ધીમે ધીમે કાપાય છે, એટલે મોટો ભાગ એક જ ટુકડામાં નીકળે છે.
પ્રક્રિયા બેભાન કરીને કે ઘેન આપીને થાય છે, અને સ્કોપ મોઢા વાટે નખાય છે. મોટા ભાગના લોકોને થોડા સમય માટે દવાખાનામાં રહેવું પડે છે. ESD માટે કુશળ સ્કોપ નિષ્ણાત જોઈએ, એટલે તે એવી જગ્યાએ કરાવવું જ્યાં આવી ટીમ નિયમિત કામ કરતી હોય.
Dr Harsh Shah સ્કોપ કરતી ટીમ સાથે મળીને કામ કરે છે. તેઓ રિપોર્ટ જોઈને ઓપરેશન જોઈએ કે નહીં તે તમારી સાથે ચર્ચે છે. સ્કોપથી સારવાર પૂરતી હોય ત્યારે તેઓ તમને ઓપરેશન તરફ ધકેલતા નથી.
કેન્સર સપાટીથી વધુ ઊંડે હોય, રિપોર્ટમાં જોખમી લક્ષણો હોય, અથવા સ્કોપથી સારવાર પછી પણ કેન્સર સાફ ન થયું હોય ત્યારે ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે.
ઓપરેશનમાં રોગવાળી અન્નનળી સાથે નજીકની લસિકા ગાંઠો કાઢાય છે, જેથી સર્જન તેમને તપાસી શકે. પછી પેથોલોજિસ્ટ બધું ચકાસે છે. વહેલા રોગમાં ગાંઠોમાં કેન્સર ન દેખાય તો ઓપરેશન પછી વધારાની દવા સામાન્ય રીતે જોઈતી નથી.
અન્નનળી કાઢવામાં આવે છે. જઠરમાંથી નવી નળી બનાવીને ગળા કે છાતીમાં જોડવામાં આવે છે. આ દૂરબીનથી કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી થાય છે.
Dr Harsh Shah દૂરબીનથી (laparoscopic) કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી ઓપરેશન કરે છે, જે તમારા માટે વધુ સલામત હોય તે. ગાંઠો ઓછામાં ઓછા બે વિસ્તારમાંથી કાઢાય છે, પેટ અને છાતી. એક-બે દિવસ ICU માં રહેવું પડે છે, અને ખાવાનું તબક્કાવાર શરૂ થાય છે.
સાજા થતાં અઠવાડિયાં લાગે છે. આહાર નિષ્ણાત, ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અને દુખાવાની ટીમ તમારી સારવારમાં સાથે હોય છે. ઓપરેશન પછી શું અપેક્ષા રાખવી તે માટે અમારો લેખ અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પછી ફોલો-અપ અને સાજા થવાની રીત વાંચો.
સ્કોપથી કાઢ્યા પછી ફરી સ્કોપ અને નાની બાયોપ્સીથી નજર રખાય છે. શરૂઆતમાં દર ત્રણ મહિને, પછી દર છ મહિને, પછી વર્ષે એક વાર.
| કાઢ્યા પછીનો સમય | સ્કોપ અને બાયોપ્સી | કારણ |
|---|---|---|
| પહેલું વર્ષ | દર ત્રણ મહિને | બાકી રહેલા કે નવા ડાઘા મોટા ભાગે હવે દેખાય છે |
| બીજું વર્ષ | દર છ મહિને | ડાઘ અને બાકીના પડની તપાસ |
| ત્રીજાથી પાંચમું વર્ષ | વર્ષે એક વાર | નવો ડાઘો વહેલો પકડાય છે |
| પાંચ વર્ષ પછી | સલાહ પ્રમાણે | Barrett નું પડ લાંબું હતું તો વધુ સમય |
ડાઘ પર કે પડમાં નવો ભાગ દેખાય તો ઘણી વાર ફરી સ્કોપથી સારવાર થાય છે. Barrett નું પડ બાકી હોય તો તે સાફ થાય ત્યાં સુધી ablation ફરી કરાય છે. એસિડ ઘટાડતી દવા ચાલુ રહે છે, કારણ કે એસિડ પડને સતત બળતરા કરે છે.
મુખ્ય જોખમ લોહી નીકળવું, દીવાલમાં નાનો ચીરો અને સારવારની જગ્યાએ સાંકડાપણું છે. મોટા ભાગની તકલીફ સ્કોપથી જ સંભાળાય છે.
છાતીમાં જોરદાર દુખાવો, તાવ, કાળો મળ, લોહીની ઊલટી થાય અથવા પાણી પણ ગળી ન શકાય તો તરત સંપર્ક કરો. પ્રક્રિયા પછી અમારો નંબર ફોનમાં રાખો.
પૂછો કે પ્રક્રિયા કોણ કરશે, વર્ષમાં આવા કેટલા કેસ સંભાળે છે, અને રિપોર્ટ પૂરતો સારો ન હોય તો શું plan છે. આ ત્રણ પ્રશ્નો ખાસ ઉપયોગી છે.
દરેક પ્રશ્નનો સ્પષ્ટ જવાબ મળે તો તમે વિશ્વાસથી પસંદ કરી શકો. મળેલી સલાહ વિશે શંકા હોય તો રિપોર્ટ લઈને બીજા અભિપ્રાય માટે આવો. સ્ટેજ કેવી રીતે નક્કી થાય છે તે અમારા લેખ મારા કેન્સરનો સ્ટેજ શું દર્શાવે છે? માં જુઓ.
ઘણી વાર હા. ફક્ત અંદરના પડમાં રહેલું કેન્સર સામાન્ય રીતે સ્કોપથી કાઢી શકાય છે. કાઢેલો ટુકડો માઇક્રોસ્કોપમાં તપાસાય છે. રિપોર્ટ સારો હોય તો ઓપરેશનની જરૂર પડતી નથી.
કાઢેલા ટુકડાનો પેથોલોજી રિપોર્ટ તે નક્કી કરે છે. કેન્સર કેટલું ઊંડે ગયું અને નાની નળીઓમાં ગયું કે નહીં, તે ડૉક્ટર જુએ છે. કોષો કેવા દેખાય છે અને ટુકડાની કિનારી સાફ છે કે નહીં, તે પણ તપાસાય છે.
EMR માં ભાગને ઉપર ઉઠાવીને તારની ફાંસથી કાપવામાં આવે છે, ઘણી વાર એક કે થોડા ટુકડામાં. ESD માં બારીક છરીથી ધીમે ધીમે કાપીને મોટો ભાગ એક જ ટુકડામાં કાઢાય છે. ESD માં વધુ સમય અને વધુ કુશળતા જોઈએ.
કેન્સર પડની નીચેના ઊંડા સ્તરમાં ગયું હોય કે નાની નળીઓમાં ગયું હોય ત્યારે. કોષો ખૂબ અસામાન્ય દેખાય કે ટુકડાની કિનારી સાફ ન હોય ત્યારે પણ. લસિકા ગાંઠો સામેલ હોઈ શકે, એટલે અન્નનળી અને નજીકની ગાંઠો કાઢવામાં આવે છે.
હા, અન્નનળી કાઢવી એ મોટું ઓપરેશન છે. તે દૂરબીન કે ખુલ્લા ઓપરેશનથી થાય છે, અને ICU ની સુવિધા ધરાવતા દવાખાનામાં કરાય છે. પહેલાં સર્જનને મળીને સાજા થવાનું આયોજન સાથે કરવામાં આવે છે.
હા. પહેલા વર્ષે દર ત્રણ મહિને સ્કોપ અને નાની બાયોપ્સી થાય છે. પછી દર છ મહિને, અને પછી વર્ષે એક વાર. શરૂઆતનું કેન્સર ફરી દેખાઈ શકે છે, અને વહેલું પકડાય તો સારવાર સહેલી છે.
બાકીના અસામાન્ય પડને ઘણી વાર ગરમીથી સારવાર અપાય છે, જેને ablation કહે છે. તેનાથી નવા ડાઘા બનવાની શક્યતા ઘટે છે. ઘણી બેઠકો જોઈ શકે, અને એસિડ ઘટાડતી દવા ચાલુ રહે છે.
અન્નનળીના કેન્સર અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી માટે અન્નનળીના કેન્સરની સારવાર પાનાંથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્ન હોય તો ફોન કરો +91-63555-64601.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
અન્નનળીનું કેન્સર વહેલું પકડાયું છે એવું કહેવાયું છે? અમદાવાદના અન્નનળીના કેન્સરના સર્જન Dr Harsh Shah તમારી સાથે સ્કોપના ફોટા, બાયોપ્સી અને સ્કેન જુએ છે. સ્કોપથી કાઢવું પૂરતું થઈ શકે કે ઓપરેશન વધુ સલામત છે, તે તેઓ સમજાવશે. તમારા બધા રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન કરી શકો અથવા સંદેશથી પણ સમય લઈ શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.