Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 13 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Liver & Gastro Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
લિવર abscess ફાટી શકે, ફેલાઈ શકે કે નળી કાઢ્યા પછી ફરી ભરાઈ શકે. Hydatid cyst પિત્તની નળીમાં લીક થઈ શકે, પેટ કે છાતીમાં ફાટી શકે, કે તેમાં ચેપ લાગી શકે. આમાંની મોટા ભાગની તકલીફો પહેલાં ચેતવણી આપે છે.
અચાનક વધુ દુખાવો, ફૂલેલું પેટ, શ્વાસ ચડવો, તાવ સાથે પીળી આંખો, કે cyst ને ઈજા પછી ફોલ્લી અને ઘરઘરાટી થાય તો તે જ દિવસે દવાખાને જાઓ.
ફોલો-અપ સ્કેનથી થાય છે. Abscess માં ખાલી જગ્યા બંધ થતી દેખાય ત્યાં સુધી તપાસ ચાલે છે. Hydatid cyst માં વર્ષો સુધી નજર રખાય છે, કારણ કે સાજા થવાનું કે પાછા આવવાનું તે ધીમે ધીમે બતાવે છે.
કારણો, પરુ કાઢવાની પદ્ધતિઓ અને hydatid ની સારવાર અમારા લિવર abscess અને hydatid cyst પાનામાં છે. આ લેખ એક જ સવાલનો જવાબ આપે છે: શું ખોટું થઈ શકે, અને કેટલા સમય સુધી તપાસ ચાલે?
મોટા ભાગના abscess એન્ટિબાયોટિક અને પરુ કાઢવાથી શાંત થાય છે. જ્યારે ન થાય, ત્યારે સામાન્ય રીતે વિલંબ, ઊંડું કે ગીચ ખિસ્સું, કે ચેપનું મૂળ કારણ રહી ગયું હોય છે.
| તકલીફ | તમને શું દેખાય | શું કરાય |
|---|---|---|
| Abscess વારંવાર ભરાય | તાવ પાછો આવે, સ્કેનમાં ખિસ્સું ફરી દેખાય | ફરી પરુ કાઢવું, પિત્ત કે આંતરડાનું મૂળ શોધવું |
| પેટમાં ફાટી જાય | અચાનક તીવ્ર દુખાવો, કઠણ ફૂલેલું પેટ | તાત્કાલિક પેટ ધોવું અને પરુ કાઢવું |
| છાતીમાં ફાટી જાય | ખાંસી, શ્વાસ ચડવો, જમણી બાજુ દુખાવો | છાતીની નળી અને લિવરમાંથી પરુ કાઢવું |
| લોહીમાં જંતુ ફેલાય | ખૂબ તાવ, ધ્રુજારી, લોહીનું દબાણ ઘટવું | દવાખાનામાં દાખલ કરી વધુ મજબૂત એન્ટિબાયોટિક |
| આંખ કે મગજમાં ફેલાવો (કેટલાક Klebsiella ચેપમાં) | આંખમાં દુખાવો, ઝાંખું દેખાવું, તીવ્ર માથાનો દુખાવો | આંખ કે મગજની તાત્કાલિક તપાસ |
| નળીની તકલીફ | નળી નીકળી જાય, બંધ થાય, લોહી કે પિત્ત નીકળે | નળી બદલવી કે ધોવી, સ્કેન કરીને ગોઠવણ |
કાબૂ બહારની ડાયાબિટીસ આ દરેક કિસ્સામાં સાજા થવામાં વિલંબ કરે છે. એટલે સુગરનું નિયંત્રણ સારવારનો ભાગ છે.
Hydatid cyst તેના કદથી ઓછી, પણ તે જેને દબાવે કે જેમાં ફાટે તેનાથી વધુ જોખમી બને છે. પિત્તની નળી ઘણી વાર તકલીફની જગ્યા બને છે.
નિદાન માટે hydatid cyst માં સાદી સોય ક્યારેય ન ઘોંચવી. આયોજનવાળી સારવાર albendazole ના રક્ષણ અને ખાસ સાવચેતી સાથે થાય છે, જે અમારા hydatid ઓપરેશન પહેલાં અને પછી albendazole લેખમાં સમજાવ્યું છે.
સારવાર પછી અચાનક કોઈ ફેરફાર થાય તો રાહ ન જોતાં ફોન કરો. નીચેનાં ચિહ્નો ફાટવું, પિત્તની નળીમાં અવરોધ, કે ફેલાતો ચેપ સૂચવે છે.
સારવારમાં પણ નાનાં જોખમો હોય છે. તે જાણી લેશો તો ફેરફાર વહેલો કહી શકશો, અને એનાથી જ તે નાનાં રહે છે.
Abscess માં ખાલી જગ્યા બંધ થાય ત્યાં સુધી, સામાન્ય રીતે થોડા મહિના, તપાસ ચાલે છે. Hydatid cyst માં સ્કેન કેટલાંક વર્ષ ચાલે છે. ચોક્કસ તારીખો સર્જન તમારાં સ્કેન પરથી નક્કી કરે છે.
| ક્યારે | લિવર abscess | Hydatid cyst |
|---|---|---|
| પહેલું અઠવાડિયું કે બે | તાવ, નળીમાંથી નીકળતું પ્રવાહી અને લોહીની તપાસ | ઘા, નળી અને albendazole ની સહનશીલતા |
| પહેલા થી બીજા મહિને | એન્ટિબાયોટિક બંધ કરતાં પહેલાં સોનોગ્રાફી | સોનોગ્રાફી અને લિવરના લોહીના ટેસ્ટ |
| ત્રીજા થી છઠ્ઠા મહિને | ચિહ્નો હોય કે ખાલી જગ્યા બંધ ન થઈ હોય તો જ સ્કેન | ખાલી જગ્યા નાની થાય છે તે જોવા સોનોગ્રાફી કે MRI |
| એક વર્ષ પછી | સારું હોય તો સામાન્ય રીતે જરૂર નથી | દર વર્ષે સ્કેન, કેટલાંક વર્ષ સુધી |
Hydatid ના એન્ટિબોડીના લોહીના ટેસ્ટ સારવાર પછી ભરોસાપાત્ર માર્ગદર્શન નથી. તે વર્ષો સુધી પૉઝિટિવ રહી શકે છે, એટલે સ્કેન જ નક્કી કરે છે.
સાજું થતું પોલાણ નાનું, જાડી દીવાલવાળું અને છેવટે ઘન કે ચૂનાવાળું બને છે. થોડી બચેલી જગ્યાનો અર્થ એ નથી કે સારવાર નિષ્ફળ ગઈ.
Abscess પછી નાનો ડાઘ કે પ્રવાહીવાળી જગ્યા કેટલાક મહિના રહી શકે છે. તમે સારા હો અને જગ્યા નાની થતી હોય તો વધુ સારવાર જોઈતી નથી. Hydatid cyst પછી ઓપરેશનથી રહેલી જગ્યા ધીમે ધીમે ભરાય છે. કિનારી પર ચૂનો જામવો કે ઘન દેખાવ એ નિશાની છે કે પરોપજીવી હવે સક્રિય નથી. જે cyst મોટો થાય, અંદર નાના નવા cyst દેખાય કે નવી જગ્યાએ દેખાય, તેને નવા plan ની જરૂર છે. તે વિશે hydatid cyst પાછો આવી શકે? લેખમાં વાંચો.
હા, પણ તે સામાન્ય નથી. લિવરની સપાટી પાસેનો મોટો abscess વધુ જોખમમાં હોય છે. અચાનક વધુ દુખાવો, કઠણ પેટ કે શ્વાસ ચડવો તેનાં ચિહ્નો છે. તે જ દિવસે દવાખાને જાઓ.
Cyst પિત્તની નળીમાં ખુલીને પોતાનો ભાગ અંદર મોકલી શકે છે. તેથી નળી બંધ થાય છે અને પીળી આંખો, તાવ તથા ઊથલા મારતો દુખાવો થાય છે. પિત્તની નળીનું સ્કેન અને દૂરબીનથી તપાસ મોટા ભાગે ઉકેલ લાવે છે.
પેટમાં ફાટવાથી અચાનક એલર્જી થઈ શકે, જેમાં ફોલ્લી, ઘરઘરાટી અને ચક્કરનો સમાવેશ છે. નવા cyst પણ ઊગી શકે. તેમાં તાત્કાલિક સારવાર અને પછી albendazole નો લાંબો કોર્સ જોઈએ.
સામાન્ય રીતે ખાલી જગ્યા બંધ થાય ત્યાં સુધી, જેમાં થોડા મહિના લાગી શકે. તમે સારા હો અને જગ્યા નાની થતી હોય તો લાંબા ફોલો-અપની જરૂર નથી. તારીખો સર્જન નક્કી કરે છે.
કેટલાંક વર્ષ સુધી, અને બધું સ્થિર થાય પછી લગભગ દર વર્ષે એક સ્કેન. Hydatid cyst સાજું થવાનું કે પાછું આવવાનું ધીમે ધીમે બતાવે છે, એટલે એક સારો સ્કેન બંધ કરવા માટે પૂરતો નથી.
ના. Abscess પછી નાની જગ્યા મહિનાઓ રહી શકે છે, અને cyst ના ઓપરેશન પછીનું પોલાણ ધીમે ધીમે ભરાય છે. જગ્યા નાની થાય છે કે નહીં અને તમે સારા છો કે નહીં તે મહત્ત્વનું છે.
તાવ ઊતરી જાય અને નળી નીકળી જાય પછી મોટા ભાગના લોકો થોડા અઠવાડિયામાં કામ પર પાછા ફરે છે. સંતુલિત સામાન્ય ખોરાક લો, દારૂ ટાળો, અને cyst ના ઓપરેશન પછી ભારે વજન ઊંચકતાં પહેલાં પૂછો.
લિવરના abscess અને hydatid cyst ની પૂરી માહિતી માટે લિવર abscess અને hydatid cyst પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
લિવર abscess કે hydatid cyst ની સારવાર પછી હવે શાનું ધ્યાન રાખવું તે સમજાતું નથી? મોટા ભાગના લોકો સારી રીતે સાજા થાય છે. થોડા લોકોને તકલીફ ઊભી થાય છે, અને વહેલી ખબર પડે તો તેને સંભાળવી સહેલી છે. Dr Harsh Shah લિવર અને પેટના સર્જન છે. તેઓ તમારાં સ્કેન જુએ છે, કયાં ચિહ્નો મહત્ત્વનાં છે અને ફોલો-અપ કેટલો ચાલે તે સમજાવે છે. ફોન કે WhatsApp સંદેશ પણ કરી શકો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.