Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 7 નવેમ્બર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Liver & Gastro Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
હા, hydatid cyst ફરી થઈ શકે, પણ મોટા ભાગના લોકોમાં થતી નથી. નવી કોથળી રહી ગયેલા કૃમિથી કે ફરી લાગેલા ચેપથી બને છે.
થોડાં વર્ષ નિયમિત સોનોગ્રાફી અને લોહીના ટેસ્ટ કરાવવાથી ફરી થયેલી કોથળી નાની હોય ત્યારે જ પકડાય છે, અને ત્યારે સારવાર સહેલી છે.
ચોખ્ખું પાણી, ધોયેલાં શાકભાજી, હાથની સફાઈ અને કૃમિની દવા અપાયેલો કૂતરો ઈંડાં ફરી લાગવાની શક્યતા ઘટાડે છે.
Hydatid cyst કે લિવર abscess ના કારણો, તપાસ અને સારવારની પસંદગી અમારા લિવર abscess અને hydatid cyst પાનામાં છે. અહીં એક જ સવાલનો જવાબ છે: ફરી થાય તો શું, અને તે શક્યતા કેવી રીતે ઘટાડાય.
કારણ બે છે. સારવાર વખતે થોડા કૃમિ રહી ગયા હોય, અથવા એ જ સ્રોતોથી ચેપ ફરી લાગ્યો હોય.
પહેલાં બે જોખમ સર્જન ગોળીઓથી, કોથળીને ખૂબ સાવચેતીથી સંભાળીને, અને પોલાણને સલામત દ્રાવણથી ધોઈને ઘટાડે છે. ત્રીજું જોખમ તમારી ટેવો પર આધાર રાખે છે.
મોટા ભાગના લોકોને બીજી કોથળી થતી નથી. થાય તો સામાન્ય રીતે પહેલાં બે વર્ષમાં દેખાય છે, એટલે ત્યારે તપાસ વધુ નજીક નજીક રખાય છે.
શક્યતા પહેલી કોથળીના કદ અને સંખ્યા પર, તે ઝરી હતી કે નહીં તેના પર, અને સારવાર કેટલી પૂરી હતી તેના પર આધાર રાખે છે. ઓપરેશનની નોંધ અને સ્કેન વાંચ્યા પછી સર્જન તમારા માટે તે કહી શકે. ફરી થતી કોથળી અચાનક આવતી નથી. તે ધીમે ધીમે વધે છે, અને નક્કી કરેલા સ્કેનમાં તે ઘણી વાર નાની જ હોય છે.
સર્જને કહ્યા પ્રમાણે ગોળીઓ પૂરી કરો, દરેક ફોલો-અપ મુલાકાત કરો, અને કૂતરાની હગાર, ગંદું પાણી અને ન ધોયેલાં પાંદડાંથી સંપર્ક ઓછો કરો.
નક્કી કરેલી મુલાકાતે સોનોગ્રાફી અને લોહીનો ટેસ્ટ થશે. પહેલા વર્ષમાં નજીક નજીક, પછી ઘણાં વર્ષોમાં છૂટા છૂટા.
| ક્યારે | શું તપાસાય | કેમ |
|---|---|---|
| ગોળીઓ ચાલે ત્યાં સુધી | લિવરના ટેસ્ટ અને લોહીની ગણતરી | ગોળીઓ બંને પર અસર કરી શકે |
| પહેલું વર્ષ | થોડા મહિને સોનોગ્રાફી | ફરી થવાનું મોટા ભાગે વહેલું દેખાય |
| બીજું અને ત્રીજું વર્ષ | વર્ષે એક કે બે વાર સોનોગ્રાફી | ધીમે વધતી કોથળી પર નજર |
| પછીનાં વર્ષો | વર્ષે એક વાર સોનોગ્રાફી, લક્ષણ હોય તો વહેલી | મોડી કોથળી પણ શક્ય છે |
સર્જન આ ક્રમમાં ફેરફાર કરી શકે. સોનોગ્રાફી સ્પષ્ટ ન હોય તો CT કે MRI ઉમેરાય છે. દરેક મુલાકાતે જૂનાં બધાં સ્કેન સાથે લાવો, જેથી નવા સાથે સામસામે સરખાવી શકાય.
પેટની જમણી બાજુ દુખાવો, નવી ગાંઠ, તાવ કે પીળી આંખો હોય તો આગલી મુલાકાતની રાહ ન જુઓ.
ફરી થયેલી ઘણી કોથળીઓ કોઈ લક્ષણ આપતી નથી. એટલે ચેતવણીની રાહ જોવા કરતાં નક્કી સમયે સ્કેન કરાવવું વધુ મહત્ત્વનું છે.
ફરી થયેલી કોથળીની સારવાર પહેલી જેવી જ દિશામાં, કદ અને જગ્યા જોઈને થાય છે. ઘણી નાની હોય છે અને વહેલી પકડાય છે.
નાની કોથળીમાં ફક્ત ગોળીઓ, કે સોનોગ્રાફીની મદદથી સોયની પ્રક્રિયા ચાલે. મોટી કોથળી, કે પિત્તની નળી પર દબાણ કરતી કોથળી માટે બીજું ઓપરેશન જોઈએ. પહેલા ઓપરેશનના ડાઘને લીધે સર્જનને કોથળી સુધી પહોંચવાની રીત બદલવી પડે છે, એટલે બીજું ઓપરેશન વધુ કાળજીથી ગોઠવાય છે. લિવરનું ઓપરેશન સામાન્ય રીતે કેવી રીતે થાય તે જાણવા અમારો લિવરના ઓપરેશન લેખ જુઓ.
પૂછો કે તમારા માટે શક્યતા કેવી છે, કયાં સ્કેન ક્યારે જોઈએ, અને કયાં ચિહ્નમાં તરત ફોન કરવો.
હા, થઈ શકે, જોકે મોટા ભાગના લોકોમાં થતી નથી. નવી કોથળી સામાન્ય રીતે રહી ગયેલા કૃમિથી કે નવા ચેપથી બને છે, અને વહેલી પકડવા ફોલો-અપ સ્કેન નક્કી કરાય છે.
ઘણી વાર પહેલાં બે વર્ષમાં દેખાય છે. કેટલાકમાં મોડી દેખાય છે, એટલે સ્કેન ઘણાં વર્ષ ચાલુ રહે છે.
ઘણી વાર કંઈ લાગતું નથી. નક્કી કરેલી મુલાકાતની સોનોગ્રાફીમાં તે પહેલાં દેખાય છે. પેટની જમણી બાજુ દુખાવો, ગાંઠ, તાવ કે પીળી આંખો હોય તો વહેલા મળો.
હા. ઈંડાં કૂતરા, માટી, પાણી અને કાચાં શાકભાજીથી આવે છે. એક વાર કોથળી થઈ હોય તેથી આગળના ચેપ સામે રક્ષણ મળતું નથી.
જરૂરી નથી. કૂતરાને પશુ ડૉક્ટર પાસે કૃમિની દવા અપાવો, તેને અડ્યા પછી હાથ ધુઓ અને તેને કાચું ઓફલ ખાવા ન દો.
નાની કોથળીમાં ગોળીઓ કે સોયની પ્રક્રિયા ચાલે. મોટીમાં ફરી ઓપરેશન જોઈએ. નિર્ણય કદ, જગ્યા અને સ્કેન પરના તબક્કા પર આધાર રાખે છે.
ના. તે માણસથી માણસને લાગતું નથી. ઘરના બધા એક જ સ્રોતના સંપર્કમાં આવે છે, એટલે સ્વચ્છતાના એ જ નિયમો બધાને કામ લાગે છે.
લિવરના abscess અને hydatid cyst ની પૂરી માહિતી માટે લિવર abscess અને hydatid cyst પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
લિવરના hydatid cyst ની સારવાર થઈ ગઈ છે, અને હવે ફરી થવાની ચિંતા છે? Dr Harsh Shah તમારા જૂના રિપોર્ટ અને નવાં સ્કેન જુએ છે, સારવાર પછી શું સામાન્ય છે તે સમજાવે છે, અને તમને જોઈતી તપાસની મુલાકાતો ગોઠવે છે. કન્સલ્ટેશન બુક કરો અને બધાં સ્કેન, રિપોર્ટ તથા ડિસ્ચાર્જ કાગળ સાથે લાવો. ફોન કે WhatsApp સંદેશ પણ કરી શકો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર પૂછો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.