Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 3 નવેમ્બર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
કેટલાક દર્દીઓમાં મળાશયનું કેન્સર આંતરડું બંધ કરતું, ખૂબ લોહી વહેવડાવતું, ફાટેલું કે ફિસ્ટુલા સાથે આવે છે. આ ઇમરજન્સી જેવી સ્થિતિ છે, અને પહેલું કામ દર્દીને સુરક્ષિત કરવાનું છે.
સામાન્ય ક્રમ આ છે: પહેલાં સ્ટોમા કે ડ્રેનેજ, પછી કીમોથેરાપી સાથે રેડિયેશન, પછી પ્લાન કરેલું ઓપરેશન. મોટા ઓપરેશનમાં ઉતાવળ કરાતી નથી.
ગર્ભાવસ્થા, મોટી ઉંમર, કોલાઇટિસ અને કેન્સર ફરી આવવું, દરેકનો પોતાનો plan હોય છે. પાછા ન વળાય એવા પગલા પહેલાં ટીમનો નિર્ણય માંગો.
સામાન્ય સારવારનો પૂરો plan મધ્ય મળાશયના કેન્સરની સર્જરી પાના પર છે. આ લેખ સમજાવે છે કે સ્થિતિ સામાન્ય ન હોય ત્યારે શું બદલાય છે.
થોડી સ્થિતિઓમાં સારવારનો ક્રમ બદલાય છે. તેમને જાણવાથી તમે વહેલા સાચા પ્રશ્ન પૂછી શકો છો.
| સ્થિતિ | તેનો અર્થ | સામાન્ય પહેલું પગલું |
|---|---|---|
| આંતરડું બંધ થવું | ગાંઠ રસ્તો સાંકડો કરે છે, એટલે મળ અને ગૅસ પસાર થતા નથી | બાટલા, સ્કૅન, પછી અવરોધ દૂર કરવા સ્ટોમા |
| ખૂબ લોહી વહેવું કે ફાટવું | ગાંઠમાંથી ઘણું લોહી પડે છે, કે આંતરડાની દીવાલ ફાટી છે | પહેલાં સ્થિતિ સ્થિર કરવી, પછી રેડિયેશનનો ટૂંકો કોર્સ, કે ઇમરજન્સી ઓપરેશન |
| યોનિ કે મૂત્રાશય સાથે ફિસ્ટુલા | ગાંઠ દીવાલ ભેદીને બાજુના અંગમાં પહોંચી છે | MRI, બાયોપ્સી, સ્ટોમા, પછી દવા અને રેડિયેશન |
| કોલાઇટિસ, Lynch syndrome કે FAP | બાકીનું આંતરડું પણ જોખમમાં છે | કેટલું આંતરડું કાઢવું તેનો ટીમનો નિર્ણય |
| ગર્ભાવસ્થા | બે જીવનું ધ્યાન રાખવાનું છે | ગર્ભાવસ્થાના તબક્કા મુજબ plan |
| મોટી ઉંમર કે નબળું શરીર | ઉંમર કરતાં શરીરની તાકાત વધુ મહત્ત્વની છે | સારવાર પસંદ કરતાં પહેલાં પૂરી ફિટનેસ તપાસ |
| પેડુમાં કેન્સર ફરી આવવું | જોડાણની જગ્યાએ કે પેડુની દીવાલમાં ફરી થાય છે | MRI, PET સ્કૅન, બાયોપ્સી, પછી ફરી ઓપરેશનનો plan |
આંતરડું પૂરેપૂરું બંધ થાય તે ઇમરજન્સી છે. મળ કે ગૅસ પસાર ન થાય અને પેટ ફૂલે, તો સર્જન હોય તેવા દવાખાનામાં જાઓ.
ગાંઠ તરત કાઢવાનું ફક્ત એવા દર્દી માટે છે જેમનું શરીર બહુ મજબૂત હોય અને રોગ ઓછો હોય. મોટા ભાગના દર્દીઓ માટે પહેલાં સ્ટોમા અને પછી પ્લાન કરેલું ઓપરેશન વધુ સુરક્ષિત છે. સારવાર પછી સ્ટોમા ઘણી વાર બંધ કરી દેવાય છે.
ખૂબ લોહી વહેવું કે આંતરડું ફાટવું દુર્લભ છે. બંનેમાં દવાખાનાની સારવાર વિલંબ વગર જોઈએ.
પેડુમાં ચેપ એ આગળ વધેલા મળાશયના કેન્સરની ઘણી ગંભીર તકલીફોમાંની એક છે. કેન્સરના ઝડપી ઓપરેશન કરતાં વહેલું ડ્રેનેજ અને સ્ટોમા વધુ મહત્ત્વનાં છે.
ફિસ્ટુલા એટલે ગાંઠ મળાશયની દીવાલ ભેદીને બાજુના અંગમાં પહોંચી છે. આ ગંભીર છે, પણ કેન્સર કાઢવાનું ધ્યેય હજી શક્ય છે.
મૂત્રાશય કે પ્રોસ્ટેટ સાથે ફિસ્ટુલા હોય તો યુરોલોજી, ગૅસ્ટ્રો સર્જરી, રેડિયેશન અને મેડિકલ ઓન્કોલોજીના નિષ્ણાતોએ સાથે મળીને નિર્ણય લેવો પડે છે.
આખું આંતરડું જોખમમાં હોય ત્યારે ફક્ત કેન્સરવાળો ભાગ કાઢવો પૂરતો ન પણ હોય. નિર્ણય રોગ પર આધારિત છે.
જનીન સલાહકાર અને પરિવારની તપાસનો plan સારવારનો ભાગ છે. વધુ વાંચવા માટે મળાશયના કેન્સરનાં જોખમી કારણો અને વારસાગત સિન્ડ્રોમ લેખ જુઓ, અથવા વારસાગત પેટ-આંતરડાના કેન્સર પાનું.
ગર્ભાવસ્થામાં મળાશયનું કેન્સર દુર્લભ છે. કેન્સર સર્જન, સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત અને ઓન્કોલોજિસ્ટની ટીમ plan બનાવે છે.
મોટી ઉંમરે શું સુરક્ષિત છે તે ઉંમર નહીં, શરીરની તાકાત નક્કી કરે છે. સારવાર પહેલાં યોગ્ય તપાસ સારી સંભાળનો ભાગ છે.
મળાશયના ઓપરેશન પછી પેડુમાં કેન્સર ફરી આવવું ઘણી અઘરી સમસ્યા છે. વહેલું પકડાય અને એક જ ભાગમાં હોય તો ઘણા લોકોની સારવાર હજી શક્ય છે.
ઓપરેશન પછી નિયમિત તપાસ કરાવવાથી કેન્સર ફરી આવે તો વહેલું પકડાય છે, જ્યારે વધુ વિકલ્પો ખુલ્લા હોય છે.
પેલ્વિક એક્ઝેન્ટરેશન બહુ મોટું ઓપરેશન છે. તેમાં મળાશય સાથે કેન્સર જ્યાં પહોંચ્યું હોય તેવાં બાજુનાં અંગો પણ કાઢવામાં આવે છે.
પરિણામ ઘણું એના પર આધારિત છે કે તે કેન્દ્ર આ ઓપરેશન કેટલી વાર કરે છે. તમારા કેસમાં વારંવાર કરતી ટીમ જોઈએ તો Dr Harsh Shah સ્પષ્ટ કહેશે, અને ત્યાં પહોંચવામાં મદદ કરશે.
પેડુ પરના રેડિયેશનની મોડી અસર આંતરડા, મૂત્રાશય, હાડકાં અને જાતીય જીવન પર રહી શકે છે. મોટા ભાગની સંભાળથી હળવી થાય છે.
સંભાળ સાદા ઉપાયો અને દવાથી શરૂ થાય છે. ગંભીર પ્રોક્ટાઇટિસમાં દબાણવાળા ચેમ્બરમાં ઑક્સિજન થેરાપીથી મદદ મળી શકે. આંતરડાને આરામ આપવા ક્યારેક સ્ટોમા જોઈએ.
મળ કે ગૅસ પસાર ન થાય અને પેટ ફૂલે, તો તરત ઇમરજન્સી વિભાગમાં જાઓ. મોટા ભાગે પહેલાં કામચલાઉ સ્ટોમા બનાવાય છે. પછી કીમોથેરાપી અને રેડિયેશન મળે છે, અને મુખ્ય ઓપરેશન પછીથી પ્લાન કરાય છે.
હા. ગાંઠ દીવાલ ભેદીને યોનિ કે મૂત્રાશયમાં પહોંચી શકે છે. એનો અર્થ કેન્સર સ્થાનિક રીતે આગળ વધેલું છે, છતાં સારવાર શક્ય છે. સામાન્ય રીતે પહેલાં સ્ટોમા, પછી દવા અને રેડિયેશન, પછી મોટું પ્લાન કરેલું ઓપરેશન કરાય છે.
હા, નિષ્ણાતોની ટીમ સાથે. પ્લાન ગર્ભાવસ્થા કેટલા મહિનાની છે તેના પર આધારિત છે. શરૂઆતના મહિનાઓમાં ઘણી વાર ઓપરેશન પસંદ કરાય છે, અને પ્રસૂતિ નજીક હોય તો ઓપરેશન પ્રસૂતિ પછી કરાય છે.
ફક્ત ઉંમર નક્કી ન કરે. શરીરની તાકાત, પોષણ, હૃદય અને ફેફસાંની સ્થિતિ વધુ મહત્ત્વની છે. પ્લાન પહેલાં યોગ્ય ફિટનેસ તપાસ કરવાથી ઓપરેશન વધુ સુરક્ષિત બને છે.
હિંમત ન હારો. સ્કૅન અને બાયોપ્સીથી ખબર પડે કે ક્યાં છે. એક જ જગ્યાએ હોય તો બીજું મોટું ઓપરેશન તેને દૂર કરી શકે છે. આવું ઓપરેશન વારંવાર કરતી ટીમ પાસે વધુ સુરક્ષિત રહે છે.
એવું નથી. દરેક સ્થિતિ સારવારનો ક્રમ કે પ્રકાર બદલે છે, ધ્યેય નહીં. જરૂર હોય તો પહેલાં સ્ટોમા કે ડ્રેનેજ, અને પછી ટીમના plan મુજબ ઓપરેશન કરાય છે.
મળાશયના કેન્સરની પૂરી સારવારની શરૂઆત મધ્ય મળાશયના કેન્સર પાનાથી થાય છે. આવતા પહેલાં પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
મળાશયના કેન્સરથી આંતરડું બંધ થયું છે, ખૂબ લોહી વહે છે, કે નવી તકલીફ થઈ છે? અથવા ઓપરેશન પછી કેન્સર પાછું આવ્યું છે? આવી સ્થિતિમાં સારવારનો ક્રમ બદલાય છે, ધ્યેય નહીં. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. Dr Harsh Shah કહેશે કે પહેલું પગલું શું છે. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર સલાહ માંગો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.