Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 27 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
લોહી વહેતા અલ્સરની સારવાર નક્કી ક્રમમાં થાય છે. પહેલાં પ્રવાહી અને લોહી, પછી scope, જેમાં લોહી વહેતી જગ્યાએ clip કે ગરમીનો ઉપયોગ થાય છે.
શરીર સ્થિર થાય પછી scope સામાન્ય રીતે એક દિવસની અંદર કરાય છે. ઉતાવળ કરવાથી વધુ જીવ બચતા નથી.
મોટા ભાગનું લોહી scope વખતે જ બંધ થાય છે. પછી એસિડ પર કડક કાબૂ અને H. pylori ની સારવાર અલ્સરને ફરી વહેતું અટકાવે છે.
સારવારની પૂરી માહિતી અમદાવાદમાં પેપ્ટિક અલ્સરની સારવાર પાના પર છે. આ લેખ સમજાવે છે કે લોહી વહેતું અલ્સર scope થી કેવી રીતે બંધ કરાય છે, અને તેની પહેલાં તથા પછી શું થાય છે.
અલ્સરમાંથી વહેતું લોહી શરીરને ઝડપથી નબળું પાડી શકે. નીચેનું કોઈ પણ ચિહ્ન દેખાય તો તરત દવાખાને જાઓ.
જાતે ગાડી ન ચલાવો. એની મેળે ઠીક થશે એવું વિચારીને રાહ ન જુઓ. જેટલા વહેલા ટીમ તમને સ્થિર કરે, scope એટલું સલામત બને. અલ્સરની બીજી એક કટોકટી, દીવાલમાં કાણું પડવું, છિદ્રિત પેપ્ટિક અલ્સરનું ઓપરેશન લેખમાં સમજાવી છે.
પહેલાં પ્રવાહી અને લોહી, પછી scope. જે શરીર સ્થિર ન હોય તે scope સલામત રીતે સહન કરી શકતું નથી.
| પગલું | શું કરાય છે | કારણ |
|---|---|---|
| ડ્રિપ અને લોહીની તપાસ | બે મોટી ડ્રિપ, પ્રવાહી અને લોહી તૈયાર રાખવું | શરીર ભરાય છે અને લોહી હાથવગું રહે છે |
| લોહી ચડાવવું | લોહીનું પ્રમાણ નક્કી કરેલા નીચા સ્તરથી ઘટે ત્યારે જ આપવામાં આવે છે | વધુ પડતું લોહી નળીઓમાં દબાણ વધારે છે અને રક્તસ્રાવ ફરી શરૂ કરી શકે |
| લોહી જામવાની તપાસ | જીવનું જોખમ હોય તો લોહી પાતળું કરતી દવાની અસર ઉલટાવાય છે | અલ્સર પર ગંઠાઈ બનવા દે છે |
| શ્વાસ | ઊલટી ભારે હોય કે વ્યક્તિ ઘેનમાં હોય તો શ્વાસની નળી મુકાય છે | લોહી ફેફસાંમાં જતું અટકે છે |
| જોખમનો સ્કોર | લોહીની તપાસ અને શરીરના માપ પરથી સ્કોર બને છે | કોને દાખલ રહેવું પડે અને કોને બહુ ઓછું જોખમ છે તે દેખાય છે |
ઘણા પરિવારોને લાગે છે કે વધુ લોહી ચડાવવું વધુ સલામત છે. એવું નથી. નક્કી કરેલા સ્તરથી નીચે જ લોહી આપવાથી મૃત્યુ અને ફરી રક્તસ્રાવ ઘટે છે તેવું જોવા મળ્યું છે. હૃદયના રોગવાળા લોકોને થોડું વહેલું લોહી અપાય છે.
scope ની રાહ જોતી વખતે અમુક દવાઓ મદદ કરે છે. એમાંની કોઈ scope ની જગ્યા લઈ શકતી નથી.
મોટા ભાગના લોકોમાં શરીર સ્થિર થયા પછી scope એક દિવસની અંદર કરાય છે. ઉતાવળે કરેલું scope વધુ સલામત નથી.
એક મોટા અભ્યાસમાં ખૂબ વહેલા કરેલા scope અને એક દિવસની અંદર કરેલા scope ની સરખામણી થઈ. ખૂબ વહેલા scope થી વધુ જીવ બચ્યા નહીં. કદાચ નુકસાન પણ થાય, કારણ કે અસ્થિર વ્યક્તિ તેને સારી રીતે સહન કરતી નથી.
એક જૂથ અલગ છે. પ્રવાહી અને લોહી પછી પણ જેની તબિયત બગડેલી રહે તેનું scope શક્ય તેટલી સ્થિરતા પછી એક જ વાર કરાય છે. બહુ ઓછા જોખમવાળી વ્યક્તિનું scope OPD માં, દાખલ કર્યા વગર પણ થઈ શકે.
અલ્સરના તળિયાનો દેખાવ કહે છે કે લોહી ફરી વહેવાની શક્યતા કેટલી છે. તેના પરથી નક્કી થાય છે કે સારવારની જરૂર છે કે નહીં.
પેટના અલ્સરમાંથી biopsy પણ લેવાય છે. રિપોર્ટ બતાવે છે કે તે સામાન્ય અલ્સર છે કે નહીં.
એક જ સાધન એકલું વપરાતું નથી. Adrenaline ની અસર ઊતરી જાય છે, તેથી તેની સાથે clip કે ગરમીની probe જોડાય છે.
નાના આંતરડાના પહેલા ભાગની પાછળ આવેલાં અલ્સર મોટી ધમનીની નજીક હોય છે. પેટની અંદરની વળાંકમાં ઊંચે આવેલાં અલ્સર પણ એવાં જ છે. આ અલ્સરમાં લોહી ઘણી વાર ફરી વહે છે. દરેક પગલામાં થોડું જોખમ છે, જેમ કે દીવાલમાં કાણું પડવું કે લોહી વહેતું રહેવું. ટીમ બંને પર નજર રાખે છે.
વધુ જોખમવાળા અલ્સરની સારવાર પછી લગભગ ત્રણ દિવસ એસિડ ઘટાડતી મજબૂત ડ્રિપ ચાલે છે. આ દિવસોમાં લોહી ફરી વહેવાની શક્યતા ખાસ વધુ હોય છે.
ફરી લોહી વહે તો પહેલો ઉપાય બીજું scope છે. પછી radiology, અને છેલ્લું પગલું ઓપરેશન.
એસિડ ઘટાડતાં જૂનાં ઓપરેશન હવે કરાતાં નથી. એ કામ ગોળીઓ અને H. pylori ની સારવાર કરે છે. આજે ઓપરેશન ફક્ત લોહી અટકાવવા માટે છે. ચોવીસ કલાક radiology બધે ઉપલબ્ધ નથી. ફરી લોહી વહેતું હોય અને વ્યક્તિ અસ્થિર હોય તો radiology અને ઓપરેશન બંને ધરાવતા દવાખાને લઈ જવી પડી શકે.
હૃદયને બચાવતી aspirin જાતે બંધ ન કરો. અલ્સરની સારવાર પછી તે સામાન્ય રીતે એસિડની સુરક્ષા સાથે ચાલુ રખાય છે.
H. pylori શોધીને તેની સારવાર કરવી એ ફરી લોહી વહેતું રોકવાનું મોટું પગલું છે. રક્તસ્રાવ વખતે લેવાયેલાં બીજાં પગલાં કરતાં તેની અસર વધુ લાંબી ચાલે છે.
કેટલાંક નાનાં રક્તસ્રાવ એની મેળે બંધ થાય છે. scope વગર કોઈ કહી શકતું નથી, એટલે દરેક શંકાસ્પદ રક્તસ્રાવમાં દવાખાને જવું જરૂરી છે.
હા, શરીર સ્થિર થયા પછી. પ્રવાહી, લોહી અને શ્વાસનો ટેકો તૈયાર રખાય છે.
વધુ લોહી વધુ સલામત નથી. નક્કી કરેલા સ્તરથી નીચે જ લોહી આપવાથી મૃત્યુ અને ફરી રક્તસ્રાવ ઘટે છે.
મોટા ભાગે નહીં. મોટા ભાગનું લોહી scope વખતે જ બંધ થાય છે. ઓપરેશન એવા રક્તસ્રાવ માટે છે જે ફરી scope અને radiology પછી પણ ચાલુ રહે.
જો તે તમારા હૃદયને બચાવતી હોય તો સામાન્ય રીતે હા, એસિડની ગોળી સાથે. નિર્ણય હૃદયના ડૉક્ટર સાથે લો, જાતે નહીં.
હા, જો H. pylori કે દુખાવાની ગોળીઓ ચાલુ રહે. H. pylori ની સારવાર કરો, દુખાવાની ગોળીઓ ટાળો અને એસિડની દવા સલાહ પ્રમાણે લો.
સારવારની પૂરી શ્રેણી પેપ્ટિક અલ્સરની સારવારના પાના પર છે. મુસાફરી પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy, biopsy, CT scan, પેટ અને ડ્યુઓડિનમના રોગોનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
કાળો મળ ગયો કે લોહીની ઊલટી થઈ? આ કટોકટી છે. scope ની સુવિધા ધરાવતા નજીકના દવાખાને તરત પહોંચો, appointment ની રાહ ન જુઓ. લોહી બંધ થયા પછીની સંભાળ માટે, કે સારવારના plan પર બીજા અભિપ્રાય માટે, રિપોર્ટ WhatsApp પર પહેલેથી મોકલો. તમને શું માફક આવે તે તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
