Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 23 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
મોટા ભાગનું પેટનું કેન્સર વારસામાં નથી આવતું. તે વર્ષો સુધી પેટના પડને નુકસાન થવાથી થાય છે, અને તેનું મુખ્ય કારણ H. pylori નામનો જંતુ છે.
થોડા કિસ્સામાં પેટનું કેન્સર કુટુંબમાં ચાલે છે. તેનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ CDH1 જનીન છે, જે નાની ઉંમરે diffuse પેટનું કેન્સર અને સ્ત્રીઓમાં lobular સ્તન કેન્સર લાવે છે.
H. pylori ની સારવારથી જોખમ ઘટે છે. જે કુટુંબમાં પેટના કેન્સરની સ્પષ્ટ ભાત હોય, તેમણે genetic counsellor ને મળવું જોઈએ, કારણ કે લોહીની તપાસ ઘણું કહી શકે.
પેટના કેન્સરની પહેલી endoscopy થી staging અને ઓપરેશન સુધી શું થાય, તેની આખી માહિતી પેટના કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ (English) પાના પર છે.
જોખમનાં મોટા ભાગનાં કારણો આપણી આસપાસનાં છે, જે ઘણાં વર્ષોમાં ભેગાં થાય છે. થોડાં કારણો કુટુંબમાં ઊતરતાં જનીન છે. કારણ હોય એટલે કેન્સર થાય જ, એવું નથી.
પેટનું કેન્સર થયું હોય એવા ઘણા લોકોમાં કોઈ જાણીતું કારણ નથી હોતું. ડૉક્ટરો પેટના નીચલા અને ઉપલા ભાગને થોડી જુદી બીમારી ગણે છે. નીચલા અને વચલા પેટનું કેન્સર મુખ્યત્વે H. pylori અને ખોરાક સાથે જોડાયેલું છે. અન્નનળી પેટને મળે ત્યાં, ઉપરના ભાગનું કેન્સર acid reflux અને વધુ વજન સાથે વધુ જોડાયેલું છે.
Helicobacter pylori પેટના અંદરના પડમાં રહેતો જંતુ છે. તે સામાન્ય રીતે બાળપણમાં ખોરાક, પાણી કે નજીકના સંપર્કથી લાગે છે, અને સારવાર ન થાય તો આખી જિંદગી રહે છે. ભારતમાં ઘણા મોટા લોકોમાં તે હોય છે, અને તેમને ખબર પણ નથી હોતી.
દાયકાઓ સુધી H. pylori પેટના પડમાં સોજો રાખે છે. પડ પાતળું થાય, પછી આંતરડાના પડ જેવું બની જાય. થોડા લોકોમાં તેમાંથી અસામાન્ય કોષો, અને પછી કેન્સર થાય છે.
ડૉક્ટરો આ પગલાંને atrophic gastritis, intestinal metaplasia અને dysplasia કહે છે. Biopsy રિપોર્ટમાં આ શબ્દો દેખાઈ શકે.
શ્વાસની તપાસ, મળની તપાસ કે endoscopy વખતની biopsy થી જંતુ પકડાય છે. સારવાર પછી બીજી વાર તપાસ કરાય છે, કારણ કે દર વખતે પહેલી વારમાં તે જતો નથી.
ખૂબ મીઠું નાખીને, ધુમાડે કે સૂકવીને સાચવેલા ખોરાકમાં એવાં રસાયણ બને છે જે પેટના પડને નુકસાન કરી શકે. મીઠું H. pylori ને પણ નુકસાન કરવામાં મદદ કરે છે.
જમવા સાથે ક્યારેક અથાણું લેવું એ મુશ્કેલી નથી. મહત્ત્વનું એ છે કે દાયકાઓ સુધી રોજનો ખોરાક મીઠાવાળો અને સાચવેલો હોય. ઘરમાં fridge આવ્યું, અને ખોરાક સાચવવા મીઠાની જરૂર ઘટી, એ પણ દુનિયાભરમાં પેટનું કેન્સર ઘટવાનું એક કારણ છે.
તમાકુ પીવાથી કે ચાવવાથી, બંને રીતે પેટના કેન્સરનું જોખમ વધે છે. તે H. pylori નું નુકસાન પણ વધારે છે. છોડ્યા પછી સમય સાથે જોખમ ઘટે છે.
વધુ પડતો દારૂ થોડું જોખમ ઉમેરે છે. અન્નનળીના કેન્સર કરતાં આ સંબંધ નબળો છે. વધુ વજન અને લાંબા સમયનું acid reflux, પેટના ઉપરના ભાગ અને અન્નનળી સાથેના જોડાણનું કેન્સર વધારે છે, બાકીના પેટનું ઓછું.
કેટલીક બીમારીમાં જોખમ એટલું વધે છે કે ડૉક્ટર નિયમિત endoscopy ની સલાહ આપે છે.
પેટના કેન્સરનો એક કેસ હોય એવાં મોટા ભાગનાં કુટુંબોમાં કેન્સરનું જનીન નથી હોતું. તેમનો જંતુ, રસોડું અને ટેવો સરખાં હોય છે. અસામાન્ય ભાત જનીન તરફ ઇશારો કરે છે.
આ નિશાનીઓ જનીન તરફ ઇશારો કરે છે:
Consultation વખતે બે-ત્રણ પેઢી પાછળ જતું કુટુંબનું ઝાડ, ઘણી વાર ખૂબ કામની તપાસ હોય છે. આવતાં પહેલાં લખી રાખો કે કોને કયું કેન્સર થયું, અને કઈ ઉંમરે.
CDH1 જનીન E-cadherin બનાવે છે, જે પેટના કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખતું પ્રોટીન છે. જન્મથી આ જનીનની એક નકલ ખામીવાળી હોય, તો તે બીમારીને hereditary diffuse gastric cancer કહે છે.
CDH1 નું કેન્સર સામાન્ય દેખાતા પડ નીચે છુપાયેલા કોષોના નાના જૂથ તરીકે શરૂ થાય છે, અને endoscopy ઘણી વાર ચૂકી જાય છે. તેથી કેન્સર પહેલાં ઓપરેશન સૂચવાય છે.
બીજું જનીન, CTNNA1, આ જ બીમારીનું હળવું સ્વરૂપ લાવે છે. તેવા લોકોને સામાન્ય રીતે ઓપરેશનને બદલે નિયમિત endoscopy સૂચવાય છે.
CDH1 ની ખામીવાળી વ્યક્તિમાં, કેન્સર થાય તે પહેલાં આખું પેટ કાઢવાને prophylactic total gastrectomy કહે છે. તે સામાન્ય રીતે 20 થી 30 વર્ષની ઉંમરે સૂચવાય છે.
પેટનું કેન્સર થયેલાં સગાંમાં જેની ઉંમર ઓછામાં ઓછી હતી, તેના કરતાં થોડાં વર્ષ વહેલું પણ સૂચવાય. આ મોટો નિર્ણય છે, અને કદી ઉતાવળમાં નથી લેવાતો. વ્યક્તિ સર્જન, genetic counsellor અને dietitian ને, ઘણી વાર એકથી વધુ વખત મળે છે.
CDH1 વાળી સ્ત્રીઓને લગભગ 30 વર્ષથી દર વર્ષે સ્તનનું MRI પણ જોઈએ, જે સ્તનના નિષ્ણાત સાથે ગોઠવાય છે.
બીજી ઘણી વારસાગત બીમારીઓ પેટના કેન્સરનું જોખમ વધારે છે, CDH1 કરતાં ઓછું. દરેકમાં પેટ આખા ચિત્રનો એક જ ભાગ છે.
| બીમારી | જનીન | પેટ માટે તેનો અર્થ |
|---|---|---|
| Lynch syndrome | MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 | મુખ્યત્વે આંતરડા અને ગર્ભાશયનું કેન્સર; પેટના કેન્સરનું જોખમ પણ વધે, તેથી ઘણાં કુટુંબોમાં 30 પછી થોડાં વર્ષે endoscopy સૂચવાય |
| Familial adenomatous polyposis (FAP) | APC | પેટમાં ઘણા polyp, મોટા ભાગના નિર્દોષ; અસામાન્ય કોષોવાળા polyp નિયમિત endoscopy માં કાઢાય |
| Peutz-Jeghers syndrome | STK11 | આખા આંતરડામાં polyp અને હોઠ પર કાળા ડાઘ; endoscopy બાળપણથી શરૂ થાય |
| Juvenile polyposis | SMAD4, BMPR1A | પેટ polyp થી ભરાઈ શકે; કાબૂમાં ન આવે ત્યારે ક્યારેક પેટ કાઢવું પડે |
| Li-Fraumeni syndrome, BRCA2 | TP53, BRCA2 | પેટના કેન્સરનું જોખમ થોડું વધે; બીજાં કેન્સર વધુ મહત્ત્વનાં |
કેટલાંક કુટુંબોમાં intestinal પ્રકારનાં પેટનાં કેન્સર ઘણાં હોય છે, પણ કોઈ જનીન મળતું નથી. તેમનાં સગાં પર ફક્ત કુટુંબના ઇતિહાસના આધારે નજર રખાય છે.
જનીન તપાસ એટલે લોહી કે લાળની તપાસ, જે કુટુંબમાં ઊતરેલું ખામીવાળું જનીન શોધે છે. તે કેન્સર થયું હોય તે વ્યક્તિથી શરૂ થવી જોઈએ.
ખામી મળે, તો પછી સગાંની ફક્ત એ એક ખામી માટે તપાસ થઈ શકે.
તપાસ genetic counsellor સાથેની વાત પછી થાય છે. લોહી લેતાં પહેલાં counsellor સમજાવે છે કે positive, negative કે અસ્પષ્ટ પરિણામનો તમારા, તમારાં બાળકો અને ભાઈ-બહેન માટે શો અર્થ થાય.
મોટા ભાગના લોકોમાં તે H. pylori નામના જંતુનો લાંબો ચેપ છે, જે દાયકાઓ સુધી પેટના પડમાં સોજો રાખે છે. મીઠાવાળો અને ધુમાડાવાળો ખોરાક અને તમાકુ નુકસાન વધારે છે.
હા. Antibiotic અને acid ની દવાથી સારવાર કરવાથી જોખમ ઘટે છે, અને પડ પાતળું કે બદલાય તે પહેલાં સારવાર થાય તો ફાયદો વધુ છે. ફરી તપાસથી ખાતરી થાય કે જંતુ ગયો.
મોટા ભાગે નહીં. થોડા કિસ્સામાં તે CDH1, Lynch syndrome નાં જનીન અને polyp ની બીમારીનાં જનીન દ્વારા કુટુંબમાં ચાલે છે. કુટુંબની અસામાન્ય ભાત તેની નિશાની છે.
તે સામાન્ય રીતે CDH1 જનીનની ખામીથી થતી વારસાગત બીમારી છે. તે નાની ઉંમરે diffuse પેટનું કેન્સર, અને સ્ત્રીઓમાં lobular સ્તન કેન્સર લાવે છે. દરેક બાળકને તે મળવાની અડધી શક્યતા હોય છે.
કારણ કે CDH1 નું કેન્સર છુપાયેલા નાના કોષ-જૂથથી શરૂ થાય છે, જે endoscopy ઘણી વાર ચૂકી જાય છે. સામાન્ય રીતે 20 થી 30 વર્ષે આખું પેટ કાઢવાથી કેન્સર થાય તે પહેલાં જોખમ દૂર થાય છે.
હંમેશાં નહીં. 40 પહેલાં diffuse કેન્સર, નજીકનાં સગાંમાં બે કે વધુ પેટનાં કેન્સર, પેટ અને lobular સ્તન કેન્સર સાથે, કે MMR loss બતાવતો રિપોર્ટ હોય ત્યારે તપાસ સૂચવાય છે. Genetic counsellor નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.
પેટના કેન્સરની આખી સારવાર પેટના કેન્સરની સારવારના પાના (English) પર છે. પ્રવાસ પહેલાં કોઈ પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy અને biopsy ના રિપોર્ટ જોવા, કુટુંબના ઇતિહાસની તપાસ, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy અને biopsy, CT scan, total gastrectomy સહિત પેટના કેન્સરનું ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીની સંભાળ.
મમ્મી-પપ્પા, ભાઈ કે બહેનને પેટનું કેન્સર થયું હતું, અને તમને ચિંતા છે કે તમારું શું? કે પછી endoscopy માં H. pylori કે પેટના પડમાં ફેરફાર આવ્યો છે? રિપોર્ટ WhatsApp પર પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી consultation વખતે તે વાંચેલા હોય. તમારે શું જોઈએ તે consultation માં તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
