Skip to main contentShah's Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre · અમદાવાદ અને ગાંધીનગર
Hepatocellular carcinoma (liver cancer) ની સારવાર, અમદાવાદ · Gota OPD, અમદાવાદ · Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગર
“પપ્પાને વર્ષોથી cirrhosis છે. Sonography માં ગાંઠ દેખાઈ, CT થયો, અને doctor કહે છે liver cancer છે — પણ biopsy તો કરી જ નથી, તો કેમ ખાતરીથી કહે છે?” આ પ્રશ્ન ઘણા પરિવાર પૂછે છે. જે liver પહેલેથી જોખમમાં હોય, એમાં hepatocellular carcinoma (HCC) નું નિદાન મોટા ભાગે biopsy થી નહીં પણ ખાસ રીતે લેવાયેલા CT કે MRI ની ચોક્કસ પેટર્ન થી થાય છે. અને સારવાર ફક્ત ગાંઠ પરથી નક્કી નથી થતી: HCC માં એક સાથે બે બીમારીની સારવાર થાય છે — ગાંઠ અને એની આસપાસનું નબળું liver. કેટલી ગાંઠ અને કેટલી મોટી, બાકીનું liver કેટલું કામ કરે છે, અને દર્દી કેટલા સક્ષમ છે — આ ત્રણે સાથે મળીને operation, transplant, ગાંઠ બાળવી (ablation), TACE કે દવા નક્કી કરે છે.
HCC એવું gastro cancer છે જ્યાં એકલા specialist નો નિર્ણય ઘણું નુકસાન કરી શકે. Surgeon, liver ના physician (hepatologist), ablation અને TACE કરતા interventional radiologist, oncologist અને transplant team — દરેક દર્દીને સારવાર શરૂ થાય એ પહેલાં સાથે જુએ છે, અને વહેલું, જ્યારે બધા વિકલ્પ હજી ખુલ્લા હોય.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre. Super-specialty surgical gastroenterology માં તાલીમ, આ જ વિષયમાં બે વાર લાયકાત, અને liver તથા gastro cancer ની surgery માં 18 વર્ષનો અનુભવ. Multiphase CT અને MRI નું વાંચન, liver ની કાર્યક્ષમતાની તપાસ, open અને દૂરબીનથી liver નું operation, ablation, TACE અને દવાની સારવારનું સંકલન, transplant માટે મોકલવું અને જીવનભરનું follow-up — બધું એક જ practice માં.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Liver Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad
Google rating: Gota clinic પર 216 reviews માંથી 4.89, અને Apollo, Bhat પર 18 reviews માંથી 4.94.
HCC liver ના પોતાના કોષોમાંથી શરૂ થતું cancer છે. મોટા ભાગે એ cirrhosis (liver માં કાયમી ડાઘ) વાળા વ્યક્તિમાં — કારણ ગમે તે હોય — લાંબા સમયના hepatitis B વાળામાં cirrhosis ન હોય તો પણ, અને fatty liver થી ગંભીર ડાઘ પડ્યા હોય એવા લોકોમાં થાય છે; ગુજરાતમાં આ છેલ્લું કારણ વધતું જાય છે. દરેક સારવારની મર્યાદા ગાંઠ નહીં, liver ની બચેલી તાકાત નક્કી કરે છે, અને liver ની મૂળ બીમારીની સારવાર cancer ની સાથે જ ચાલવી જોઈએ.
જોખમવાળા liver માં HCC નું નિદાન સામાન્ય રીતે scan થી થાય, biopsy થી નહીં. એક સેન્ટિમીટરથી મોટી ગાંઠ, જે contrast સાથે અલગ અલગ તબક્કામાં લેવાયેલા CT કે MRI માં ખાસ પેટર્ન બતાવે — arterial તબક્કામાં તેજથી ચમકે અને પછીના તબક્કામાં “ધોવાઈ જાય” (washout) — એ HCC છે, અને biopsy ની જરૂર નથી.
Radiologist આ scan ને એક નક્કી રીતે (LI-RADS) report કરે છે, જેથી ગાંઠ benign, કદાચ benign, અચોક્કસ, કદાચ HCC કે ચોક્કસ HCC — એમાંથી કઈ શ્રેણીમાં છે એ સ્પષ્ટ થાય. Biopsy ત્યારે જ: જ્યારે scan ની પેટર્ન સામાન્ય ન હોય, liver માં cirrhosis ન હોય, કે દવાથી સારવાર કરવાની હોય અને નિદાન ખરેખર શંકામાં હોય. Biopsy માં સોયના રસ્તે cancer કોષ ફેલાવાનું નાનું જોખમ છે — એટલે જરૂર વગર એ ટાળવામાં આવે છે. એક સેન્ટિમીટરથી નાની ગાંઠ હોય તો biopsy નહીં, ત્રણથી ચાર મહિને ફરી scan.
HCC લક્ષણ આપે એ પહેલાં પકડાય, ત્યારે સારવાર માટે એ અનુકૂળ સમય છે. જોખમવાળા લોકો — cirrhosis વાળા દરેક, અમુક hepatitis B વાળા, અને fatty liver થી ગંભીર ડાઘવાળા — એ દર છ મહિને liver ની sonography, AFP લોહીની તપાસ સાથે કે વગર, કરાવવી જોઈએ. આ રીતે પકડાયેલી નાની ગાંઠ, ગાંઠ પૂરી દૂર કરવાના ઇરાદાવાળી સારવાર માટે વધુ વાર યોગ્ય હોય છે.
Cirrhosis હોય પણ liver હજી ઠીક કામ કરતું હોય, એમને આ તપાસ; બહુ નબળા liver વાળાને ફક્ત transplant ની તપાસ ચાલતી હોય તો. Hepatitis B માં cirrhosis વગર પણ — મોટી ઉંમરના પુરુષ અને સ્ત્રીઓ, પરિવારમાં liver cancer હોય, કે virus નું પ્રમાણ વધારે હોય — તો આ તપાસ. નવી European guideline દરેક માટે એક જ અંતરને બદલે વ્યક્તિના જોખમ પ્રમાણે અંતર નક્કી કરવા તરફ જાય છે.
Liver માં દેખાતી દરેક ગાંઠ cancer નથી. Cirrhosis માં ફરી ઊગતી ગાંઠો (regenerative nodules), haemangioma, cyst અને બીજી benign ગાંઠો સામાન્ય છે, અને multiphase scan ની પેટર્ન અને એનો નક્કી report એમને HCC થી જુદી પાડે છે. Liver માં બીજાં cancer પણ દેખાઈ શકે — liver ની અંદરની પિત્તનળીનું cancer, કે આંતરડા કે બીજા અંગમાંથી ફેલાયેલું — અને દરેકની સારવારનો માર્ગ જુદો છે.
પેટર્ન સ્પષ્ટ હોય તો HCC. અચોક્કસ હોય તો ફરી scan, liver માટેના ખાસ contrast વાળો MRI, કે નિશાન તાકીને biopsy — એ નિર્ણય કરે. ગાંઠ પિત્તનળીનું cancer, મિશ્ર ગાંઠ કે બીજે થી ફેલાયેલું cancer નીકળે તો આખી યોજના બદલાય, એટલે કંઈ પણ નક્કી કરતાં પહેલાં નિદાન પાક્કું કરાય છે.
કોઈ પણ સારવાર પહેલાં ગાંઠનો નકશો, શરીરના બાકીના ભાગની તપાસ, અને liver ની તાકાતનું માપ. એટલે liver નો multiphase CT કે MRI અને છાતીનો CT; liver ના કામ, લોહી જામવાની ક્ષમતા અને platelets ની તપાસ; liver ની નસોમાં દબાણ વધ્યું છે કે નહીં; AFP; liver ની બીમારીનું કારણ; અને દર્દીની રોજિંદી સક્ષમતા.
| તપાસ | એ શું નક્કી કરે |
|---|---|
| Liver નો multiphase CT અને/અથવા MRI | નિદાન, ગાંઠની સંખ્યા અને કદ, મોટી નસોમાં ગાંઠ ઘૂસી છે કે નહીં |
| છાતીનો CT | Cancer liver ની બહાર ફેલાયું છે કે નહીં |
| Child-Pugh score અને ALBI grade (bilirubin, albumin, INR, પેટમાં પાણી, ગૂંચવણ) | Liver માં કેટલી તાકાત બચી છે — દરેક સારવારનો દરવાજો |
| Platelets, બરોળનું કદ, varices માટે endoscopy | Liver ની નસોમાં નોંધપાત્ર દબાણ (portal hypertension) — મોટા operation માં વ્યવહારુ અડચણ; અમુક દવા પહેલાં varices ની સારવાર જરૂરી |
| AFP | શરૂઆતનો આંક અને સમય સાથે જોવાનો marker — એકલો નિદાન નથી |
| Hepatitis B અને C, દારૂનો ઇતિહાસ, metabolic તપાસ | Liver ની બીમારીનું કારણ, જેની સારવાર દરેક દર્દીમાં થાય છે |
| Performance status (રોજિંદી સક્ષમતા) | દર્દી દરેક સારવાર સલામત રીતે લઈ શકે કે નહીં |
| Volumetry (બચનાર liver નું માપ) | મોટા operation પહેલાં — પૂરતું liver કામ કરવા બચશે કે નહીં |
Child-Pugh વર્ગ liver ને ત્રણમાં વહેંચે: સારી રીતે સંભાળતું (class A), મધ્યમ નબળું (class B), અને નિષ્ફળ થતું (class C). Operation (resection) class A liver, normal bilirubin અને portal hypertension વગરના દર્દી માટે. Class B માં દવાથી ફાયદો ઘણો ઓછો અને આડઅસર વધુ. Class C liver માં cancer માટે operation, TACE કે દવા નહીં — પ્રશ્ન transplant ની તપાસ કે સહાયક સંભાળનો બને છે.
બીજું માપ, ALBI grade, bilirubin અને albumin થી ચિત્ર વધુ સ્પષ્ટ કરે, અને બંને દરેક દર્દીના record માં લખાય. Liver ની નસોમાં વધેલું દબાણ — ઓછા platelets અને varices થી દેખાય, કે સીધું માપીને — એ જ વ્યવહારુ કારણ છે કે ટેકનિકલી કાઢી શકાય એવી ગાંઠ કઢાતી નથી: બચેલું liver નિષ્ફળ થઈ જાય.
Barcelona (BCLC) પદ્ધતિ ગાંઠનું કદ અને સંખ્યા, liver ની તાકાત અને સક્ષમતાને પહેલી સારવાર સાથે જોડે છે. ખૂબ શરૂઆતનું અને શરૂઆતનું HCC — એક નાની ગાંઠ, કે ત્રણ સુધી નાની — operation, ablation કે transplant. વચલું HCC — liver માં ઘણી ગાંઠ — TACE, અને કેટલાકમાં ગાંઠ નાની કર્યા પછી transplant. આગળ વધેલું HCC, મુખ્ય નસમાં કે liver ની બહાર ફેલાયેલું — દવા. Liver નિષ્ફળ હોય એવી અંતિમ અવસ્થા — સહાયક સંભાળ.
| તબક્કો | ગાંઠ | Liver અને સક્ષમતા | સામાન્ય પહેલી સારવાર |
|---|---|---|---|
| ખૂબ શરૂઆતનો | બે સેન્ટિમીટર સુધીની એક ગાંઠ | Child-Pugh A, પૂરા સક્રિય | Operation કે ablation |
| શરૂઆતનો | એક ગાંઠ, કે ત્રણ સુધી — દરેક ત્રણ સેન્ટિમીટર સુધી | Child-Pugh A કે B, પૂરા સક્રિય | Operation, ablation કે transplant |
| વચલો | ઘણી ગાંઠ, transplant ની મર્યાદાથી વધુ | Child-Pugh A કે B, પૂરા સક્રિય | TACE; અમુક દર્દીમાં ગાંઠ નાની થયા પછી transplant; TACE યોગ્ય ન હોય કે નિષ્ફળ જાય તો દવા |
| આગળ વધેલો | Portal vein માં ગાંઠ, કે liver ની બહાર ફેલાવો | Child-Pugh A કે B, થોડા મર્યાદિત | દવા (પહેલાં immunotherapy ની જોડી) |
| અંતિમ | કોઈ પણ | Child-Pugh C, કે દિવસનો મોટો ભાગ પથારીમાં | સહાયક સંભાળ; બીજી રીતે યોગ્ય હોય તો જ transplant ની તપાસ |
તબક્કો શરૂઆતનું બિંદુ આપે છે, છેલ્લો જવાબ નહીં. Team દર્દીને નકશા પર ઉપર-નીચે ખસેડી શકે — જેમ કે મજબૂત liver અને એક મોટી ગાંઠ વાળા સક્ષમ દર્દીને operation, કે TACE કામ ન કરે એવું લાગે ત્યારે વહેલી દવા. આ નિર્ણય સાથે મળીને, દરેક દર્દી માટે અલગ.
મજબૂત liver (Child-Pugh A, normal bilirubin, નોંધપાત્ર portal hypertension નહીં) માં એક ગાંઠ — એ operation માટે યોગ્ય. ગાંઠવાળો liver નો ભાગ, શક્ય હોય ત્યાં એની લોહીની નસોની રેખા પ્રમાણે, સ્પષ્ટ કિનારી સાથે કઢાય — અને કામ કરવા પૂરતું તંદુરસ્ત liver છોડાય; cirrhosis વાળા liver માં સામાન્ય liver કરતાં વધુ છોડવું પડે.
કોઈ પણ મોટા operation પહેલાં બચનાર liver scan પર માપાય. એ ઓછું હોય તો ગાંઠ બાજુની લોહીની નસ પહેલેથી બંધ કરાય (portal vein embolisation), જેથી બીજી બાજુ વધે. ઓછું liver છોડવા કરતાં સાંકડી કિનારી સ્વીકારાય છે. દરેક operation માં પેટની અંદર ultrasound થાય, કારણ કે એ ઘણી વાર યોજના બદલે છે. દૂરબીન (laparoscopic કે robotic) liver operation ને હાલની European guideline ટેકો આપે છે, અને liver ની સપાટી પરની કે ડાબી બહારની ગાંઠ માટે એ પસંદગી છે — પેટમાં ઓછું પાણી અને ઘાની ઓછી તકલીફ, જે cirrhosis માં મદદરૂપ. Operation પછી કોઈ દવાનો ફાયદો હાલ સાબિત નથી, એટલે operation પછી વધારાની સારવાર નહીં, કાળજીભર્યું follow-up.
Liver transplant cancer અને એને જન્મ આપનાર બીમાર liver — બંને દૂર કરે છે. એ Milan મર્યાદામાંના HCC માટે વિચારાય — પાંચ સેન્ટિમીટર સુધીની એક ગાંઠ, કે ત્રણ સુધી ગાંઠ જેમાંથી કોઈ ત્રણ સેન્ટિમીટરથી મોટી નહીં, મોટી નસમાં ઘૂસણખોરી નહીં અને ફેલાવો નહીં — કે સારવારથી એ મર્યાદામાં લવાયેલી ગાંઠ માટે.
ભારતમાં મોટા ભાગનાં transplant જીવંત દાતા — મોટે ભાગે પરિવારના સભ્ય — થી થાય છે, કારણ કે મૃત દાતાના liver ની રાહ લાંબી અને અનિશ્ચિત છે. દર્દી transplant ચૂકી જાય એનું સામાન્ય કારણ અયોગ્યતા નહીં, મોડું મોકલવું છે — એટલે શક્ય હોય એવા દરેક દર્દી સાથે transplant ની વાત પહેલી જ મુલાકાતમાં થાય છે, બીજી સારવાર ખૂટી જાય પછી નહીં. રાહ જોતા સમયે ablation કે TACE થી ગાંઠ રોકી રખાય. Guideline પ્રમાણે transplant યોગ્ય હોય પણ શક્ય ન હોય — જેમ કે યોગ્ય દાતા ન મળે — તો કારણ પ્રામાણિકતાથી ચર્ચાય અને લખાય, અને operation કે ablation ખુલ્લેઆમ પસંદ થાય, ચૂપચાપ નહીં.
Radiofrequency કે microwave ablation માં scan ની મદદથી સોય ગાંઠમાં નાખીને ગરમીથી એનો નાશ કરાય. ખૂબ શરૂઆતના અને શરૂઆતના, લગભગ ત્રણ સેન્ટિમીટર સુધીના HCC માં એ ગાંઠ પૂરી દૂર કરવાના ઇરાદાવાળી સારવાર છે — ખાસ કરીને જ્યાં liver ની નબળાઈ operation ને રોકે; બે સેન્ટિમીટર સુધીની ગાંઠમાં એનાં પરિણામ operation ની નજીક છે.
મોટા ભાગના દર્દીમાં કોઈ કાપ નથી જોઈતો અને liver બચે છે — cirrhosis માં આ મહત્વનું. મર્યાદા ગાંઠનું કદ અને સ્થાન છે — મોટી નસ, આંતરડા કે પડદાની નજીક હોય તો બીજી રીત વધુ સલામત. Ablation કે TACE બંને યોગ્ય ન હોય તો અમુક દર્દીમાં કેન્દ્રિત radiotherapy (SBRT) વિકલ્પ છે.
TACE માં જાંઘ કે કાંડામાંથી પાતળી નળી નાખીને chemotherapy સીધી ગાંઠની નસમાં અપાય અને પછી એ નસ બંધ કરાય. વચલા HCC ની એ ધોરણસરની સારવાર છે. દરેક વખત પછી અસર તપાસાય, અને બે વખત કામ ન કરે તો TACE બંધ — કારણ કે નકામું દોહરાવવું liver ને નુકસાન કરે અને પછી દવાની તક છીનવી શકે.
Radioembolisation (TARE, Y-90) માં chemotherapy ને બદલે નાના radioactive મણકા ગાંઠની નસમાં મુકાય. અમુક દર્દીમાં એ વિકલ્પ છે — portal vein માં ગાંઠ હોય એવા કેટલાકમાં પણ — અને ગાંઠ નાની કરવા કે operation પહેલાં liver ની બીજી બાજુ વધારવા વાપરી શકાય. TACE પછી થોડા દિવસ તાવ, દુખાવો અને ઊબકા અપેક્ષિત; લાંબો તાવ કે દુખાવો, કે આંખ પીળી થાય તો તપાસ જરૂરી.
આગળ વધેલા HCC, કે TACE પછી વધેલા કે TACE ન લઈ શકે એવા વચલા HCC માં, દવા પહેલી સારવાર છે. પહેલી પસંદગી immunotherapy અને ગાંઠની લોહીની નસો રોકતી દવાની જોડી (atezolizumab સાથે bevacizumab); લોહી વહેવાનું જોખમ વધુ હોય તો બીજી immunotherapy જોડી (durvalumab સાથે tremelimumab); immunotherapy યોગ્ય ન હોય તો lenvatinib કે sorafenib જેવી ગોળી.
Bevacizumab અને સારવાર વગરની varices નું જોડાણ જોખમી છે, એટલે પહેલાં endoscopy અને varices ની સારવાર. પહેલી દવા કામ કરતી બંધ થાય તો બીજી દવાઓ ઉપલબ્ધ છે. મધ્યમ નબળા liver વાળાને દવા પસંદગીપૂર્વક, અને liver નિષ્ફળ હોય એવા દર્દીને cancer ની દવા અપાતી નથી.
HCC ના ઘણા દર્દીની સારવાર operation વગર થાય છે: નાની ગાંઠ સોયથી બાળી શકાય, વચલું HCC નસમાંથી, અને આગળ વધેલું દવાથી. ગાંઠ કાઢી શકાય પણ liver એ સહી ન શકે — નિષ્ફળ થતું cirrhosis, નોંધપાત્ર portal hypertension, કે બહુ ઓછું બચનાર liver — ત્યારે પણ operation નહીં.
HCC ફાટીને પેટમાં લોહી વહે એ emergency છે, પણ ત્યારે પણ પહેલું પગલું મોટા ભાગે તાત્કાલિક open operation નહીં, પણ નળીથી લોહી વહેતી નસ બંધ કરવી (angioembolisation) છે; દર્દી સ્થિર થાય પછી આયોજિત operation થઈ શકે. અને નિષ્ફળ liver અને નબળી સક્ષમતા વાળા દર્દી માટે સહાયક સંભાળ અને — યોગ્ય હોય તો — transplant ની તપાસ યોગ્ય છે, આયુષ્ય ઘટાડે એવી સારવાર નહીં.
દરેક દર્દીમાં, દરેક તબક્કે, liver ની બીમારીના કારણની સારવાર થાય છે: hepatitis B દબાવવા antiviral ગોળી, hepatitis C દૂર કરતી દવા, દારૂ છોડવા મદદ, અને fatty liver માં વજન, diabetes અને ચરબીનો કાબૂ. આ વધારાની વાત નથી — ગાંઠથી અલગ, એ લાંબા ગાળાનું જીવન બદલે છે.
★★★★★
“Met with Dr. Harsh Shah for the consultation of one of my relative. Dr. Harsh Shah is an exceptional surgical oncologist in Ahmedabad. His expertise in treating complex GI cancers like liver, pancreas, and colon cancers is truly remarkable. He explains everything clearly and gives patients full confidence in their treatment. Highly recommended for anyone looking for a skilled and compassionate cancer specialist. — Nagesh Patidar, Google review, Gota clinic listing”
★★★★★
“Dr harsh sir is a good doctor for Liver, Gastro & Cancer Surgeon in Ahmedabad thanks sir. — Milan Pareek, Google review, Gota clinic listing”
★★★★★
“We are very thankful to Dr. Harsh Shah for treating and operating on my father for gastric (stomach) cancer. From the first consultation to the surgery and follow-up, he guided us with great care and explained everything clearly. My father is doing well now, and we are extremely grateful for the treatment and support provided by Dr. Harsh Shah and his team. He is a highly experienced and compassionate doctor. We would definitely recommend Dr. Harsh Shah to anyone looking for an experienced doctor for stomach cancer treatment. Thank you, Doctor, for everything! — Moh. Ahsan, Google review, Apollo, Bhat listing”
Dr Harsh Shah ના બે listing પરથી સાચા Google reviews, જેમ લખાયા છે એમ જ.
મોટા ભાગના દર્દી operation ના દિવસે જ બેસે અને પ્રવાહી લે, બીજા દિવસે જમે અને ચાલે, અને નાના કે દૂરબીન operation પછી થોડા દિવસમાં ઘરે જાય — cirrhosis માં મોટા operation પછી વધુ સમય. Liver ના લોહીના reports અને INR રોજ જોવાય, કારણ કે પહેલા પાંચ દિવસનું એમનું વલણ બતાવે કે બચેલું liver સંભાળી શકે છે કે નહીં.
સાદા operation પછી સામાન્ય રીતે drain નથી મુકાતો. Cirrhosis માં paracetamol નો dose સાવચેતીથી. પેટમાં પાણી ભરાવું, ગૂંચવણ કે ઘેન, વધતો કમળો, drain માં પિત્ત, તાવ કે ઝડપી ધબકારા — તરત તપાસ. દર્દી ઘરે ત્યારે જાય જ્યારે જમે, ચાલે, તાવ ન હોય અને liver ના reports સુધરતા હોય — અને hepatitis, દારૂ કે metabolic સારવારની લખેલી યોજના સાથે, જે ચાલુ રહેવી જ જોઈએ.
HCC ની દરેક સારવારનું જોખમ ગાંઠની આસપાસના liver પર ઘણું આધાર રાખે. Operation પછી જે તકલીફ ખાસ ગંભીર ગણાય છે એ બચેલા liver નું નિષ્ફળ જવું છે. Cancer વર્ષો દરમિયાન liver માં બીજે ફરી દેખાય એ પણ સામાન્ય છે, કારણ કે આખું liver જોખમમાં રહે છે. દરેક દર્દીના પોતાના liver ને લાગુ પડતા આંકડા — બધું સરળ જાય એવી ધારણાના નહીં — Dr Harsh Shah consent ની ચર્ચામાં આપે છે.
Operation પછી: લોહી વહેવું અને લોહી ચડાવવું, ઘામાં ચેપ, પગ કે ફેફસાંમાં clot, હૃદય કે શ્વાસની તકલીફ, દૂરબીનમાંથી open માં ફેરવવું, બચેલા liver નું નિષ્ફળ જવું, bile leak, પેટમાં પરુ કે પાણીનો ભરાવો, cirrhosis માં લાંબું ચાલતું પેટનું પાણી, ફેફસાં પાસે પાણી, liver ની નસોમાં clot, અને ફરી operation. Cirrhosis માં liver ની હાલત બગડી શકે — કમળો, પાણી, ગૂંચવણ કે varices માંથી લોહી — અને પૂરેપૂરી ન સુધરે. Ablation કે TACE પછી: દુખાવો અને તાવ, liver માં પરુ, અને liver નું કામ બગડવું. દવા: દરેક દવાની પોતાની આડઅસર, પહેલા dose પહેલાં ચર્ચાય.
સારવાર પછી બે વર્ષ દર ત્રણ મહિને — તપાસ, AFP, liver ના reports અને multiphase CT કે MRI — પછી પાંચ વર્ષ સુધી દર છ મહિને, અને પછી જીવનભર દર છ મહિને, કારણ કે cirrhosis વાળું liver નવી ગાંઠો બનાવતું રહી શકે. વહેલી પકડાયેલી નવી ગાંઠની સારવાર હજી શક્ય હોઈ શકે — એટલે આ સમયપત્રક વૈકલ્પિક નથી.
બે અઠવાડિયે histology ની ચર્ચા અને hepatitis, દારૂ કે fatty liver ની યોજના પાક્કી. Antiviral નિયમિતતા અને virus નું પ્રમાણ, દારૂ છોડવાની મદદ, metabolic કાબૂ અને varices માટે endoscopy — એમના પોતાના સમયપત્રક પ્રમાણે. Scan normal હોય પણ AFP વધે તો ત્રણ મહિનામાં ફરી scan, અને પહેલાં CT થયો હોય તો MRI. Transplant ના ઉમેદવાર પોતાની તપાસ તાજી રાખે અને સમયસર bridging સારવાર લે.
ખર્ચ સારવાર પર આધાર રાખે: operation કેટલું મોટું અને કેટલા દિવસ, ablation કે TACE કેટલી વખત, કે કઈ દવા અને કેટલો સમય. સારવાર પહેલાં લખેલો અંદાજ આપીને સમજાવાય છે.
Apollo Hospital, Bhat મોટી insurance કંપનીઓ અને cashless યોજનાઓ સાથે કામ કરે છે, અને pre-authorisation office સીધું સંભાળે છે. કેટલીક cancer દવાઓ અને transplant ના અમુક ખર્ચ insurance અને સરકારી યોજનાઓમાં જુદી રીતે આવરાય છે; યોજના નક્કી થાય એ પહેલાં આ તપાસાય છે, જેથી ખર્ચ ચૂપચાપ સારવાર નક્કી ન કરી દે.
સાથે લાવો: CT અને MRI ની images (disc કે drive પર) અને reports, liver ના reports, AFP, INR અને લોહીની ગણતરી, hepatitis B અને C ના reports, endoscopy reports, અગાઉની સારવારના discharge કાગળ, દવાઓની યાદી, insurance card અને ઓળખપત્ર — અને transplant ની વાત થવાની હોય તો, liver આપી શકે એવા પરિવારના સભ્યને.
જોખમવાળા liver માં એક સેન્ટિમીટરથી મોટી ગાંઠ, multiphase CT કે MRI માં ખાસ પેટર્ન બતાવે તો એ HCC છે અને biopsy ની જરૂર નથી. Pattern અસામાન્ય હોય, cirrhosis ન હોય, કે નિદાન ખરેખર શંકામાં હોય ત્યારે જ biopsy.
કારણ કે બચેલું liver કામ કરી શકવું જોઈએ. Liver નિષ્ફળ થતું હોય, નસોમાં દબાણ વધુ હોય, કે બહુ ઓછું liver બચે — તો operation થી liver નિષ્ફળ થઈ શકે; ત્યાં ablation, TACE કે transplant ની તપાસ વધુ સલામત.
ભારતમાં મોટા ભાગનાં transplant જીવંત દાતા — મોટે ભાગે પરિવારના સભ્ય — થી થાય છે. એટલે transplant ની વાત પહેલી મુલાકાતમાં જ થાય છે, મોડી નહીં.
દરેક વખત પછી અસર તપાસાય. બે વખત કામ ન કરે તો TACE બંધ કરાય, કારણ કે વારંવાર કરવાથી liver ને નુકસાન થાય અને દવાની તક જાય.
હા. Hepatitis B કે C, દારૂ કે fatty liver ની સારવાર દરેક દર્દીમાં ચાલુ રહે છે, કારણ કે એ liver ને બચાવે અને લાંબા ગાળાનું પરિણામ બદલે.
જીવનભર. પહેલાં બે વર્ષ દર ત્રણ મહિને, પછી દર છ મહિને — કારણ કે cirrhosis વાળું liver નવી ગાંઠ બનાવી શકે, અને વહેલી પકડાય તો સારવાર શક્ય હોઈ શકે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre — Gota, Ahmedabad
Consultation, scan અને liver reports જોવા, સારવાર પછીનું follow-up અને નિયમિત તપાસ.
Google: Dr Harsh Shah · 216 reviews માંથી 4.89
Gota clinic નો રસ્તો · +91-63555-64601
Apollo Hospital — Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, Plot No. 1 A, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar.
Google: Dr Harsh Shah – Robotic GI Surgeon · 18 reviews માંથી 4.94
Apollo, Bhat નો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601
Liver cancer ની સારવાર માટે આખા ગુજરાતમાંથી — Gandhinagar, Mehsana, Banaskantha, Nadiad, Anand, Bhavnagar, Rajkot, Jamnagar અને Kutch — અને દક્ષિણ રાજસ્થાન તથા પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશમાંથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.
Sonography માં liver માં ગાંઠ દેખાઈ, કે liver cancer કહેવાયું છે? Triple-phase CT કે MRI ની images અને report, AFP અને liver ના લોહીના reports, endoscopy report અને hepatitis ના reports appointment પહેલાં મોકલી શકાય, જેથી consultation શરૂ થાય ત્યારે વાંચેલાં હોય. સારવાર consultation માં, તપાસ પછી જ નક્કી થાય છે. Call +91-63555-64601 · Reports પહેલાં WhatsApp પર મોકલો
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
