WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

આંતરડાંને લોહી ઓછું પહોંચે છે? અચાનક કે જમ્યા પછીનો દુખાવો

Dr. Jivraj Mehta Hospital · વાસણા, અમદાવાદ

છેલ્લે સુધાર્યું: 15-Oct-2026

Mesenteric ischaemia અને MALS ની સારવાર, અમદાવાદ · Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ

પેટમાં અસહ્ય દુખાવો હોય પણ દબાવતાં પેટ નરમ લાગે, તો આંતરડાંનો લોહીનો પુરવઠો બંધ થયો હોઈ શકે. આ emergency છે. એ જ કલાકમાં CT angiography કરાવવી જોઈએ.

દર વખતે જમ્યા પછી દુખાવો, ખાવાની બીક અને વજન ઘટવું, આંતરડાંની ધમની સાંકડી થયાની નિશાની હોઈ શકે. પહેલાં cancer સહિતનાં બીજાં કારણ બાકાત થાય, પછી ધમનીની સારવાર.

હોજરીની પાછળ ધમની દબાય (MALS) એ scan માં ઘણી વાર દેખાય છે અને મોટે ભાગે કોઈ તકલીફ નથી કરતું. ફક્ત scan ના તારણ પર operation નથી કરાતું.

એક નામ, ચાર અલગ તકલીફ

Mesenteric ischaemia એટલે આંતરડાં સુધી પૂરતું લોહી ન પહોંચવું. એ અચાનક કે ધીમે ધીમે થાય, ધમનીમાંથી કે શિરામાંથી. દરેકની પહેલી સારવાર જુદી છે.

Dr Harsh Shah, આંતરડાં અને પેટના surgeon, અમદાવાદ
Dr Harsh Shah, MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology).

Dr. Jivraj Mehta Hospital. આંતરડાં અને પેટની surgery માં 18 વર્ષનો અનુભવ. Emergency માં આંતરડું તપાસવું, interventional radiology સાથે મળીને બંધ ધમની ખોલવી, શિરામાં જામેલા લોહી માટે દવાનો plan, પોષણની સંભાળ, અને ligament ના operation પહેલાં ઝીણવટભરી તપાસ, આ બધું એક જ જગ્યાએ.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Intestine & Gastro Surgeon

18 reviews માં 4.94 rating.

તમારી તકલીફ કયા પ્રકારની છે?
પ્રકારશું થાય છેપહેલી સારવાર
લોહીનો ગઠ્ઠો વહીને આંતરડાંની ધમનીમાં ફસાયમોટે ભાગે હૃદયમાંથી આવે. ધબકારા અનિયમિત હોય કે હમણાં heart attack આવ્યો હોય ત્યારે.ધમની ખોલવી. Catheter થી કે operation થી.
જૂની સાંકડી ધમનીમાં ગઠ્ઠો બનેધમની પહેલેથી કડક થઈને સાંકડી હતી. હવે પૂરી બંધ થઈ.Stent કે bypass થી ધમની ખોલવી.
અવરોધ વગર લોહીનો ઓછો પ્રવાહICU માં બહુ બીમાર દર્દી, blood pressure વધારવાની દવા પર કે dialysis પર.મૂળ કારણની સારવાર. ધમનીમાં સીધી દવા.
આંતરડાંની શિરામાં લોહી જામેલોહી જામવાની બીમારી, liver ની બીમારી, તાજેતરનું operation, ચેપ કે ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ સાથે.લોહી પાતળું કરવાની દવા. મોટા ભાગનાને operation નથી જોઈતું.
ધીમે ધીમે સાંકડી થતી ધમનીઅઠવાડિયાં કે મહિનાઓથી જમ્યા પછી દુખાવો, સાથે વજન ઘટે.મોટા ભાગનામાં stent. અમુકમાં bypass.
Median arcuate ligament syndrome (MALS)હોજરીની પાછળનો એક પટ્ટો આંતરડાંની એક ધમની પર દબાણ કરે.પહેલાં ઝીણવટભરી તપાસ. પસંદ કરેલા દર્દીમાં જ ligament release.

પેટની બીજી તકલીફો માટે પહેલી મુલાકાતથી scan અને દૂરબીનની તપાસ સુધીની માહિતી અમારા gastro consultation ના પાના (અંગ્રેજી) પર છે. આ પાનું ફક્ત એક વાત વિશે છે: આંતરડાંને લોહી ઓછું પહોંચવું.

પેટ નરમ છતાં અસહ્ય દુખાવો કેમ જોખમી?

દર્દી દુખાવાથી તરફડતો હોય પણ તપાસમાં પેટ નરમ અને સામાન્ય લાગે, તો તરત CT angiography જોઈએ. પેટ કડક થાય ત્યાં સુધીમાં આંતરડાનો થોડો ભાગ મરી ચૂક્યો હોય.

આ નિશાની ચૂકી જવી સહેલી છે. દુખાવો દેખાવ કરતાં ઘણો વધારે લાગે. Doctor દબાવે તો પેટ નરમ. લોહીના reports પણ સામાન્ય આવી શકે. રાહ જોવાનું મન થાય. પણ રાહ જોવી એ જ ભૂલ છે. લોહી વગરનું આંતરડું કલાકોમાં મરી શકે છે.

કોનામાં વહેલું શંકાનું કારણ
પહેલાંની સ્થિતિસંભવિત પ્રકાર
અનિયમિત ધબકારા, તાજેતરનો heart attack, કે કૃત્રિમ heart valve.વહીને આવેલો ગઠ્ઠો.
ધમનીઓ કડક થવાની જાણીતી બીમારી, પહેલાં જમ્યા પછી દુખાવો, વજન ઘટવું.જૂની સાંકડી ધમનીમાં ગઠ્ઠો.
ICU માં બહુ બીમાર, blood pressure ની દવા કે dialysis પર.અવરોધ વગર ઓછો પ્રવાહ.
લોહી જામવાની બીમારી, liver ની બીમારી, તાજેતરનું પેટનું operation કે ચેપ, ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ.શિરામાં જામેલું લોહી.
મોટી ઉંમર, હૃદયના operation પછી, કે મુખ્ય ધમનીના operation પછી.કોઈ પણ પ્રકાર.

આમાંનું કંઈ પણ હોય તો હમણાં જ emergency વિભાગમાં જાઓ.

  1. અચાનક તીવ્ર પેટનો દુખાવો, જે પેટના દેખાવ કરતાં ઘણો વધારે લાગે.
  2. અનિયમિત ધબકારા સાથે, કે heart attack પછી તરત પેટનો દુખાવો.
  3. પેટના દુખાવા સાથે ઊલટી, ઝાડા કે ઝાડામાં લોહી, અને બહુ બીમાર લાગવું.
  4. શિરામાં લોહી જામેલું હોવાનું ખબર હોય અને દુખાવો વધતો જાય.

Emergency માં તપાસ કયા ક્રમે?

CT angiography એ એક તપાસ છે જે પરિણામ નક્કી કરે છે. એ તરત, contrast સાથે થાય. Kidney ના report કે lactate વધવાની રાહ જોઈને એને મોડી ન કરાય.

  1. વિલંબ વગર CT angiography. Contrast આપીને ધમની અને શિરાના ફોટા લેવાય. બંધ ધમની, શિરામાં જામેલું લોહી અને આંતરડાની દીવાલની હાલત દેખાય.
  2. સાથે સાથે લોહીની તપાસ. લોહીના કણ, kidney અને liver ની તપાસ, લોહી જામવાની તપાસ, lactate, blood gas, amylase અને હૃદયનો enzyme. ECG પણ.
  3. Creatinine ના report ની રાહ નહીં. Contrast થી kidney ને થતું નાનું જોખમ, મરેલું આંતરડું ચૂકી જવાના જોખમ કરતાં ઘણું ઓછું છે.
  4. Contrast વગરનો સાદો CT નહીં. એમાં બંધ નળી દેખાતી નથી.
  5. હૃદયની તપાસ પછીથી. Emergency સંભાળી લીધા પછી echo અને ધબકારાની તપાસથી ગઠ્ઠાનું મૂળ શોધાય.
  6. શિરામાં લોહી જામ્યું હોય તો લોહીની ખાસ તપાસ. લોહી જામવાની બીમારી અને લોહી ઘટ્ટ કરતી હાડકાંના માવાની બીમારી માટે.

Lactate સામાન્ય આવે તો પણ આ બીમારી બાકાત થતી નથી. Lactate મોડું વધે છે, આંતરડાની દીવાલ મરી ગયા પછી. Scan કરાવતાં પહેલાં lactate વધે એની રાહ જોવી એ આ બીમારીની જાણીતી જીવલેણ ભૂલ છે. અમારો નિયમ સાદો છે. શંકા થાય, એટલે scan.

જમ્યા પછીના જૂના દુખાવાની તપાસ

ધીમે ધીમે સાંકડી થતી ધમની અને MALS નું નિદાન બીજાં કારણ બાકાત થયા પછી જ થાય. ધમનીની તપાસ પર ભરોસો કરતાં પહેલાં દૂરબીનની તપાસ અને scan થાય છે.

  1. પહેલાં બીજાં કારણ બાકાત. Endoscopy અને scan થી cancer, ચાંદાં, પિત્તાશયની પથરી, સ્વાદુપિંડની બીમારી અને આંતરડાંનો સોજો જોવાય. Gastroenterologist સાથે રહે.
  2. ધમનીઓ જોવી. CT angiography કે MR angiography થી આંતરડાંની ધમનીઓની શરૂઆતમાં સાંકડાપણું દેખાય.
  3. આંતરડાંની ધમનીઓની duplex sonography. MALS માટે શ્વાસ અંદર લેતી વખતે અને બહાર કાઢતી વખતે થાય. શ્વાસ બહાર કાઢતાં ligament નું દબાણ વધે છે.
  4. જ્યાં મળે ત્યાં વધારાની તપાસ. આરામ અને કસરત પછી આંતરડાંની કામગીરીની તપાસ કેટલાક કિસ્સામાં મદદ કરે.
  5. MALS માં અજમાયશી nerve block. ધમનીની આસપાસના ચેતાતંતુ સુન્ન કરતું injection. દુખાવો ઘટે તો ligament release થી ફાયદો થવાની શક્યતા વધારે.

લોહીની તકલીફ છે કે cancer?

વજન ઘટવું અને જમ્યા પછી દુખાવો, હોજરી, સ્વાદુપિંડ અને આંતરડાંના cancer માં પણ થાય. એટલે દુખાવો સાંકડી ધમની કે ligament પર નાખતાં પહેલાં cancer બાકાત થાય.

નિદાન સ્વીકારતાં પહેલાં બીજું શું તપાસાય
સંભવિત કારણકેવી રીતે તપાસાય
હોજરી, સ્વાદુપિંડ કે આંતરડાંનું cancer.ધમનીની સારવારનો વિચાર કરતાં પહેલાં endoscopy અને scan.
Peptic ulcer (ચાંદું).ઉપરની endoscopy.
પિત્તાશયની પથરી.Sonography.
સ્વાદુપિંડનો સોજો, નવો કે જૂનો.લોહીની તપાસ અને સ્વાદુપિંડનો scan.
આંતરડાંનો સોજાનો રોગ (IBD).Gastroenterologist સાથે scan અને endoscopy.
અવરોધ વગરનું સંવેદનશીલ આંતરડું.બાકીની તપાસ સ્પષ્ટ આવે પછી જ વિચારાય.

આંતરડાંની શિરામાં લોહી જામવું ક્યારેક છુપાયેલી બીમારીની પહેલી નિશાની હોય છે. એટલે શિરામાં ગઠ્ઠો થયા પછી cancer અને લોહીની બીમારી સહિત મૂળ કારણ શોધવું સારવારનો ભાગ છે. આ ડરાવવા માટે નથી. આ પગલું બીજો ગઠ્ઠો થતો અટકાવે છે.

દવાથી operation સુધીની આખી સારવાર

સારવાર ફક્ત લોહી પાતળું કરવાની દવાથી લઈને emergency operation સુધીની છે. તકલીફનો પ્રકાર અને આંતરડું જીવતું છે કે નહીં, એ નક્કી કરે કે કયું પગલું.

સારવાર, એક પછી એક સ્તર
સારવારકોના માટે
Support અને દવા. બાટલા, antibiotics, નાકથી હોજરીમાં નળી, દુખાવાની દવા અને લોહી પાતળું કરવાની દવા.Acute ischaemia ની શંકા હોય એ દરેક, તરત.
મુખ્ય સારવાર તરીકે લોહી પાતળું કરવાની દવા.શિરામાં લોહી જામ્યું હોય, મરેલા આંતરડાની નિશાની વગર.
ઓછા પ્રવાહના કારણની સારવાર અને ધમનીમાં દવા.બહુ બીમાર દર્દીમાં અવરોધ વગર ઓછો પ્રવાહ.
Catheter થી ધમની ખોલવી. ગઠ્ઠો ખેંચવો કે ઓગાળવો, balloon અને stent.બંધ ધમની, મરેલા આંતરડાની નિશાની વગર.
આંતરડું જોવાનું operation, સાથે જ ધમની ખોલવી.બંધ ધમની, અને આંતરડું મરી રહ્યું હોવાની નિશાની.
આયોજિત stent કે bypass.ધીમે ધીમે સાંકડી ધમની, જમ્યા પછી દુખાવો.
Ligament release operation.ફક્ત કાળજીપૂર્વક પસંદ કરેલા MALS દર્દી.

દાખલ થયા પછીના પહેલા કલાક

શંકા થતાં જ, scan ની તૈયારી ચાલતી હોય ત્યારે, ઘણી સારવાર સાથે સાથે શરૂ થાય. એક પછી એક નહીં, કારણ કે દરેક કલાકે આંતરડું બચાવવાનો સવાલ છે.

  1. બાટલા. પૂરતા પ્રમાણમાં, ક્ષાર સુધારીને.
  2. તરત antibiotics. નુકસાન પામેલી આંતરડાની દીવાલમાંથી જંતુ વહેલા પસાર થઈ શકે.
  3. નાકથી હોજરીમાં નળી. હોજરી ખાલી થાય અને ઊલટી ઓછી થાય.
  4. લોહી પાતળું કરવાની દવા (heparin). ધમની અને શિરા બંનેની તકલીફમાં, જો સલામત હોય તો.
  5. દુખાવાની દવા. દુખાવાની દવા ક્યારેય રોકાતી નથી.
  6. Blood pressure ની દવામાં કાળજી. પહેલાં બાટલા. આંતરડાંની નળીઓ સાંકડી કરતી દવા શક્ય હોય ત્યાં ટાળાય.
  7. વહેલું ICU. Critical care ના doctor શરૂઆતથી સાથે રહે.

બંધ ધમની અંદરથી કેવી રીતે ખોલાય?

મરેલા આંતરડાની નિશાની વગર બંધ ધમની હોય, તો આવડત ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં catheter થી અંદરથી ખોલવી હવે પહેલી પસંદ છે. એ ખુલ્લા operation કરતાં ઓછું વાઢકાપવાળું છે.

બંધ ધમની ખોલવાની રીત
સ્થિતિરીત
ધમની બંધ, પેટ હજી કડક નથી.પહેલાં catheter થી. ગઠ્ઠો ખેંચાય કે ઓગાળાય, અને ધમની પહોળી કરીને stent મુકાય.
ધમની બંધ, આંતરડું મરી રહ્યું હોવાની નિશાની.આંતરડું જોવા ખુલ્લું operation. એ જ operation માં stent થી કે ગઠ્ઠો કાઢીને ધમની ખોલાય.
વહીને આવેલો ગઠ્ઠો, અને catheter ની team ઉપલબ્ધ નથી.ખુલ્લા operation થી ધમનીમાંથી ગઠ્ઠો કાઢવો.
જૂની સાંકડી ધમનીમાં ગઠ્ઠો.Stent, કે મુખ્ય ધમનીમાંથી bypass.

પહેલાંની ટેવ સીધું ખુલ્લું operation કરવાની હતી. હવેની માર્ગદર્શિકા, catheter ની team તૈયાર હોય ત્યાં, એનાથી દૂર ખસી છે. પણ પેટ બતાવે કે આંતરડું મરી રહ્યું છે, ત્યારે આંતરડું જોવું જ પડે. ત્યારે operation જરૂરી છે, અને એ દરમિયાન જ ધમની ખોલી શકાય.

આંતરડું તપાસવું પડે ત્યારે શું?

આંતરડું કાપતાં પહેલાં લોહીનો પ્રવાહ પાછો લવાય છે. મરેલું દેખાતું આંતરડું ઘણી વાર લોહી પાછું આવતાં સુધરી જાય. ફક્ત સ્પષ્ટ મરેલું આંતરડું જ કઢાય.

ધમની ખૂલ્યા પછી આંતરડાનો રંગ, હલનચલન અને એની નળીઓમાં ધબકાર તપાસાય. ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં ખાસ ચમકતી dye મદદ કરે. કેટલું આંતરડું કઢાયું અને કેટલું બાકી રહ્યું, એ માપીને લખાય. આ બાકી લંબાઈ તમારું આગળનું જીવન ઘડે છે.

અમુક આંતરડું બચશે કે નહીં એ સ્પષ્ટ ન હોય, તો પેટ થોડા સમય માટે જ બંધ કરાય. 24 થી 48 કલાકમાં ફરી જોવા માટે બીજું operation પહેલેથી નક્કી હોય છે. આ ઝીણવટભર્યા નિર્ણયની નિશાની છે, કંઈ ખોટું થયાની નહીં. બહુ બીમાર દર્દીમાં ઘણી વાર આંતરડું જોડાતું નથી. Stoma, કે બીજા operation વખતે જોડાણ, વધારે સલામત છે.

ક્યારેક મોટી ઉંમરના, નબળા દર્દીમાં આખું નાનું આંતરડું મરી ગયેલું મળે. ત્યારે પેટ બંધ કરીને આરામની સારવાર આપવી વધારે દયાળુ હોઈ શકે. આ નિર્ણય વરિષ્ઠ surgeon નો છે. એની વાત પરિવાર સાથે operation પહેલાં જ પ્રામાણિકપણે થાય, પછી નહીં.

શિરામાં લોહી જામે ત્યારે

આંતરડાંની શિરામાં લોહી જામે ત્યારે મુખ્ય સારવાર લોહી પાતળું કરવાની દવા છે. મોટા ભાગના operation વગર સાજા થાય છે. મરેલા આંતરડાની નિશાની કે હાલત બગડે તો જ operation.

દવા તરત શરૂ થાય. કેટલો સમય ચાલશે એ કારણ પર આધાર રાખે. ઘણાને જીવનભર લેવી પડે. લોહીના નિષ્ણાત કારણ શોધવામાં અને દવાનો સમયગાળો નક્કી કરવામાં મદદ કરે. અમુક ગંભીર કિસ્સામાં, ખાસ કેન્દ્રમાં, catheter થી ગઠ્ઠો ઓગાળતી દવા અપાય. Operation કરવું પડે તો શક્ય એટલું ઓછું આંતરડું કઢાય અને ફરી જોવાનું નક્કી રખાય.

અવરોધ વગર ઓછો પ્રવાહ

આમાં આંતરડાંની ધમની ખુલ્લી હોય, પણ એમાંથી બહુ ઓછું લોહી વહે. પહેલાં પાછળની બીમારીની સારવાર થાય. Operation ફક્ત મરી ચૂકેલા આંતરડા માટે.

  1. હૃદયનું પમ્પિંગ સુધારવું. અને શરીરમાં પાણીની ઘટ પૂરવી.
  2. નળીઓ સાંકડી કરતી દવા ઘટાડવી. સલામત હોય ત્યાં.
  3. ચેપ અને dialysis વખતે ઘટતા blood pressure ની સારવાર. ઘણી વાર ઓછા પ્રવાહનું કારણ આ જ હોય.
  4. આંતરડાંની ધમનીમાં સીધી દવા. નળી પહોળી કરતી દવા catheter થી અપાય.

Operation ક્યારે નથી જોઈતું?

આ તકલીફોવાળા ઘણા લોકોને પેટનું operation ક્યારેય નથી જોઈતું. શિરામાં ગઠ્ઠો દવાથી, સાંકડી ધમની stent થી, અને ફક્ત scan માં દેખાતા MALS માં operation નહીં.

Operation નહીં, કે હમણાં નહીં
સ્થિતિહમણાં operation કેમ નહીં
શિરામાં ગઠ્ઠો, મરેલા આંતરડાની નિશાની વગર.લોહી પાતળું કરવાની દવા જ મુખ્ય સારવાર છે.
બંધ ધમની, પેટ કડક નથી, catheter ની team હાજર.પહેલાં ધમની અંદરથી ખોલાય.
અવરોધ વગર ઓછો પ્રવાહ, આંતરડું હજી જીવતું.કારણની સારવાર અને ધમનીમાં દવા.
Stent માટે યોગ્ય, ધીમે ધીમે સાંકડી ધમની.Stent પહેલી પસંદ. ખુલ્લો bypass અયોગ્ય ધમની માટે.
Scan માં દબાયેલી ધમની, પણ એને બંધબેસતો દુખાવો નહીં.આ સામાન્ય અને મોટે ભાગે નિર્દોષ છે. Operation નહીં.
પેટનો દુખાવો, જે બીજી તપાસમાં હજી સમજાયો નથી.MALS બાકાતથી થતું નિદાન છે. પહેલાં બીજાં કારણ.

ધીમે ધીમે સાંકડી થતી ધમની

આંતરડાંની ધમની સાંકડી થવાથી જમ્યા પછી લાંબા સમયથી દુખાવો હોય, તો catheter થી મુકાતો stent પહેલી પસંદ છે. સાથે ખોરાક, વજન અને હૃદયનું જોખમ સંભાળાય.

Stent ઓછો વાઢકાપવાળો રસ્તો છે. સમય જતાં ધમની ફરી સાંકડી થઈ શકે, bypass કરતાં વધારે વાર. ધમની stent માટે યોગ્ય ન હોય અને દર્દી વધારે સક્ષમ હોય, ત્યારે ખુલ્લો bypass થાય. આ તકલીફવાળા મોટા ભાગનાનું વજન ઘટી ગયું હોય છે અને પોષણ ઓછું હોય છે. એટલે સારવાર પહેલાં અને પછી પોષણ વધારાય.

  1. પોષણની સંભાળ. Procedure પહેલાં અને પછી, dietitian સાથે.
  2. Anti-platelet દવા. ધમની અને stent ના રક્ષણ માટે.
  3. Cholesterol ઘટાડવાની દવા. લાંબા સમય સુધી.
  4. ધૂમ્રપાન બંધ. આંતરડાંની જ નહીં, દરેક ધમનીનું રક્ષણ.

MALS માં ઉતાવળ કેમ નહીં?

MALS માં સાચા દર્દીની પસંદગી એ જ આખી મુશ્કેલી છે. Scan માં દબાયેલી ધમની સામાન્ય અને મોટે ભાગે નિર્દોષ છે. ફક્ત scan પર operation નુકસાન કરી શકે.

Median arcuate ligament પેટના ઉપરના ભાગમાં એક પેશીનો પટ્ટો છે. કેટલાક લોકોમાં એ coeliac artery પર દબાણ કરે છે. આ ધમની હોજરી, liver અને સ્વાદુપિંડને લોહી આપે છે. ઘણા લોકોના scan માં આ દબાણ દેખાય છે અને એમને કંઈ થતું નથી.

MALS ને ટેકો આપતી બાબતો
બાબતએનું મહત્વ
જમ્યા પછી પેટના ઉપરના ભાગમાં દુખાવો.સામાન્ય રીતે દેખાતી પેટર્ન.
વજન ઘટવું, ખાવાની બીક.દુખાવો ખાવાની રીત બદલી રહ્યો છે.
પેટના ઉપરના ભાગમાં શ્વાસ સાથે બદલાતો અવાજ.ધમની પર ખરેખર દબાણ હોવાનું સૂચવે.
શ્વાસ બહાર કાઢતાં વધતું દબાણ, હલનચલન સાથેના scan માં.છાતી ખાલી થાય તેમ ligament વધારે દબાવે.
અજમાયશી nerve block પછી રાહત.Release થી ફાયદાની ઉપયોગી નિશાની.
બીજાં બધાં કારણ બાકાત.એ પછી જ MALS સ્વીકારાય.

MALS ના દરેક દર્દીની ચર્ચા surgeon, interventional radiologist અને gastroenterologist ની સંયુક્ત team માં થાય. Operation નક્કી થાય તો ligament કપાય અને ધમનીની આસપાસના ચેતાતંતુની પેશી સાફ કરાય. ફક્ત stent મોટે ભાગે નિષ્ફળ જાય, કારણ કે દબાણ ધમનીની બહારથી આવે છે.

Consent પહેલાં અમે આ સ્પષ્ટ કહીએ છીએ. કાળજીપૂર્વક પસંદ કરેલા ઘણા લોકોને રાહત મળે છે, પણ બધાને નહીં. થોડો દુખાવો રહી શકે કે પાછો આવી શકે. આ operation પેટના દુખાવામાંથી છુટકારાનું વચન નથી.

આયોજિત operation પહેલાંની તૈયારી

સાંકડી ધમની કે MALS ની આયોજિત સારવારમાં તૈયારીનો સમય મળે છે. પોષણ, હૃદયની તપાસ અને શું અપેક્ષા રાખવી એની સ્પષ્ટ સમજ પહેલાં આવે.

  1. પોષણ. આ દર્દી ઘણી વાર ઓછા વજનના હોય. પહેલાં ખોરાક વધારાય.
  2. હૃદયની તપાસ અને લોહી પાતળું કરતી દવાનો plan. Anti-platelet દવા સહિત.
  3. લેખિત માહિતી સાથે સમજણ. Operation શું કરી શકે અને શું નહીં.
  4. Antibiotics અને ગઠ્ઠો અટકાવવાની દવા. Operation વખતે.

Emergency operation પછી ICU ના દિવસો

Emergency સારવાર પછી પહેલા દિવસો ICU માં જાય. ફરી જોવાનું operation, ખોરાકનો plan અને kidney ની સંભાળ એક નક્કી ક્રમે ચાલે.

Emergency સારવાર પછીના પહેલા દિવસો
ક્યારેશું થાય
Operation નો દિવસICU. બાટલા, લોહી પાતળું કરવાની દવા અને antibiotics ચાલુ. પેશાબ, lactate અને પેટનું દબાણ જોવાય.
પહેલો અને બીજો દિવસજરૂર હોય તો નક્કી કરેલું બીજું operation. આંતરડું ફરી તપાસાય. જોડાણ કે stoma, અને સલામત હોય ત્યારે પેટ બંધ.
બીજાથી પાંચમો દિવસમોટો ભાગ કઢાયો હોય તો શિરા વાટે ખોરાક (parenteral nutrition) વહેલો શરૂ. Kidney અને પેટનું દબાણ જોવાય.
પાંચમા દિવસથીઆંતરડું સુધરે તેમ મોઢેથી કે નળીથી ખોરાક. Stoma ની તાલીમ. બાકી આંતરડાની લંબાઈ લખાય.

ઘરે જતાં પહેલાં ઘણી બાબતો નક્કી હોવી જોઈએ. તમે સ્થિર છો અને blood pressure ની દવા બંધ છે. ખોરાક શરૂ છે, લેખિત plan અને dietitian સાથે. બાકી આંતરડાની લંબાઈ discharge summary માં છે. લોહી પાતળું કરવાની દવા કેટલો સમય અને કેમ, એ લખેલું છે. અનિયમિત ધબકારા કે લોહી જામવાની બીમારી જેવા કારણની સારવાર ચાલુ છે.

આમાંનું કંઈ પણ થાય તો તરત પાછા આવો.

  1. પેટનો દુખાવો પાછો આવે કે વધે.
  2. પેટ ફૂલે, તાવ આવે કે ધબકારા ઝડપી થાય.
  3. પેશાબ બહુ ઓછો થાય.
  4. વજન ઘટવા અને તરસ સાથે બહુ ઝાડા.

દર્દીઓ શું કહે છે

★★★★★

★★★★★

“Fabulous doctor Very good hospital with emergency service 24 X 7, our experience is very good save our father in critical situation thanks to Dr Harsh Shah. — Pratik Rajput, Google review”

★★★★★

“I done my stoma closer operation with harsh sir such a nice and kind person never doing miss guide always give right advice polite nature. — Jigar Jadav, Google review”

આ reviews Dr Harsh Shah ના બે Google listing પરથી, જેમ લખાયા એમ જ મૂક્યા છે. એ આંતરડાં અને emergency ની સંભાળ વિશે છે. કોઈ આ ચોક્કસ બીમારીનું નામ નથી લેતું.

Operation નાં જોખમ

Acute mesenteric ischaemia જીવલેણ છે. ઝડપી સારવાર છતાં ઘણા દર્દી બચતા નથી. જોખમ operation theatre માં જતાં પહેલાં પરિવારને રૂબરૂ સમજાવાય છે.

લોહી વગરના આંતરડાનું emergency operation: bleeding, infection અને sepsis, kidney fail થવી અને dialysis ની જરૂર, હૃદય અને ફેફસાંની complications, અને પેટનું દબાણ વધવું, જેમાં ક્યારેક પેટ થોડા દિવસ ખુલ્લું રાખવું પડે. આંતરડાના જોડાણમાંથી leak. Stoma (કોથળી), થોડા સમય માટે કે કાયમી, જે સામાન્ય છે. ફરી operation. બહુ લાંબું આંતરડું કાઢવું પડે તો short bowel syndrome, જેમાં જીવનભર શિરા કે નળી વાટે ખોરાક આપવો પડી શકે. કેટલું આંતરડું કાઢવું પડશે, એ operation દરમિયાન જ ખબર પડે. મૃત્યુની શક્યતા ખરેખર છે, અને એ પરિવારને સ્પષ્ટ કહેવાય છે.

MALS માટે ligament release: bleeding, coeliac artery કે એની શાખાઓમાંથી પણ, જે ઓછું બને પણ ગંભીર હોઈ શકે. મુખ્ય ધમની, અન્નનળી, હોજરી કે સ્વાદુપિંડને ઈજા. ખુલ્લા operation માં ફેરવવું. ફેફસાંની આસપાસ હવા. દુખાવો રહેવો કે પાછો આવવો. ભાગ્યે જ, પછીથી ધમનીમાં stent. મૃત્યુ ભાગ્યે જ.

Dr Harsh Shah consent પહેલાં આ દરેક વાત, તમને લાગુ પડતા આંકડા સાથે, રૂબરૂ સમજાવે છે.

સારવાર પછી નિયમિત તપાસ

Follow-up માં stent કે bypass, ખોરાક, વજન અને લોહી પાતળું કરવાની દવા જોવાય. મૂળ કારણ શોધીને એની સારવાર કરવી, એ પગલું ફરીથી થતું અટકાવે છે.

Follow-up નો ક્રમ
ક્યારેશું થાય
Discharge વખતેબાકી આંતરડાની લંબાઈ, લોહી પાતળું કરવાની દવાનો plan અને ખોરાકનો plan લખાય.
બે થી છ અઠવાડિયેવજન, પોષણ, ઘા અને stoma ની તપાસ. દવાના લોહીના test.
ત્રણ મહિનેStent કે bypass ની duplex sonography કે CT angiography. હૃદયના જોખમની સંભાળ.
દર છ થી બાર મહિનેધમનીની તપાસ અને પોષણ. નાના આંતરડાનો છેલ્લો ભાગ કઢાયો હોય તો Vitamin B12.
મૂળ કારણધબકારાની સારવાર, હૃદયનો echo, અને શિરામાં ગઠ્ઠા પછી લોહીની બીમારીની તપાસ.
Short bowelઆંતરડાંની નિષ્ફળતાની team સાથે જીવનભર follow-up. Liver, નળીનો ચેપ, પથરી અને હાડકાં પર નજર.
MALS release પછીત્રણ, છ અને બાર મહિને લક્ષણોની તપાસ. દુખાવો રહે તો પ્રામાણિક પુનર્વિચાર.

પહેલી મુલાકાતથી follow-up સુધી

  1. Emergency કે આયોજિત. અચાનક તીવ્ર દુખાવો Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad ના કે નજીકના emergency વિભાગમાં. જમ્યા પછીનો જૂનો દુખાવો clinic માં.
  2. યોગ્ય scan. Emergency માં તરત CT angiography. જૂના દુખાવામાં પહેલાં બીજાં કારણ બાકાત.
  3. સારવારનું યોગ્ય સ્તર. લોહી પાતળું કરવાની દવા, catheter ની સારવાર, operation કે આયોજિત stent.
  4. સાજા થવું. Emergency પછી ICU અને પોષણ. આયોજિત સારવાર પછી ટૂંકું રોકાણ.
  5. Follow-up. ધમનીની તપાસ, પોષણ અને કારણની સારવાર.

ખર્ચ, વીમો અને દાખલ

ખર્ચ તકલીફના પ્રકાર અને સારવાર પર આધાર રાખે. ICU વાળી emergency નો ખર્ચ, આયોજિત stent કે દૂરબીનથી release કરતાં ઘણો વધારે હોય.

અંદાજ catheter ની સારવાર, બીજું operation, ICU ના દિવસો અને શિરા વાટે ખોરાક પર પણ આધાર રાખે. Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad મુખ્ય વીમા કંપનીઓ અને cashless યોજનાઓ સાથે કામ કરે છે. Emergency દાખલ માટે પણ pre-authorisation ની વ્યવસ્થા office કરે. સાથે લાવો: scan ના reports અને CD, લોહીના reports, discharge ના કાગળ, લોહી પાતળું કરવાની દવા સહિત દવાઓની યાદી, વીમા card અને ઓળખપત્ર. શું લાવવું એ પૂછવા +91-63555-64601 પર ફોન પણ કરી શકો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

Lactate સામાન્ય આવ્યું, તો પણ આ બીમારી હોઈ શકે?

હા. Lactate મોડું વધે છે, આંતરડાની દીવાલ મરી ગયા પછી. સામાન્ય lactate થી આ બીમારી બાકાત થતી નથી. દુખાવો પેટના દેખાવ કરતાં ઘણો વધારે હોય તો તરત CT angiography થાય.

CT angiography પહેલાં kidney ના રિપોર્ટની રાહ જોવી?

ના. Contrast થી kidney ને થતું નાનું જોખમ, મરેલું આંતરડું ચૂકી જવાના જોખમ કરતાં ઘણું ઓછું છે. Creatinine ના report માટે scan મોડો નથી કરાતો.

શિરામાં લોહી જામે તો operation કરવું જ પડે?

ના. મુખ્ય સારવાર લોહી પાતળું કરવાની દવા છે, અને મોટા ભાગના operation વગર સાજા થાય છે. મરેલા આંતરડાની નિશાની કે હાલત બગડે તો જ operation.

પહેલું operation શરૂ થાય એ પહેલાં બીજું કેમ નક્કી થયું?

અમુક આંતરડું બચશે કે નહીં એ સ્પષ્ટ ન હોય, ત્યારે 24 થી 48 કલાકે ફરી જોવાથી surgeon ફરી તપાસી શકે. આથી આંતરડું બચે છે. કંઈ ખોટું થયાની આ નિશાની નથી.

સ્કેનમાં coeliac artery દબાયેલી છે, તો operation જોઈએ?

ફક્ત scan પરથી નહીં. આ તારણ સામાન્ય અને મોટે ભાગે નિર્દોષ છે. દુખાવો બંધબેસતો હોય અને cancer સહિત બીજાં બધાં કારણ બાકાત થાય, પછી જ MALS સ્વીકારાય.

MAL release પછી દુખાવો જતો રહેશે?

કાળજીપૂર્વક પસંદ કરેલા ઘણા લોકોને રાહત મળે છે, પણ બધાને નહીં. થોડો દુખાવો રહી શકે કે પાછો આવી શકે. Consent પહેલાં આ પ્રામાણિકપણે સમજાવાય છે.

લોહી પાતળું કરવાની દવા આટલી લાંબી કેમ?

સમયગાળો ગઠ્ઠાના કારણ પર આધાર રાખે. શિરામાં ગઠ્ઠા પછી ઘણાને જીવનભર લેવી પડે. લોહીના નિષ્ણાત plan નક્કી કરવામાં મદદ કરે.

Dr Harsh Shah ક્યાં મળે છે

Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, Vasna, Ahmedabad 380007. Emergency વિભાગ, ICU અને interventional radiology.
Google: Dr Harsh Shah · 18 reviews માં 4.94
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad નો રસ્તો · WhatsApp +91-63555-64601

આખા ગુજરાતમાંથી, ગાંધીનગર, મહેસાણા, નડિયાદ, આણંદ, રાજકોટ અને કચ્છથી, અને દક્ષિણ રાજસ્થાનથી દર્દીઓ અમદાવાદ આવે છે.

અચાનક બહુ જ તીવ્ર પેટનો દુખાવો, ખાસ કરીને ધબકારા અનિયમિત હોય કે હમણાં heart attack આવ્યો હોય? Clinic ની રાહ ન જુઓ. હમણાં જ નજીકના emergency વિભાગમાં જાઓ અને તાત્કાલિક CT angiography માટે કહો. જમ્યા પછીના જૂના દુખાવા માટે reports અને scan consultation વખતે સાથે લાવો. સારવારનો નિર્ણય consultation માં, તપાસ પછી જ થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 · Reports સાથે લાવો

Rate this page

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.