Skip to main content
સ્વાદુપિંડનો રોગ એટલે કે પેનક્રિયાટાઇટિસ, એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં પેટમાં તીવ્ર દુખાવો કરી શકે છે.
સ્વાદુપિંડ એ એક અંગ છે જે એવા હોર્મોન્સ અને રસ બનાવે છે જે ખોરાક ને તોડવામાં મદદ કરે છે. પેનક્રિયાટાઇટિસ નો અર્થ એ છે કે જ્યારે આ અંગમાં સોજો આવે છે અથવા બળતરા થાય છે.
મોટાભાગના લોકો કોઈપણ સ્થાયી અસર વિના પેનક્રિયાટાઇટિસનું નિયંત્રણ કરે છે. પરંતુ અમુક લોકો ખૂબ જ માંદા પડે છે.
પેનક્રિયાટાઇટિસ થાવાના ઘણા કારણો છે. પરંતુ, મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં પિત્તાશય અથવા દારૂના દુરૂપયોગને કારણે થાય છે:
એવા અમુક રક્ત પરીક્ષણો છે જે તમારા ડૉક્ટરને પેનક્રિયાટાઇટિસ હોય થયું છે કે નહીં એ જણાવી શકે છે. એ પણ શક્ય છે કે તમારા ડૉક્ટર તમારા પૅટ નો સોજો તથા પેટમાં દુખાવો / પીડા, શું પેનક્રિયાટાઇટિસ અથવા બીજી કોઈ શારીરિક સમસ્યા ને કારણે ને થાય છે એ તપાસવા માટે તમારા પેટનું “સીટી સ્કેન” કહેવાતા એક વિશેષ પ્રકારનો એક્સ-રે કરાવવા કેહેશે.
સામાન્ય રીતે, પેનક્રિયાટાઇટિસનો ઉપચાર હોસ્પિટલમાં કરવામાં આવે છે. ત્યાં, તમારા ડૉક્ટર તમને પ્રવાહી અને પીડા ની દવાઓ આપી શકે છે જેથી તમને સારું લાગે. જો તમે ખાઈ શકતા ન હોવ, તો તેઓ તમને નળી દ્વારા ખોરાક આપી શકે છે.
પેનક્રિયાટાઇટિસનો રોગ ધરાવતા અમુક લોકોને ચેપ લાગે છે, જેનો ઉપચાર એન્ટીબાયોટીક્સથી કરી શકાય છે. પેનક્રિયાટાઇટિસના કારણે થતી અન્ય સંભવિત સમસ્યાઓ એ સ્વાદુપિંડ અંગની સંપૂર્ણ રીતે ખરાબ થઇ ને બંધ થઇ જવું અથવા તો એની આસપાસ પ્રવાહી બિલ્ડ-અપ (ભરાઈ જવું) થઇ જવું હોઈ શકે છે છે. પેનક્રિયાટાઇટિસની આસપાસ ફ્લુઇડ બિલ્ડ-અપ ઘણીવાર તેની જાતે જ જતું રહે છે જાય છે, પરંતુ કેટલીકવાર તેને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા ડ્રેઇન કરવાની અથવા તેની સારવાર કરવાની જરૂર પડે છે. સામાન્ય રીતે, સ્વાદુપિંડ અંગની નકામું થઇ જવાની સ્થિતિ ને ડોકટરોની ટીમ દ્વારા નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.
ઉપચારનો બીજો મહત્વપૂર્ણ ભાગ એ છે કે પેનક્રિયાટાઇટિસ થવા ના કારણોથી છૂટકારો મેળવવાનો છે. જો તમને પેનક્રિયાટાઇટિસ પિત્તાશય ની પાથરી / ગોલસ્ટોન્સ ના લીધે થાય છે, તો તમારા ડૉક્ટર ને ગોલસ્ટોન્સ ની સારવાર પણ કરવાની જરૂર પડી શકે છે. જે લોકો નો આલ્કોહોલના ઉપયોગથી પેનક્રિયાટાઇટિસનો રોગ થયો હોય એ લોકોએ ફરીથી પેનક્રિયાટાઇટિસનો રોગ થતો અટકાવવા માટે આલ્કોહોલ છોડી દેવાનું શીખવું અત્યંત આવશ્યક છે.
મદદ ક્યાં મળશે
સ્વાદુપિંડના સોજામાં પેટમાં અચાનક ભારે દુખાવો થાય તો તરત હોસ્પિટલ જવું જરૂરી છે. પિત્તાશયની પથરી કે દારૂ જેવું કારણ શોધીને સારવાર થાય છે. ઓપરેશનની જરૂર અમુક દર્દીઓને જ પડે છે, અને તે નિર્ણય તપાસ પછી લેવાય છે.
ડૉ. હર્ષ શાહ, MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology), સર્જિકલ ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ છે. Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદમાં તેઓ પેટ, આંતરડા, લિવર અને સ્વાદુપિંડની તકલીફો જુએ છે અને ઓપરેશન પણ ત્યાં જ કરે છે.
વધુ વાંચો: અમદાવાદમાં પેટ-આંતરડાના સર્જન (ગુજરાતીમાં) · surgical gastroenterologist in Ahmedabad (English)
આ પણ વાંચો: Pancreatitis treatment (English) · પિત્તાશયની પથરી અને ઓપરેશન · પેટમાં દુખાવો · ઊબકા અને ઉલટી
OPD: Dr. Jivraj Mehta Hospital, Dr Jivraj Mehta Marg, વાસણા, અમદાવાદ 380007. સમય લેવા ફોન કરો. તમારા જૂના રિપોર્ટ સાથે લાવો. સેકન્ડ ઓપિનિયન આવકાર્ય છે.
છેલ્લે અપડેટ: 3 ઑક્ટોબર 2026
સ્વસ્થ પરિવાર: દર અઠવાડિયે રિકવરી, ખોરાક અને ચેતવણીનાં લક્ષણો વિશે કામની સલાહ. કોઈ જાહેરાત નહીં. ગમે ત્યારે બંધ કરી શકો.
તમારો નંબર આ માહિતી મોકલવા માટે અને clinic તમને પહોંચી શકે એ માટે વપરાય છે. કદી વેચાતો કે બીજાને અપાતો નથી. બંધ કરાવવા WhatsApp પર STOP લખો.