પિત્તાશયની પથરીમાં શું ન ખાવું જોઈએ?

દુખાવો શેનાથી ભડકે છે?
ચીકાશવાળો ખોરાક પિત્તાશયને જોરથી સંકોચે છે. જો પથરી નિકાસ પાસે બેઠી હોય, તો એ જ સંકોચન દુખાવો બની જાય છે. એટલે હુમલો મોટે ભાગે ભારે કે તળેલા જમણના અડધા કલાકથી બે કલાક પછી શરૂ થાય છે.
માત્રા મહત્વની છે, નામ નહીં. થોડું ઘી બરાબર છે, એકસાથે ખૂબ બધું નહીં. એટલે જ એક જ વસ્તુ કોઈ દિવસ તકલીફ આપે અને કોઈ દિવસ નહીં. ફરક એ દિવસની કુલ ચીકાશનો હોય છે.
કઈ વસ્તુઓથી દુખાવો વધારે ભડકે છે?
દારૂનો પથરી બનવા સાથે સીધો સંબંધ નથી, પણ એ લીવર પર અસર કરે છે અને સાથે ભારે ખાવાનું થઈ જ જાય છે.

છુપાયેલી ચીકાશ ક્યાં હોય છે?
સૌથી મોટી ભૂલ અહીં જ થાય છે. લોકો તેલની વાટકી ઘટાડી દે છે, પણ જેમાં ચરબી દેખાતી નથી એના પર ધ્યાન જતું નથી.
ગ્રેવીવાળા શાકમાં ઘણી વાર મલાઈ કે કાજુની પેસ્ટ હોય છે. બહારની દાળમાં વઘાર ઘર કરતાં ઘણો વધારે હોય છે. પરોઠામાં લોટ સાથે ઘી પણ જાય છે. ફરસાણ સૂકું દેખાય તો પણ તેલમાં તળેલું હોય છે.
બહાર જમતી વખતે ગ્રેવીની જગ્યાએ તંદૂરી કે શેકેલી વાનગી પસંદ કરવી એ સૌથી સહેલો રસ્તો છે.
શું બધું કાયમ માટે છોડવું પડશે?
ના. આ પરેજી પથરી હોય ત્યાં સુધીની છે, જિંદગીભરની નહીં. ઓપરેશન પછી થોડા અઠવાડિયામાં મોટા ભાગના લોકો સામાન્ય ખોરાક પાછો લે છે — તહેવારની મીઠાઈ અને ઘરનું ઘી પણ.
અને એક વાત સ્પષ્ટ રહે — પરેજી પથરીને ઘટાડતી નથી. એ માત્ર આગલા હુમલાને ટાળે છે. જે લોકો વર્ષો સુધી કડક પરેજી કરતા રહે છે, એમની પથરી એટલી જ રહે છે જેટલી પહેલા દિવસે હતી.
શું ખાવું યોગ્ય રહે એની વિગત પિત્તાશયની પથરીનું ઓપરેશન વિશે સંપૂર્ણ માહિતી પર છે.
પરેજી પછી પણ દુખાવો થાય તો?
એનો અર્થ એ કે પથરી હવે સતત રસ્તો રોકે છે. અહીં ખોરાકમાં વધુ કાપ મૂકવાનો ફાયદો નથી. આ જ એ બિંદુ છે જ્યાં ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે.
ઘણા દર્દી આ વળાંક પર વધુ કડક પરેજી શરૂ કરી દે છે. પરિણામ એ આવે કે ખાવાનું સતત ઘટતું જાય, નબળાઈ આવે, અને દુખાવો તો પણ આવતો રહે. આ એ જગ્યા છે જ્યાં પરેજી સારવારની જગ્યા લેવાની કોશિશ કરે છે — અને નિષ્ફળ જાય છે.
વારંવાર પાછો આવતો દુખાવો કેવી રીતે ઓળખવો, એ biliary colic પર સમજાવેલું છે.
ડોક્ટરને તાત્કાલિક ક્યારે મળવું?
પરેજી ચાલતી હોય તો પણ, આમાંથી કંઈ દેખાય તો રાહ ન જુઓ. આ સંકેત કહે છે કે પથરી હવે માત્ર દુખાવો નથી આપતી, રસ્તો રોકી ચૂકી છે:
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
દહીં અને છાશ બંધ કરવાં પડશે?
ના. ઓછી ચરબીવાળું દહીં અને છાશ મોટા ભાગનાને બરાબર લાગે છે. મલાઈવાળું દૂધ ઓછું રાખો.
મસાલા દુખાવો વધારે છે?
સીધા નહીં. મસાલેદાર ખાવાનું મોટે ભાગે તેલમાં બનેલું હોય છે — અસર તેલની હોય છે, મસાલાની નહીં.
ભૂખ્યા રહેવું બરાબર છે?
ના. લાંબા ઉપવાસથી પિત્ત કોથળીમાં ઘટ્ટ જામે છે. દિવસમાં ચાર-પાંચ નાના ભાગ લેવા વધુ સારા.
ઈંડું ખાઈ શકાય?
બાફેલું બરાબર છે. તળેલું કે વધારે માખણવાળું ઓમલેટ ટાળો.
ભાત કે રોટલી છોડવી પડશે?
ના. એમાં ચરબી હોતી નથી. ધ્યાન એની સાથે જતી વસ્તુ પર રાખો.
તહેવારમાં શું કરવું?
થોડી માત્રામાં લો અને એકસાથે ભારે થાળી ટાળો. એક-બે ટુકડા મીઠાઈ મોટા ભાગનાને તકલીફ આપતી નથી.
ઠંડું પાણી કે આઈસ્ક્રીમથી દુખાવો થાય?
તાપમાનથી નહીં. આઈસ્ક્રીમમાં ચરબી હોય છે, અસર એની છે.
પરેજીથી પથરી વધતી અટકશે?
નવી પથરી બનવાનું જોખમ થોડું ઘટે, ખાસ કરીને વજન અને ખોરાક સંતુલિત રહે તો. પણ જે પથરી બની ચૂકી છે એ એવી જ રહે છે.
પરેજી મદદરૂપ છે, પણ સારવાર નથી. જે પથરીએ એક વાર દુખાવો આપ્યો છે, એ ફરી આપશે — તમે ગમે તેટલું સંભાળીને ખાવ તો પણ.
→પિત્તાશયની પથરીના ઓપરેશનનો ખર્ચ અને વીમો→પિત્તાશયની પથરીનું ઓપરેશન ક્યારે જરૂરી છે?→પિત્તાશયની પથરીમાં શું ખાવું જોઈએ?
ડૉ. હર્ષ શાહ તરફથી આરોગ્ય માહિતી, WhatsApp પર મેળવો
સ્વસ્થ પરિવાર: દર અઠવાડિયે રિકવરી, ખોરાક અને ચેતવણીનાં લક્ષણો વિશે કામની સલાહ. કોઈ જાહેરાત નહીં. ગમે ત્યારે બંધ કરી શકો.
તમારો નંબર આ માહિતી મોકલવા માટે અને clinic તમને પહોંચી શકે એ માટે વપરાય છે. કદી વેચાતો કે બીજાને અપાતો નથી. બંધ કરાવવા WhatsApp પર STOP લખો.
Skip to main content