પિત્તાશયની પથરીનો દેશી ઈલાજ કામ કરે છે?

શું કોઈ દવા કે ઉકાળો પથરી ઓગાળી શકે?
પથરી બની ગયા પછી એને ઓગાળીને બહાર કાઢે એવો ભરોસાપાત્ર ઘરેલું કે આયુર્વેદિક ઉપાય આજ સુધી સાબિત થયો નથી. જે વસ્તુઓ આરામ આપે છે, એ દુખાવો દબાવે છે — પથરી હટાવતી નથી. કોથળીમાં પથરી ત્યાં જ રહે છે.
આધુનિક સારવારમાં પણ માત્ર એક મર્યાદિત વિકલ્પ છે, અને એ પણ બહુ ઓછા લોકોમાં કામ કરે છે. એની વિગત gallstones પર આપેલી છે.
તો લોકોને સારું કેમ લાગે છે?
પિત્તાશયની પથરીનો દુખાવો મોજામાં આવે છે. એક હુમલો થોડા કલાકોમાં જાતે શાંત થઈ જાય, પછી અઠવાડિયા કે મહિનાઓ સુધી કંઈ ન થાય. આ જ શાંત ગાળામાં જે ઉપાય ચાલતો હોય, એને શ્રેય મળી જાય છે.
આ જ એ જાળ છે જેમાં સૌથી વધારે સમય બગડે છે. દુખાવો બંધ થવો એ સાજા થવાનો પુરાવો નથી.
તપાસ સહેલી છે. ઉપાય શરૂ કરતાં પહેલાં અને ત્રણ મહિના પછી ultrasound કરાવો. પથરીની સંખ્યા અને કદ એના એ જ મળશે.
મળમાં જે ગાંઠો દેખાય છે એ શું છે?
સફરજનનો રસ અને ઓલિવ તેલવાળા ઉપાય પછી મળમાં લીલી-ભૂરી નરમ ગાંઠો દેખાય છે. એને ઘણી વાર નીકળેલી પથરી સમજી લેવાય છે.
ખરેખર એ તેલ, લીંબુના રસ અને પાચક રસો ભેગા થવાથી બનેલી નરમ ગુટલીઓ હોય છે. સાચી પિત્તની પથરી કઠણ હોય છે અને દબાવવાથી તૂટતી નથી. સૌથી સ્પષ્ટ જવાબ ફરી એ જ — પછી ultrasound કરાવીને જોઈ લો.
રાહ જોવામાં ખરું જોખમ શું છે?
છેલ્લી લીટી સૌથી અગત્યની છે. પશ્ચિમ ભારતમાં gallbladder cancer બાકી દેશ કરતાં વધારે જોવા મળે છે. વર્ષો સુધી પડી રહેલી પથરી એ જોખમ વધારે છે.
એક વાત વધુ. શાંતિથી કરેલું ઓપરેશન અને કટોકટીમાં કરેલું ઓપરેશન સરખાં નથી હોતાં. સોજાવાળી કોથળીમાં દૂરબીનથી કામ કરવું અઘરું પડે છે. મોટા કાપમાં ફેરવવાની શક્યતા વધે છે, અને દવાખાનામાં દિવસો પણ વધારે લાગે છે.
તો સાચો રસ્તો શું છે?
નિર્ણયનો નિયમ સહેલો છે. જો પથરીએ ક્યારેય દુખાવો ન આપ્યો હોય, તો રાહ જોઈ શકાય — વર્ષે એક ultrasound સાથે. જો એક વાર પણ દુખાવો આપ્યો હોય, તો ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે, કારણ કે એ દુખાવો પાછો આવે છે.
અપવાદ માત્ર આટલા — diabetes, ખૂબ મોટી પથરી, જાડી દીવાલ, કે polyp. આમાં દુખાવો ન હોય તો પણ ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે.
ક્યારે ઓપરેશન જરૂરી છે એની વિગત ડૉ. હર્ષ શાહની સલાહ પર આપેલી છે.

ડોક્ટરને તાત્કાલિક ક્યારે મળવું?
કોઈ પણ ઉપાય ચાલતો હોય, આ સંકેત દેખાય તો એને રોકીને ડોક્ટર પાસે જાવ:
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
સફરજનનો રસ કે ઓલિવ તેલ પથરી કાઢી નાખે?
ના. મળમાં જે ગાંઠો દેખાય એ તેલ અને રસ ભેગા થવાથી બને છે. ultrasound ફરી કરાવતાં પથરી ત્યાં જ મળે છે.
આયુર્વેદિક ઈલાજ નુકસાન કરે?
મોટા ભાગના ઉપાય પોતે નુકસાન કરતા નથી. નુકસાન સમયનું થાય છે. મહિનાઓ પછી દુખાવો મોટો થઈને પાછો આવે, ત્યારે ઓપરેશન અઘરું બની ચૂક્યું હોય છે.
હું પહેલાં ઉપાય અજમાવી શકું?
જો દુખાવો ક્યારેય થયો ન હોય, તો રાહ જોવી એમ પણ બરાબર છે. જો દુખાવો થઈ ચૂક્યો હોય, તો રાહ જોખમ છે — ઉપાય સાથે પણ.
ડોક્ટર સીધા ઓપરેશન કેમ કહે છે?
કારણ કે કોથળી પથરી બનાવવાનું બંધ કરતી નથી. માત્ર પથરી કાઢવાથી એ ફરી બનશે. એટલે આખું પિત્તાશય કાઢવું એ જ standard treatment છે.
કિડનીની પથરીની જેમ તોડી ન શકાય?
કિડની અને પિત્તાશય અલગ છે. તૂટેલા ટુકડા પિત્તનળીમાં ફસાઈને હાલત બગાડી શકે છે, અને કોથળી નવી પથરી બનાવતી રહે છે. એટલે આ રીત વપરાતી નથી.
કેટલા સમય સુધી ઉપાય અજમાવવો ઠીક?
જો દુખાવો થઈ ચૂક્યો હોય તો કોઈ સલામત ગાળો નથી. બીજો હુમલો ક્યારે આવશે એ પહેલેથી ખબર પડતી નથી.
પથરી જાતે નીકળી શકે?
બહુ નાની પથરી ક્યારેક નીકળી જાય, પણ રસ્તામાં ફસાઈને પીળાશ કે pancreatitis કરી શકે. એ રાહત નથી, જોખમ છે.
બીજો અભિપ્રાય લેવો હોય તો?
ચોક્કસ લો. ultrasound રિપોર્ટ અને દુખાવાનો ઇતિહાસ સાથે રાખો — નિર્ણય આ બે વસ્તુ પર જ થાય છે.
ઘરેલું ઉપાય અજમાવવો એ ભૂલ નથી. પણ એક વાર દુખાવો થઈ ગયો હોય, તો એ પાછો આવશે — અને ત્યારે પરિસ્થિતિ તમારી પસંદગીની નહીં હોય. રાહ જોવાથી પથરી નાની થતી નથી, માત્ર ઓપરેશન અઘરું બને છે.
→પિત્તાશયની પથરીમાં શું ન ખાવું જોઈએ?→પિત્તાશયની પથરીના ઓપરેશનનો ખર્ચ અને વીમો→પિત્તાશયની પથરીનું ઓપરેશન ક્યારે જરૂરી છે?
ડૉ. હર્ષ શાહ તરફથી આરોગ્ય માહિતી, WhatsApp પર મેળવો
સ્વસ્થ પરિવાર: દર અઠવાડિયે રિકવરી, ખોરાક અને ચેતવણીનાં લક્ષણો વિશે કામની સલાહ. કોઈ જાહેરાત નહીં. ગમે ત્યારે બંધ કરી શકો.
તમારો નંબર આ માહિતી મોકલવા માટે અને clinic તમને પહોંચી શકે એ માટે વપરાય છે. કદી વેચાતો કે બીજાને અપાતો નથી. બંધ કરાવવા WhatsApp પર STOP લખો.
Skip to main content