WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

Barrett's અન્નનળી: કોણે તપાસ કરાવવી જોઈએ?

છેલ્લે સુધાર્યું: 7 નવેમ્બર 2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, અન્નનળીના કેન્સરના સર્જન, અમદાવાદ

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

Barrett’s અન્નનળીમાં પોતાનું કોઈ લક્ષણ સામાન્ય રીતે હોતું નથી. જે અનુભવાય છે તે એસિડ રિફ્લક્સનું છે: છાતીમાં બળતરા, મોંમાં ખાટો સ્વાદ, ખોરાક પાછો આવવો.

તપાસ એમની કરાવવી જેમને વર્ષોથી રિફ્લક્સ છે અને બીજાં જોખમ પણ છે: 50 થી વધુ ઉંમર, પુરુષ, જાડાપણું, ધૂમ્રપાન અથવા કુટુંબમાં આવો ઇતિહાસ.

ખાવું ગળવામાં તકલીફ, વજન ઘટવું, ઊલટી કે કાળા ઝાડા હોય તો ઉંમર ગમે તે હોય, જલદી સ્કોપ કરાવો. એની જાતે ઠીક થવાની રાહ ન જુઓ.

Barrett’s શું છે, કેમ થાય છે અને તેની સારવાર કેવી રીતે થાય છે, તે અમારા Barrett’s oesophagus પાનામાં સમજાવ્યું છે. આ લેખમાં એક જ સવાલ છે: કોણે અને ક્યારે તપાસ કરાવવી.

Barrett's માં લક્ષણો હોય છે?

Barrett’s પોતે દુખતું નથી અને કોઈ સંકેત આપતું નથી. જે લક્ષણો દેખાય છે તે એસિડ રિફ્લક્સના છે, જેણે અન્નનળીના અસ્તરને નુકસાન કર્યું.

Barrett’s વાળા ઘણા લોકોને કંઈ અલગ લાગતું નથી. કેટલાકને વર્ષોથી છાતીમાં બળતરા હોય છે, એટલે તેને તકલીફ ગણતા જ નથી. એટલે જ આ સ્થિતિ મોટા ભાગે બીજા કોઈ કારણે સ્કોપ કરતાં અચાનક પકડાય છે.

  • છાતીની વચ્ચે બળતરા, ખાસ કરીને જમ્યા પછી કે સૂતી વખતે.
  • મોંમાં ખાટો કે કડવો સ્વાદ, અથવા ખોરાક અને એસિડ મોંમાં પાછાં આવવાં.
  • રાત્રે ખાંસી, અવાજ બેસી જવો, કે ગળામાં કંઈ અટક્યું હોય એવું લાગવું.
  • પેટના ઉપરના ભાગમાં અસ્વસ્થતા, અથવા લગભગ રોજ એન્ટાસિડ લેવાની ટેવ.

આમાંથી કોઈ પણ એકથી Barrett’s સાબિત થતું નથી. તે ફક્ત એટલું કહે છે કે અન્નનળીનું અસ્તર લાંબા સમયથી એસિડના સંપર્કમાં છે.

કયાં લક્ષણો હોય તો જલદી ડૉક્ટરને મળવું?

કેટલાં લક્ષણો રિફ્લક્સના નહીં, ચેતવણીનાં છે. ક્યારેય છાતીમાં બળતરા ન થઈ હોય તો પણ તેમાં જલદી એન્ડોસ્કોપી કરાવવી જોઈએ.

ચેતવણીનાં લક્ષણો અને શું કરવું
લક્ષણકેમ મહત્ત્વનુંશું કરવું
ખોરાક અટકે કે ગળતાં મુશ્કેલી પડેઅન્નનળી સાંકડી થઈ હોઈ શકેદિવસો કે અઠવાડિયામાં સ્કોપ
પ્રયત્ન વગર વજન ઘટવુંગાંઠનો સંકેત હોઈ શકેજલદી સર્જનને મળો
વારંવાર ઊલટીઅવરોધ, અથવા પેટ પાસે ગાંઠસ્કોપમાં વિલંબ ન કરો
કાળા ઝાડા કે લોહીની ઊલટીઉપરના પાચનતંત્રમાંથી લોહી વહે છેએ જ દિવસે દવાખાને જાઓ
કારણ વગર લોહી ઓછુંપાચનતંત્રમાંથી ધીમે ધીમે લોહી જાય છેસ્કોપ અને લોહીની તપાસ
ગળતી વખતે દુખાવોચાંદું કે સોજોતપાસ કરાવો

આમાંનું કોઈ લક્ષણ હોય તો પહેલાં Barrett’s છે એમ સાબિત કરવાની જરૂર નથી. સ્કોપ બતાવશે કે કારણ શું છે.

Barrett's ની તપાસ કોણે કરાવવી?

જેમને ઘણાં વર્ષોથી રિફ્લક્સ છે અને બીજાં જોખમ પણ છે, તેમને તપાસની સલાહ અપાય છે. થોડા સમયનું રિફ્લક્સ એકલું હોય તો સ્કોપની જરૂર નથી.

ડૉક્ટર રિફ્લક્સના સમયગાળા સાથે બીજાં કેટલાંક પરિબળ તોલે છે. જેટલાં વધારે પરિબળ, તેટલું એક સ્કોપ કરાવવાનું કારણ મજબૂત.

  • લાંબું રિફ્લક્સ. પાંચ વર્ષ કે વધુ સમયથી મોટા ભાગના અઠવાડિયામાં બળતરા કે ખોરાક પાછો આવવો.
  • પુરુષ. સ્ત્રીઓ કરતાં પુરુષોમાં આ સ્થિતિ વધુ જોવા મળે છે, એટલે તેમની તપાસ વધુ વાર થાય છે.
  • 50 થી વધુ ઉંમર. ઉંમર સાથે જોખમ ધીમે ધીમે વધે છે.
  • પેટ પર ચરબી. કમર પાસે વધારે વજન એસિડને ઉપર ધકેલે છે.
  • ધૂમ્રપાન, અત્યારે કે ભૂતકાળમાં.
  • કુટુંબનો ઇતિહાસ. માતાપિતા, ભાઈ કે બહેનને Barrett’s અથવા અન્નનળીનું કેન્સર હોય.
  • હાયેટલ હર્નિઆ, જે અગાઉ સ્કેન કે સ્કોપમાં જણાયું હોય.

આમાંનાં ઘણાં જોખમ ધરાવતી સ્ત્રીની તપાસ પણ થઈ શકે. નિર્ણય તમારા આખા ચિત્ર પરથી લેવાય છે, કોઈ એક નિયમની લીટીથી નહીં.

તપાસમાં શું કરવામાં આવે છે?

તપાસ એટલે ઉપરની એન્ડોસ્કોપી. મોં વાટે પાતળો કેમેરા જાય છે, અસ્તર સીધું દેખાય છે, અને નાના બાયોપ્સીના ટુકડા લેવાય છે.

આ તપાસ ટૂંકા સમયની છે અને સામાન્ય રીતે ઘેન આપીને થાય છે, એટલે મોટા ભાગના લોકોને યાદ રહેતું નથી. ખાલી પેટે આવવું પડે છે. સાથે કોઈ હોય તો સામાન્ય રીતે એ જ દિવસે ઘરે જઈ શકાય.

  1. તમે ઉપવાસ કરો છો, અને અમે તમારી દવાઓ તપાસીએ છીએ, ખાસ કરીને લોહી પાતળું કરતી દવા.
  2. કેમેરાથી પેટની ઉપર ગુલાબી-નારંગી પટ્ટા શોધાય છે.
  3. એ પટ્ટામાંથી અને ચારે બાજુથી નિયમિત અંતરે બાયોપ્સી લેવાય છે.
  4. pathologist સ્લાઇડ વાંચે છે. રિપોર્ટ સામાન્ય રીતે થોડા દિવસમાં આવે છે.

એક દિવસ ગળું દુખતું લાગે. પછીથી પેટમાં ખૂબ દુખાવો, તાવ કે ઊલટી થાય તો અમને જણાવો.

તપાસ પછી આગળ શું થાય?

અસ્તર નોર્મલ હોય તો નિશ્ચિંતતા. Barrett’s હોય તો એસિડ કાબૂ અને નિયમિત સ્કોપ શરૂ થાય છે, અને બાયોપ્સીનો ગ્રેડ આગળનો રસ્તો બતાવે છે.

  • નોર્મલ. રિફ્લક્સની સારવાર કરો. નવાં લક્ષણ ન આવે તો ફરી સ્કોપ સામાન્ય રીતે જરૂરી નથી.
  • Barrett’s, dysplasia વગર. રોજ એસિડની ગોળી અને ડૉક્ટર કહે તે અંતરે સ્કોપ.
  • Dysplasia. બીજા pathologist ગ્રેડ પાકો કરે છે. પછી સ્કોપ વાટે સારવાર, અથવા નજીકથી નજર રાખવાનું plan બને છે.
  • કેન્સરના કોષો. પહેલાં સ્કેનથી સ્ટેજ નક્કી થાય છે. બહુ વહેલું કેન્સર સ્કોપથી નીકળી શકે. વધુ ઊંડું હોય તો ઓપરેશન જોઈએ.

અમારા Barrett’s બાયોપ્સી અને dysplasia ગ્રેડ લેખમાં દરેક ગ્રેડ સરળ શબ્દોમાં સમજાવ્યો છે. સ્કોપથી સારવાર એન્ડોસ્કોપી નિષ્ણાત કરે છે. Dr Harsh Shah તમારી સાથે સારવારનું આયોજન કરે છે અને ઓપરેશન જરૂરી હોય ત્યારે કરે છે.

આજથી તમે શું કરી શકો?

એસિડની ગોળી લેવાનું કહ્યું હોય તો જાતે બંધ ન કરો. વર્ષો સુધી ફક્ત એન્ટાસિડ ખાઈને, અંદર જોયા વગર ચલાવી ન લો.

નાની ટેવો રિફ્લક્સ ઘટાડે છે, પણ Barrett’s પહેલેથી હોય તો તેને દૂર કરતી નથી.

  • સૂતાં પહેલાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ કલાક અગાઉ રાત્રિભોજન પતાવો.
  • પલંગનો માથા તરફનો ભાગ ઇંટ કે બ્લોકથી ઊંચો કરો, વધારાનાં તકિયાથી નહીં.
  • કમર પાસે વધારે વજન હોય તો ઘટાડો.
  • ધૂમ્રપાન બંધ કરો અને તમાકુ ચાવવાનું ઓછું કરો.
  • રિફ્લક્સ કેટલા વર્ષથી છે તે લખી રાખો અને મુલાકાતમાં લાવો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

લક્ષણો વગર પણ Barrett's હોઈ શકે?

હા. Barrett's પોતે કોઈ સંકેત આપતું નથી, અને ઘણા લોકોને ખબર વગર હોય છે. વર્ષોના રિફ્લક્સ કે બીજા કારણે સ્કોપ કરતાં તે મોટા ભાગે પકડાય છે.

વર્ષોની બળતરા એટલે Barrett's?

ના. વર્ષોથી છાતીમાં બળતરા ધરાવતા ઘણા લોકોને Barrett's હોતું નથી. વર્ષોના એસિડ રિફ્લક્સનું તે એક સંભવિત પરિણામ છે, અને બાયોપ્સી સાથેનો સ્કોપ જ તેને પાકું કરે છે.

સ્ત્રીઓએ પણ તપાસ કરાવવી પડે?

હા, જ્યારે ચિત્ર એવું કહે ત્યારે. સ્ત્રીઓમાં Barrett's ઓછું જોવા મળે છે. એટલે સ્કોપની સલાહ પહેલાં સામાન્ય રીતે લાંબું રિફ્લક્સ, જાડાપણું, ધૂમ્રપાન કે કુટુંબનો ઇતિહાસ જેવાં ઘણાં જોખમ જોઈએ.

એન્ડોસ્કોપીની તપાસ દુખે છે?

મોટા ભાગના લોકોને કંઈ લાગતું નથી, કારણ કે ઘેન આપીને થાય છે. એક દિવસ ગળું દુખતું લાગે. થોડી વાર આરામ કરીને એ જ દિવસે ઘરે જવાય છે.

એક વાર તપાસ નોર્મલ આવે તો ફરી કરાવવી?

અસ્તર નોર્મલ હતું અને રિફ્લક્સ કાબૂમાં છે તો સામાન્ય રીતે નહીં. ચેતવણીનાં લક્ષણો આવે કે જોખમ બદલાય તો ફરી સ્કોપની સલાહ અપાય છે.

Barrett's કેન્સરમાં બદલાઈ શકે?

થોડા લોકોમાં ઘણાં વર્ષો પછી બદલાઈ શકે. એટલે જ Barrett's પર સ્કોપથી નજર રખાય છે. ફેરફાર વહેલા પકડાય તો કેન્સર બને તે પહેલાં સારવાર કરવાનો સમય મળે છે.

દર્દીના સગાંએ તપાસ કરાવવી?

હા. Barrett's કે અન્નનળીના કેન્સરવાળા દર્દીનાં માતાપિતા, ભાઈ કે બહેને ડૉક્ટર સાથે વાત કરવી. જો તેમને પણ લાંબું રિફ્લક્સ હોય તો એ ખાસ જરૂરી છે.

સંબંધિત પાનાં

Barrett’s અને તેની સારવારનું આખું ચિત્ર જોવા Barrett’s oesophagus પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં કંઈ પૂછવું હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં મળે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

વર્ષોથી છાતીમાં બળતરા રહે છે, પણ અન્નનળીની અંદર ક્યારેય જોવાયું નથી? Dr Harsh Shah કહેશે કે તમારા માટે તપાસ કરાવવી યોગ્ય છે કે નહીં. મળવાનો સમય લો અને જૂના એન્ડોસ્કોપી કે બાયોપ્સીના રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન કરી શકો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર પૂછો

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.