Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 6 નવેમ્બર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach & Gastro Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ ધરાવતા ઘણા લોકોમાં મેટાબોલિક ઓપરેશન પછી સુગર ડાયાબિટીસની દવા વગર સામાન્ય રહે છે. તેને રિમિશન કહે છે. આ સાચો લાભ છે, પણ દરેકને મળશે એવું વચન નથી.
શક્યતા કેટલી છે તે ડાયાબિટીસ કેટલા વર્ષથી છે, ઇન્સ્યુલિન લો છો કે નહીં, શરીર હજી કેટલું ઇન્સ્યુલિન બનાવે છે અને કેટલું વજન ઘટે છે તેના પર આધાર રાખે છે.
રિમિશન એક વારનો ઉકેલ નથી. સુગર પાછી વધી શકે છે, એટલે લોહીની તપાસ, વિટામિન અને દર વર્ષનું ચેક-અપ જીવનભર ચાલે છે.
ઓપરેશનના પ્રકાર, તપાસ અને ફોલો-અપની આખી વાત અમારા બેરિયાટ્રિક અને મેટાબોલિક સર્જરી પાના પર છે. આ લેખમાં એક જ પ્રશ્ન છે: તમારા ડાયાબિટીસ માટે શું અપેક્ષા રાખવી.
રિમિશનનો અર્થ એ કે તમે ડાયાબિટીસની કોઈ દવા લેતા નથી, છતાં સુગર ડાયાબિટીસની સપાટીથી નીચે રહે છે. એનો અર્થ એવો નથી કે ડાયાબિટીસ થવાની વૃત્તિ જતી રહી.
| શબ્દ | અર્થ | પછી શું |
|---|---|---|
| પૂર્ણ રિમિશન | દવા વગર એક વર્ષ કે વધુ સુગરની તપાસ પૂરેપૂરી સામાન્ય | જીવનભર દર વર્ષે સુગરની તપાસ |
| આંશિક રિમિશન | દવા વગર સુગર ડાયાબિટીસની સપાટીથી નીચે, પણ પૂરેપૂરી સામાન્ય નથી | દર થોડા મહિને સુગરની તપાસ |
| સુધારો | સુગર ઘણી સારી છે અને ગોળી કે ઇન્સ્યુલિન ઘટાડ્યાં છે, બંધ નથી થયાં | દરેક મુલાકાતે ડોઝની સમીક્ષા |
| ખાસ ફેરફાર નહીં | સુગર અને દવા લગભગ પહેલાં જેટલાં | બીજા વિકલ્પો પર વાત |
સાચી ચકાસણી છેલ્લી ડાયાબિટીસની ગોળી કે ઇન્જેક્શનના ઓછામાં ઓછા ત્રણ મહિના પછી થાય છે. દવા ચાલુ હોવાને કારણે સામાન્ય દેખાતી સુગર ગણાતી નથી.
ડાયાબિટીસ શરૂ થયા પછી જેટલું વહેલું ઓપરેશન થાય અને શરીર જેટલું વધુ ઇન્સ્યુલિન હજી બનાવે, તેટલી શક્યતા વધુ. વચન કોઈ આપી શકે નહીં, પણ આ સંકેતો અમને સલાહ આપવામાં મદદ કરે છે.
| બાબત | શક્યતા વધુ | શક્યતા ઓછી |
|---|---|---|
| નિદાનને કેટલાં વર્ષ થયાં | થોડાં વર્ષ | ઘણાં વર્ષ |
| ઇન્સ્યુલિનનાં ઇન્જેક્શન | માત્ર ગોળીઓ | લાંબા સમયથી ઇન્સ્યુલિન |
| શરીર કેટલું ઇન્સ્યુલિન બનાવે છે | હજી સારું (સી-પેપ્ટાઇડ નામની લોહીની તપાસથી ખબર પડે) | બહુ ઓછું |
| ઓપરેશન પહેલાં સુગર કાબૂ | મોટા ભાગે સ્થિર | ઘણી દવા છતાં સતત ઊંચી |
| પછી ઘટેલું વજન | વધુ, અને ટકી રહેલું | ઓછું, કે ફરી વધેલું |
| ઉંમર | નાની ઉંમરના પુખ્ત | મોટી ઉંમરના |
ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ જુદો રોગ છે. તેમાં શરીર ઇન્સ્યુલિન બનાવતું નથી, અને ઓપરેશન તે બદલતું નથી. આ લેખ ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ વિશે છે.
ભારતીયોમાં પશ્ચિમના દર્દીઓ કરતાં ઓછા વજને ડાયાબિટીસ થાય છે. એશિયન દર્દીને ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ હોય તો BMI 27.5 થી 32.5 વચ્ચે ઓપરેશન આપી શકાય. ત્યાં પહેલાં ટીમની લેખિત ચર્ચા થાય છે. આનાથી નીચેના BMI માટે પુરાવા ઓછા છે, અને માત્ર સુગર માટે અમે ઓપરેશન કરતા નથી.
ઘણી વાર થોડા દિવસમાં જ, વજન બહુ ઘટે તે પહેલાં. એટલે જ ડાયાબિટીસની દવા તરત ઘટાડવી પડે છે, અને હોસ્પિટલની ટીમ તમારી સુગર પર નજીકથી નજર રાખે છે.
| ક્યારે | શું થાય છે | અમે શું કરીએ |
|---|---|---|
| પહેલા દિવસો | ખોરાક ઘટતાં અને આંતરડાના હોર્મોન બદલાતાં સુગર ઘટે છે | ઘરે જતા પહેલાં ઇન્સ્યુલિન અને ગોળી ઘટાડાય છે |
| પહેલા અઠવાડિયાં | સુગર નીચે સ્થિર થાય છે. કેટલાકને હવે થોડી જ કે કોઈ દવા જોઈતી નથી | તમે ઘરે સુગર તપાસો અને આંકડા અમને જણાવો |
| ત્રણથી છ મહિના | વજન ઘટતું રહે છે. ઘણી દવા અત્યાર સુધીમાં બંધ થઈ ગઈ હોય | HbA1c અને બ્લડ પ્રેશરની ગોળીઓની સમીક્ષા |
| એક વર્ષ | ચિત્ર સ્પષ્ટ: રિમિશન, સુધારો કે ખાસ ફેરફાર નહીં | પરિણામ નક્કી કરી દર વર્ષનો plan લખીએ |
કોઈ પણ ડોઝ જાતે બંધ કે બદલશો નહીં. જૂના ડોઝ ચાલુ રહે તો ઓપરેશન પછી સુગર બહુ નીચે જવાનું જોખમ સાચું છે.
થોડો. બાયપાસ ઓપરેશન સ્લીવ કરતાં સુગર વધુ મજબૂત રીતે ઘટાડે છે. પણ તમારા માટે સલામત ઓપરેશન રિફ્લક્સ, કુટુંબનો ઇતિહાસ અને વિટામિન લેવાની ટેવથી પણ નક્કી થાય છે.
બધાં ઓપરેશનની પૂરી સરખામણી અમારા બેરિયાટ્રિક અને મેટાબોલિક સર્જરી પાના પર છે. અંતિમ પસંદગી તપાસ પછી સાથે મળીને થાય છે.
હંમેશાં નહીં, અને જાતે તો નહીં જ. કેટલીક દવા પહેલા દિવસોમાં બંધ થાય, કેટલીક ધીમે ધીમે ઘટે, અને થોડી ચાલુ રહે. લક્ષ્ય એ કે તમને સલામત રાખતી ઓછામાં ઓછી દવા.
ઘરે જતી વખતે દરેક ડાયાબિટીસની દવા માટે લેખિત plan મળે છે. સુગર plan ની બહાર જાય તો તે જ દિવસે અમને ફોન કરો.
વધી શકે છે. ડાયાબિટીસ લાંબા ગાળાની સ્થિતિ છે, અને રિમિશન સરકી શકે છે. એવું થાય તો સામાન્ય રીતે વજન પાછું વધ્યા પછી થાય છે, અને તેની ફરી સારવાર થઈ શકે છે.
વજન ઘટાડવાનાં ઇન્જેક્શન, જેને GLP-1 દવા કહે છે, ઓપરેશન પહેલાં, ઓપરેશનને બદલે કે પછી વાપરી શકાય તેવો સાચો વિકલ્પ છે. તે સુગર પણ ઘટાડે છે, પણ બંધ કરતાં અસર ઓસરી શકે છે. ઝડપી વજન ઘટે ત્યારે પિત્તાશયની પથરી પર પણ નજર રહે છે, જે અમારા GLP-1 દવા અને પિત્તાશયની પથરી વિશેના લેખમાં સમજાવ્યું છે.
તમારા પોતાના ડાયાબિટીસની હકીકતો સાથે આવો. તમારા આંકડા જેટલા પાકા, અમારી સલાહ એટલી પ્રામાણિક. ઓપરેશન આખી ટીમનો નિર્ણય છે, અને જવાબ હમણાં નહીં પણ હોઈ શકે.
બીજા કેટલાક કિસ્સામાં પણ ઓપરેશન યોગ્ય નથી. સારવાર ન થયેલી ખાવાની બીમારી, કાબૂમાં ન હોય તેવો ગંભીર ડિપ્રેશન અને દારૂ કે નશાની ચાલુ લત એમાં આવે. ના પાડવી, કે હમણાં નહીં કહેવું, તે સારી સારવારનો ભાગ છે.
ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ ધરાવતા ઘણા લોકોમાં સુગર દવા વગર સામાન્ય થઈ જાય છે. પણ ડાયાબિટીસ પાછો આવી શકે છે, મોટે ભાગે વજન પાછું વધે ત્યારે. એટલે અમે તેને રિમિશન કહીએ છીએ અને જીવનભર દર વર્ષે તપાસ કરીએ છીએ.
ઘણી વાર પહેલા દિવસોમાં ઇન્સ્યુલિન ખૂબ ઘટાડાય છે, અને કેટલાક લોકો તે બંધ કરી શકે છે. આ નિર્ણય તમારી ટીમ લે છે, તમે જાતે નહીં. ઘણાં વર્ષ ઇન્સ્યુલિન લીધું હોય તેમના માટે તે પૂરેપૂરું બંધ થવાની શક્યતા ઓછી છે.
કરી શકે. એશિયન દર્દીને ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ હોય તો BMI 27.5 થી 32.5 થી ઓપરેશન આપી શકાય છે. પહેલાં ટીમની લેખિત ચર્ચા થાય છે. તેનાથી નીચે અમે માત્ર સુગર માટે ઓપરેશન કરતા નથી.
આવી શકે, ક્યારેક વર્ષો પછી. સામાન્ય કારણ વજન પાછું વધવું છે. દર વર્ષની HbA1c તપાસ તેને વહેલું પકડે છે, અને ફરી આહાર, દવા કે ભાગ્યે જ બીજા ઓપરેશનથી તેની સારવાર થાય છે.
સ્લીવ કરતાં ગેસ્ટ્રિક બાયપાસ સુગર વધુ મજબૂત રીતે ઘટાડે છે. પણ રિફ્લક્સ, પેટના કેન્સરનો કુટુંબનો ઇતિહાસ અને વિટામિન લેવાની તમારી તૈયારી પણ પસંદગી નક્કી કરે છે. અમે તમારા માટે સલામત હોય તે પસંદ કરીએ છીએ.
હા. વર્ષો સુધી ઊંચી સુગરે આંખ, કિડની અને પગમાં ફેરફારો કર્યા હોઈ શકે. રિમિશન તેમને પાછા લાવતું નથી, એટલે આ વાર્ષિક તપાસ ચાલુ રહે છે.
ના. આહાર અને કસરતથી, કે વજન ઘટાડવાનાં ઇન્જેક્શનથી મોટું વજન ઘટે તો કેટલાકમાં રિમિશન આવી શકે. ઓપરેશન વજનમાં લાંબો ટકે તેવો ઘટાડો આપે છે, પણ તે અનેક વિકલ્પોમાંનો એક છે.
વજન ઘટાડવાની અને મેટાબોલિક સર્જરીની આખી શ્રેણી માટે બેરિયાટ્રિક અને મેટાબોલિક સર્જરી પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ સાથે જીવો છો અને વિચારો છો કે ઓપરેશનથી સુગર ફરી સામાન્ય થઈ શકે કે નહીં? Dr Harsh Shah તમારા રિપોર્ટ જોઈને પ્રામાણિકપણે કહેશે કે તમારા કિસ્સામાં એની શક્યતા કેટલી છે અને આગળનું પગલું તમારી સાથે ગોઠવશે. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર પૂછો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.