Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 6 નવેમ્બર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
HIPEC & Abdominal Lining Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
Mucocele એટલે મ્યુકસથી ફૂલી ગયેલું એપેન્ડિક્સ. મોટા ભાગે તે બીજા કારણસર કરાવેલા સ્કેનમાં અચાનક દેખાય છે. કેટલાકમાં માત્ર અવરોધ હોય છે, અને કેટલાકમાં અંદરની પરતમાં મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠ હોય છે.
સ્કેન પરથી હંમેશાં ખબર પડતી નથી કે કયું છે. આગળ વધુ ચોક્કસ સ્કેન, colonoscopy અને લોહીના માર્કર કરાવાય છે, પછી એપેન્ડિક્સને આખું સાચવીને ધ્યાનથી ઓપરેશન કરાય છે.
અસલી જોખમ પેટની અંદર મ્યુકસ ઢોળાઈ જવાનું છે. એટલે mucocele ને સોય મારવી, તેમાંથી કાઢવું કે biopsy લેવી નહીં, અને સર્જનની પસંદગી મહત્ત્વની છે.
એપેન્ડિક્સની ગાંઠો, mucocele અને pseudomyxoma વિશે પૂરી માહિતી અમારા એપેન્ડિક્સની ગાંઠની સારવાર પાના પર વાંચો. આ લેખ એક જ પ્રશ્નનો જવાબ આપે છે: સ્કેનમાં mucocele દેખાયા પછી આગળ શું થાય.
એપેન્ડિક્સ સામાન્ય રીતે થોડું મ્યુકસ બનાવે છે, જે આંતરડામાં વહી જાય છે. મોં બંધ થઈ જાય, અથવા અંદરની પરતના કોષો વધારે મ્યુકસ બનાવે, તો એપેન્ડિક્સ ફુગ્ગાની જેમ ફૂલે છે. ઘણા લોકોને કોઈ તકલીફ હોતી નથી. કેટલાકને જમણા નીચલા પેટમાં ધીમો દુખાવો કે ગઠ્ઠો લાગે છે. Mucocele ઘણી વાર સોનોગ્રાફી, CT કે colonoscopy માં બીજા કારણસર દેખાઈ જાય છે.
હાનિકારક અવરોધથી લઈને કેન્સર સુધીનાં ચાર કારણો શક્ય છે. કાઢેલા એપેન્ડિક્સને માઇક્રોસ્કોપમાં તપાસ્યા પછી જ ચોક્કસ ખબર પડે છે.
| કારણ | તે શું છે | સામાન્ય રીતે શું જોઈએ |
|---|---|---|
| સાદી retention cyst | મોં બંધ થવાથી મ્યુકસ ભરાય છે, અંદરની પરત સામાન્ય છે | એપેન્ડિક્સ કાઢી નાખવું |
| પરતનો વધારો (hyperplasia) | પરતના કોષો વધીને વધારે મ્યુકસ બનાવે છે, ગાંઠ નથી | એપેન્ડિક્સ કાઢી નાખવું |
| ધીમી ગતિની mucinous ગાંઠ | પરતમાં ધીમે વધતી, મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠ | એપેન્ડિક્સ આખું રાખીને કાઢવું, પછી ફોલો-અપ |
| Mucinous કેન્સર | દીવાલમાં કેન્સરના કોષો, જે પેટની અંદર ફેલાઈ શકે | મોટું ઓપરેશન, ક્યારેક આંતરડાનો ભાગ પણ |
પેટનું contrast CT અથવા MRI, colonoscopy અને લોહીના ટ્યુમર માર્કર. આ બધાંથી કદ, દીવાલ, બહાર મ્યુકસ છે કે નહીં અને આંતરડું કેવું છે તે દેખાય છે.
મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠને કાપવાથી કે સોય મારવાથી કોષો પેટમાં ઢોળાઈ શકે અને ત્યાં મ્યુકસ બનાવતા રહે. તેને pseudomyxoma peritonei કહે છે.
ધ્યેય એપેન્ડિક્સને આખું, સ્વચ્છ કિનારી સાથે કાઢવાનું છે. વધુ કંઈ જોઈએ કે નહીં તે સ્કેન, એપેન્ડિક્સના મૂળ અને ઓપરેશન પછીના રિપોર્ટ પર આધારે છે.
સ્કેન જોયા પછી અને પેટ તપાસ્યા પછી જ સર્જન નિર્ણય લે છે. અંતિમ જવાબ માઇક્રોસ્કોપના રિપોર્ટમાંથી મળે છે, જે સામાન્ય રીતે ઓપરેશનના લગભગ એક અઠવાડિયા પછી આવે છે.
રિપોર્ટમાં હાનિકારક અવરોધ નીકળે તો સામાન્ય રીતે વધુ સારવાર જોઈતી નથી. મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠ કે કેન્સર નીકળે તો આગળનું પગલું રિપોર્ટ પરથી નક્કી થાય છે.
બધા સ્કેન ડિસ્કમાં કે લિંક સાથે, લખેલા રિપોર્ટ, colonoscopy નો રિપોર્ટ અને લોહીની તપાસ. તપાસ ફરી કરાવવા માટે મુલાકાત મોડી ન કરો.
હંમેશાં નહીં. તે હાનિકારક અવરોધ, પરતનો વધારો, ધીમી ગતિની મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠ કે mucinous કેન્સર હોઈ શકે. કાઢેલા એપેન્ડિક્સનો માઇક્રોસ્કોપ રિપોર્ટ જવાબ આપે છે.
મોટા ભાગે નહીં. સ્કેનથી ગાંઠ નથી એવું નક્કી થઈ શકતું નથી, અને mucocele ફાટી પણ શકે. સર્જન નક્કી કરે તે સમયે અને રીતે કાઢવાની સલાહ અપાય છે.
સોય મારવાથી મ્યુકસ અને ગાંઠના કોષો પેટમાં ઢોળાઈ શકે. ત્યાં તે મ્યુકસ બનાવતા રહે છે, જેને pseudomyxoma peritonei કહે છે, અને તેમાં ઘણું મોટું ઓપરેશન જોઈએ.
નિષ્ણાતના હાથે થઈ શકે, જો એપેન્ડિક્સ થેલીમાં આખું કઢાય અને દબાય નહીં. દીવાલ પાતળી લાગે કે ગાંઠ મોટી હોય તો ખુલ્લું ઓપરેશન વધુ સલામત હોઈ શકે.
ફક્ત એપેન્ડિક્સના મૂળમાં ગાંઠ હોય, રિપોર્ટમાં કેન્સર નીકળે કે લસિકા ગાંઠો કાઢવી પડે ત્યારે. ઘણા દર્દીઓમાં માત્ર એપેન્ડિક્સ કાઢવું પૂરતું થાય છે.
હાનિકારક cyst માં સામાન્ય રીતે કંઈ નહીં. મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠમાં સર્જનની સલાહ મુજબ કેટલાંક વર્ષ નિશ્ચિત અંતરે સ્કેન અને લોહીના માર્કર ફરી કરાય છે.
Cytoreductive surgery સાથે HIPEC નો plan બને છે, જે ખાસ પ્રકારનું ઓપરેશન છે. નિષ્ણાત પાસે વહેલી સલાહ લેવાથી તૈયારી સારી થાય છે.
એપેન્ડિક્સની ગાંઠો અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી માટે એપેન્ડિક્સની ગાંઠ, mucocele અને pseudomyxoma પાનાથી શરૂ કરો. આવતા પહેલાંના પ્રશ્નો માટે +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
સ્કેન રિપોર્ટમાં "appendix mucocele" કે "મ્યુકસ ભરેલું ફૂલેલું એપેન્ડિક્સ" લખ્યું છે? કોઈને તેમાંથી પ્રવાહી કાઢવા, સોય મારવા કે કાપવા ન દો. Dr Harsh Shah તમારી સાથે સ્કેન જોશે અને સલામત ઓપરેશનનો plan બનાવશે. ફોન કરો, અથવા રિપોર્ટ WhatsApp પર મોકલો. ફોન કરો +91-63555-64601 સ્કેન WhatsApp પર મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.