Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 27 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
મળાશયનું કેન્સર આંતરડાના કુલ કેન્સરનો મોટો ભાગ છે. ભારતમાં તે ઘણી વાર કોલોનના કેન્સર જેટલું જ સામાન્ય છે. પશ્ચિમના દેશોમાં એવું નથી.
ભારતના દર્દીઓ મોટા ભાગે નાની ઉંમરના હોય છે અને મોડા તબક્કે આવે છે. નાની ઉંમર રક્ષણ નથી. લોહી પડે તો અંદાજથી મસા ગણી લેવાય નહીં.
કોઈ પણ આંકડા કરતાં ગાંઠ મળાશયમાં ક્યાં છે તે વધુ મહત્ત્વનું છે. તે ઓપરેશન નક્કી કરે છે, અને મળમાર્ગનો સ્નાયુ બચાવી શકાશે કે નહીં તે પણ.
જો નિદાન થઈ ચૂક્યું હોય, તો સારવારની માહિતી મધ્ય મળાશયના કેન્સરની સર્જરી પાના પર છે. આ લેખ સમજાવે છે કે રોગ કેટલો સામાન્ય છે અને કોને થાય છે.
દુનિયામાં મળાશયનું કેન્સર વધુ જોવા મળતા કેન્સરમાં આવે છે. પશ્ચિમના દેશોમાં આંતરડાના કેન્સરનો લગભગ ત્રીજો ભાગ અને એશિયામાં તેથી મોટો ભાગ મળાશયનો હોય છે.
પુરુષોને સ્ત્રીઓ કરતાં થોડું વધુ થાય છે. કારણ પૂરેપૂરું જાણીતું નથી. હૉર્મોન અને ધૂમ્રપાન, દારૂ જેવી ટેવો બંને ભૂમિકા ભજવી શકે.
ભારતમાં મળાશય ઘણી વાર કોલોન જેટલું, કે તેથી વધુ, અસરગ્રસ્ત થાય છે. પશ્ચિમમાં કોલોન વધુ સામાન્ય છે. આથી ભારતના સર્જન રોજ જે જુએ છે તે જુદું છે.
| બાબત | ભારત | પશ્ચિમના દેશો |
|---|---|---|
| મળાશય અને કોલોનની સરખામણી | ઘણી વાર સરખું, ક્યારેક મળાશય વધુ | કોલોન સ્પષ્ટ રીતે વધુ સામાન્ય |
| નિદાન વખતે સામાન્ય ઉંમર | લગભગ છેલ્લા ચાલીસથી પચાસ વર્ષ | લગભગ પાંસઠની આસપાસ |
| પચાસથી નાની ઉંમરના દર્દી | મોટો હિસ્સો, પશ્ચિમ કરતાં વધુ | ઘણો નાનો હિસ્સો |
| પહેલી વાર આવે ત્યારે તબક્કો | ઘણી વાર મોડો, ત્રીજો કે ચોથો | વધુ વાર વહેલો, કારણ કે તપાસ થાય છે |
| સૂક્ષ્મદર્શકમાં ગાંઠ | નાની ઉંમરમાં લાળયુક્ત પ્રકાર વધુ | સામાન્ય ગ્રંથિ પ્રકાર મુખ્ય |
| વારસાગત કારણો | ચૂકી જવાય છે, કારણ કે નિયમિત તપાસ નથી | બધા દર્દીઓમાં વધુ વાર તપાસ થાય છે |
આ નોંધણી અને દવાખાનાંની શ્રેણીમાંથી મળેલી પેટર્ન છે, કોઈ એક વ્યક્તિ માટેનો નિયમ નહીં. ભારતની નોંધણી વસ્તીના થોડા ભાગને જ આવરે છે, મોટા ભાગે શહેરોને. તેથી દેશભરના આંકડા ઓછા દર્શાવતા હોવાની શક્યતા છે.
આખી દુનિયામાં પચાસથી નાની ઉંમરે મળાશયનું કેન્સર વધી રહ્યું છે. આ ઉંમરના જૂથમાં તેનું પ્રમાણ વધુ છે, અને ભારત તેમાં અપવાદ નથી.
આમાંનું કોઈ એક કારણ સાબિત નથી. દરેક પરિવાર માટેનો બોધ સ્પષ્ટ છે. લોહી પડતી નાની ઉંમરની વ્યક્તિને મલમ નહીં, તપાસ અને scope જોઈએ. શરૂઆતનાં ચિહ્નો માટે મળમાં લોહી કેમ મસા ન પણ હોય વાંચો.
ગાંઠ મળમાર્ગના મુખથી કેટલી દૂર છે તે પ્રમાણે મળાશયના ભાગ પડે છે. આ અંતર ઓપરેશન, કોથળી (stoma) ટાળી શકાશે કે નહીં, અને પહેલાં radiation જોઈએ કે નહીં તે નક્કી કરે છે.
| ભાગ | મળમાર્ગના મુખથી અંતર | સામાન્ય રીતે શું અર્થ |
|---|---|---|
| ઉપરનું મળાશય | લગભગ 11 થી 15 cm | ઘણી વાર ઊંચી resection પૂરતી છે. Radiation હંમેશાં જોઈતું નથી |
| વચ્ચેનું મળાશય | લગભગ 6 થી 10 cm | ગાંઠની આસપાસની ચરબી ગ્રંથિઓ સાથે પૂરી કાઢવી. સ્નાયુ સામાન્ય રીતે બચે છે |
| નીચેનું મળાશય | 6 cm થી ઓછું | સ્નાયુ બચાવવો વધુ અઘરો છે. અહીં ઓપરેશન પહેલાંની સારવાર ખાસ મહત્ત્વની |
ગાંઠ જેટલી નીચે, તેટલું ધ્યાનથી આયોજન જોઈએ. દરેક સ્તરે શું વિકલ્પ છે તે માટે ઉપરના અને નીચેના મળાશયના કેન્સરનાં પાનાં જુઓ.
જીવિત રહેવું મુખ્યત્વે પહેલા નિદાન વખતના તબક્કા પર આધારિત છે. આંતરડાની દીવાલ સુધી સીમિત ગાંઠનું પરિણામ ઘણું સારું છે. દૂરના અંગોમાં ફેલાયેલી ગાંઠ ઘણી અઘરી છે.
ભારતમાં સરેરાશ પરિણામ ઓછાં છે, અને મુખ્ય કારણ મોડું આવવું છે. પૂરું MRI, કીમોથેરાપી, radiation અને સર્જરી ધરાવતાં મોટાં કેન્દ્રો હવે પશ્ચિમની શ્રેણીની નજીકનાં પરિણામ નોંધે છે. પરિણામ તબક્કાથી નક્કી થાય છે, ભૂગોળથી નહીં.
જાણો કે અહીં મળાશયનું કેન્સર સામાન્ય છે, નાની ઉંમરના લોકોને થાય છે, અને વહેલું પગલું પરિણામ બદલે છે. નીચે લખેલી તપાસ માટે કહો.
નાની ઉંમરની ગાંઠ વારસાગત તકલીફ સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે. પરિવારમાં આંતરડાનું કે ગર્ભાશયનું કેન્સર હોય તો વારસાગત આંતરડાના કેન્સરની તકલીફો વિશે વાંચો.
તે સામાન્ય છે. ભારતમાં મળાશય ઘણી વાર કોલોન જેટલું જ અસરગ્રસ્ત થાય છે. પશ્ચિમના દેશોમાં એવું નથી.
કારણ સાબિત નથી. વજન, ખોરાક, આંતરડાના જંતુઓ, ધૂમ્રપાન અને વારસાગત તકલીફો ભૂમિકા ભજવી શકે. મોડું આવવું તેમાં ઉમેરો કરે છે.
હા. ઓછું જોવા મળે છે, પણ થાય છે. નાની ઉંમરે લોહી પડે તો તપાસ અને scope જરૂરી છે.
ક્યારેક. થોડા પરિવારમાં એવું જનીન હોય છે જે આંતરડાના કેન્સરનું જોખમ વધારે છે. સગાંને નાની ઉંમરે આંતરડાનું કે ગર્ભાશયનું કેન્સર થયું હોય તો તપાસ વિશે પૂછો.
હા, થોડું વધુ. પુરુષોને સ્ત્રીઓ કરતાં થોડું વધુ થાય છે. કારણ પૂરેપૂરું જાણીતું નથી.
ના. તમારું પરિણામ તમારી ગાંઠના તબક્કા અને ઊંચાઈ પર આધારિત છે. નોંધણીના આંકડા જૂથ વિશે કહે છે, એક વ્યક્તિ વિશે નહીં.
મળાશયના કેન્સરની પૂરી સારવાર મધ્ય મળાશયનું કેન્સર પાનાથી શરૂ થાય છે. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy, biopsy, CT scan, પેટ અને ડ્યુઓડિનમના રોગોનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
તમને મળાશયનું કેન્સર હોવાનું કહેવાયું છે, કે ઘરમાં કોઈની તપાસ ચાલે છે? આંકડા એકલા વાંચવાની જરૂર નથી. તમારા રિપોર્ટ WhatsApp પર મોકલો, કે મુલાકાત બુક કરો. Dr Harsh Shah તે જુએ છે અને તમારા માટે તેનો અર્થ સમજાવે છે. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
