Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 27 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
મળાશયના કેન્સરની પુષ્ટિ scope દરમિયાન લીધેલી biopsy થી થાય છે. પછી પેડુના MRI અને છાતી-પેટના CT scan થી ફેલાવો મપાય છે.
મળાશયનો MRI મોટા ભાગે નિર્ણાયક છે. ગાંઠ દીવાલમાં કેટલી ઊંડે ગઈ, પેડુની દીવાલથી કેટલી નજીક છે અને મળમાર્ગના સ્નાયુને અડે છે કે નહીં, તે એમાં દેખાય છે.
આંગળીથી તપાસ, CEA નામની લોહીની તપાસ અને ગાંઠના રિપેર જનીનની તપાસ સેટ પૂરો કરે છે. પછી એક ટીમ બધું સાથે વાંચે છે.
તપાસ પૂરી થયા પછી સારવારની વિગત મધ્ય મળાશયના કેન્સરની સર્જરી પાના પર છે. આ લેખ એ પહેલાંની તપાસ સમજાવે છે.
પૂરા સેટમાં સાત ભાગ હોય છે. દરેક અલગ પ્રશ્નનો જવાબ આપે છે, અને એક તપાસ બીજીની જગ્યા લઈ શકતી નથી.
| તપાસ | તેમાંથી શું જાણવા મળે | કેમ મહત્ત્વની |
|---|---|---|
| આંગળીથી તપાસ | ગાંઠ મળદ્વારથી કેટલા અંતરે છે અને હલે છે કે નહીં | મળમાર્ગનો સ્નાયુ બચાવી શકાય કે નહીં તે નક્કી કરે છે |
| Scope સાથે biopsy | કેન્સર છે કે નહીં, અને કયા પ્રકારનું | biopsy વગર કોઈ plan બનતો નથી |
| પૂરી colonoscopy | બાકીના મોટા આંતરડામાં બીજી ગાંઠ કે પોલિપ છે કે નહીં | બીજી ગાંઠ હોય તો ઓપરેશન બદલાય |
| પેડુનો MRI | ગાંઠની ઊંડાઈ, નજીકની ગાંઠો અને આસપાસનું અંતર | પહેલાં રેડિયેશન કે પહેલાં સર્જરી, તે નક્કી કરે છે |
| છાતી, પેટ અને પેડુનો CT | યકૃત કે ફેફસાંમાં ફેલાવો છે કે નહીં | કાયમ માટે ગાંઠ કાઢવાનો plan અને લાંબા ગાળાનો plan અલગ પાડે છે |
| CEA લોહીની તપાસ | કેટલાક મળાશયના કેન્સર છોડે છે તે માર્કર | પછીની તપાસ સાથે સરખાવવા માટે શરૂઆતનો આંકડો |
| રિપેર જનીનની તપાસ (MMR કે MSI) | ગાંઠમાં રિપેરની ખામી છે કે નહીં | સારવારનો અલગ માર્ગ ખૂલી શકે |
દરેક દર્દીમાં ક્રમ થોડો બદલાઈ શકે. યાદી એ જ રહે છે.
હળવી આંગળીની તપાસ સર્જનને પહેલાં જોઈતો આંકડો આપે છે: ગાંઠ મળદ્વારથી કેટલા અંતરે છે.
આમાં એક મિનિટ લાગે છે. અંતર લખ્યા વગર ફક્ત “ગાંઠ દેખાય છે” લખેલો રિપોર્ટ plan માટે પૂરતો નથી, અને ટૂંકી સીધી scope થી અંતર ઘણી વાર ફરી માપવામાં આવે છે.
MRI માં મળાશયની દીવાલના સ્તરો અને તેની આસપાસની ચરબી દેખાય છે. ઓપરેશન પહેલાં રેડિયેશન કે કીમોથેરાપી જોઈએ કે નહીં, તે દિશા આ તપાસ આપે છે.
દરેક MRI રિપોર્ટમાં આ પાંચેય મુદ્દા લખેલા હોતા નથી. તમારા રિપોર્ટમાં ન હોય, તો મળાશયના સ્કેન વારંવાર વાંચતા રેડિયોલૉજિસ્ટ પાસે ફરી વંચાવવા કહો. બહાર થયેલા સ્કેન ક્યારેક ખોટા ખૂણાથી લેવાયા હોય છે. એવે વખતે અમે ફરી કરાવીએ છીએ, કારણ કે પછીનો દરેક નિર્ણય એના પર ટકે છે.
CT scan ફેલાવો શોધે છે. તે છાતી, પેટ અને પેડુને આવરી લે છે, ઘણી વાર નસમાં દવા (contrast) આપીને.
scope ઉપલા આંતરડા સુધી પહોંચી ન શકી હોય, તો સારવાર શરૂ થતાં પહેલાં બાકીનું આંતરડું CT colonography થી તપાસી શકાય.
સામાન્ય લોહીની તપાસ તંદુરસ્તી અને લોહીની ઊણપ જુએ છે. CEA શરૂઆતનો આંકડો આપે છે, અને biopsy પરની જનીન તપાસ સારવાર બદલી શકે છે.
પચાસથી નાની ઉંમરે મળાશયનું કેન્સર થાય, કુટુંબમાં આંતરડાનું કે ગર્ભાશયનું કેન્સર ઘણાને થયું હોય, કે ગાંઠની તપાસ વારસાગત ખામી તરફ ઇશારો કરે, તો જનીન સલાહ (genetic counselling) સૂચવાય છે.
કોઈ પણ સારવાર પહેલાં અમે નોંધીએ છીએ કે તમારું આંતરડું, મૂત્રાશય અને જાતીય કાર્ય આજે કેવું ચાલે છે, અને તમે કેટલા સશક્ત છો. આ નોંધ plan ને દિશા આપે છે.
ઓપરેશન પહેલાં સ્ટોમાની જગ્યા નક્કી કરવાનો અર્થ એ નથી કે સ્ટોમા બનશે જ. અર્થ એટલો કે જરૂર પડે તો તે એવી જગ્યાએ હોય જ્યાં તમે તેને સંભાળી શકો.
સારવાર શરૂ થતાં પહેલાં મળાશયના કેન્સર પર ટીમની ચર્ચા થવી જોઈએ. સર્જન, રેડિયેશનના નિષ્ણાત, કેન્સરના ફિઝિશિયન, પેથોલૉજિસ્ટ અને મળાશયના રેડિયોલૉજિસ્ટ એક જ ફાઇલ વાંચે છે.
પછી plan તમને સાદા શબ્દોમાં સમજાવાય છે. સ્ટેજ પહેલા પગલાને કેવી રીતે દિશા આપે છે, તે માટે નીચેનું મળાશયનું કેન્સર: Sphincter બચાવી શકાય? જુઓ.
હા. ફક્ત સ્કેન કે scope ના ચિત્ર પરથી સારવાર નક્કી થતી નથી. biopsy કેન્સરની અને તેના પ્રકારની પુષ્ટિ કરે છે.
CT scan ફેલાવો શોધે છે. પેડુનો MRI મળાશયની દીવાલ અને આસપાસનું અંતર બતાવે છે, જે CT માં સારી રીતે દેખાતું નથી.
ઘણી વાર નહીં. બીજા સ્કેન સ્પષ્ટ ન હોય કે ફેલાવાની શંકા હોય ત્યારે ઉમેરાય છે. તે મળાશયના કેન્સરની નિયમિત તપાસ નથી.
ના. કેટલાક મળાશયના કેન્સર CEA છોડતા નથી. તે મુખ્યત્વે પછીની તપાસ સાથે સરખાવવા માટેનો શરૂઆતનો આંકડો છે.
MRI ક્યારે મળે તેના પર આધાર છે. ઘણા દર્દીઓ લગભગ બે અઠવાડિયામાં સેટ પૂરો કરે છે. લોહી વધુ પડતું હોય કે આંતરડું બંધ હોય તો અમને જણાવો.
ઘણી વાર હા, જો મળાશયનો MRI પૂરો હોય. કોઈ મહત્ત્વનો મુદ્દો ખૂટતો હોય, તો ફરી વંચાવવા કે ફરી કરાવવા કહીએ છીએ.
મળાશયના કેન્સરની પૂરી સારવાર મધ્ય મળાશયનું કેન્સર પાનાથી શરૂ થાય છે. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy, biopsy, CT scan, પેટ અને ડ્યુઓડિનમના રોગોનાં ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીઓની સંભાળ.
biopsy માં મળાશયમાં ગાંઠ આવી છે, કે scope માં કંઈક દેખાયું છે પણ સમજાતું નથી? હવે પછીની તપાસ આખી સારવારનો plan નક્કી કરે છે, તેથી દરેક તપાસ બરાબર થવી જોઈએ. તમારા રિપોર્ટ અમને મોકલો, કે મુલાકાત બુક કરો. Dr Harsh Shah તમારી સાથે બેસીને તે વાંચે છે. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર રિપોર્ટ તપાસ માટે પૂછો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
