Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 23 ઑક્ટોબર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Stomach Cancer Surgeon
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
★★★★★ Google: 4.89 from 216 reviews (Gota clinic) · 4.94 from 18 reviews (Apollo, Bhat)
ટૂંકમાં
મોટા ભાગના પેટના કેન્સરની સારવાર એક જાણીતા રસ્તે ચાલે છે. થોડા સંજોગો તે રસ્તો બદલે છે: કેન્સર ક્યાં છે, કોષ કેવા છે, જૂનું ઓપરેશન, કુટુંબનું જનીન કે ગર્ભાવસ્થા.
આવા સંજોગોમાં ઓપરેશન પહેલાંની તપાસ, ઓપરેશન કેટલું મોટું હશે, અને chemotherapy અને ઓપરેશનનો ક્રમ, એ બધું તે એક સંજોગ માટે જ નક્કી થાય છે.
આમાંનાં અમુક કેન્સર પેટની અંદર વહેલાં ફેલાય છે. તેથી મોટું ઓપરેશન નક્કી કરતાં પહેલાં ઘણી વાર દૂરબીનથી પેટની અંદર ટૂંકી તપાસ થાય છે, જેને staging laparoscopy કહે છે.
પેટના કેન્સરની સામાન્ય તપાસ, staging અને સારવાર કેવી રીતે થાય, તેની આખી માહિતી પેટના કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ (English) પાના પર છે. આ લેખ એવા કિસ્સા વિશે છે, જેમાં સારવાર જુદી રીતે ગોઠવવી પડે.
સામાન્ય રસ્તો આવો છે: પહેલાં chemotherapy, પછી ગાંઠો સાથે આખું કે અડધું પેટ કાઢવું, અને પછી ફરી chemotherapy. અમુક કેન્સર આ ઢાંચામાં બેસતાં નથી.
તેનાં કારણો થોડા જૂથમાં વહેંચાય છે:
આનો અર્થ એ નથી કે કેન્સરની સારવાર ન થઈ શકે. અર્થ એ છે કે સારવાર તે વ્યક્તિ માટે ગોઠવવી પડે. ઘણી વાર સર્જન, કેન્સરના ડૉક્ટર, radiologist અને pathologist સાથે બેસીને તે નક્કી કરે છે.
અન્નનળી અને પેટના જોડાણ પરના કેન્સરને તેનું કેન્દ્ર ક્યાં છે તે મુજબ ગોઠવાય છે. તે જોડાણની ઉપર, બરાબર જોડાણ પર કે જરાક નીચે હોઈ શકે.
ડૉક્ટરો આને Siewert વર્ગીકરણ કહે છે, અને endoscopy કે CT ના રિપોર્ટમાં “Siewert I, II કે III” લખેલું જોવા મળે.
| પ્રકાર | કેન્દ્ર ક્યાં છે | સામાન્ય ઓપરેશન |
|---|---|---|
| Siewert I | જોડાણની ઉપર, અન્નનળીના નીચલા ભાગમાં | અન્નનળીના કેન્સરની જેમ: પેટ અને છાતી બંને રસ્તે મોટા ભાગની અન્નનળી કાઢીને પેટમાંથી નવી નળી બનાવાય |
| Siewert II | બરાબર જોડાણ પર | બંનેમાંથી કોઈ પણ ઓપરેશન; કેન્સર અન્નનળીમાં કેટલું ઉપર ગયું છે, મોટો ભાગ ક્યાં છે, કોષનો પ્રકાર અને શરીરની તાકાત જોઈને નક્કી થાય |
| Siewert III | જોડાણની જરાક નીચે, પેટના ઉપલા ભાગમાં | પેટના કેન્સરની જેમ: પેટના રસ્તે આખું પેટ અને અન્નનળીનો નીચલો છેડો કાઢાય |
જોડાણનાં કેન્સરમાં ઉપલા પેટની અને નીચલી છાતીની ગાંઠો કાઢવામાં આવે છે. ઓપરેશન પહેલાં સામાન્ય રીતે chemotherapy, અને ક્યારેક radiotherapy, અપાય છે. Siewert II માટે બે ઓપરેશનની સરખામણી કરતો trial હજી ચાલે છે, તેથી દરેક વ્યક્તિ માટે આ પસંદગી સમજીવિચારીને કરવી પડે છે.
Linitis plastica માં કેન્સર ગાંઠ બનાવવાને બદલે પેટની આખી દીવાલમાં ફેલાય છે. દીવાલ જાડી અને કડક થાય છે, અને પેટ ખોરાક માટે ફૂલી શકતું નથી.
આ ફેલાવાને કારણે પહેલાં હંમેશાં staging laparoscopy થાય છે, અને પેટને ધોઈને કેન્સરના કોષ શોધાય છે. ધોવાણમાં કોષ મળે તો આખી સારવાર બદલાય છે.
ઓપરેશન નક્કી થાય તો ગાંઠો સાથે આખું પેટ કાઢવામાં આવે છે. સર્જન કેન્સરથી ઘણું દૂર, દેખાતા ભાગથી કેટલાક સેન્ટિમીટર આગળ કાપે છે, અને pathologist ઓપરેશન દરમિયાન જ કાપેલી કિનારી તપાસે છે. કિનારી સાફ ન હોય તો અન્નનળી કે duodenum નો વધુ ભાગ લેવાય છે. ક્યારેક તેની સાથે બરોળ, pancreas નો ભાગ કે આંતરડાનો ભાગ પણ કાઢવો પડે.
આ મોટું ઓપરેશન છે, તેમાં તકલીફ થવાની ખરી શક્યતા છે, અને આખું કેન્સર નીકળી જાય પછી પણ આગળનું ચિત્ર સાવચેતીભર્યું રહે છે. મોટા ભાગે પહેલાં chemotherapy અપાય છે, અને ઓપરેશનનો નિર્ણય તે પછી લેવાય છે.
Signet ring કોષ એવા કેન્સરના કોષ છે જેમાં એટલું ચીકણું પ્રવાહી ભરાય છે કે કેન્દ્ર એક બાજુ ધકેલાઈ જાય, વીંટીના નંગ જેવું. તે diffuse કેન્સરનો એક પ્રકાર છે.
આ પ્રકાર સામાન્ય, ગ્રંથિ બનાવતા પેટના કેન્સરથી જુદી રીતે વર્તે છે:
આનાથી સારવારમાં શું બદલાય:
આજની ચાંદાની દવાઓ આવી તે પહેલાં, ઘણા લોકોનું ચાંદા માટે પેટનો એક ભાગ કાઢવામાં આવ્યો હતો. પાછળ રહેલા ભાગને stomach remnant કે stump કહે છે.
પિત્ત પાછું પેટમાં આવતું રહે એટલે બાકી રહેલા ભાગનું પડ ધીમે ધીમે નુકસાન પામે છે. ઘણાં વર્ષો પછી ત્યાં કેન્સર થઈ શકે, જેને stump કેન્સર કહે છે.
સારવારમાં બાકી રહેલું પેટ ગાંઠો સાથે કાઢવામાં આવે છે, જૂનું જોડાણ છોડાવાય છે, અને અન્નનળીને નાના આંતરડા સાથે જોડાય છે. જૂના ઓપરેશનને કારણે અંદર ચોંટ હોય છે, તેથી આ લાંબું અને ધીરજવાળું ઓપરેશન છે. એક જ stage પર, તેનું પરિણામ પહેલી વારના પેટના કેન્સર જેવું જ હોય છે, તેથી વહેલું પકડવું મહત્વનું છે.
અમુક કુટુંબોમાં CDH1 જનીનમાં ફેરફાર હોય છે. તેનાથી નાની ઉંમરે diffuse પેટનું કેન્સર થાય છે, અને સ્ત્રીઓમાં lobular સ્તન કેન્સર. કેન્સર સામાન્ય દેખાતા પડ નીચે છુપાયેલા કોષોના નાના જૂથ તરીકે શરૂ થાય છે, જે endoscopy માં ઘણી વાર દેખાતા નથી.
CDH1 ધરાવનાર વ્યક્તિમાં, કેન્સર દેખાય તે પહેલાં આખું પેટ કાઢવાનું સામાન્ય રીતે 20 થી 30 વર્ષની ઉંમરે, પૂરી સમજણ આપ્યા પછી, સૂચવાય છે.
ગર્ભાવસ્થામાં પેટનું કેન્સર ભાગ્યે જ થાય છે. તે ઘણી વાર મોડું પકડાય છે, કારણ કે ઉબકા, ઊલટી, છાતીમાં બળતરા અને થાક ગર્ભાવસ્થાનાં જ ગણાઈ જાય છે.
ગર્ભાવસ્થામાં biopsy સાથેની endoscopy સલામત છે. સતત ઊલટી, વજન ઘટવું, કાળો ઝાડો, કે iron થી ન સુધરતી લોહીની ઊણપ હોય તો તે કરાવવી જોઈએ.
Staging માટે બને ત્યાં સુધી CT ને બદલે MRI વપરાય છે, જેથી બાળકને radiation ઓછું મળે. પછી સારવાર ગર્ભાવસ્થા કેટલી આગળ છે તેના પર આધાર રાખે છે:
સર્જન, કેન્સરના ડૉક્ટર, સ્ત્રીરોગના ડૉક્ટર અને નવજાત શિશુના ડૉક્ટર, માતા અને તેના કુટુંબ સાથે મળીને આ ગોઠવે છે.
Gastric bypass પછી પેટનો મોટો ભાગ અંદર જ રહે છે, પણ ખોરાકના રસ્તાથી અલગ થઈ જાય છે. Endoscopy ત્યાં સહેલાઈથી પહોંચી શકતી નથી, તેથી ત્યાં કેન્સર કોઈના ધ્યાનમાં આવ્યા વગર વધી શકે.
Sleeve ઓપરેશન પછી પેટ સાંકડું થાય છે, પણ endoscopy ત્યાં પહોંચી શકે છે, તેથી સામાન્ય તપાસ જ લાગુ પડે છે.
કેન્સરના સામાન્ય ઓપરેશનમાં પેટની આસપાસની ગાંઠોનો પહોળો ઘેરો કાઢાય છે, જેને D2 કહે છે. તે લાંબું ઓપરેશન છે અને શરીર પર વધુ ભાર લાવે છે.
ખૂબ મોટી ઉંમર હોય, મોટા ભાગે પથારીમાં રહેતા હોય, કે હૃદય કે ફેફસાંની ગંભીર બીમારી હોય, તો ઓછી ગાંઠો કાઢવી વધુ સલામત બને. તેને D1 કહે છે. તેનાથી કેન્સર પર કદાચ થોડો ઓછો કાબૂ આવે, પણ ગંભીર તકલીફની શક્યતા ઘટે છે. વ્યક્તિ સહન કરી શકે તો પછી chemotherapy વિચારાય છે.
આ નિર્ણય હૃદય, ફેફસાં, કિડની અને પોષણની પૂરી તપાસ પછી લેવાય છે. તે પહેલાં વ્યક્તિ અને કુટુંબ સાથે સાચી વાત થાય છે કે તેઓ સારવારમાંથી શું ઇચ્છે છે.
પેટના કેન્સરમાંથી લોહી પડી શકે, કે તે પેટના નીચલા દરવાજાને એવી રીતે બંધ કરી દે કે ખોરાક આગળ ન જાય. કેન્સર કાઢી ન શકાય ત્યારે પણ આ તકલીફોની સારવાર કરવી પડે છે.
પેટના કેન્સરમાંથી પડતું મોટા ભાગનું લોહી ઓપરેશન વગર કાબૂમાં આવે છે. તાત્કાલિક પેટ કાઢવાની જરૂર ક્યારેક જ પડે છે.
પેટનું કેન્સર દીવાલની આરપાર થઈને આંતરડા, pancreas, બરોળ, લિવર કે પડદાની સ્નાયુ (diaphragm) માં વધી શકે. રિપોર્ટમાં તેને T4b કહે છે.
આ નિર્ણય scan અને ઘણી વાર staging laparoscopy ના આધારે, આવાં ઓપરેશનથી ટેવાયેલી ટીમ લે છે.
તે અન્નનળી અને પેટના બરાબર જોડાણ પર કેન્દ્ર ધરાવતું કેન્સર છે. તે અન્નનળીમાં કેટલું ઉપર ગયું છે તે જોઈને અન્નનળીનું ઓપરેશન કે આખું પેટ કાઢવાનું ઓપરેશન નક્કી થાય છે.
આ પ્રકાર ઘણી વાર પેટના અંદરના પડદા પર એટલાં નાનાં ટપકાંમાં ફેલાય છે કે CT scan માં દેખાતાં નથી. દૂરબીનથી ટૂંકી તપાસ અને પેટનું ધોવાણ, મોટું ઓપરેશન નક્કી થાય તે પહેલાં તેને શોધી કાઢે છે.
હા. પિત્ત પાછું આવતું રહે એટલે ઘણાં વર્ષોમાં બચેલા ભાગનું પડ નુકસાન પામે છે. જૂના ઓપરેશનના દસેક વર્ષ પછીથી નિયમિત endoscopy તેને વહેલું પકડવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે બાકીનું પેટ કાઢવાથી સારું પરિણામ આવે.
હા. ગર્ભાવસ્થામાં biopsy સાથેની endoscopy સલામત છે, અને ઊલટી, વજન ઘટવું, કાળો ઝાડો કે લોહીની ઊણપ ચાલુ રહે તો તેમાં મોડું ન કરવું. બને ત્યાં સુધી CT ને બદલે MRI વપરાય છે.
ઘણી વાર હા. ઓછી ગાંઠો કાઢવાનું ઓપરેશન, જેને D1 કહે છે, નબળા શરીર માટે વધુ સલામત છે. લોહી પડવું અને પેટ બંધ થવું, endoscopy થી clip કે stent વડે, ઓપરેશન વગર સંભાળી શકાય.
આખું કેન્સર સાફ કિનારી સાથે નીકળી શકે તો પેટ અને ચોંટેલા અંગનો ભાગ એક જ ટુકડામાં સાથે કાઢાય છે. તેમ ન હોય તો chemotherapy અને બીજી સારવાર પસંદ કરાય છે.
પેટના કેન્સરની આખી સારવાર પેટના કેન્સરની સારવારના પાના (English) પર છે. પ્રવાસ પહેલાં કોઈ પ્રશ્ન હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre, Gota, Ahmedabad
Consultation, endoscopy, biopsy અને scan ના રિપોર્ટ જોવા, બીજો અભિપ્રાય અને નિયમિત તપાસ.
Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar
Apollo Hospital International Limited, GIDC Bhat Industrial Estate, Bhat, Gandhinagar. Endoscopy અને biopsy, CT scan, staging laparoscopy, total gastrectomy સહિત પેટના કેન્સરનું ઓપરેશન, અને દાખલ દર્દીની સંભાળ.
રિપોર્ટમાં લખ્યું છે કે કેન્સર અન્નનળી અને પેટના જોડાણ પર છે, કે signet ring પ્રકારનું છે? વર્ષો પહેલાં ઓપરેશન થયેલા પેટમાં, કે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન મળ્યું છે? રિપોર્ટ WhatsApp પર પહેલેથી મોકલી શકાય, જેથી consultation વખતે તે વાંચેલા હોય. તમારે શું જોઈએ તે consultation માં તપાસ પછી નક્કી થાય છે. ફોન કરો +91-63555-64601 મુલાકાત પહેલાં રિપોર્ટ મોકલો
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
