Skip to main contentઅમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં corrosive થી દાઝેલી અન્નનળી અને stricture ની સારવાર · Dr Harsh Shah · Food Pipe Surgeon · Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
ઘરમાં toilet cleaner ની બોટલ પાણીની બોટલ સમજીને ભૂલથી પીવાઈ જાય — આવા કિસ્સા ગુજરાતમાં ઓછા નથી. Acid કે corrosive પીધા પછી સારવાર કઈ, એ દાઝ કેટલી ઊંડી છે એના પર આધાર રાખે છે, અને એ અંદાજથી નહીં, તપાસથી મપાય છે. છાતી અને પેટનો contrast CT બતાવે છે કે અન્નનળી અને હોજરીની દીવાલ જીવંત છે કે નહીં; પહેલા એક-બે દિવસમાં હળવી endoscopy બતાવે છે કે દાઝ કેટલી ઊંડી છે. ઉપરછલ્લી દાઝ ફક્ત ટેકાથી રુઝાય છે. ઊંડી દાઝમાં tube થી ખોરાક અપાય અને નળી સાંકડી થાય છે કે નહીં એ જોવાય; સાંકડી થયેલી નળી પહેલાં endoscope થી ધીમે ધીમે પહોળી કરાય, ઘણી વાર અનેક sessions માં. Operation ફક્ત મરી ગયેલી દીવાલ, કાણું, કે વારંવાર બંધ થતી નળી માટે — અને નવી અન્નનળી મહિનાઓ પછી, શાંતિથી plan કરીને બને છે.
Dr. Jivraj Mehta Hospital
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Food Pipe Surgeon
· Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad
Dr Harsh Shah ને અન્નનળી અને હોજરીની surgery નો 18 વર્ષનો અનુભવ છે, અને surgical gastroenterology માં બે વાર qualified છે. Corrosive ની ઈજા કોઈ એક ડૉક્ટરનું કામ નથી: Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad પર ICU ની team, દાઝ માપવા અને dilation માટે endoscopy, contrast CT, dietitian, psychiatry અને emergency operation કે પછીની નવી અન્નનળી માટેનું operation theatre — બધું એક જ service તરીકે કામ કરે છે. એટલે પહેલા દિવસે દાઝ જોનારી team જ પછીના મહિનાઓના dilation plan કરે છે.
Corrosive પીધા પછી સૌથી પહેલું ધ્યાન શ્વાસ પર, પછી નસમાંથી પ્રવાહી, acid ઓછું કરતું injection અને દુખાવાની દવા — મોંથી કંઈ નહીં. સારા ઇરાદે કરાતી ત્રણ વાત ખરેખર નુકસાન કરે છે: chemical ને "ઉતારવા" બીજું કંઈ પીવડાવવું, ઊલટી કરાવવી, અને નાકમાંથી આંધળી રીતે tube નાખવી. Charcoal કે "પાતળું કરવા" દૂધ-પાણી પણ કામ નથી કરતાં.
સ્વરપેટીમાં સોજો થોડા કલાકમાં શ્વાસનળી બંધ કરી શકે. શ્વાસ લેતી વખતે અવાજ આવે, અવાજ બેસી જાય કે મોંમાંથી લાળ ટપકે, તો અનુભવી anaesthetist વહેલી, સંભાળપૂર્વક શ્વાસની tube મૂકે — સોજો વધે એ પહેલાં. Acid સામે alkali કે alkali સામે acid આપવાથી ગરમી છૂટે છે અને દાઝ વધુ ઊંડી થાય છે. ઊલટી એ જ chemical ને ફરી એ જ પરત પર લાવે છે અને ફેફસામાં જવાનું જોખમ ઊભું કરે છે. નરમ પડેલી દીવાલમાંથી આંધળી રીતે નાખેલી tube સીધી આરપાર જઈ શકે. Tube ની જરૂર હોય ત્યારે એ endoscope થી જોઈને મૂકાય છે — એ જુદી, સમજીને કરાતી ક્રિયા છે.
બે વાત પરિવારને નવાઈ પમાડે છે. મોં ચોખ્ખું દેખાય એટલે અન્નનળી સલામત, એવું નથી — હોઠ અને જીભ સામાન્ય હોય તોય નીચે ગંભીર નુકસાન હોઈ શકે. અને દર્દીને કેટલો દુખાવો છે, એનાથી દાઝ કેટલી ઊંડી છે એ ખબર નથી પડતી. એટલે દર્દી “ઠીક લાગે” તોય નીચેની તપાસ થાય છે.
જ્યાં chemical જાણી જોઈને પીવાયું હોય, ત્યાં એ જ admission માં psychiatrist દર્દીને મળે છે — surgery ની સારવાર સાથે સાથે, પછી નહીં. આ સારવારનો ભાગ છે, કોઈ ટીકા નથી, અને પહેલા વર્ષ દરમિયાન follow-up ચાલુ રહે છે.
સૌથી પહેલાં history — કયું product, કેટલું, પ્રવાહી કે દાણાદાર, ક્યારે, અને ભૂલથી કે જાણી જોઈને. તરત લોહીની તપાસ, blood gas અને lactate સાથે. છાતી અને પેટનો contrast CT નક્કી કરે છે કે emergency operation જોઈએ કે નહીં, કારણ કે એ બતાવે છે કે દીવાલને લોહી મળે છે કે નહીં. શ્વાસ સલામત થયા પછી પહેલા એક-બે દિવસમાં હળવી endoscopy દાઝની ઊંડાઈ માપે છે.
| ક્રમ | તપાસ | શું જવાબ આપે |
|---|---|---|
| પહેલું | History, સાથે બોટલ કે એના label નો ફોટો | Acid કે alkali, પ્રવાહી કે દાણાદાર, કેટલું અને ક્યારે — એનાથી team ને અંદાજ આવે કે સૌથી વધુ નુકસાન ક્યાં હશે |
| તરત | લોહીના counts, kidney અને liver ની તપાસ, ક્ષાર, blood gas અને lactate; જરૂર હોય ત્યાં pregnancy test | લોહીમાં વધતું acid કે વધતું lactate, પેટ પર દેખાય એ પહેલાં, મરેલા ભાગની ચેતવણી આપે |
| એ જ દિવસે | છાતી અને પેટનો contrast CT | અન્નનળી અને હોજરીની દીવાલ contrast લે છે કે નહીં? જે દીવાલ contrast ન લે એ મરી ગઈ છે — અને emergency operation નો નિર્ણય આનાથી થાય, endoscopy ના grade થી નહીં |
| પહેલા એક-બે દિવસમાં | હળવી flexible endoscopy, શ્વાસ સલામત થયા પછી અને કાણું ન હોય તો | દાઝ કેટલી ઊંડી અને કેટલી લાંબી — લાલાશથી લઈને ઉપરછલ્લાં અને ઊંડાં ચાંદાં, અને પરતના મરેલા ભાગ સુધી. સાંકડા, દાઝેલા ભાગમાંથી scope ક્યારેય જોર કરીને પસાર નથી કરાતું |
| ત્રીજા અઠવાડિયાથી | Endoscopy, જરૂર હોય ત્યાં barium swallow | Stricture (સાંકડો ભાગ) બને છે? કેટલો લાંબો? અને acid પછી હોજરીનું મોઢું પણ સાંકડું થાય છે? |
Acid અને alkali જુદી જગ્યાએ નુકસાન કરે છે. ગટર અને oven સાફ કરવાના cleaner (alkali) અન્નનળીમાં ઊંડે સુધી દઝાડે છે. Toilet અને bathroom ના cleaner (acid) — ગુજરાતમાં વધુ જોવા મળતી વાત — હોજરીના નીચેના ભાગ અને એના મોઢાને ડાઘ પાડે છે, એટલે અઠવાડિયાઓ પછી તકલીફ છાતીમાં કોળિયો અટકવાની નહીં, પણ જમ્યા પછી ઊલટીની હોય. બટન જેવી battery ગળાઈ જાય તો એ અલગ emergency છે — થોડા કલાકમાં endoscopy થી કાઢવી પડે.
Corrosive stricture એક benign ડાઘ છે, પણ સાંકડી અન્નનળીનું એ એકમાત્ર કારણ નથી, અને જૂના corrosive ડાઘમાં દાયકાઓ પછી પરતના cancer નું નાનું જીવનભરનું જોખમ રહે છે. એટલે chemical પીધાની સ્પષ્ટ history વગરની સાંકડી નળીનો પહેલાં biopsy થાય, પછી જ એને ડાઘ ગણાય. અને વર્ષો સુધી શાંત રહેલો જૂનો stricture બદલાય — વધુ સાંકડો થાય, dilation અઘરું બને, કે નવી ગળવાની તકલીફ આવે — તો એની તપાસ અને biopsy થાય, ફક્ત ફરી પહોળો ન કરાય.
| શું જોવા મળે | શું સૂચવે | આગળ શું |
|---|---|---|
| Corrosive પીધાની સ્પષ્ટ history, ત્રીજા અઠવાડિયાથી બનતી સુંવાળી સાંકડાશ | Benign corrosive stricture | નીચે આપેલો dilation નો માર્ગ |
| વર્ષોની બળતરા, નીચે ટૂંકી સાંકડાશ, chemical નો કોઈ સંપર્ક નહીં | Reflux (peptic) stricture | Acid ઓછું કરતી દવા અને dilation; reflux ના માર્ગે સારવાર |
| Allergy વાળી યુવાન વ્યક્તિમાં નળી પર વીંટી જેવા આકાર | Allergy (eosinophilic) ની સાંકડાશ | Biopsy થી ખાતરી, પછી સોજાની સારવાર |
| ઝડપથી વજન ઘટે, ખરબચડી કે ચાંદાવાળી સાંકડાશ, corrosive ની history નહીં — અથવા વર્ષો શાંત રહ્યા પછી બદલાયેલો જૂનો ડાઘ | ગાંઠ નથી એની ખાતરી જરૂરી | કોઈ પણ dilation પહેલાં biopsy, CT અને વધુ તપાસ; cancer નીકળે તો સારવાર બિલકુલ જુદા માર્ગે |
એક surgeon તરીકે કહું — આ જીવનભરની નજર જ એક નિયમનું કારણ છે, જે અહીં અપવાદ વગર પળાય છે: જૂના stricture માં ફેરફાર એટલે પહેલાં endoscopy અને biopsy. ઈજાનાં ઘણાં વર્ષો પછીથી surveillance endoscopy પણ plan થાય છે — મૂળ અન્નનળીનો જે ભાગ કાઢવાને બદલે bypass કરાયો હોય, એની પણ.
Corrosive ની ઈજાની સારવાર પગથિયે પગથિયે થાય છે, અને મોટા ભાગના દર્દી સીડીના છેલ્લા પગથિયે પહોંચતા જ નથી. ઉપરછલ્લી દાઝને ફક્ત ટેકો જોઈએ. જીવંત દીવાલવાળી ઊંડી દાઝને ખોરાકનો ટેકો અને સાંકડાશ પર plan કરેલી નજર જોઈએ. સાંકડો ભાગ endoscope થી પહોળો કરાય, અને જિદ્દી સાંકડાશમાં injection જેવા વધારાના ઉપાય. Stent endoscopy નું છેલ્લું પગથિયું છે, પહેલું નહીં. Operation ફક્ત મરેલા ભાગ, કાણા, કે આ બધા છતાં ખુલ્લી ન રહેતી નળી માટે.
| પગથિયું | શું છે | ક્યાં બંધબેસે |
|---|---|---|
| ટેકાની સારવાર | નસમાંથી પ્રવાહી, acid ઓછું કરતી દવા, દુખાવાની દવા, અને ગળવામાં આરામ થાય એટલે વહેલું જમવાનું | ફક્ત લાલાશ કે ઉપરછલ્લાં ચાંદાં — આ રુઝાઈ જાય છે, ટૂંકા રોકાણમાં, અને સૌથી હળવામાં લાંબા follow-up ની જરૂર નથી |
| ખોરાકનો ટેકો | Endoscope થી જોઈને મૂકેલી પાતળી tube, જે રસ્તો ખુલ્લો પણ રાખે; એ ન ફાવે તો નાના આંતરડામાં ખોરાકની tube (jejunostomy) | ઊંડાં ચાંદાં કે છૂટાછવાયા મરેલા ભાગ, પણ CT પર જીવંત દીવાલ; આગળના મહિનાઓમાં પોષણ જ આધાર છે |
| Endoscopic dilation | Guide wire પરથી પસાર કરાતા અણીદાર bougies કે balloon થી સાંકડો ભાગ દર session માં થોડો થોડો પહોળો કરાય | લગભગ ત્રીજાથી છઠ્ઠા અઠવાડિયાથી, પરત રુઝાય પછી; મહિનાઓ સુધી વારંવાર sessions અપેક્ષિત છે, નિષ્ફળતાની નિશાની નથી |
| જિદ્દી સાંકડાશ માટે વધારાના ઉપાય | ડાઘમાં જ steroid નું injection; ટૂંકા stricture પર mitomycin; સમજદાર વયસ્ક માટે ઘરે dilator પસાર કરતાં શીખવું | યોગ્ય અંતરે dilation છતાં વારંવાર બંધ થતી સાંકડાશ |
| પૂરેપૂરો ઢંકાયેલો stent | સાંકડા ભાગમાં થોડા સમય માટે મૂકાતી, કાઢી શકાય એવી નળી | ઉપરનાં પગથિયાં નિષ્ફળ જાય ત્યારે જ — ક્યારેય પહેલી સારવાર તરીકે નહીં, અને નક્કી સમયે કાઢી લેવાય |
| નવી અન્નનળીનું operation | હોજરી કે મોટા આંતરડામાંથી નવી અન્નનળી બનાવવી | લાંબી, એકથી વધુ, કે વારંવાર નિષ્ફળ જતી સાંકડાશ, અથવા dilation છતાં પોષણ ન મળે |
| Emergency operation | મરેલી અન્નનળી અને હોજરી કાઢવી, ખોરાકની tube અને લાળ માટે ગળામાં રસ્તો; નવી અન્નનળી પછી | CT પર contrast ન લેતી દીવાલ, કાણું કે peritonitis — જીવ બચાવવાનું operation, plan કરેલું નહીં |
Steroid વિશે પરિવાર વારંવાર પૂછે છે, એટલે એક વાત. Corrosive ની ઈજા પછી વયસ્કને steroid ની ગોળી કે નસમાં injection નિયમિત રીતે અપાતું નથી — એના પુરાવા બાળકોમાંથી આવે છે, અને વયસ્કમાં એ infection ને ઢાંકી શકે અને કાણાનું જોખમ વધારે. ઊંડી દાઝવાળા બાળકમાં ટૂંકો course યોગ્ય, નોંધાયેલો નિર્ણય છે. Dilation વખતે પાકા ડાઘમાં સીધું steroid નું injection એ જુદી, સ્થાનિક સારવાર છે, અને વારંવાર પાછા આવતા stricture માં વપરાય છે.
Corrosive પીનારા મોટા ભાગના લોકોને operation ની જરૂર પડતી જ નથી. ઉપરછલ્લી દાઝ ફક્ત ટેકાથી રુઝાય છે. CT પર જીવંત દીવાલવાળી ઊંડી દાઝમાં ખોરાકનો ટેકો અને નજર, અને પછી બનતી મોટા ભાગની સાંકડાશ endoscopic dilation થી સંભળાય છે — ભલે ગમે તેટલાં sessions લાગે. Dilation ફરી કરવું પડ્યું, એટલા માટે operation નથી કરાતું.
સૌથી સામાન્ય ગેરસમજ એ છે કે ફરી પહોળી કરવી પડે એ નળી “નિષ્ફળ” ગઈ અને હવે operation જોઈએ. Corrosive stricture નો સામાન્ય રસ્તો જ વારંવારનું dilation છે, અને પહેલા session પહેલાં દરેક દર્દીને આ કહેવાય છે. નવી અન્નનળી તરફ જવાનો team નો નિર્ણય ત્યારે જ થાય જ્યારે ઉપરના વધારાના ઉપાયો છતાં dilation ટકે નહીં — લાંબી, યોગ્ય અંતરે થયેલી sessions ની શ્રેણી પછી — કે પોષણ જાળવી ન શકાય.
નિર્ણય જેટલો જ સમય પણ મહત્ત્વનો છે. ઈજા પછીના બીજા અઠવાડિયામાં dilation કરાતું નથી, કારણ કે રુઝાતી દીવાલ ત્યારે સૌથી નબળી હોય; પહેલી plan કરેલી endoscopy લગભગ ત્રીજા અઠવાડિયાથી. અને સોજો શમે અને પોષણ પાછું બંધાય ત્યાં સુધી — સામાન્ય રીતે ઈજાના થોડા મહિના પછી — નવી અન્નનળીનું operation નથી કરાતું.
બે સાવ જુદાં operation છે. Emergency operation માં દીવાલ મરી ગઈ હોય કે કાણું પડ્યું હોય ત્યારે બધો મરેલો ભાગ કઢાય, અન્નનળીનો ઉપરનો છેડો ગળામાં બહાર લવાય અને ખોરાકની tube મૂકાય — આ વખતે નવી અન્નનળી નથી બનતી. મહિનાઓ પછીના plan કરેલા operation માં હોજરી તંદુરસ્ત હોય તો એમાંથી, અને acid થી હોજરીમાં ડાઘ પડ્યા હોય તો મોટા આંતરડામાંથી નવી અન્નનળી બને છે.
Emergency operation. અન્નનળી અને હોજરીનો દરેક મરેલો ભાગ, લોહી વહેતા જીવંત ભાગ સુધી કઢાય છે, અને આખી હોજરી તપાસાય છે કારણ કે acid મોટે ભાગે એના મોઢા પાસે સૌથી વધુ નુકસાન કરે છે. પહેલા operation પછી પણ મરેલો ભાગ ફેલાઈ શકે છે, એટલે પછી તાવ આવે કે તબિયત બગડે તો રાહ જોયા વગર, શંકા પરથી જ વહેલું ફરી જોવાય છે. Duodenum સુધી અસર હોય ત્યાં team ઓછામાં ઓછું નુકસાન કરતું operation પસંદ કરે છે.
Plan કરેલી નવી અન્નનળી. નવી અન્નનળી શેમાંથી બનશે, એ હોજરીની સ્થિતિ પર આધાર રાખે છે. Alkali પછી હોજરી ઘણી વાર તંદુરસ્ત હોય અને ગળા સુધી ઉપર લાવી શકાય. Acid પછી — ભારતમાં સામાન્ય સ્થિતિ — હોજરીમાં ડાઘ હોય, એટલે મોટા આંતરડાનો, પોતાના લોહીના પુરવઠા સાથેનો ભાગ વપરાય છે. ગળામાં સાંધો કરતાં પહેલાં નવા ભાગનો લોહીનો પુરવઠો તપાસાય છે, અને જૂની અન્નનળી સલામત રીતે કાઢી શકાય ત્યાં કઢાય છે, કારણ કે અંદર રહેલો જૂનો corrosive ડાઘ પોતાનું જીવનભરનું cancer નું જોખમ સાથે રાખે છે. જ્યાં એને bypass કરવી પડે, ત્યાં એ endoscopy ની નજર હેઠળ રહે છે.
નવી અન્નનળી પહેલાં: ખોરાકની tube થી પોષણ વધારાય, hemoglobin અને protein ઉપર લવાય, નવી અન્નનળી માટે પસંદ કરેલી હોજરી કે આંતરડું endoscopy અને CT થી તપાસાય, બીડી-સિગારેટ અને દારૂ બંધ, અને શ્વાસની કસરત શરૂ. પછી: થોડો સમય ICU, પહેલા દિવસથી ચાલવાનું, ગળાનો સાંધો રુઝાય ત્યાં સુધી tube થી ખોરાક, અને સાંધો તપાસાય પછી જ ઘૂંટડા.
સંમતિ આપતાં પહેલાં દરેક દર્દી આ complications વિશે સાંભળે છે: dilation માં અન્નનળીમાં કાણું, bleeding, ફેફસામાં ખોરાક જવો, session પછી છાતીમાં દુખાવો, સાંકડાશ પાછી આવવી, અને આગળ જતાં operation ની જરૂર; નવી અન્નનળીમાં bleeding, ઘા અને ફેફસાનું infection, પગ કે ફેફસામાં clot, heart અને anaesthesia ની complications, ગળાના સાંધામાંથી leak, નવી અન્નનળીનો લોહીનો પુરવઠો બંધ થવો જેમાં ફરી operation પડી શકે, સાંધા પર સાંકડાશ જેને dilation જોઈએ, અવાજમાં ફેરફાર, ફેફસામાં ખોરાક જવો, હોજરીની નળીમાં reflux કે ઝડપથી ખાલી થવું, અને જીવનું જોખમ, જે emergency operation માં ઘણું વધારે છે. નવી અન્નનળી પછી ગળવાનું ઘણું સારું થાય, પણ સંપૂર્ણ normal ક્યારેય નહીં — જીવનભર થોડું થોડું, બેસીને જમવું. Dr Harsh Shah સંમતિ પહેલાં આ દરેક વાત પોતે સમજાવે છે, સૂચવેલા operation, તમારી ઉંમર અને તમારા પોષણને લાગુ પડતા આંકડા સાથે — એ સામાન્ય આંકડા નથી, અને page પર લખાતા નથી.
Corrosive ની ઈજા મહિનાઓ સુધી સંભાળાય છે, અને આખો plan પોષણ પર ટકે છે. જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં આંતરડા દ્વારા જ ખોરાક; નસમાંથી ખોરાક ફક્ત થોડા સમયનો પુલ. પેટના કોઈ પણ operation માં નાના આંતરડામાં ખોરાકની tube મૂકાય, અને stricture ની સારવાર દરમિયાન દરેક મુલાકાતે વજન, ખોરાક અને vitamins તપાસાય.
પરિવારને ઘરે tube ની સંભાળ શીખવાય છે — હૂંફાળા પાણીથી flush કરવું, બંધ થયેલી tube માં ક્યારેય જોર ન કરવું, અને ઘરે પ્રયત્ન કરવાને બદલે guide wire પરથી બદલાવવા આવવું. Dietitian ખોરાકનું પ્રમાણ નક્કી કરે અને ગળવાનું સુધરે તેમ બદલે. અઠવાડિયાઓની તકલીફ પછી પહેલેથી દૂબળા આવેલા દર્દીને પહેલાં પોષણ અપાય; ઓછા પોષણવાળા દર્દીનું operation ટાળી શકાય એવું જોખમ ઉમેરે છે.
Corrosive ની ઈજામાં emergency સારવાર, dilation અને નવી અન્નનળી Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad પર cashless health insurance અને corporate schemes માં, policy ની શરતો પ્રમાણે, આવરી લેવાય છે. અંદાજને અસર કરે: dilation ના sessions ની સંખ્યા, ICU ના દિવસો, ખોરાકની tube, અને નવી અન્નનળીનું operation plan છે કે નહીં. સામાન્ય આંકડો કહેવાને બદલે તમારી policy માટે લેખિત અંદાજ તૈયાર કરાય છે.
Pre-authorisation હોસ્પિટલનું insurance desk કરે છે, Dr Harsh Shah ની office ની નોંધ સાથે — ઈજા, એનો grade અને plan કરેલી સારવાર. Policy ના કાગળો, ઓળખપત્ર અને દરેક report સાથે લાવો.
★★★★★
“Met with Dr. Harsh Shah for the consultation of one of my relative. Dr. Harsh Shah is an exceptional surgical oncologist in Ahmedabad. His expertise in treating complex GI cancers like liver, pancreas, and colon cancers is truly remarkable. He explains everything clearly and gives patients full confidence in their treatment. Highly recommended for anyone looking for a skilled and compassionate cancer specialist. — Nagesh Patidar, Google review”
★★★★★
“Dr. Harsh Shah is an excellent doctor who handled our case with great diligence and care. He listens attentively and addresses every concern with utmost patience. He's very humble and answers all of your questions in detail which is very assuring. I would highly recommend Dr. Harsh Shah for consultation and treatment. — Srinath Vasudevan, Google review”
★★★★★
“Excellent service, very polite, very well explained the treatment plan and follow up after surgery. I am truly grateful to him for the treatment. — Amar Singh, Google review”
Dr Harsh Shah ના Google listing પરના સાચા reviews, જેમ લખાયા છે તેમ જ.
ના. Chemical ને ઉતારવા કંઈ ન પીવડાવો, ઊલટી ન કરાવો. તરત નજીકના emergency વિભાગમાં જાઓ, અને બોટલ કે એના label નો ફોટો સાથે લઈ જાઓ.
હા. મોં ચોખ્ખું હોય તોય નીચે ગંભીર નુકસાન હોઈ શકે, અને દુખાવો કેટલો છે એનાથી દાઝની ઊંડાઈ ખબર નથી પડતી. એટલે દર્દી ઠીક લાગે તોય CT અને endoscopy થાય છે.
Corrosive નો ડાઘ પાકતો જાય તેમ સંકોચાય છે, એટલે મહિનાઓ સુધી વારંવાર dilation એ સામાન્ય રસ્તો છે, નિષ્ફળતા નહીં. યોગ્ય અંતર, ડાઘમાં steroid નું injection જેવા ઉપાય અને ધીરજ મોટે ભાગે કામ કરે છે.
Hospital માંથી રજા પહેલાં પરિવારને tube ની સંભાળ શીખવાય છે: દરેક ખોરાક પછી હૂંફાળા પાણીથી flush, બંધ થાય તો જોર નહીં, અને બદલવાની જરૂર પડે તો hospital માં guide wire પરથી બદલાય. Dietitian ખોરાકનું પ્રમાણ નક્કી કરે છે.
ગળવાનું ઘણું સારું થાય, પણ સંપૂર્ણ normal ક્યારેય નહીં. મોટા ભાગના લોકો જીવનભર થોડું થોડું, બેસીને જમે છે, અને કેટલાકને પહેલા વર્ષે tube થી વધારાનો ખોરાક જોઈએ.
ના, પહેલાં endoscopy અને biopsy. જૂના corrosive ડાઘમાં વર્ષો પછી પરતના cancer નું નાનું જોખમ રહે છે, એટલે બદલાયેલો જૂનો stricture તપાસ્યા વગર ફરી પહોળો નથી કરાતો.
Dr Harsh Shah Vasna, અમદાવાદની Dr. Jivraj Mehta Hospital માં મળે છે.
ગુજરાતભરમાંથી અને રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશથી દર્દીઓ Dr Harsh Shah પાસે આવે છે. દાઝનું માપ, dilation નો plan અને કોઈ પણ operation અહીં થાય; dilation નો ક્રમ સ્થિર થાય પછી ક્યારેક ઘરની નજીકના gastroenterologist સાથે વહેંચી શકાય, અને નક્કી કરેલા સમયે review અહીં.
Acid કે cleaner પીવાઈ ગયું છે, કે મહિનાઓ પછી હવે ગળવામાં તકલીફ છે? જો આજે જ બન્યું હોય, તો હમણાં જ નજીકના emergency વિભાગમાં જાઓ — જવાબની રાહ ન જુઓ. પછીથી બનેલી સાંકડી નળી માટે endoscopy ના reports, barium ની films અને discharge ના કાગળો appointment પહેલાં મોકલી શકો, જેથી consultation વાંચેલા reports સાથે શરૂ થાય; સારવાર કઈ, એ consultation માં, તપાસ પછી નક્કી થાય છે. Call +91-63555-64601 · Reports WhatsApp પર અગાઉથી મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.